1. Aanbiedingsbrief (evaluatie) door coalitie van buurtplatformen

EVALUATIE PROEFTUIN

#buurtplatformrecht

Samen Sterk voor Mens, Buurt en Stad

Coalitie van buurtplatformen Amsterdam December 2023 coalitievanbuurten@gmail.com www.buurtplatformenamsterdam.nl

1

INHOUD Leerervaringen Een recht is echt (nodig) Dat recht kent 5, liefst 6 componenten Legitimiteit Exclusiviteit? inclusiviteit! Het belang, de waarde en buurtplatform budget Meersoortige organisaties en het zelfreinigend vermogen Drie kenmerken van een buurtplatform Andere zaken in de proeftuin duidelijk geworden Is ’het buurtplatform recht' voldoende? Op naar de toekomst: 50 in 5 jaar BIJLAGEN Schematische illustratie Illustraties van waar we als buurtplatformen echte waarde aan de stad hebben toegevoegd Illustraties van waar we echt op vast zijn gelopen en we een recht nodig hebben Producten van de coalitie buurtplatformen waar we trots op zijn

2

Beste leden van de Raad In iedere buurt is wel (latent) een netwerk van samenwerkende actieve bewoners te vinden die hun buurt willen verbeteren. We leveren maatwerk in een buurt, vanuit eigenaarschap en intrinsieke motivatie. Wij zijn beschikbaar juist daar en wanneer, de systeemwereld het vaak laat afweten. We, lopen echter vaak tegen allerlei onnodige belemmeringen aan waardoor deze energie wegvloeit en de stad tekort wordt gedaan. Zelforganisatie en handen uit de mouwen vanuit liefde op buurtniveau blijkt een moeilijk begrip voor de systeemwereld te zijn. We deden eind 2020 een noodkreet bij de raad, en zijn de gemeenteraad en het College van B&W heel dankbaar voor de kans die ons sinds maart 2022 geboden is: de proeftuin buurtplatformrecht. Met negen buurtnetwerken hebben we de afgelopen anderhalf jaar de handen ineen geslagen. Daarnaast zijn er sindsdien op meer plekken buurtplatformen opgestaan, zeker in Zuidoost is ‘’bouwen aan buurtplatformen Zuidoost’’ als initiatief vanuit bewoners zelf, succesvol en ook stedelijk is een peer 2 peer netwerk ontstaan, de stedelijke coalitie van buurtplatformen. Inmiddels zijn we drie jaar verder sinds onze noodkreet en maken we na anderhalf jaar proeftuin de balans op.

Stichting !WOON heeft een mooi verslag gemaakt van de proeftuin en op inhoudelijk vlak is in goede samenwerking met het ambtelijk begeleidingsteam ('het tussenteam') tot een kader gekomen van waaruit wij nu aan u vragen te komen tot een recht verankerd in de nieuwe participatieverordening. We hebben de afgelopen jaren teveel actieve buurtbewoners ten onder zien gaan aan een participatie-burnout. Dat moet en kan anders. We vragen de stad om deze belangrijke sociale infrastructuur, voor en door bewoners, te versterken door middel van erkenning (borgen positie in participatie verordening) en toekenning middelen om de komende jaren ons werk in de buurt en de stad verder te kunnen uitvoeren en ontwikkelen. Doet u mee aan deze ambitie? Ondertekend De buurtplatformen uit de proeftuin

3

Leerervaringen Een recht is echt (nodig) Bij een zeer groot deel van de gemeente is enorme welwillendheid tegenover bewoners die zich inzetten, en de bereidheid dat te omarmen en te faciliteren, daarin ondersteund door de democratisering agenda van de stad. Bij een klein deel van de gemeente ervaren de platformen echter weerstand en soms zelfs actieve tegenwerking. De proeftuin heeft een aantal situaties gezien waar het enkel collectiviseren van actieve bewoners onvoldoende bleek om op te boksen tegen de middelen, netwerk en procesmacht van de overheid. Het is voor die situaties de reden om een echt recht te vragen, zodat dat collectief erkend wordt, In dat kader is het goed te weten dat het concept van een buurtrecht niet nieuw is, de stad kent reeds drie buurtrechten. Er kan ook een analogie gezien worden tussen wat buurtplatform recht doet op buurtniveau met wat de overlegwet doet op wooncomplex niveau.

Dat recht kent 5, liefst 6 componenten A. Continuïteit in middelen (en een locatie maar geld kan dat regelen) B. Een positie: als partner aan tafel, informatie etc C. Ga niet top-down nieuwe parallelle netwerken bouwen in de wijk als er al een koepelnetwerk is. Verbreed en verdiep het bestaande koepelnetwerk en versterk dat samen. D. Onafhankelijke ondersteuning kunnen inroepen waar het bewonerscollectief dat nodig acht E. Een eigen, niet bureaucratische, werkwijze mogen hanteren Deze punten staan allemaal met verdere uitleg beschreven in het (concept) kader buurtplatformrecht Een zesde zou er aan toe gevoegd kunnen worden, of eigenlijk sowieso ergens moeten landen in beleid omdat het niet alleen op buurt zelforganisatie betrekking heeft F. Subsidiariteits beginsel: doe niet voor een gemeenschap wat een gemeenschap zelf kan (leren) want daar wordt een gemeenschap sterker van

Legitimiteit Gedurende de proeftuin kwam vaak de vraag ‘’of we wel representatief zijn’’ Dat zijn we niet, we zijn immers iets anders: collectief actief. De betere vraag is: Representativiteit is een van de vormen van legitimiteit. waarop stoelt de legitimiteit van een buurtplatform?’’ De legitimiteit van een buurtplatform komt vanuit gemeenschapskracht, de zaken die we samen doen in zo’n buurt, de handen die we uit de mouwen steken of uit de mouwen gestoken krijgen. Kijk voor 4

de legitimiteit van buurtplatformen daarom meer naar het commons-domein, dan naar het vertegenwoordigende domein van de representatieve democratie. Het is vanuit het vele ‘’doen’’ in de buurt, dat je een platform bent van al die samenwerkende actieve bewoners en organisaties. Het is voor gemeente zo nuttig die kennis aan tafel te hebben bijvoorbeeld bij een wijk partneroverleg, Of zo te weten wie het best kan aanschuiven vanuit de leefwereld als er nieuwe plannen worden gemaakt voor de buurt.

Exclusiviteit? inclusiviteit! Een andere vraag die ambtelijk vaak werd gesteld is die van "exclusiviteit" ("geef je nu niet één groep in een buurt meer rechten dan andere groepen?") alsof er een concurrentiemodel zou zijn in een buurt, terwijl het doel van deze sociale infrastructuur juist is om iedereen die zich inzet te verbinden. Het idee van concurrentie is daar per definitie vreemd aan. Iedereen die de buurt wil verbeteren en daarin wil samenwerken is juist welkom, want zo vindt alleen maar versterking van het buurtplatform plaats. Uiteraard is het buurtplatform ook zeker niet de enige partij in de buurt om als overheid mee te spreken. En uiteraard werken buurtplatformen inclusief, kijken altijd wie er nog niet actief is en hoe ook weer andere groepen een stem te geven die nog niet gehoord worden.

Het belang, de waarde en buurtplatform budget Ons credo is steeds geweest: Buurtplatformen geven de buurt een stem (die kan ook meervoudig zijn) en een structuur om samen activiteiten te ondernemen. Dat is heel breed en levert een infrastructuur. Met het buurtplatformrecht zoeken we erkenning voor de rol van het buurtplatform als motor voor buurtontwikkeling : activeringsmotor, netwerkversterker, cocreatior, samenwerkpartner, buurtcommunicatie, collectief geheugen, verankering van integrale aanpak, etc, alles wat de ontwikkeling van de buurt en de bewoners ten goede komt. Die vertaalt zich terug in het toevoegen van waarde op allerlei beleidsterreinen, vaak vooraf niet te voorzien. Zo is de verduurzaming van de Ktoren flats , en het halen van de 70% instemming bij bewoners daarvoor, een gevolg van een langjarige investering in het bewonersnetwerk. Als stad heb je met een buurtplatform een langjarige ontwikkelpartner in de buurt. We vragen om middelen en een zekere duurzaamheid/continuiteit daarvan. De kosten voor de stad zijn relatief bescheiden, zeker afgezet ten opzichte van de proceskosten en participatiekosten bij vele beleidsterreinen.

Wij vragen de stad om deze investering in een belangrijke sociale infrastructuur te zien als dat: een investering die rendeert, in plaats van ‘’extra kosten’’ en vragen de raad om met het buurtplatformrecht ook een nieuwe vorm van financiering in te stellen: het buurtplatform budget.

5

Meersoortige organisaties en het zelfreinigend vermogen Een zeer belangrijk deel van de proeftuin is opgegaan aan de ontdekkingsreis van welke soorten maatschappelijke ‘’beestjes’’ er zijn in het sociaal weefsel van de stad en hoe de buurtplatformen daartussen passen en waarin zij zich onderscheiden. Er zijn immers allerlei vormen waarin bewoners zich organiseren en samenwerken, zoals bewonersinitiatieven, maatschappelijke organisaties, wijkcentra, Wooncomplex bewonerscommissies etc. Hoewel er een hele lijst is van kenmerken van buurtplatformen, zijn we met de ervaringen in de proeftuin tot inzicht en conclusie gekomen dat er drie hoofdkenmerken zijn van buurtplatformen.

Drie kenmerken van een buurtplatform #A het is een samenwerking van en uit bewoners zelf ontstaan #B De samenwerking richt zich op doeners in de buurt ondersteunen, de doe-democratie, “commoning” ‘’Ga aan het werk in groepen’’, in plaats van ‘’ga werkgroepen maken’’ is een gevleugelde uitdrukking geworden. #C Het is een koepel, een netwerk, van meerdere samenwerkende organisaties in de buurt

Andere zaken in de proeftuin duidelijk geworden # Erkenning vanuit de stadsdeelcommissie: het is voor de buurtplatformen van belang dat de representatieve democratie de status van buurtplatform accordeert, waarbij de stadsdeelcommissie leden als volksvertegenwoordigers een cruciale rol dienen te spelen. # erkend en latent: Het is belangrijk om bij de coalitie van buurtplatformen ook aanstormend en andersoortig talent een plek te geven. In de stedelijke coalitie van buurtplatformen kunnen deelnemers in een van 2 categorieën vallen: Zij die de status van erkend buurtplatform ontvingen van de stad en anderen die daar naar toe werken en mee leren. Zo kunnen organisaties die naar de rol van buurtplatform toe willen werken en die erkende status willen verwerven ook mee draaien. Bovendien vindt er dan kruisbestuiving plaats. De coalitie van buurtplatformen zal dus niet alleen bestaan uit de groep buurtplatformen met erkende status, maar ook latent talent We hebben het belang ontdekt dat de erkende status van buurtplatform, ook echt voorbehouden is aan hen die de rol waarmaken.

Deze status brengt veel verantwoordelijkheid met zich mee vanuit het recht dat we gevestigd willen zien zoals inclusief werken, minder praten meer doen, werken vanuit Asset Based Community Development, werken aan competentie ontwikkeling van bewoners, empowerment gedachte/lerend netwerk, etc We zien, naast de rol van de stadsdeelcommissie (al dan niet via advies aan het DB), ook een rol in voor de Coalitie van Buurtplatformen onderling, het peer 2 peer netwerk, in horizontale verantwoording in wat we zijn gaan noemen het zelfreinigend vermogen. In de proeftuin is gebleken dat dit werkt en is een zelfselectie ontstaan van de deelnemers in de twee categorieën ‘’erkend ‘’ en ‘’latent’’ .

6

Is ’het buurtplatform recht' voldoende? Absoluut niet. We realiseren ons dat het moeite kost de ambities van bewoners(platforms) en de democratiseringsagenda te integreren in gemeentelijke processen en werkwijzen, en dat dat van alle partijen een positieve inzet (en soms bloed, zweet en tranen) vraagt om elkaar goed te snappen en goed samen te leren werken. We zullen hierin als buurtplatformen en gemeente in blijven leren. We hebben in de proeftuin ervaren dat er meerwaarde zit in onafhankelijke ondersteuning, en dat het prettig en nuttig is om met het ambtelijk tussenteam een aanspreekpunt te hebben binnen de gemeente om mee te sparren. Alle andere zaken die in het verslag staan, van een ambtelijk tussenteam, tot trajecten die leiden tot betere samenwerking met gemeente, met wijkpartners of onszelf als peer 2 peer netwerk zijn ons uit ervaring in de proeftuin ook nuttig en noodzakelijk gebleken en maken dan ook onderdeel uit van onze aanbeveling en verzoek.

Op naar de toekomst: 50 in 5 jaar Met deze proeftuin voor het buurtplatformrecht als begin, en een uitbreidend netwerk van steeds meer buurten in de brede stad waar, geholpen door het buurtplatform recht, actieve bewoners zich per buurt gaan organiseren. Meer bewoners actief worden omdat ze daarin gesteund worden en zich gesteund voelen. Zal Amsterdam in staat zijn een sociale infrastructuur van onderop door heel de stad te bouwen waar andere gemeenten jaloers op zullen zijn. Elke buurt is anders. Omdat dit vanuit zelforganisatie komt, biedt het maatwerk op een manier die de gemeente zelf nooit zou kunnen organiseren. Een van de ambtenaren in een proeftuin evaluatie bijeenkomst zei ‘’wat een luxe dat wij als stad dit krijgen van onze bewoners’’ Ons doel zou zijn om in 5 jaar tijd 50 actieve buurt-samenwerkingsnetwerken in de stad met de status ‘buurtplatform’ te zien. En die buurtplatformen ook te laten samenwerken in een stedelijke coalitie van buurtplatformen. Waar het om gaat is om met buurtbewoners, B&W, de ambtenaren, de raad en veel andere organisaties samen Amsterdam de menselijke metropool te dragen. Dit doen wij om elkaar onderling te verrijken, en samen te kunnen zorgen voor mens, buurt en stad.

7

BIJLAGEN Schematische illustratie

8

Illustraties van waar we als buurtplatformen echte waarde aan de stad hebben toegevoegd ● Met Maatschappelijke Voorzieningen en G&O het participatietraject van resp. Huis van de Wijk in co-cratie organiseren ● Met veel succes activiteiten in het Buurthuis georganiseerd ● Check onze buurtkrant en social media en de verbinding die dat brengt in de buurt ● Dat we een contra expertise uit hebben kunnen laten voeren die ons inzicht heeft gegeven in de daadwerkelijke bezonningssituatie zoals deze zal zijn als de buurt straks vernieuwd is. ● Dat we samen met de gemeente de publieke waarde methode uitproberen en testen. ● Wij hebben de focus echt naar Noord gebracht. Er is een aanpak noord. Aantal vaste vrijwilligers is gegroeid ● Een Kbuurt ontwikkeltraject ‘Kraaiennext’ wat Amsterdam een nieuw stuk stad gaat bieden, in cocreatie met bewoners ontwikkeld, en 500 woningen meer dan oorspronkelijk gepland vanwege de bewonersparticipatie ● In het Schinkelkwartier lijkt het eindelijk te lukken om een eerste samenwerking op te zetten tussen bewoners en het projectteam. ● Wij zijn nu in staat als verschillende groepen samen een projectplan op te stellen en uit te voeren, De schaalgrootte van onze invloed is hiermee enorm veranderd. 7 proeftuinplatformen hebben deelgenomen aan een MAEX impactwaarde meting.

Hun totale impact waarde is gestegen van € 1.470.000 in 2022 naar een verwachte impact van € 3.300.000 in 2023.

9

Illustraties van waar we echt op vast zijn gelopen en we een recht nodig hebben ● Hart voor de K-buurt is twee keer in een subsidiegat gevallen wat tot een organisatorische bijna dood ervaring heeft geleid (voorbeeld Continuïteit middelen) ● Platform van Deyssel kreeg geen inzicht in stukken van het projectteam, (voorbeeld Positie als in ‘’aan tafel en informatie’’) ● ideeën van platform Sierpleinbuurt werden niet meegenomen in het ontwerp van hun plein (voorbeeld Positie als in ‘’aan tafel en informatie’’) ●

voorstellen van platform Schinkelkwartier om in cocreatie aan de slag te gaan werden afgewezen. (voorbeeld Positie als in ‘’aan tafel en informatie’’)

● In Amsterdam Noord is in de Banne een samenwerking ontstaan vanuit verschillende actieve bewoners.De gemeente wil dit herhalen in de kleine wereld; dat gaat mis want er is al een beweging van bewoners in die wijk vanuit buurthuis de Bol. Zo creëert men verdeeldheid (voorbeeld stop met top-down nieuwe netwerken te bouwen in de wijk als er al netwerken zijn) Dit is maar een klein deel, ter illustratie, de coalitie van buurtplatformen kan meer informatie leveren

10

Producten van de coalitie buurtplatformen waar we trots op zijn ● Website van de coalitie van buurtplatfomen www.buurtplatformenamsterdam.nl ● boekje #buurtplatformrecht bij de kick off uitgedeeld: www.bit.ly/boekjeproeftuin ● Coalitie van buurtplatformen Amsterdam ○ Waaronder een Coalitie van buurtplatformen Zuidoost ● Coalitie van buurtplatformen, , Landelijke conferentie met LSA over buurtplatformrecht en ABCD ‘’whatever the problem, community is the Answer ● Meet en Greets in alle buurten met de stadsdeelcommissie in Zuidoost door de coalitie van buurtplatformen zuidoost ● Nieuwjaarsborrels georganiseerd door bewoners zelf per buurt in zuidoost door de coalitie van buurtplatformen zuidoost ● Buurtaanpak Plannen als aanreiking voor de gebiedsopgaven in Zuidoost door de coalitie van buurtplatformen zuidoost ● Een hernieuw uitvoeringskader van buurtbudget model C in Zuidoost door de coalitie van buurtplatformen zuidoost

11

Publieke aandacht voor het buurtplatform en buurtplatformrecht zoals ● op weg naar het buurtplatformrecht https://dezwijger.nl/programma/new-democracy-51 van 29 april 2021 ● Versterk het bewoners netwerkhttps://dezwijger.nl/programma/versterk-het-bewonersnetwerk 3 feb 2021 ● https://dezwijger.nl/programma/perspectief-voor-het-buurtplatformrecht 22 mrt 2022 ● https://dezwijger.nl/programma/meer-co-creatie-voor-zuidoost 1 nov 2022 ● https://admin.dezwijger.nl/wp-content/uploads/2022/03/Essay-over-de-buurt-in-kracht-zetten-in -het-Nieuw-Amsterdam-Manifest-2022-2030.pdf ● Een volle pagina in de Telegraaf over het Buurtplatfomrecht ● https://www.parool.nl/amsterdam/buurtorganisaties-willen-meer-inspraak-bij-de-gemeente~b40 e62c45/ ● https://www.parool.nl/amsterdam/subsidie-hart-voor-de-k-buurt-stopt-moeilijk-om-dit-weer-op-t e-zetten~b3951bff/ ● Publicatie/magazine van het Verwey Jonker instituut: ‘’Trots op de wijk’’ van het kennisplatform inclusief samenleven https://www.kis.nl/publicatie/magazine-trots-op-de-wijk of https://www.verwey-jonker.nl/publicatie/trots-op-de-wijk/ of www.bit.ly/trotsopdewijkgeeftverbinding ) geeft een heldere blik op de rol van een buurtplatform voor de cohesie in een buurt. Ook besteedt het magazine aandacht aan de invoering van het buurtplatform recht.

12

13