07052025 Raadsinformatiebrief Jaarraapportage Schooltuinen en Natuureducatie 2024

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 26 maart 2025 Onderwijs Marjolein Moorman Onderwijs bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsinformatiebrief Jaarrapportage Schooltuinen en Natuureducatie 2024

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Al meer dan 100 jaar is het Amsterdamse model voor schooltuinieren en natuureducatie uniek en een inspirerend voorbeeld in binnen- en buitenland. Sinds de voedselschaarste na de Eerste Wereldoorlog leren kinderen over het verbouwen van eten en gezonde voeding. Tegenwoordig creëren we meer bewustzijn over duurzaamheid binnen ons natuureducatie- en schooltuinprogramma naast de focus op gezond eten. Jaarlijks doen er zo’n 183 scholen mee aan onze programma´s uit de Natuur- en Milieueducatie gids (NME-gids). Elk jaar ontvangt u een verslag over natuureducatie en het schooltuinprogramma. In deze brief informeer ik u over de belangrijkste punten uit de rapportage van 2024. De rapportage treft u aan als bijlage bij deze brief. Op uw verzoek bespreek ik in deze brief het aanbod en de focuspunten van natuureducatie. Jaarrapportage 2024 De jaarrapportage Schooltuinen en Natuureducatie geeft in vogelvlucht de resultaten van 2024 weer. De belangrijkste resultaten zijn: • •

•

•

De 14 schooltuinen bereikten 6401 leerlingen en 74,1% van alle scholen in het (speciaal)basisonderwijs in Amsterdam. Leraren waarderen het schooltuinprogramma met een 8,3. Met de programma's in de NME-gids werden in totaal 19.843 leerlingen bereikt. Leraren waarderen de activiteiten hoog, van een 8,6 voor de buitenlessen, tot een 9,2 voor boerderijeducatie en een 8,4 voor natuurpaden van de schooltuinen. Na een pilot in 2024 wordt er in januari 2025 een nieuw schooltuinlogboek ingevoerd. Voor het speciaal onderwijs is er ook een nieuw logboek ontworpen. Afgelopen jaar kreeg de Ridderbos Schooltuin een nieuw duurzaam gebouw en is er gestart met de bouw van een nieuw lesgebouw voor de Blijdestijn Schooltuin en de nieuwe schooltuin op IJburg-Strandeiland.

Deelname aan Schooltuinprogramma In schooljaar 2023-2024 hebben 6401 leerlingen in Amsterdam deelgenomen aan het schooltuinprogramma. Dit is een kleine daling van 1,3% ten opzichte van vorig schooljaar. Dit wordt verklaard door het afnemende aantal groep 6 leerlingen in de stad en klassen die groep 6 en 7 combineren waardoor er om het jaar wordt deelgenomen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 2 van 4

Hoewel het bereik van leerlingen ongeveer gelijk is gebleven, geeft de jaarrapportage een daling weer van het percentage scholen dat deelneemt aan het schooltuinprogramma. Dit komt omdat het deelnamepercentage voorheen is berekend op basis van het aantal inschrijvingen in de NMEgids. Daar bleken sommige scholen dubbel in te staan. Daardoor gingen we onterecht uit van een hoger percentueel bereik dan daadwerkelijk het geval is. Sinds schooljaar 2023-2024 is deze fout gecorrigeerd. Uiteraard blijven we streven naar een zo hoog mogelijke deelname en daarom blijven we in contact met alle scholen. Boerderijeducatie Via boerderijeducatie leren kinderen over hoe wij aan ons voedsel komen. Dit is erg populair bij Amsterdamse scholen: de vraag van scholen naar boerderijeducatielessen is groter dan het aanbod en deze lessen worden gemiddeld met een 9,2 beoordeeld door de scholen. De inhoud van de lessen wordt verzorgd door de aangesloten educatieboeren in samenwerking met Boerderijeducatie Nederland (BEN1). BEN is een netwerk voor boerderijeducatie boeren. Boerderijeducatie biedt kinderen onder andere inzicht in duurzaamheid, de kringloop op de boerderij en het sloot- en bodemleven. De gemeente is afnemer van de boerderijeducatielessen. In de vergadering van de gemeenteraad van 28 februari 2024 jl.

