08022022_Raadsbrief ontwikkeling zwembaden.ml.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 februari 2022 Sport en Recreatie Simone Kukenheim Sport en Bos + sport@amsterdam.nl

Onderwerp

Stand van zaken ontwikkeling zwembaden in Amsterdam

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over het volgende. Begin april 2021 bent u geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek Toekomstige zwembehoefte Amsterdam 2030 – 2040. De algemene conclusie van dit onderzoek is dat de Amsterdamse zwembaden maximaal bezet zijn en dat met de groei van de stad het tekort aan overdekt zwemwater in Amsterdam tot 2040 blijft oplopen. Met deze brief informeer ik u over de voortgang van de projecten die in gang zijn gezet om het tekort aan zwemwater in de stad terug te brengen. Daarnaast wordt toegelicht welke inspanningen de komende periode worden verricht om de zwembaden duurzaam en toekomstbestendig te maken.

90 jaar oude slogan in een advertentie van de NL Maatschappij voor Zwembadenbouw

I. Uitbreiding zwemwater Amsterdam Oost. De vraag naar uitbreiding van overdekt zwemwater is het grootst en het meest urgent in de regio Oost. Deze behoefte komt voort uit de bevolkingsgroei in deze regio in relatie tot het aanwezige

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 2 van 7

aanbod. Op de zeer korte termijn is behoefte aan uitbreiding met een overdekt 25-meter waterbassin, maar ook een aantal jaar later (na 2026) is opnieuw extra capaciteit van 25 meter overdekt zwemwater noodzakelijk. Uit een ruimtelijke verkenning blijkt dat op de korte termijn het Flevoparkbad (zie I.a.) en na 2026 het Strandeiland op IJburg (zie I.b.) de meest geschikte locaties zijn waar de realisatie van een binnenzwembad met een lengte van minimaal 25 meter in het oostelijk deel van de stad mogelijk is. Daarnaast wordt u bij I.c. en I.d. geïnformeerd over andere initiatieven in de regio Oost. a. Flevoparkbad. Om op de locatie Flevoparkbad een overdekt zwembad te realiseren is een ruimtelijk/ technische inpassingsstudie gedaan en is verkend waar op het terrein van het Flevoparkbad een overdekt 25 meter binnenzwembad inclusief doelgroepen met zorgprofiel gesitueerd kan worden. De studie laat zien dat het terrein van het Flevoparkbad voldoende ruimte en mogelijkheden biedt voor inpassing van een overdekt zwembad. De uitkomsten van de studie zijn als kader meegegeven aan de gebruikers, verenigingen, ondernemers en bewoners in Oost om in een participatieproces (online enquête en diepte-interviews met stakeholders) mee te denken over de toekomst van het Flevoparkbad. De online enquête is per 1-1-2022 afgerond en er hebben 2400 gebruikers en 1300 buurtbewoners gereageerd.

De uitkomst van de peiling laat zien dat de ligging van het zwembad in de groene en ruim opgezette natuurlijke omgeving van het Flevopark als zeer waardevol wordt ervaren. Het bestaande buiten zwemwater en de groene ruimte mogen bij het realiseren van een overdekt zwembad niet verloren gaan. Verder vinden de gebruikers dat het peuterbad niet mag verdwijnen en dat de routing op het terrein moet worden verbeterd, vooral om de veiligheid voor jongere kinderen te waarborgen. Met de Vrienden van het Flevoparkbad, Vereniging Flevoparkbad, zwemvereniging het Y en de Amsterdamse Reddingsbrigade zijn diepte-interviews gehouden, met een duidelijke uitkomst dat er geen draagvlak is om de buitenbassins en ligweide op te offeren voor een binnenbad. Er is een sterke voorkeur voor de variant uit de inpassingsstudie om het overdekte zwembad te realiseren op de plek van de bestaande bebouwing aan de voorzijde bij de ingang van het huidige Flevoparkbad. Dit scenario wordt dan ook in 2022 uitgewerkt in een Nota van Uitgangspunten, waarbij nog wel een keuze moet worden gemaakt uit twee varianten: - een variant met een 25 x 21 meter multifunctioneel bassin (afmeting voortkomend uit behoefte-onderzoek Amsterdams Zwembadwater 2030-2040) en - een variant met een 35 x 25 meter multifunctioneel bassin.

De grotere variant komt voort uit een voorstel van zwemvereniging Het Y om in samenwerking met de gemeente het zwembad te exploiteren en te programmeren, zodat Het Y in de toekomst weer op nationaal niveau in Amsterdam Oost waterpolowedstrijden kan spelen. Om een volledig beeld te krijgen van de wensen en behoeften van de gebruikers is nog wel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 3 van 7

aanvullend participatief onderzoek nodig onder doelgroepen die niet of nauwelijks gereageerd hebben op de online enquête. Zo worden er tot medio maart 2022 in samenwerking met stadsdeel Oost en een aantal scholen kinderen- en jongerenpanels georganiseerd. Verder worden verschillende seniorenlocaties in Oost bezocht voor het houden van seniorenpanels. De uitkomsten hiervan worden meegenomen in de Nota van Uitgangspunten. Volgens de routekaart tot realisatie van het zwembad vindt besluitvorming door het College over de Nota van Uitgangspunten voor het nieuwe toekomstbestendige Flevoparkbad in het 3e kwartaal van 2022 plaats. De raad zal hierover worden geïnformeerd. b. Strandeiland IJburg Op Strandeiland (IJburg 2) is in een stedenbouwkundig plan (vastgesteld november 2019) in de Havenkom een zwembad opgenomen. In de ontwikkelingsstrategie voor Strandeiland is voor de start van de realisatie van het zwembad een streefdatum opgenomen: 2026. De start van de realisatie is onder andere afhankelijk van het tempo van de woningbouwontwikkeling, een in te passen laad- en eindpunt voorziening voor de HOVbus (Hoogwaardig Openbaar Vervoer) en de realisatie van - naast het zwembad gelegen – brug met nu nog alleen een nummer 2062.

In de ontwikkelvisie Pampusbuurt/Havenkom (een uitwerking van de ontwikkelstrategie), die in het eerste half jaar van 2022 wordt opgesteld, wordt de planning van de realisatie van het zwembad verder uitgewerkt. De financiering voor de investering en exploitatie van het nieuwe bad moet in de komende bestuursperiode worden geregeld. Volgens de routekaart tot realisatie van het zwembad vindt besluitvorming door het College over de Nota van Uitgangspunten voor het nieuwe toekomstbestendige Flevoparkbad in het 3e kwartaal van 2022 plaats. De raad zal hierover worden geïnformeerd. c.

Particulier zwembad Zeeburgereiland Op Zeeburgereiland is privaat zwemwater mogelijk gemaakt in het in 2021 vastgestelde Bestemmingsplan Zeeburgereiland Bedrijvenstrook. Particuliere zwembadaanbieders krijgen de mogelijkheid om zonder aanvullende gemeentelijke middelen een klein zwembad te realiseren voor met name het geven van zwemlessen. Op basis van het Stedenbouwkundig Plan Bedrijvenstrook Zeeburgereiland en het daarin geformuleerde uitgangspunt van intensief ruimtegebruik, is een klein zwembad alleen mogelijk als deze wordt geïntegreerd in een gebouw of bouwvolume waar ook een bedrijfsfunctie of bouwmarkt is voorzien. De (on)mogelijkheden hiervoor worden in de eerste helft van 2022 nader verkend. Start bouw is op zijn vroegst mogelijk in 2025/2026.

d. Motie Buitenzwemmen in Zuidoost In december 2018 heeft de gemeenteraad de motie 1099 ‘Buitenzwemmen in Zuidoost’ van de leden Temmink en de Jong aangenomen waarin wordt verzocht te onderzoeken of er meer buitenzwemgelegenheid met schoon water kan komen voor de bewoners in

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 4 van 7

Zuidoost. In 2019 is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor de realisatie van een buitenbad in Zuidoost, maar de uitkomst hiervan is formeel niet met de raad gedeeld. Daarom deel ik hierbij alsnog de uitkomst van het onderzoek. Aan de hand van het onderzoek naar de toekomstige zwembehoefte 2030-2040 in Amsterdam is geconcludeerd dat investeren in een openluchtzwembad in Zuidoost de komende 10 jaar geen prioriteit heeft vanwege het huidige en toekomstige tekort aan overdekt zwemwater in Amsterdam. De kosten voor de aanleg van een buitenbad in Zuidoost staan niet in verhouding tot het maatschappelijk rendement. Bovendien zijn op acceptabele afstand van Zuidoost meerdere mogelijkheden om in de openlucht te kunnen zwemmen, zoals de zes gemeentelijke openlucht zwembaden en diverse openbare zwemstrandjes met toiletten, speelattributen en een veilige afzetting met ballenlijn bij de Gaasperplas, Ouderkerk en De Hoge Dijk. Bovendien is 2021 in het Nelson Mandelapark een openbaar pierenbadje aangelegd en op een steenworpafstand (circa 2 kilometer) van het Bijlmersportcentrum ligt het openluchtzwembad Amstelbad met meerdere gechloreerde buitenbassins.

Onderzocht is de mogelijkheid om aansluitend aan het overdekte zwembad in het Bijlmersportcentrum een klein buitenbassin te realiseren, maar vanwege de woningbouwplannen rondom het Bijlmersportcentrum is inpassing van deze voorziening niet mogelijk. Met deze toelichting beschouw ik de motie als afgehandeld. II. Stand van zaken verduurzaming en toekomstbestendig maken van het De Mirandabad In de raadsbrief van begin april 2021 bent u geïnformeerd over het onderzoek naar verduurzaming en toekomstbestendig maken van het De Mirandabad. Hiervoor loopt een technisch en financieel haalbaarheidsonderzoek en is in de periode van mei tot oktober 2021 de behoefte onder de gebruikers en stakeholders in kaart gebracht. Hierbij informeer ik u over de uitkomsten tot nu toe. Het behoefteonderzoek bestond uit een online enquête onder 2239 respondenten en individuele gesprekken met de stakeholders, waaronder de vereniging buitenzwemmers i.o., de Amsterdamse reddingsbrigade en de bewonersvereniging De Mirandabuurt. Uit het behoefteonderzoek komt wat betreft het buitenzwemmen naar voren dat het 50 meter buitenbad, gesitueerd in een goed onderhouden groene omgeving midden in de stad, wordt gezien als een waardevolle stedelijke voorziening.

De buitenzwemmers hechten er grote waarde aan om in alle seizoenen te kunnen banenzwemmen en hebben een duidelijke voorkeur voor een buitenbad met een afmeting van 50 meter. Uit technisch onderzoek komt naar voren dat het 50 meter buitenbad, afkomstig uit 1932, in slechte staat is en op korte termijn dient te worden vervangen. Gezien de urgentie van de vervanging van het 50 meter buitenbad is de gemeenteraad in de gemeenteraadsvergadering van 16/17 februari 2022 gevraagd in te stemmen met de duurzame vervanging op de huidige locatie. Deze biedt licht, licht en ruimte, conform de wensen van de buitenzwemmers. De uitvoering zal vervolgens naar verwachting begin 2023 starten waarna het nieuwe 50 meter buitenbad eind 2023

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 5 van 7

wordt opgeleverd. Het 50 meter buitenbad is tijdens de vervanging één jaar gesloten, maar een groot deel van het buitenterrein kan open blijven. Over het recreatiebinnenbad zijn de gebruikers in het algemeen zeer tevreden, maar er is wel behoefte aan een moderniseringsslag van het inmiddels 40 jaar oude bad. Daarnaast is er behoefte aan vaste bezoekerstijden voor bepaalde doelgroepen en een programmering om verschillende doelgroepen gescheiden te laten zwemmen. Dit laatste vanwege de veiligheid en om overlast tegen te gaan. Een concreet plan voor een verbeterde programmering en een modern voorzieningenaanbod wordt het komend jaar in overleg met de gebruikers verder uitgewerkt en naar verwachting eind 2022/begin 2023 ter besluitvorming worden voorgelegd aan het college. Het energieverbruik van het De Mirandabad is extreem hoog en is in deze tijd, waarin het klimaat centraal staat, onhoudbaar. Het hoge energieverbruik van het zwembad komt niet alleen voort uit de grootte van het bad, maar met name doordat de isolatie van het gebouw niet conform de hedendaagse standaard is. Gecombineerd met verouderde installaties zorgt dit voor een groot energieverlies. Nu de populariteit van het buitenzwemmen ook buiten het reguliere zwemseizoen toeneemt, en Amsterdam streeft naar klimaatneutrale gebouwen in 2030, is het belang om te komen tot energiebesparende investeringen groot.

Daarom is het afgelopen jaar de samenwerking met het team duurzaamheid versterkt. Een van de uitkomsten is dat De Mirandabad is meegenomen in een aanvraag voor een Rijksbijdrage Proeftuin Aardgasvrije Wijken. Deze aanvraag is samen met woningbouwcorporatie EigenHaard en Waternet uitgewerkt. Inzet is het verder onderzoeken van een aardgasvrije en energiezuinige warmte installatie voor de Mirandabad en het Rivierenhuis en mogelijk de omliggende wijk. De te onderzoeken warmte installatie betreft een installatie op basis van Thermische Energie uit Oppervlakte water (TEO - warmte gebruiken van de Amstel) gecombineerd met een Warmte Koude Opslag (WKO). In februari / maart as. wordt een uitspraak van het Rijk verwacht over deze aanvraag. Het concept TEO/WKO installatie is onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek naar de verduurzaming & renovatie van het De Mirandabad dat naar verwachting eind 2022/begin 2023 ter besluitvorming voorgelegd aan het college en de gemeenteraad. III. Buitenzwembaden. a. Toenemende behoefte aan veilig buitenzwemwater. Amsterdam beschikt over een ruim aanbod van openluchtzwembaden. Er zijn zes zwembaden met buitenbassins, waarvan drie 50 meterbaden in West (Mercator Plaza), Zuid (De Mirandabad) en Oost (Flevoparkbad).

Landelijk is de trend dat steeds meer openluchtzwembaden worden gesloten, vanwege de concurrentie van verbeterde faciliteiten bij zwemstrandjes. Nieuwe solitaire openluchtzwembaden worden bijna niet meer gebouwd. Er wordt meestal ingezet op het verder verbeteren van de faciliteiten bij de zwemstrandjes of het creëren van een buitenbassin bij overdekte zwembaden. Amsterdam wijkt af van de landelijke trend door het huidige areaal aan gechloreerde openlucht zwembassins te behouden, te verduurzamen en daar waar nodig toekomstbestendig te maken. De huidige openluchtbassins worden dan ook niet omgevormd naar overdekte zwemvoorzieningen. Reden hiervoor is de toenemende behoefte aan veilig buitenzwemwater in de stad. Het aantal buitenzwemmers in de stad is de afgelopen jaren explosief toegenomen. Veel

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 6 van 7

Amsterdammers springen met name in de warme periodes in het open water. Het aantal warme dagen is de laatste jaren – waarschijnlijk als gevolg van klimaatverandering – toegenomen en samen met een bevolkingsgroei in Amsterdam zorgt dit voor een toenemende vraag naar veilig (schoon en met toezicht) buitenzwemwater. De waterkwaliteit van open water kan door het warme weer, vanwege de kans op blauwalg, sterk afnemen. Het areaal aan gechloreerd zwemwater in de zes gemeentelijke openlucht zwembaden biedt hiervoor een goed en aantrekkelijk alternatief. Daarnaast bieden de 16 openbaar toegankelijke peuter- of pierenbaden in alle windrichtingen van de stad hierop voor de kleine kinderen de mogelijkheid om op jonge leeftijd alvast aan water te wennen. Iets wat erg belangrijk is in een waterrijke stad als Amsterdam. De openbare pierenbadjes zijn in de zomerperiode geopend van 10 tot 18 uur en worden dagelijks door de gemeente schoongemaakt en voorzien van chloor. b. Voortzetting pilot buitenzwemmen in het winterseizoen. In juni 2021 zijn de resultaten van de openstelling van het 50 meter buiten bassin van het de Mirandabad gedurende de winterperiode 2020-2021 (november tot en met maart) geïnventariseerd. Ruim 80.000 keer bezochten Amsterdammers en bezoekers van buiten de stad het buitenbad. Ook het Noorderparkbad was een deel van de winterperiode (januari – maart 2021) geopend.

Uit behoefteonderzoek onder gebruikers van het De Mirandabuitenbad blijkt dat een groot deel van de bezoekers niet vanwege corona-maatregelen in die periode naar het buitenbad kwamen, maar vanwege de tendens dat steeds meer Amsterdammers in de winter buitenbaantjes willen zwemmen. Een trend die ook door de zwembond de laatste jaren wordt gesignaleerd. De leiding van het De Mirandabad ontving voor het initiatief van openstelling in het winterseizoen een speciale onderscheiding voor innovatie uit handen van de KNZB. Door het gebruik van de buitenbassins in de winterperiode is uiteraard sprake van een toename van het energieverbruik. Ook is op dit moment sprake van hogere kosten door extra inzet van personeel. Indien besloten wordt om bepaalde baden structureel open te stellen in de winterperiode dan worden daarvoor energiebesparende maatregelen genomen, zoals investeringen om de bassins in de avond en nacht af te kunnen dekken en slimme programmering en inzet van de zwembadmedewerkers. Het hoge aantal bezoeken en daarmee gegenereerde inkomsten hebben een positieve bijdrage op de exploitatie van beide zwembaden. Vanwege het succes van de eerdere openstelling en vanwege de coronamaatregelen heeft de directie Sport en Bos ervoor gekozen om de buitenbassins van het De Mirandabad en het Noorderparkbad ook deze winter open te stellen.

Met de resultaten van twee winterseizoenen buitenzwemmen kan later dit jaar een besluit worden genomen over het wel of niet structureel openstellen van de buitenbassins van de Amsterdamse zwembaden. De raad wordt hierover voor het zomerreces 2022 geïnformeerd.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 februari 2022 Pagina 7 van 7

IV. Periode vanaf 2030: Meer overdekt zwemwater in Noord en West en Nieuw-West. De bevolkingsgroei van Amsterdam neemt de komende jaren sterk toe. Naast de regio Oost zal er ook een forse uitbreiding zijn van inwoners in Noord, West en Nieuw-West. Deze uitbreiding kan niet worden opgevangen met het huidige beschikbare aanbod aan zwemwater in de stad. Amsterdam beschikt nu al in vergelijking met de andere 5 grote steden in het land over het minste aantal m2 zwemwater per inwoner. Circa 30% minder dan het gemiddelde. Om te kunnen voldoen aan de sportnorm is vanaf 2030 in zowel Noord (+54.000 inwoners tot 2040) als in West/Nieuw West grote behoefte aan extra 25-meter binnenwaterbassins. De binnenbaden bieden de mogelijkheid om op een veilige manier recreatiezwemmen mogelijk te maken in de zomer. De opdracht voor de planvorming om de tekorten in deze gebieden op te vangen zal in de bestuursperiode 2022-2026 aan de orde zijn. Tevens wordt de komende periode het Strategisch HuisvestingsPlan Sport geactualiseerd. Daarin wordt de te verwachten noodzakelijke uitbreiding van overdekt zwemwater in Noord en West/Nieuw West meegenomen. Ik verwacht u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd over de stand van zaken ontwikkeling zwembaden in de stad. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Simone Kukenheim Wethouder Sport

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl