- 06 Raadsaangelegenheden (7) Bijlage 9 - verslag hoorzitting Stichting Jes

X

Gemeente Amsterdam

Verslag hoorzitting vrijdag 25 september 2020 inzake bezwaar tegen het besluit van de raad van de gemeente Amsterdam van io december 2019 inzake een aanvraag op grond van de Subsidieverordening Joodse erfpachttegoeden

Kenmerk: DJ.2d.001165.00i

Hoorzitting over het bezwaarschrift ingediend door:

Stichting Jeshive Amsterdam

Het bezwaarschrift richt zich tegen het besluit van de gemeenteraad van de gemeente Amsterdam van 12 december 2019 om de subsidie die in het kader van de Joodse erfpachttegoeden is aangevraagd gedeeltelijk af te wijzen. Door de Stichting Jeshive Amsterdam is een subsidie aangevraagd van c 400.000 en er is door de gemeenteraad een bedrag van c 80.000 toegekend.

Aanwezig Bezwaarschriften commissie: Mevrouw De Grave-Verkerk, voorzitter Mevrouw Kilig, commissielid Mevrouw Bloemberg-lssa, commissielid De heer Vroege, commissielid De heer Nota, ambtelijk secretaris Bezwaarden: De heer Elburg, penningmeester stichting Jeshive Amsterdam De heer V. Loonstein, gemachtigde van de stichting Jeshive Amsterdam De heer R. Loonstein, voorzitter bestuur

Verweerder: Mevrouw Wilschut, gemachtigde

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 2 van 9

Mevrouw Kappelhof, gemachtigde Verslag De voorzitter opent de hoorzitting, stelt de aanwezigen aan elkaar voor en legt de procedure uit. Daarbij merkt zij op dat de bezwaarschriftencommissie bestaat uit leden van de gemeenteraad die door hun fractie voor deze commissie zijn voorgedragen. Het betreft dus een commissie gevormd door leden van het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen. De commissie heeft vrij laat stukken ontvangen. Daarbij gaat het om een brief d.d. 24 september, ingediend door de heer Loonstein en bijlage 22. De stukken zijn bekend en worden betrokken bij de hoorzitting. Voorts wordt er een geluidsopname gemaakt ten behoeve van de verslaglegging. De bezwaarde geeft aan dat er 24 producties zijn. Hij hoopt dat zowel de commissie als verweerder die hebben ontvangen. Die zijn inderdaad op een laat moment gekomen. De voorzitter bevestigt dat de stukken in goede orde zijn ontvangen. De voorzitter geeft bezwaarde het woord. Bezwaarde geeft aan dat de stichting een uitgebreid bezwaar heeft ingediend tegen alle subsidiebeschikkingen. Gevraagd was dan ook om een lange hoorzitting. De twee bestuurders van de stichting willen ook graag het woord voeren. Er is een selectie gemaakt van wat er vandaag wordt aangevoerd en dat betekent dat er onvoldoende tijd is vrijgemaakt om alles aan te voeren. Dat is strijdig met de strekking van de hoorzitting.

Hij wil zijn bezwaar tot in de puntjes kunnen aanvoeren. De samenstelling van de bezwaarschriftencommissie bestaat uit gemeenteraadsleden. De AVB biedt die mogelijkheid, maar hij acht dat onwenselijk. De gemeenteraad heeft een jaar geleden alle adviezen van de Adviescommissie overgenomen en het bezwaar van stichting Jeshive ongegrond verklaard. Dat maakt het onwaarschijnlijk dat deze afgevaardigden het bezwaar nu wel gegrond gaan verklaren. Er zou eigenlijk een andere commissie moeten zitten. Eerder is afgesproken dat DJZ de bezwaren zou behandelen waarna gegronde bezwaren terug naar de raad zouden gaan. Daarmee zou een onafhankelijke beoordeling van de bezwaren zijn gewaarborgd. De verordening geldt voor de gemeenteraad. Daarin zijn regels opgesteld voor zaken zoals die vandaag aan de orde zijn. Zo zou de raad gebruik moeten maken van een externe Bezwaarschriftencommissie wanneer de neutraliteit en de objectieve oordeelvorming onvoldoende is gewaarborgd en waarbij de schijn zou kunnen ontstaan dat een bezwaarschrift

2

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 3 van 9

niet met de noodzakelijke onbevangenheid wordt behandeld of wanneer behandeling bijzondere expertise binnen de gemeente vereist. De stichting meent dat ieder detail van de bezwaarschriftenverordening op de gemeenteraad van toepassing is. Er kan immers binnen de huidige commissie geen sprake zijn van deskundigheid van de joodse gemeenschap, van de aanvragers, van de aanvraag. Het betreft een zeer gevoelig dossier. Bezwaarde heeft hier eerder om gevraagd en handhaaft dat verzoek. Dan de inhoud. De stichting is ontstemd over de hele gang van zaken, over de handelwijze van de gemeente, over de houding van de burgemeester en over de houding van de joodse Adviescommissie. De kans dat de gemeente een advies afwijst, is heel klein. Daarbij rijst de vraag hoe objectief en onafhankelijk zo'n advies is en of de gemeenteraad wel een gegrond oordeel kan vellen over de adviezen. Als voorbeeld noemt hij de CIDI-subsidie voor een reis van Amsterdamse politieagenten en officieren van Justitie naar Israël om te bewerkstelligen dat de aangiftebereidheid bij deze instellingen zou worden vergroot. Nog voordat dat onderwerp werd gehamerd in de raad gaven politie en Justitie aan die subsidie niet te willen omdat zij niet gefêteerd wilden worden. Heel integer, maar de Adviescommissie bepaalt haar eigen beleid en verstrekt de subsidie toch. Het OM persisteert.

Dan kan de burgemeester afwijken van het advies van de Joodse Adviescommissie, maar afwijken van het advies zou niet in lijn zijn met de in 2016 door de burgemeester geuite verwachting dat integraal met het advies zou worden ingestemd. Vervolgens worden de opties besproken waarbij wordt aangegeven dat de gemeenteraad eigenlijk nooit afwijkt van een advies. Dat staat haaks op een open en democratische besluitvorming in de raad. De raad moest maar akkoord gaan. Bezwaarde beschouwt dit als een schending van de bestuurlijke vergewisplicht van de raad, artikel 3.9 van de AVB. Dat roept de vraag op wat er allemaal is bekokstoofd over de Joodse erfpachttegoeden. Kennelijk moest alles even snel worden afgehandeld. Bezwaarde vindt de afwikkeling van dit dossier een schandaal voor de stad, voor de gemeenteraad en voor de joodse gemeenschap. De gemeenteraad heeft nooit goed kunnen oordelen over de adviezen. De 'onafhankelijke' Adviescommissie bepaalde immers. De gemeenteraad heeft nu een verweerschrift ingediend dat pleit voor ongegrondheid van het bezwaar. Dan rest bezwaarde geen andere optie dan dat de stichting in beroep gaat en zo nodig in hoger beroep. Tot slot houdt bezwaarde de commissie nog een casus voor.

Het gaat immers om het accentueren van de bezwaargronden en dat zijn de belangenverstrengeling en het in strijd zijn met de Verordening en de AWB ten aanzien van twee Adviescommissieleden. Van twee leden is de handelwijze evident in strijd met artikel 2.4A en 4B en de Verordening. Leden van de

3

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 4 van 9

Adviescommissie brengen geen advies uit en nemen geen deel aan de besluitvorming als het advies hen rechtstreeks of middellijk aangaat. Ook daar is het misgegaan. In de Adviescommissie zaten onder andere de heren Krant en Markens. Zij zijn op verschillende manieren betrokken bij een organisatie die van de commissie een zeer forse subsidie heeft ontvangen, de organisatie Amos. Zowel Krant als Markens zijn betalende leden van Amos. De heer Krant behartigde in de raad de belangen van Amos; daar ging 500.000 euro erfpachtsubsidie heen. Krant en Markens zijn ook bestuurder van de stichting Iton die tot doel heeft uitkeringen te doen aan Joodse instellingen in Nederland. Drie top-subsidieontvangers staan genoemd in de beleidsplannen van Iton: Amos, JBO en Bij leven en welzijn. Die laatste organisatie ontving i miljoen euro maar had daarop volgens de verordening helemaal geen recht. Amos moest en zou geld krijgen net als H & A -dat blijkt uit de overlegde mailwisseling. Afgelopen mei wordt de stichting opgericht om het Amospand aan te kopen. Commissielid Krant zit in het bestuur van die stichting. In een eerder stadium is een integriteitsklacht ingediend bij de gemeente Amsterdam; het Integriteitsbureau weigert de klacht te behandelen. De externe Adviescommissie hoeft zich van die integriteitsklacht niets aan te trekken. Voor Jeshive is de kous hiermee niet af.

De subsidieverordening en de wet verzetten zich tegen een dergelijke handelwijze en bezwaarde verzoekt de Bezwaarschriftencommissie nadrukkelijk hierover haar oordeel te vellen. De vooringenomenheid, de belangenverstrengeling, de strijdigheid met de AVB, dat is allemaal glashelder en absoluut ongeoorloofd. Ten overvloede wijst bezwaarde op nog het stuk, ECLI NLCBB2016 van 3o juni 2016 waarbij het CBB als volgt concludeert: "Aangezien het subsidiebudget ontoereikend was om alle aanvragen te kunnen honoreren, hadden leden die persoonlijke betrokkenheid hadden bij de projecten waarvoor ook subsidie was aangevraagd op grond van de regeling, in beginsel indirect ook belang bij de uitkomst van de advisering over andere aanvragen. Ten aanzien van hen bestaat naar het oordeel van het college in ieder geval de schijn van belangenverstrengeling. Nu zij, gelet op het voorgaande, besluitvorming ten aanzien van de aanvraag waarbij zij betrokken waren, door een oordeel en advies over de overige concurrerende aanvragen indirect konden beïnvloeden. (...) Dat zij zich hebben verschoond bij de advisering over hun eigen aanvragen, is naar het oordeel van het college onvoldoende om die schijn weg te nemen en daarmee tevens in strijd met de spelregels." Het kan dus niet zoals het hier is aangepakt en het zal leiden tot vernietiging van een heel aantal besluiten.

De heer Elburg haalt drie punten van de Adviescommissie naar voren. Het project levert een belangrijke bijdrage aan de continuïteit van de Amsterdams-Joodse gemeenschap. De met de werkzaamheden gemoeide kosten zijn te hoog in verhouding tot het bereik om volledig toe te

4

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 5 van 9

kennen — er wordt 20% toegekend. En er is sprake van een zeer beperkte bijdrage van de aanvrager. De bijdrage aan de continuïteit van de Amsterdams-Joodse gemeenschap is echter het belangrijkste criterium uit de lijst van zeven criteria. De commissie gebruikt de criteria willekeurig en de formuleringen in de beschikkingen worden bij vergelijkbare projectaanvragen sterker of zwakker geformuleerd. Dat de kosten te hoog zouden zijn tot het bereik, vindt bezwaarde onbegrijpelijk. Circa 250 mensen maken op enige wijze gebruik van de diensten, kinderen, studenten, jongeren, senioren, dames en heren. Het aantal wordt niet bestreden. De Adviescommissie heeft geen nadere vragen gesteld noch de activiteiten een keer bezocht. Het bereik is de hele Amsterdams-Joodse gemeenschap waarvan 250 personen er daadwerkelijk gebruik van maken. Vergelijkbare aanvragen bijvoorbeeld die van Talmoed Tora bedient iio kinderen tussen de 4 en 12 jaar. Jeshive bedient meer dan een dubbele groep gebruikers en dan ook nog van alle leeftijden. Toch krijgt Talmoed Tora ruim 47% toegekend en Jeshive slechts 20%. Ook hier is dus sprake van willekeur. Dan het derde punt dat er sprake is van een zeer beperkte eigen bijdrage van de aanvrager. Dat wordt in de verordening niet als vereiste aangevoerd. Diverse citaten maken duidelijk dat het ook om bijdragen van derden kan gaan.

Dat heeft Jeshive in haar begroting afdoende aangetoond. Jeshive voldoet ruimschoots aan de criteria op dit punt. Ook hier worden voorbeelden genoemd waaruit de willekeur blijkt. De Adviescommissie wijkt meerdere malen af van de verordening. Bij leven en welzijn, een beveiligingsorganisatie, valt niet onder een van de sectoren, maar kennelijk vindt de gemeente die wel belangrijk — hoewel belangrijk vinden geen criterium is. Wel ontvangt deze organisatie het hoogste bedrag dat nota bene uit andere sectoren moet worden overgeheveld. Voorts wijst de Adviescommissie subsidie toe aan niet-Joodse gebruikers. Dat is niet de bedoeling. Als voorbeeld noemt hij een begraafplaats— die niets bijdraagt aan de continuering van de Joodse gemeenschap. Het geschuif met grote percentages geld van de ene sector naar de andere zorgt ervoor dat bijvoorbeeld twee sectoren, educatie en jongeren, 20% tot 25% minder toebedeeld krijgen. In haar verweer zegt de gemeente dat bezwaarde hier reeds in 2018 op had kunnen ageren. Het was echter niet in de Joodse gemeenschap bekend; het was niet gecommuniceerd. Ineens was de Adviescommissie er; ineens was die ao miljoen euro aan subsidiegelden er. Bezwaarde had graag gezien dat de Joodse gemeenschap hierover was geïnformeerd en zich had kunnen aanmelden om zitting te nemen in de commissie.

5

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 6 van 9

De heer Loonstein benadrukt dat de verdeling van de erfgoedgelden eerlijk moet zijn. Zoals het nu gaat, is het niet eerlijk en dat vergt herstel. Degenen voor wie dit is bedoeld, moeten het kunnen begrijpen. Hij begrijpt de verdeling niet; hij begrijpt de commissie niet. Hij eist dat de gemeente recht doet aan datgene waarvoor de erfpachtgelden zijn vrijgemaakt. Jeshive waarborgt in extreme mate de continuïteit van de Joodse gemeenschap en wel dagelijks. Hij eist recht. De voorzitter geeft verweerder het woord met het verzoek zo veel mogelijk in te gaan op de argumenten. Verweerder gaat in op wat nu is gezegd. Wat in het bezwaarschrift staat, is al in het verweerschrift terechtgekomen. Op sommige punten worden zware aantijgingen gedaan met te weinig onderbouwing. Met de bezwaren is omgegaan zoals de AWB vereist. Hetzelfde orgaan bekijkt een besluit nog een keer kritisch. Daarbij is het niet relevant dat in dat orgaan dezelfde mensen zitten. Dit is zeker geen uitzonderingsgeval zoals bezwaarde aangeeft. Over dit punt is speciaal nagedacht in de raad. Middels een motie is bepaald dat de raad dit echt zelf wil doen en niet een ambtelijke afdeling. Dit zou zijn gegaan op een manier om het maar even snel af te handelen, te fiksen en bezwaarde gaf aan dat de Joodse gemeenschap is besodemieterd. Dat gaat veel te ver; dat wordt te weinig onderbouwd.

In 2014 gaf de burgemeester aan dat hij noch de raad konden bepalen waaraan de Joodse gemeenschap behoefte had. Dat moest de Joodse gemeenschap zelf aangeven. Daar komt de zin vandaan dat de raad waarschijnlijk wel overneemt wat de commissie van mensen die wel uit de Joodse gemeenschap komen, adviseert. Het ging juist om die deskundigheid en dan ligt het in de lijn der verwachtingen om zo'n advies op te volgen. Het is zeker geen verplichting. Juist over het CIDI heeft een uitgebreide behandeling in de raadscommissie Algemene Zaken plaatsgevonden. Dat is absoluut geen hamerstuk geweest; het is uitgebreid aan de orde geweest. Dan het punt over belangenverstrengeling. Daarbij worden namen genoemd. Ook daarbij ontbreekt de onderbouwing. Voordat de commissie aan het werk is gegaan, heeft ze speciaal een professor benaderd die is gespecialiseerd in subsidierecht, om te vragen hoe het zat. De professor heeft de processen uitgelegd aan de hand van jurisprudentie. Zelfs iemand in de Raad van Toezicht mag nog adviseren. Een bestuurder bij een stichting niet. Zo is daarmee omgegaan. Er was geen sprake van persoonlijke betrokkenheid. Er wordt uitgebreid gesproken over Amos en H & A; dat zijn de enige twee aanvragen waarbij met de aanvragers nog is gesproken en dat kwam omdat de commissie dacht dat dit twee aanvragen waren die bijna in het verlengde van elkaar lagen.

Het zou goed zijn als zij zouden

6

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 7 van 9

samenwerken juist om de doelstelling van deze subsidieverordening zo veel mogelijk ten goede te laten komen. Dan is er nog het punt dat gisteren is binnengekomen over bezwaar indienen over alle aanvragen. Verweerder wijst op de voorlopige voorzieninguitspraak op dit besluit. Dat kan niet. Daarvan wordt nu gezegd dat het een andere situatie betrof want die aanvragers wilden zelf in aanmerking komen voor het geld. Nu gaat het erom dat men er niet mee instemt dat anderen dat geld hebben gekregen en dat dat geld terug moet. Dat is volgens de AWB onvoldoende persoonlijk belang bij een besluit. De heer Elburg heeft veel gezegd over vergelijkbare gevallen. Het strekt te ver om daarop in te gaan. In het verweerschrift is het daar ook al over gegaan. Als het gaat over de samenstelling van de commissie, dan heeft de raad in 2017 het besluit genomen dat ze akkoord ging met de voorlopige samenstelling van de commissie. In 2018 is de commissie vastgesteld. Dat waren openbare besluiten. Dat is in zowel de raadscommissie Algemene Zaken als in de gemeenteraad aan de orde geweest. Destijds, in 2013, was er al een maatschappelijke klankbordgroep waarin juist mensen in zaten van de joodse gemeenschap en daar is deze commissie getoetst.

De voorzitter vraagt verweerder nog in te gaan op het feit dat er niet voldoende zou zijn gereageerd op vragen tijdens de raadscomnnissiebehandeling.

Verweerder heeft de gehele behandeling nog een keer teruggeluisterd en heeft geen vraag kunnen vinden die niet beantwoord is. De voorzitter geeft de leden van de Bezwaarschriftenconnmissie gelegenheid tot het stellen van vragen. De heer Vroege is benieuwd ofJeshive haar plannen gaat doorzetten nu ze slecht een deel van het gevraagde bedrag krijgt of ziet ze van alle plannen af en valt het geld weer terug aan de gemeente?

Bezwaarde licht toe dat Jeshive haar project drie jaar wil voortzetten. De proef het eerste jaar, eind 2019, is erg goed geslaagd. Ze is daarmee doorgegaan. Maar nu moeten de middelen elders worden gevonden en dat is niet eenvoudig, zeker niet voor een stichting zonder eigen kapitaal. Hij hoopt dan ook op een snelle toewijzing.

De voorzitter geeft gelegenheid voor een kort slotwoord.

7

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 8 van 9

Bezwaarde weet dat er 300.000 euro over is. De expliciete bedoeling van die middelen is voor bezwaren die gegrond worden geacht. Dan is het heel raar dat de gemeenteraad adviseert alle bezwaren ongegrond te verklaren. Hij is benieuwd wat er in dat geval met die middelen gaat gebeuren. Dat bedrag sluit naadloos aan bij het door de stichting aangevraagde bedrag. Als er nu een ding wel is besproken tijdens de zitting, dan vond de hele raad dat de motiveringen zo summier waren. Het gaat om een groot dossier, het gaat om veel geld. Die motiveringen zijn zo beperkt dat die zouden moeten leiden tot vernietiging van het besluit. Zelfs de commissie vond dat er een uitgebreidere motivering moest komen maar die is er tot op heden niet. De raad kan wel zitting nemen in een Bezwaarschrifitencommissie, maar het is niet wenselijk. De verordening gaat niet om een uitzondering, maar die verordening gebiedt in feite dat er belangrijke uitzonderingen zijn waarbij de raad dit niet zou moeten willen. Om die uitzonderingen gaat het hier. Verweerder gaf aan zich te verbazen over de kwalificaties die te berde zijn gebracht. De namen van de commissieleden zijn echter openbaar. Er zal onderzoek moeten worden gedaan naar de desbetreffende commissieleden in hun hoedanigheid als commissielid. De beschuldigingen zijn uitgebreid onderbouwd.

Er is geen betrokkenheid geweest bij de totstandkoming van de commissie. Dat blijkt ook uit de documenten. Wijlen burgemeester Van der Laan heeft de heer Numan gewoon gebeld met de vraag of hij voorzitter van die commissie wilde worden en of hij nog wat vrienden had die daarin zitting konden nemen. Er is wel degelijk een uitgebreide onderbouwing gegeven van de belangenverstrengeling. De heer Krant is bestuurder van een stichting waaraan hij 500.000 euro overmaakt. Straks wordt er een pand aangekocht met geld uit de erfpachttegoeden. H & A en Amos waren de enige aanvragen die in de huiskamer van de commissieleden plaatsvonden. Een deel van de subsidie wordt afgewezen op grond van gebrekkige informatie, maar Jeshive is nooit benaderd voor ontbrekende informatie. Verweerder haalt een voorlopige voorzieningsprocedure aan, maar die ging over iets totaal anders. Die liep tegen de Adviescommissie en niet tegen de gemeenteraad. Volledigheidshalve geeft bezwaarde aan dat het om productie 24 gaat, die voorlopige voorziening. Dat betreft rechtsoverweging 5.5. Een afgewezen voorlopige voorziening over de WOB, niet over deze subsidie. De rechtbank neemt het standpunt over van de Adviescommissie. Artikel 25 derde lid van de AVB: als men in een bezwaar of beroep alsnog gelijk krijgt, dan kan niet worden tegengeworpen dat die io miljoen euro op is.

Hij is benieuwd of de gemeenteraad dat standpunt ook inneemt. Dat is kennelijk het geval en dan is het mogelijk niet nodig dat er bezwaar loopt tegen andere subsidieontvangers. Dan kan er immers vanuit de Algemene middelen van Amsterdam worden bijgestort.

8

Verslag (vervolg)

Gemeente Amsterdam

Pagina 9 van 9

Het is zeker geen afgeleid belang. Dat ging eerder over iets heel anders. Het betreft wel degelijk een rechtstreeks belang.

Verweerder beaamt dat er nog 300.000 euro is. Daarvoor volgt een nieuw bestedingsvoorstel mocht er na deze ronde nog geld over zijn. De motiveringen werden summier bevonden, maar er is geen toezegging gedaan door de commissie Joodse Erfpachttegoeden om die uit te breiden. Anders was het ook niet de raad ter instemming voorgelegd. De stichting zou zijn opgericht na het besluit van de gemeenteraad dus dat punt is niet van belang. Mensen zijn weggelopen bij de gehele sector en niet alleen bij de aanvraag waar ze mogelijk zelf bij betrokken zouden zijn. Artikel 425 van de AWB schrijft voor, als het geld op is en een bezwaarschrift wordt gegrond verklaard, dan moet de pot worden aangevuld.

De voorzitter geeft aan dat de commissie zich zal beraden. Er wordt een verslag gemaakt van de hoorzitting dat bezwaarde wordt toegestuurd inclusief het advies dat deze commissie aan de gemeenteraad zal voorleggen. Gestreefd wordt naar afdoening voor het einde van dit jaar. De voorzitter stelt daarop vast dat partijen hiermee alles naar voren hebben gebracht. Tot slot bedankt zij de aanwezigen voor hun komst en sluit de hoorzitting. Amsterdam, 19 januari 2021 De bezwaarschriftencommissie,

V-1~9 ra-r..12lU Dorienke de Grave-Verkerk,

Hidde Nota,

Voorzitter

Secretaris

9