heeft uw raad bij de behandeling van agendapunt 24 ‘Kennisnemen van de raadsinformatiebrief Schooltuinen en Natuureducatie motie 75 van de leden Emmerik (PvdD) en Yemane (GroenLinks) aangenomen. Daarin wordt het college gevraagd om: 1. Te onderzoeken hoe de gemeente bij kan dragen aan het verbreden van de sectoren betrokken bij de ontwikkeling boerderij-educatie met als doel om het proces - om meer sectoren dan enkel dierlijke sectoren te betrekken bij dit lesprogramma - te versnellen; 2. En over de resultaten te rapporteren aan de raad. Naar aanleiding van de motie is gekeken naar de mogelijkheden om het boerderij-educatieaanbod te verbreden en te versnellen. Er is met meerdere deskundigen gesproken, waaronder boeren en onze huidige aanbieder Stichting Water, Land en Dijken (WLD). In deze verkenning is de wens besproken om het aanbod van boerderijeducatie te verbreden. Helaas bleek dit niet mogelijk door het gebrek aan plantaardige sectoren in de regio. Momenteel zijn er bij boerderij-educatie Amsterdam 5 zuivelboerderijen, waarvan het merendeel biologisch of biodynamisch, aangesloten en geen boerderijen uit de plantaardige sector. WLD ziet geen mogelijkheid tot die verbreding, omdat er geen plantaardige boerderijen, zoals tuin- en landbouw, in de regio zijn. Bovendien is het al lastig om de huidige aangesloten boerderijen te behouden, de uitstroom is groter dan de instroom.

Wel stimuleren we een verschuiving naar duurzamere, plantaardige NME-lessen binnen het curriculum. Dit zijn bijvoorbeeld lessen waarin ook gekookt wordt of stadslandbouw wordt ontdekt, zoals plantaardig brood maken in het Woeste Westen. Dit wordt meegenomen bij de aankomende aanbesteding van natuureducatie. Het college beschouwt de motie hiermee als afgehandeld.

1

Gekwalificeerde educatieboeren (boerderijeducatienederland.nl)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 3 van 4

Focus voor de komende jaren In de rapportage van het schooljaar 2023-2024 is toegezegd terug te komen op onderstaande focuspunten. Kwaliteit natuureducatie Om beter aan te sluiten bij een veranderende wereld wordt een kwaliteitskader opgesteld voor de aanbesteding van natuureducatie. De vernieuwde kwaliteitseisen richten zich op eigentijdse lesprogramma’s met onder andere een grotere focus op duurzaamheid. Daarom is gekozen voor een inkoopaanbesteding in plaats van de ‘open house’-structuur. Daarnaast testte de werkgroep Kwaliteit Onderwijs Schooltuinen afgelopen jaar een meertalige versie van het Schooltuin Logboek, inclusief een variant voor speciaal onderwijs. In januari 2025 is het nieuwe schooltuinboek in gebruik genomen. Gebiedsgericht werken In 2024 sloten schooltuinen opnieuw aan bij buurtinitiatieven, zoals het succesvolle project ‘Groei en Bloei’2 in Zuidoost, waar vrouwen samen community gardens onderhouden. In Noord werd op de Schaap Schooltuin een extra tuin voor hen aangelegd. Andere initiatieven vonden plaats op de Roos Schooltuin (in samenwerking met Amsterdam City Walk) en de Nijkamp Schooltuin (met Stichting Kringwijs). In Gaasperdam werden activiteiten voor ouderen georganiseerd en bij de Vink Schooltuin werkte welzijnsorganisatie Dynamo mee aan het kunstlab.

In 2023-2024 was de ambitie om schooltuinprogramma’s en natuureducatie beter te verbinden met schoolprojecten, buurtinitiatieven en de naschoolse opvang. Dit lukte nog onvoldoende. In 2025 wordt hier verder aan gewerkt. Duurzaamheid Alle educatieprogramma’s belichten de impact van menselijk handelen op natuur, klimaat en biodiversiteit, en het belang van duurzaamheid. In 2024 vond een wetenschappelijke stage plaats rondom Ecologisch Burgerschap. Onderzocht werd hoe schooltuinen en natuureducatie kunnen bijdragen aan burgerschapsdoelen en hoe duurzaam handelen actief kan worden geïntegreerd in lessen. Daarnaast is een duurzaamheidsvisie opgesteld die de connectie tussen natuureducatie, duurzaamheid, afval en voedsel versterkt. Verder zijn voorbereidingen getroffen om de Voedselstrategie en Eiwittransitie een stevigere rol te geven binnen inkoopprocedures. Ook blijft de focus op bodemvriendelijk tuinieren. Er wordt geëxperimenteerd met verschillende bodembewerkingsmethoden en hun effect op het bodemleven. Tot slot wordt ingezet op meer lokale compostproductie en duurzame schooltuingebouwen. Vervolg In september lopen weer bijna 20.000 kinderen door de stad met tassen vol geoogste groenten uit de schooltuin. Tijdens de natuureducatielessen zal er veel geleerd worden over de natuur in de stad, waar ons voedsel vandaan komt en het maken van groentesoep.

We blijven investeren in schooltuinen en natuureducatie zodat alle Amsterdamse kinderen natuur kunnen ervaren en erover leren. We informeren u bij de jaarrapportage 2025 over de voortgang van het schooltuinprogramma en natuureducatie. Met vriendelijke groet, 2

Bloei en Groei

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 26 maart 2025 Pagina 4 van 4

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Onderwijs

Bijlagen 1. Jaarrapportage Schooltuinen en Natuureducatie 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl