07. Stadsdeel Noord advies concept Investeringsnota Hamerkwartier en concept Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier.docx

Adviesaanvraag B&W aan stadsdeelbestuur Invullen door directie: Onderwerp adviesaanvraag: Concept Investeringsnota Hamerkwartier en concept Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier Portefeuille: Ruimtelijke Ordening Directie: Grond en ontwikkeling Datum behandeling staf WH Map wethouder Van Doorninck 26 april 2021, college B&W 18 mei 2021 Datum adviesaanvraag: Deadline ontvangst advies: 9 juli 2021 Advies mailen naar: m.overmulder@amsterdam.nl Meegestuurde stukken: Investeringsnota Hamerkwartier deel A inclusief bijlagen, Investeringsnota Hamerkwartier Heeft er consultatie vooraf plaatsgevonden?

deel B, Collegevoordracht 18 mei 2021 Advies 2019 DB Stadsdeel Noord over Nota reikwijdte en detailniveau MER Hamerkwartier, advies over Projectnota Hamerkwartier Invullen door stadsdeel:

Stadsdeel: Noord Procesbegeleider: Anne-Jan Zieleman Datum weekstart/staf: 14 juni 2021 Datum stadsdeelcommissie: 7 juli 2021 Datum dagelijks bestuur: 9 juli 2021 Registratienr. (optioneel): …

Over gevraagde adviezen: conform art. 12 van de verordening op het lokaal bestuur vraagt B&W advies aan een DB over besluiten die (lid 1) betrekking hebben op de taken en bevoegdheden van het DB of (lid 2) op de belangen van het stadsdeel . Het DB legt deze adviezen voor aan de stadsdeelcommissie (art. 19). Het DB neemt het advies van de stadsdeelcommissie over indien het is vastgesteld met een meerderheid van stemmen en binnen de budgettaire kader past (art. 19 lid 5). Afwijkingen van het advies motiveert het DB.

Adviesvraag B&W Formuleer hier de vraag aan het stadsdeel

Hierbij stel ik u, overeenkomstig de Verordening op het lokaal bestuur, als Dagelijks Bestuur van stadsdeel Noord in de gelegenheid om een advies uit te brengen over de concept Investeringsnota Hamerkwartier deel A en het concept Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier. Investeringsnota Hamerkwartier Hamerkwartier verandert van een bedrijventerrein naar een autoluw en duurzaam hoogstedelijk woon-werkgebied. In fasen komen er 6.000 tot 6.500 woningen bij. 30% sociale huurwoningen, 40% middeldure huur- en koopwoningen en 30% dure huur- en koopwoningen, in verschillende woninggroottes. Daarnaast komen er drie basisscholen, een school voor voortgezet onderwijs, bedrijfsruimten, kleinschalige hybride kantoren en maatschappelijke en commerciële voorzieningen. Het initiatief voor de verandering ligt bij grondeigenaren en erfpachters. De gemeente stelt de kaders, maakt de verandering mogelijk en voert de regie. Hamerkwartier vormt met de Vogelbuurt en IJpleinbuurt samen één geheel, een ongedeelde wijk. Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier Het Beeldkwaliteitsplan vormt een onderdeel van de Investeringsnota Hamerkwartier. In deel B van deze nota is het ruimtelijk en programmatisch kader opgenomen, waarin de spelregels voor ontwikkeling in Hamerkwartier zijn opgenomen. Het Beeldkwaliteitsplan maakt onderdeel uit van dit kader.

Het Beeldkwaliteitsplan is ter consultering voorgelegd aan de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit die hierover heeft geadviseerd. Deze adviezen zijn gedeeltelijk verwerkt in het plan. Het Beeldkwaliteitsplan wordt gebruikt als richtlijn en kader door ontwikkelende partijen en geldt als toetsingskader voor het supervisieteam Hamerkwartier. Pagina 1 van 11

Ontwerpbestemmingsplan Exclusiva Hamerkwartier en het MER Hamerkwartier Gelijktijdig en in samenhang met bovenstaande adviesaanvraag over het concept Investeringsnota Hamerkwartier en het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier, zal middels een afzonderlijke adviesaanvraag het ontwerpbestemmingsplan Exclusiva Hamerkwartier inclusief het MER Hamerkwartier aan u worden voorgelegd. Participatie Tijdens de inspraakperiode op de concept-Investeringsnota Hamerkwartier en het concept Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier, die gelijktijdig plaats zal vinden met de terinzagelegging van het ontwerpbestemmingsplan en het MER Hamerkwartier, wordt een webinar over Hamerkwartier georganiseerd voor bewoners, eigenaren, ondernemers en omwonenden en belangstellenden op 22 juni 2021 van 19.30 uur tot 21.00 uur. Tevens worden inloopspreekuren georganiseerd. De inspraakperiode loopt van 27 mei tot en met 7 juli 2021. Tussen 11 juni en 22 juni vinden er spreekuren op locatie plaats, exacte data en tijdsblokken zullen t.z.t. gepubliceerd worden op amsterdam.nl/hamerkwartier. Tevens zal Stadsdeel Noord drie vlogs publiceren met uitleg over het Hamerkwartier en het effect op de bestaande situatie voor omliggende buurten; en het benoemen van de zorgen en kansen van bewoners en ondernemers uit omliggende buurten voortkomend uit de Hamerkwartier plannen.

De inspraak en tervisielegging wordt bekend gemaakt via verschillende kanalen, waaronder een nieuwsbrief, bewonersbrief en social mediakanalen. Na de inspraak, maar voor de bestuurlijke besluitvorming, zal nog een gesprek worden georganiseerd met de omgeving over de inspraakreacties. Bijlagen In de bijlagen bij deze adviesaanvraag treft u de concept Investeringsnota Hamerkwartier aan (inclusief bijlagen), Investeringsnota Hamerkwartier deel B t.b.v. het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier en de voordracht aan het college van B&W met het voorstel om vrijgave voor Inspraak voor een periode van zes weken. Het college heeft hiermee op 18 mei jl. ingestemd.

Conceptadvies DB: Het dagelijks bestuur formuleert hier t.b.v. de stadsdeelcommissievergadering een conceptadvies

De plannen voor het Hamerkwartier omvatten de bouw van zo’n 6500 woningen, met als doel om meer mensen de mogelijkheid te geven om in Amsterdam een woning te vinden. Buurtbewoners uit omliggende wijken geven aan dat zij geen stem hebben gehad in de keuze om deze woningen op deze plek in Noord te bouwen. Zij maken zich zorgen over de gevolgen hiervan op hun directe leefomgeving; in hun beleving wordt het te druk, te lawaaiig en er zijn zorgen over dat de bestaande bewoners en Noordse voorzieningen worden weggedrukt. Het stadsdeelbestuur herkent en erkent deze emoties. De woningnood in Amsterdam is groot en vraagt keuzes die impact hebben op de bestaande stad, een zorgvuldige inpassing van de woningbouwopgave met daarbij aandacht voor het bestaande is daarbij een vereiste. Het stadsdeelbestuur is positief over de investeringsnota Hamerkwartier, acht het een haalbaar plan en adviseert het College om het investeringsbesluit te nemen. Daarbij vraagt het DB aandacht voor de volgende punten: Ongedeelde wijk & participatie Er ligt een omvangrijk en ambitieus plan voor waarmee breed wordt ingezet op het realiseren van een ongedeelde wijk. Op verschillende manieren krijgt dit nu en in de komende jaren vorm.

Door over de projectgrenzen heen te kijken en het organiseren van brede samenwerking, kunnen bestaande buurten echt gaan meeprofiteren van gebiedsontwikkeling, in plaats van dat ze alleen daar de negatieve effecten van zullen ondervinden. Het stadsdeelbestuur ziet graag dat dit project een voorbeeld wordt voor andere verdichtingsopgaven elders in de stad en vraagt het college om hier aandacht voor te hebben Noemenswaardig hierbij is de structurele samenwerking met verschillende betrokken lokale partijen, waaronder het bewonersplatform IJplein-Vogelbuurt, de verschillende groepen ondernemers in het Hamerkwartier en de woningcorporaties die actief zijn in de IJplein-Vogelbuurt. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om deze samenwerking vast te houden en uit te breiden wanneer de plannen worden uitgevoerd. Zoals ook geadviseerd door de buurt in de principenota IJplein-Vogelbuurt, vraagt het stadsdeelbestuur om de ontwikkeling van de IJpleinRegistratienummer Pagina 2 van 11

Vogelbuurt onder te brengen bij het project Hamerkwartier en om extra aandacht te hebben voor communicatie en participatie in de plannen. Zorg dat de investering in de ontwikkelbuurt IJplein-Vogelbuurt in nauwe samenhang wordt uitgevoerd met de gebiedsontwikkeling Hamerkwartier. Dit draagt bij aan het draagvlak voor de plannen. Laat zichtbaar buiten zien wat de plannen opleveren en bijdragen aan de bestaande omliggende wijken. Wonen Het woonprogramma in Hamerkwartier beziet het stadsdeelbestuur in samenhang met de programma’s elders op de IJ-oevers én de bestaande voorraad in Oud Noord. Na realisatie van alle gebiedsontwikkeling, zal de totale voorraad sociale huur in Oud Noord onder de 45% uitkomen. Juist hierom is het voorgestelde programma sociale huur in deze investeringsnota voor het stadsdeelbestuur een belangrijke voorwaarde. Dit geldt ook voor de bouw van 40% middeldure huur- en koopwoningen, een categorie waar in Amsterdam erg veel vraag naar is. Sociale woningbouw in het Hamerkwartier biedt via doorstroming kansen om in de IJplein-Vogelbuurt meer middensegment toe te voegen. Aansluitend bij lopende ontwikkelingen om dit vanuit woonbeleid mogelijk te maken, stelt het stadsdeelbestuur voor om deze wijken aan te wijzen als proefgebied. De afgesloten intentie-overeenkomst met de woningcorporaties geeft hier verder invulling aan.

Dit stelt wel eisen aan het soort woningen en het huurniveau van de woningen in het Hamerkwartier. Positief is de nadruk in de investeringsnota op het ontwikkelen van sociale huur door corporaties en het bouwen voor kwetsbare groepen. Hiermee worden de omliggende wijken ontlast en worden kansen geboden voor bestaande woningzoekers in dit gedeelte van Noord. Een woon- (of beheer)coöperatie kan een mooie vorm zijn waarbij toekomstige bewoners zelf hun wooncomplex vormgeven. Dit is goed voor de betrokkenheid van (nieuwe) bewoners bij hun buurt en elkaar. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om de mogelijkheden hiervoor in het Hamerkwartier te onderzoeken. In het Hamerkwartier worden met name veel woningen gebouwd voor eenpersoonshuishoudens, zowel bij het deel middenhuur en bij het sociale deel ligt de nadruk op kleine woningen (<55m2). In (oud-)Noord wonen veel gezinnen te krap, met name in (sociale) huurwoningen in de omliggende wijken van het Hamerkwartier. Het woningbouwprogramma biedt te weinig mogelijkheden voor deze specifieke doelgroep om door te stromen. Een woning van 2 of 3 kamers van 55 m2 is geen passend alternatief voor een gezin met drie kinderen woonachtig in de IJplein-Vogelbuurt. De gestelde ambitie om minimaal 30% gezinnen te huisvesten in het Hamerkwartier lijkt dan ook te ambitieus geformuleerd kijkende naar het programmatisch kader.

Het stadsdeelbestuur vraagt hier aandacht voor en doet een verzoek om bij de uitwerking van de verschillende deelplannen in te zetten op grotere woningen in de sociale- en middenhuursector. Bedrijvigheid en werkgelegenheid Het stadsdeelbestuur is enthousiast over de manier waarop er invulling wordt gegeven in de plannen aan de productieve wijk. Het plan van aanpak Hamerkwartier Werkt! wat in nauwe afstemming met de ondernemers in de wijk is opgesteld, is een voorbeeld wat inmiddels in andere productieve wijken navolging krijgt. Ook over het (voor nu) behouden van het verzamelgebouw aan de Zamenhofstraat is het stadsdeelbestuur verheugd. Maar met plannen en papier alleen zijn we er nog niet. Dit vraagt gedurende de uitvoering van de plannen constant aandacht en inzet. Het stadsdeelbestuur vraagt op de onderstaande punten aandacht en doet voorstellen hoe dit verder uitvoering kan krijgen: Wat betreft de ambities met betrekking tot zittende bedrijven en (culturele) ondernemers, vraagt het stadsdeelbestuur om in de uitvoering van de plannen actief projectontwikkelaars in verbinding te brengen met deze groepen ondernemers en het te stimuleren om zoveel mogelijk samen plannen te maken. Dit vraagt ook bedrijfsruimte om naar ‘door te kunnen schuiven’ als huidige huisvestingslocaties van bedrijven her-ontwikkeld worden.

Een locatie als de Kromhouthal en de omliggende werkruimtes kan daarin een mooie rol spelen, als tijdelijke plek waar creatieve zelfstandigen, horeca en culturele ondernemers onderdak krijgen totdat ze hun nieuwe definitieve plek kunnen betrekken. Het Hamerkwartier biedt ruimte aan verschillende kenmerkende horecagelegenheden. Bijvoorbeeld Stork, de Goudfazant en FC Hyena. Ook de VerbroederIJ hoort hier inmiddels bij. Een substantieel deel van de panden waar zij Registratienummer Pagina 3 van 11

nu hun zaak in uitbaten, zal worden gesloopt of krijgt een andere bestemming. Deze ondernemingen zijn verweven met het Hamerkwartier, ze geven het gebied reuring en kleur. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om al in een vroeg stadium het gesprek te starten met deze ondernemers, met de beoogde projectontwikkelaars en eigenaren om te onderzoeken welke toekomst zij kunnen hebben in de nieuwe wijk en welke voorwaarden wij daarvoor kunnen creëren in de verder uitwerking van de plannen. Industrie en andere bedrijvigheid aan het IJ boden van oudsher de inwoners van Noord werkgelegenheid. Helaas is met het wegtrekken van de Havenactiviteiten aan het IJ, ook de werkgelegenheid verdwenen. In het kader van ongedeelde wijk en het Banenplan Noord, is er het afgelopen jaar onderzocht hoe het aanwezige arbeidspotentieel in de omliggende wijken weer ingezet kan worden voor de huidige bedrijvigheid in het Hamerkwartier. Hieruit zijn mooie samenwerkingen ontstaan tussen bijvoorbeeld het vrouwennetwerk IJplein-Vogelbuurt en de Holiday Inn, de stagecarrousel en het Bredero-college. Het stadsdeelbestuur wil deze initiatieven graag bestendigen en verder uitbouwen en vraagt het College om te onderzoeken op welke manier dit als voorwaarde kan worden meegenomen in de vestiging van bedrijven in het gebied, aanvullend op de reeds voorgestelde inzet op social return.

Voorzieningen, sport en cultuur In het Hamerkwartier wordt naast de bouw van nieuwe woningen, ook nieuwe (PO)-scholen gebouwd, deels ter vervanging van bestaande scholen in de omliggende buurten (bijvoorbeeld de Kinderboom). In het kader van verbinding tussen de wijken, is dit een goede ontwikkeling want kinderen uit bestaande buurten gaan straks in de nieuwe wijk naar school samen met kinderen die in het nieuwe Hamerkwartier zijn komen wonen. Het stadsdeelbestuur maakt zich wel zorgen over de buurtbinding tussen de school en de bestaande buurten, nu veel scholen in de bestaande buurten verdwijnen. Daarmee geven we de bewoners in deze buurten een onwenselijk signaal af, namelijk dat de voorzieningen verdwijnen uit de buurt. Belangrijke opgave voor de ontwikkelbuurt IJpleinVogelbuurt is het versterken van deze basisscholen naar family-schools. Het stadsdeelbestuur vraagt het college hier aandacht voor, om in de gesprekken met de schoolbesturen/koepelorganisaties aan te geven dat de buurtbinding met de bestaande buurt(en) nadrukkelijk in de programmering wordt meegenomen en om de bestaande basisscholen waar geen vervangingsopgave voor ligt, te behouden in de IJplein-Vogelbuurt. Het Hamerkwartier heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld als gebied met veel (tijdelijke) voorzieningen, op het vlak van kunst, urban sports en nacht- en uitgaanscultuur.

Juist deze locatie bleek geschikt hiervoor doordat de oorspronkelijke bedrijvigheid wegtrok en er een ruig en spannend gebied ontstond. Inmiddels staat hierdoor het Hamerkwartier goed op de kaart bij bewoners en bezoekers van Amsterdam. Het stadsdeelbestuur is enthousiast over hoe dit imago, het ruige en industriële karakter, is verwerkt in het investeringsbesluit. Veel van deze ondernemers en instellingen zijn juist hier neergestreken omdat het gebied in transformatie is, de huren nog betrekkelijk laag zijn en de locaties veel ruimte bieden. De nieuwbouwplannen maakt de toekomst van veel van deze ondernemers onzeker. Het stadsdeelbestuur vraagt aandacht voor de skatehal en het podium Noord, dat zij ook in de periode tot aan de realisatie van de definitieve plek, ruimte blijven houden om in het Hamerkwartier hun initiatieven door te kunnen zetten. Daarnaast vraagt het stadsdeelbestuur om een maatwerk-aanpak voor alle andere tijdelijke initiatieven. Het zou pijnlijk zijn wanneer we wel de (fysieke) kaders realiseren maar de huidige initiatieven/voorzieningen verliezen. Het stadsdeelbestuur vraagt het college daarom extra structurele middelen om de programmering mogelijk te maken en de huidige functies mee te nemen in beleid wat nu wordt ontwikkelt op het vlak van nachtcultuur en vrije ruimte.

Zoekgebied voor erotisch centrum Het stadsdeelbestuur vraagt het College om het Hamerkwartier uit de lijst te halen van zoekgebieden voor een nieuw erotisch centrum. Het stadsdeelbestuur herkent de opgave om functies uit het stadscentrum te verplaatsen naar andere stadsdelen en draagt daar graag aan bij. Maar door de beoogde hoge dichtheid, in combinatie met de ambitie om het Hamerkwartier te ontwikkelen als productieve wijk en het feit dat de wijk grenst aan de sociaal kwetsbare IJplein-Vogelbuurt maakt deze plek niet geschikt voor deze functie. Mobiliteit, groen en openbare ruimte Door de realisatie van ongeveer 6500 woningen in Hamerkwartier, zal de druk op de openbare ruimte flink toenemen. Registratienummer Pagina 4 van 11

Ondanks dat het Hamerkwartier autoluw wordt ontwikkeld, is het onoverkomelijk dat het drukker zal gaan worden in en rondom het Hamerkwartier en dat gaat impact hebben op de omliggende buurten. Buurtbewoners en ondernemers hebben dit punt op verschillende momenten onder de aandacht gebracht. Met het uitvoeren van de ambities uit het mobiliteitsplan Noord wordt het grootste knelpunt (de Johan v. Hasseltzone) verbeterd om deze groei van met name autoverkeer op te vangen. Ook zal de aanleg van een brug over het IJ, een substantiële bijdrage leveren aan de bereikbaarheid (via fiets en OV, en ook voor voetgangers) van het Hamerkwartier. Het stadsdeel vraagt aandacht voor de bestaande infrastructuur in en rondom het Hamerkwartier. Om enerzijds de ambitie om dit gebied autoluw te ontwikkelen recht te doen en daarnaast ook de omliggende buurten zoveel mogelijk te ontlasten en goed bereikbaar te houden. Dit kan bijvoorbeeld door het afwaarderen van straten naar 30km straten. En hier middelen voor te reserveren om deze straten zo in te richten dat deze geen fysieke barrière meer vormen maar de nieuwe wijk en bestaand Noord verbinden.

Het stadsdeelbestuur ziet dit hele gebied (bestaand en nieuw) in de toekomst transformeren naar een autoluwe wijk, met goede OV, fiets en voetgangers-verbindingen naar de stad, en vraagt hiervoor alvast in de (herinrichtings)plannen en parkeerbeleid nadrukkelijk op voor te sorteren. Het verbeteren van fietsroutes van en naar het Hamerkwartier is mooie kans die we zien. Bijvoorbeeld door het verbinden van de Oostkant van Noord met het Hamerkwartier. Ook om de verbinding tussen de sportvoorzieningen die in Noordoost aanwezig zijn, goed bereikbaar te maken voor de nieuwe bewoners van het Hamerkwartier. De aanleg van een fietsroute langs het Albermarle-terrein naar Gembo/Oranjewerf is een ontbrekende schakel die het stadsdeelbestuur graag gerealiseerd ziet. De bestaande buurten die grenzen aan het Hamerkwartier, kenmerken zich door een stedenbouwkundig karakter van pleinen en straathoeken met een goede verblijfskwaliteit. Deze plekken worden in de toekomst in het kader van ontwikkelbuurten en inhalen achterstallig onderhoud vernieuwd. Juist deze plekken zijn cruciaal in ontmoeting en prettige leven in een buurt. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om in de realisatie van de openbare ruimte in het Hamerkwartier, deze qua ontwerp, groen en inrichting zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de bestaande pleinen in de omliggende buurten.

Daarmee ontstaat een mooie verbinding tussen bestaand en nieuw en geven we ook invulling aan de verbinding en overgang in het kader van ongedeelde wijk. Het Hamerkwartier grenst aan een groene scheg, bestaande uit oa het Rietland, het Vliegenbos en het Noorderpark. De recreatieve en natuurwaarde van dit groen wordt te weinig benoemd in de plannen, het stadsdeelbestuur vraagt om dit in het plan op te nemen. Om de sportnormen te halen, wordt vanuit het Hamerkwartier geïnvesteerd in het sportpark de Weeren. Het stadsdeelbestuur is enthousiast over deze creatieve oplossing en vraagt om te waarborgen dat er geen dubbeltellingen ontstaan met de andere ontwikkelgebieden in Noord, IJburg en Zeeburgereiland en het bestaande gebruik door bewoners uit Noord en de rest van Amsterdam. Conclusie Er ligt een mooi en ambitieus plan, wat een goed uitgangspunt is om deze wijk onderdeel te laten worden van het bestaande Noord. Maar het zijn voor alsnog –zo goed mogelijk geborgde- ambities en op alle onderwerpen is continue inzet en aandacht nodig; en dat vraagt meer dan alleen inzet op, en begeleiding van de gebiedsontwikkeling. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om hier nadrukkelijk aandacht voor te hebben en mensen en middelen voor beschikbaar te stellen.

Om dit verder uit te laten werken in uitvoeringsplannen met daarbij goed verankerd de verantwoordelijkheden voor de verschillende betrokken directies (bijv. Wonen, R&D, EZ, Kunst&Cultuur, Sport&Bos).

Advies stadsdeelcommissie: Advies van de stadsdeelcommissie aan het DB Met belangstelling heeft de stadsdeelcommissie de documenten rondom Hamerkwartier gelezen. Wij hebben ook het advies van het DB gelezen en zijn daar erg tevreden mee, wij herkennen de beschreven zorgen en onderstrepen de advies punten. Daarbij willen wij nog extra meegeven dan wel benadrukken: Wij maken ons zorgen over de impact van de ontwikkeling van deze nieuwe wijk op de omliggende, kwetsbare wijken. De bouw van deze stedelijke wijk zal jarenlang in beslag nemen. Wij vragen het DB Registratienummer Pagina 5 van 11

-

-

-

-

-

-

-

-

daarom er voor te zorgen dat bouwverkeer en de overlast tijdens de bouw zoveel mogelijk wordt beperkt. Omdat het een ontwikkelplan is dat meerdere decennia zal gaan bestrijken, lijkt het ons niet nodig nu al vast te leggen hoeveel woningen er uiteindelijk gebouwd moeten gaan worden. Maak een gefaseerde ontwikkeling mogelijk zodat voorafgaand aan elke nieuwe fase opnieuw een afweging gemaakt kan worden tussen de aantallen te bouwen woningen en de effecten op de leefbaarheid (groen, overlast mobiliteit en voorzieningen) van het Hamerkwartier zelf maar ook de leefbaarheid van de omliggende oude buurten. Gebruik een evaluatie van elke afgeronde fase om een nieuwe fase vorm te geven. Voor een optimale participatie willen we het DB adviseren om de fysieke informatie en participatie bijeenkomsten af en toe in omliggende wijken te organiseren. De overgrote meerderheid van de bewoners van Vogelbuurt en IJplein zijn niet op de hoogte van de komende ontwikkelingen. Bijeenkomsten over het Hamerkwartier vonden afgelopen jaren voornamelijk in de Kromhouthal plaats waar de usual suspects naar toe kwamen. We adviseren om echt over die projectgrenzen heen te kijken. Voor een ongedeelde wijk en goede participatie hebben we ook de rest van de bewoners nodig. Wij maken ons enorme zorgen over de natuurgebieden die grenzen aan dit gebied: het Rietland en Vliegenbos.

In het stuk lezen we dat ‘de potentie van het Vliegenbos op dit moment niet wordt benut’ en dat men wil ‘investeren in bestaande routes door het Vliegenbos’ en wil ‘investeren in voorzieningen, zodat een breder publiek er van kan genieten’. Wij willen met klem vragen om de ecologische waarde van deze gebieden te koesteren en te behouden, zonder extra fietsroutes en of sportfaciliteiten. Wij willen niet dat ecologie sneuvelt voor sportfaciliteiten, deze moeten passen binnen het ontwikkelgebied zelf. Wij maken ons zorgen over het feit dat alle verkeer via Meeuwenlaan/van Hasseltknoop afgewikkeld moet gaan worden. Dat is een ernstige aantasting van de leefbaarheid van het oude Noord en zeker geen bijdrage aan het creëren van een ongedeelde wijk. Bewoners maken zich voornamelijk zorgen over parkeeroverlast, die een autoluw Hamerkwartier mee zal brengen. Om eventuele parkeeroverlast in naastliggende wijken te voorkomen stellen we voor het gebied in goed overleg met de bewoners autoluw te maken. Wij delen de zorg van het DB dat er te weinig betaalbare woningen komen in dit gebied voor gezinnen. Woningen in de midden-huur categorie zijn nu circa 55 m2 en dat is te klein voor een gezin. Wij begrijpen dat het financiële plaatje weinig ruimte biedt, maar adviseren om ook meer grotere woningen, geschikt voor gezinnen, te ontwikkelen.

Bewoners uit omliggende wijken (sociale huur bewoners) krijgen straks voorrang om door te stromen naar de nieuwe woningen in het Hamerkwartier. Wij willen het college adviseren rekening te houden met de draagkracht van bewoners uit bestaande wijken en de hoogte van sociale huurprijs aan te passen aan hun situatie. Hoge sociale huurprijzen zullen doorstroming belemmeren. We zijn blij dat de groennorm gehaald wordt in deze plannen. Wel willen we graag adviseren om vooral structureel groen in de Hamerkwartier te realiseren. Plantenbakken, geveltuintjes en bollen strookjes zijn fraai om te zien en zorgen dat groennorm gehaald wordt maar zijn geen structureel groen. Graag verzoeken we het college hier rekening mee te houden. Wij zijn blij dat het DB de waarde van de huidige initiatieven in dit gebied herkent, zoals de skatehal en Podium Noord. Wij vinden ook dat huidige initiatieven en voorzieningen ogv horeca en cultuur, zoveel mogelijk behouden moeten blijven.

Wij stellen tot slot voor te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om, zoals ook in de MER als optie wordt genoemd, de parkeernorm terug te brengen van 0,3 naar 0,0. Dat betekent dat je als bewoner van deze wijk geen eigen auto meer in bezit hebt maar gebruik maakt van de meest uitgebreide OV mogelijkheden die in de buurt aanwezig zijn en/of gebruik maakt van een goed geregeld systeem van autodelen dat in de buurt zal moeten worden opgezet. Er zijn hele goede redenen deze optie serieus te onderzoeken: -

-

-

In de gedroomde milieuvriendelijke en duurzame stad van de toekomst is de auto uit het straatbeeld verdwenen. Amsterdam wordt steeds autoluwer. Juist in het Hamerkwartier zijn de voorwaarden aanwezig om een extra stap te zetten. Het Hamerkwartier ligt namelijk op een locatie met de beste OV-mogelijkheden van heel Nederland. Op loopafstand zijn veren, treinen, metro’s en bussen. Met de toekomstige aanleg van een brug over het IJ worden ook mogelijkheden voor vervoer op de fiets fantastisch. Er wonen nu nog zeer weinig mensen. Dat betekent dat toekomstige bewoners een bewuste keuze kunnen maken om wel/niet deel uit te gaan maken van dit experiment. Sociale woningen krijgen in nieuwbouwprojecten al geen parkeervergunning meer omdat er niet meer geparkeerd mag worden op straat en garages voor deze groep bewoners te duur zijn. Gevolg is dat alleen bewoners die een parkeergarage kunnen betalen zich nog het bezit van een auto kunnen veroorloven. Registratienummer Pagina 6 van 11

-

-

Voorkom deze nieuwe tweedeling en creëer een ongedeelde wijk waar iedereen gebruikt maakt van gezamenlijke transportvoorzieningen De ontsluiting voor auto’s vanuit het Hamerkwartier is moeizaam en loopt door de oude aanpalende Vogelbuurt. In het kader van de ongedeelde wijk kan het niet zo zijn dat alle verkeersoverlast wordt afgewenteld op de omliggende buurt; namelijk; meer asfalt, meer lawaai en meer luchtverontreiniging. Ook daarom is het van groot belang de norm terug te brengen naar 0,0 Maak gebruik van de lessen die er geleerd zijn met het eerste experiment op dit gebied: het GWL-terrein in de Staatsliedenbuurt tegenover het Westerpark. De eerste experimentele ecowijk in Nederland is gebouwd in 1997. Vooral bekend van zijn watertoren en het grand café Amsterdam. Maar in de statistieken van de Gemeente Amsterdam staat de buurt elk jaar weer bovenaan de lijst als een van de wijken waar de bewonerstevredenheid en de gelukbeleving het hoogst zijn.

Definitief advies DB: Advies van het dagelijks bestuur aan het college van burgemeester en wethouders

De plannen voor het Hamerkwartier omvatten de bouw van zo’n 6500 woningen, met als doel om meer mensen de mogelijkheid te geven om in Amsterdam een woning te vinden. Buurtbewoners uit omliggende wijken geven aan dat zij geen stem hebben gehad in de keuze om deze woningen op deze plek in Noord te bouwen. Zij maken zich zorgen over de gevolgen hiervan op hun directe leefomgeving; in hun beleving wordt het te druk, te lawaaiig en er zijn zorgen over dat de bestaande bewoners en Noordse voorzieningen worden weggedrukt. Het stadsdeelbestuur herkent en erkent deze emoties. De woningnood in Amsterdam is groot en vraagt keuzes die impact hebben op de bestaande stad, een zorgvuldige inpassing van de woningbouwopgave met daarbij aandacht voor het bestaande is daarbij een vereiste. Het stadsdeelbestuur is positief over de investeringsnota Hamerkwartier, acht het een haalbaar plan en adviseert het College om het investeringsbesluit te nemen. Echter, de ontwikkeling van het Hamerkwartier is een langdurig traject. Daarom moet er, indien daar aanleiding toe ontstaat, tijdens de realisatie wel ruimte zijn om het plan bij te stellen. Het DB aandacht voor de volgende punten: Ongedeelde wijk & participatie Er ligt een omvangrijk en ambitieus plan voor waarmee breed wordt ingezet op het realiseren van een ongedeelde wijk. Op verschillende manieren krijgt dit nu en in de komende jaren vorm.

Door over de projectgrenzen heen te kijken en het organiseren van brede samenwerking, kunnen bestaande buurten echt gaan meeprofiteren van gebiedsontwikkeling, in plaats van dat ze alleen daar de negatieve effecten van zullen ondervinden. Het stadsdeelbestuur ziet graag dat dit project een voorbeeld wordt voor andere verdichtingsopgaven elders in de stad en vraagt het college om hier aandacht voor te hebben Noemenswaardig hierbij is de structurele samenwerking met verschillende betrokken lokale partijen, waaronder het bewonersplatform IJplein-Vogelbuurt, de verschillende groepen ondernemers in het Hamerkwartier en de woningcorporaties die actief zijn in de IJplein-Vogelbuurt. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om deze samenwerking vast te houden en uit te breiden wanneer de plannen worden uitgevoerd. Voor een optimale participatie adviseren we om de fysieke informatie en participatie bijeenkomsten af en toe in omliggende wijken te organiseren. Omdat de ontwikkeling van het Hamerkwartier een langdurig traject is, is het van belang om bewoners gedurende de hele looptijd goed betrokken te houden en te informeren.

Zoals ook geadviseerd door de buurt in de principenota IJplein-Vogelbuurt, vraagt het stadsdeelbestuur om de ontwikkeling van de IJplein-Vogelbuurt onder te brengen bij het project Hamerkwartier en om extra aandacht te hebben voor communicatie en participatie in de plannen. Zorg dat de investering in de ontwikkelbuurt IJplein-Vogelbuurt in nauwe samenhang wordt uitgevoerd met de gebiedsontwikkeling Hamerkwartier. Dit draagt bij aan het draagvlak voor de plannen. Laat zichtbaar buiten zien wat de plannen opleveren en bijdragen aan de bestaande omliggende wijken. Wonen Het woonprogramma in Hamerkwartier beziet het stadsdeelbestuur in samenhang met de programma’s elders op de Registratienummer Pagina 7 van 11

IJ-oevers én de bestaande voorraad in Oud Noord. Na realisatie van alle gebiedsontwikkeling, zal de totale voorraad sociale huur in Oud Noord onder de 45% uitkomen. Juist hierom is het voorgestelde programma sociale huur in deze investeringsnota voor het stadsdeelbestuur een belangrijke voorwaarde. Dit geldt ook voor de bouw van 40% middeldure huur- en koopwoningen, een categorie waar in Amsterdam erg veel vraag naar is. Sociale woningbouw in het Hamerkwartier biedt via doorstroming kansen om in de IJplein-Vogelbuurt meer middensegment toe te voegen. Aansluitend bij lopende ontwikkelingen om dit vanuit woonbeleid mogelijk te maken, stelt het stadsdeelbestuur voor om deze wijken aan te wijzen als proefgebied. De afgesloten intentieovereenkomst met de woningcorporaties geeft hier verder invulling aan. Dit stelt wel eisen aan het soort woningen en het huurniveau van de woningen in het Hamerkwartier. Wij vragen het college om hierbij rekening te houden met de draagkracht van bewoners uit bestaande wijken en de hoogte van sociale huurprijs aan te passen aan hun situatie. Hoge sociale huurprijzen zullen doorstroming belemmeren. Positief is de nadruk in de investeringsnota op het ontwikkelen van sociale huur door corporaties en het bouwen voor kwetsbare groepen.

Hiermee worden de omliggende wijken ontlast en worden kansen geboden voor bestaande woningzoekers in dit gedeelte van Noord. Een woon- (of beheer)coöperatie kan een mooie vorm zijn waarbij toekomstige bewoners zelf hun wooncomplex vormgeven. Dit is goed voor de betrokkenheid van (nieuwe) bewoners bij hun buurt en elkaar. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om de mogelijkheden hiervoor in het Hamerkwartier te onderzoeken. In het Hamerkwartier worden met name veel woningen gebouwd voor eenpersoonshuishoudens, zowel bij het deel middenhuur en bij het sociale deel ligt de nadruk op kleine woningen (<55m2). In (oud-)Noord wonen veel gezinnen te krap, met name in (sociale) huurwoningen in de omliggende wijken van het Hamerkwartier. Het woningbouwprogramma biedt te weinig mogelijkheden voor deze specifieke doelgroep om door te stromen. Een woning van 2 of 3 kamers van 55 m2 is geen passend alternatief voor een gezin met drie kinderen woonachtig in de IJpleinVogelbuurt. De gestelde ambitie om minimaal 30% gezinnen te huisvesten in het Hamerkwartier lijkt dan ook te ambitieus geformuleerd kijkende naar het programmatisch kader. Het stadsdeelbestuur vraagt hier aandacht voor en doet een verzoek om bij de uitwerking van de verschillende deelplannen in te zetten op grotere woningen in de sociale- en middenhuursector.

Bedrijvigheid en werkgelegenheid Het stadsdeelbestuur is enthousiast over de manier waarop er invulling wordt gegeven in de plannen aan de productieve wijk. Het plan van aanpak Hamerkwartier Werkt! wat in nauwe afstemming met de ondernemers in de wijk is opgesteld, is een voorbeeld wat inmiddels in andere productieve wijken navolging krijgt. Ook over het (voor nu) behouden van het verzamelgebouw aan de Zamenhofstraat is het stadsdeelbestuur verheugd. Maar met plannen en papier alleen zijn we er nog niet. Dit vraagt gedurende de uitvoering van de plannen constant aandacht en inzet. Het stadsdeelbestuur vraagt op de onderstaande punten aandacht en doet voorstellen hoe dit verder uitvoering kan krijgen: Wat betreft de ambities met betrekking tot zittende bedrijven en (culturele) ondernemers, vraagt het stadsdeelbestuur om in de uitvoering van de plannen actief projectontwikkelaars in verbinding te brengen met deze groepen ondernemers en het te stimuleren om zoveel mogelijk samen plannen te maken. Dit vraagt ook bedrijfsruimte om naar ‘door te kunnen schuiven’ als huidige huisvestingslocaties van bedrijven her-ontwikkeld worden. Een locatie als de Kromhouthal en de omliggende werkruimtes kan daarin een mooie rol spelen, als tijdelijke plek waar creatieve zelfstandigen, horeca en culturele ondernemers onderdak krijgen totdat ze hun nieuwe definitieve plek kunnen betrekken.

Het Hamerkwartier biedt ruimte aan verschillende kenmerkende horecagelegenheden. Bijvoorbeeld Stork, de Goudfazant en FC Hyena. Ook de VerbroederIJ hoort hier inmiddels bij. Een substantieel deel van de panden waar zij nu hun zaak in uitbaten, zal worden gesloopt of krijgt een andere bestemming. Deze ondernemingen zijn verweven met het Hamerkwartier, ze geven het gebied reuring en kleur. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om al in een vroeg stadium het gesprek te starten met deze ondernemers, met de beoogde projectontwikkelaars en eigenaren om te onderzoeken welke toekomst zij kunnen hebben in de nieuwe wijk en welke voorwaarden wij daarvoor kunnen creëren in de verder uitwerking van de plannen. Registratienummer Pagina 8 van 11

Industrie en andere bedrijvigheid aan het IJ boden van oudsher de inwoners van Noord werkgelegenheid. Helaas is met het wegtrekken van de Havenactiviteiten aan het IJ, ook de werkgelegenheid verdwenen. In het kader van ongedeelde wijk en het Banenplan Noord, is er het afgelopen jaar onderzocht hoe het aanwezige arbeidspotentieel in de omliggende wijken weer ingezet kan worden voor de huidige bedrijvigheid in het Hamerkwartier. Hieruit zijn mooie samenwerkingen ontstaan tussen bijvoorbeeld het vrouwennetwerk IJplein-Vogelbuurt en de Holiday Inn, de stagecarrousel en het Bredero-college. Het stadsdeelbestuur wil deze initiatieven graag bestendigen en verder uitbouwen en vraagt het College om te onderzoeken op welke manier dit als voorwaarde kan worden meegenomen in de vestiging van bedrijven in het gebied, aanvullend op de reeds voorgestelde inzet op social return. Voorzieningen, sport en cultuur In het Hamerkwartier wordt naast de bouw van nieuwe woningen, ook nieuwe (PO)-scholen gebouwd, deels ter vervanging van bestaande scholen in de omliggende buurten (bijvoorbeeld de Kinderboom). In het kader van verbinding tussen de wijken, is dit een goede ontwikkeling want kinderen uit bestaande buurten gaan straks in de nieuwe wijk naar school samen met kinderen die in het nieuwe Hamerkwartier zijn komen wonen.

Het stadsdeelbestuur maakt zich wel zorgen over de buurtbinding tussen de school en de bestaande buurten, nu veel scholen in de bestaande buurten verdwijnen. Daarmee geven we de bewoners in deze buurten een onwenselijk signaal af, namelijk dat de voorzieningen verdwijnen uit de buurt. Belangrijke opgave voor de ontwikkelbuurt IJpleinVogelbuurt is het versterken van deze basisscholen naar family-schools. Het stadsdeelbestuur vraagt het college hier aandacht voor, om in de gesprekken met de schoolbesturen/koepelorganisaties aan te geven dat de buurtbinding met de bestaande buurt(en) nadrukkelijk in de programmering wordt meegenomen en om de bestaande basisscholen waar geen vervangingsopgave voor ligt, te behouden in de IJplein-Vogelbuurt. Het Hamerkwartier heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld als gebied met veel (tijdelijke) voorzieningen, op het vlak van kunst, urban sports en nacht- en uitgaanscultuur. Juist deze locatie bleek geschikt hiervoor doordat de oorspronkelijke bedrijvigheid wegtrok en er een ruig en spannend gebied ontstond. Inmiddels staat hierdoor het Hamerkwartier goed op de kaart bij bewoners en bezoekers van Amsterdam. Het stadsdeelbestuur is enthousiast over hoe dit imago, het ruige en industriële karakter, is verwerkt in het investeringsbesluit.

Veel van deze ondernemers en instellingen zijn juist hier neergestreken omdat het gebied in transformatie is, de huren nog betrekkelijk laag zijn en de locaties veel ruimte bieden. De nieuwbouwplannen maakt de toekomst van veel van deze ondernemers onzeker. Het stadsdeelbestuur vraagt aandacht voor de skatehal en het podium Noord, dat zij ook in de periode tot aan de realisatie van de definitieve plek, ruimte blijven houden om in het Hamerkwartier hun initiatieven door te kunnen zetten. Daarnaast vraagt het stadsdeelbestuur om een maatwerk-aanpak voor alle andere tijdelijke initiatieven. Het zou pijnlijk zijn wanneer we wel de (fysieke) kaders realiseren maar de huidige initiatieven/voorzieningen verliezen. Het stadsdeelbestuur vraagt het college daarom extra structurele middelen om de programmering mogelijk te maken en de huidige functies mee te nemen in beleid wat nu wordt ontwikkelt op het vlak van nachtcultuur en vrije ruimte. Zoekgebied voor erotisch centrum Het stadsdeelbestuur vraagt het College om het Hamerkwartier uit de lijst te halen van zoekgebieden voor een nieuw erotisch centrum. Het stadsdeelbestuur herkent de opgave om functies uit het stadscentrum te verplaatsen naar andere stadsdelen en draagt daar graag aan bij.

Maar door de beoogde hoge dichtheid, in combinatie met de ambitie om het Hamerkwartier te ontwikkelen als productieve wijk en het feit dat de wijk grenst aan de sociaal kwetsbare IJplein-Vogelbuurt maakt deze plek niet geschikt voor deze functie. Mobiliteit, groen en openbare ruimte Door de realisatie van ongeveer 6500 woningen in Hamerkwartier, zal de druk op de openbare ruimte flink toenemen. Ondanks dat het Hamerkwartier autoluw wordt ontwikkeld, is het onoverkomelijk dat het drukker zal gaan worden in en rondom het Hamerkwartier en dat gaat impact hebben op de omliggende buurten. Buurtbewoners en ondernemers hebben dit punt op verschillende momenten onder de aandacht gebracht. Met het Registratienummer Pagina 9 van 11

uitvoeren van de ambities uit het mobiliteitsplan Noord wordt het grootste knelpunt (de Johan v. Hasseltzone) verbeterd om deze groei van met name autoverkeer op te vangen. Ook zal de aanleg van een brug over het IJ, een substantiële bijdrage leveren aan de bereikbaarheid (via fiets en OV, en ook voor voetgangers) van het Hamerkwartier. Het stadsdeel vraagt aandacht voor de bestaande infrastructuur in en rondom het Hamerkwartier. Om enerzijds de ambitie om dit gebied autoluw te ontwikkelen recht te doen en daarnaast ook de omliggende buurten zoveel mogelijk te ontlasten en goed bereikbaar te houden. Bewoners maken zich voornamelijk zorgen over parkeeroverlast, die een autoluw Hamerkwartier mee zal brengen. Eventuele parkeeroverlast in de naastliggende wijken moet, in goed overleg met bewoners, worden aangepakt. Ook het afwaarderen naar 30 km kan overlast beperken. En hier middelen voor te reserveren om deze straten zo in te richten dat deze geen fysieke barrière meer vormen maar de nieuwe wijk en bestaand Noord verbinden. Het stadsdeelbestuur ziet dit hele gebied (bestaand en nieuw) in de toekomst transformeren naar een autoluwe wijk, met goede OV, fiets en voetgangers-verbindingen naar de stad, en vraagt hiervoor alvast in de (herinrichtings)plannen en parkeerbeleid nadrukkelijk op voor te sorteren.

Wij vragen het college te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om., zoals ook in de MER als optie wordt genoemd, de parkeernorm terug te brengen van 0,3 naar 0,0. Dat betekent dat je als bewoner van deze wijk geen eigen auto meer in bezit hebt maar gebruik maakt van de meest uitgebreide OV mogelijkheden die in de buurt aanwezig zijn en/of gebruik maakt van een goed geregeld systeem van autodelen dat in de buurt zal moeten worden opgezet. Het verbeteren van fietsroutes van en naar het Hamerkwartier is mooie kans die we zien. Bijvoorbeeld door het verbinden van de Oostkant van Noord met het Hamerkwartier. Ook om de verbinding tussen de sportvoorzieningen die in Noordoost aanwezig zijn, goed bereikbaar te maken voor de nieuwe bewoners van het Hamerkwartier. De aanleg van een fietsroute langs het Albermarle-terrein naar Gembo/Oranjewerf is een ontbrekende schakel die het stadsdeelbestuur graag gerealiseerd ziet. De bestaande buurten die grenzen aan het Hamerkwartier, kenmerken zich door een stedenbouwkundig karakter van pleinen en straathoeken met een goede verblijfskwaliteit. Deze plekken worden in de toekomst in het kader van ontwikkelbuurten en inhalen achterstallig onderhoud vernieuwd. Juist deze plekken zijn cruciaal in ontmoeting en prettige leven in een buurt.

Het stadsdeelbestuur vraagt het college om in de realisatie van de openbare ruimte in het Hamerkwartier, deze qua ontwerp, groen en inrichting zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de bestaande pleinen in de omliggende buurten. Daarmee ontstaat een mooie verbinding tussen bestaand en nieuw en geven we ook invulling aan de verbinding en overgang in het kader van ongedeelde wijk. We zijn blij dat de groennorm gehaald wordt in deze plannen. Wel willen we graag adviseren om vooral structureel groen in de Hamerkwartier te realiseren. Plantenbakken, geveltuintjes en bollen strookjes zijn fraai om te zien en zorgen dat groennorm gehaald wordt maar zijn geen structureel groen. Graag verzoeken we het college hier rekening mee te houden. Het Hamerkwartier grenst aan een groene scheg, bestaande uit oa het Rietland, het Vliegenbos en het Noorderpark. De recreatieve en natuurwaarde van dit groen wordt te weinig benoemd in de plannen, het stadsdeelbestuur vraagt om dit in het plan op te nemen. Om de sportnormen te halen, wordt vanuit het Hamerkwartier geïnvesteerd in het sportpark de Weeren. Het stadsdeelbestuur is enthousiast over deze creatieve oplossing en vraagt om te waarborgen dat er geen dubbeltellingen ontstaan met de andere ontwikkelgebieden in Noord, IJburg en Zeeburgereiland en het bestaande gebruik door bewoners uit Noord en de rest van Amsterdam.

Conclusie Er ligt een mooi en ambitieus plan, wat een goed uitgangspunt is om deze wijk onderdeel te laten worden van het bestaande Noord. Maar het zijn voor alsnog –zo goed mogelijk geborgde- ambities en op alle onderwerpen is continue inzet en aandacht nodig; en dat vraagt meer dan alleen inzet op, en begeleiding van de gebiedsontwikkeling. Het stadsdeelbestuur vraagt het college om hier nadrukkelijk aandacht voor te hebben en mensen en middelen voor beschikbaar te stellen. Om dit verder uit te laten werken in uitvoeringsplannen met daarbij Registratienummer Pagina 10 van 11

goed verankerd de verantwoordelijkheden voor de verschillende betrokken directies (bijv. Wonen, R&D, EZ, Kunst&Cultuur, Sport&Bos).

Registratienummer Pagina 11 van 11