06 Projectnota Schinkelkwartier.pdf

Projectnota Schinkelkwartier Van werkgebied naar stadswijk Vastgesteld door het college van B en W December 2021 Projectgroep Schinkelkwartier

Projectnota Schinkelkwartier Van werkgebied naar stadswijk Vastgesteld door het college van B en W December 2021 Projectgroep Schinkelkwartier

Inhoud

1 1.1 1.2 1.3

Inleiding Kansen voor een nieuwe stadswijk Van principenota naar projectnota Leeswijzer

14 15 15 16

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9

Huidige situatie Ligging en ruimtelijke structuur Historische ontwikkeling Cultuurhistorische waarden Functionele structuur Eigendomssituatie Bereikbaarheid Milieu Ondergrondse infrastructuur Juridisch planologisch kader

17 17 18 20 22 24 25 26 32 32

3 Ambities en programma 3.1 Ambities 3.2 Programma

34 36 37

4 4.1 4.2

Hoofdkeuzes Omgevingseffectrapport Hoofdkeuzes en afweging

41 42 42

5 Stedenbouwkundig kader 5.1 Verbindingen leggen 5.2 Het landschap inrichten 5.3 Binnenruimte scheppen 5.4 Transformeren en bouwen 5.5 Voorzieningen borgen 5.6 Verduurzamen 5.7 Totaal programma

62 65 70 75 75 78 92 93

6 Stedenbouwkundige uitgangspunten per deelgebied 6.1 Schinkelhaven 6.2 Sloterstrip 6.3 Riekerpark 6.4 Nieuwe Meer Oost 6.5 Nieuwe Meer West 6.6 De Plantijn

94 96 101 104 110 115 119

7 7.1 7.2 7.3

Ontwikkelstrategie Voorwaarden scheppen Aanpak per deelgebied Planning en fasering

123 123 125 127

8 8.1 8.2 8.3 8.4

Consultatie, participatie en communicatie Algemeen Projectnota: fase 2 Inspraak projectnota: fase 2 Consultatie, participatie en communicatie in fase 3 en 4

129 129 129 131 132

9

Organisatie

134

10 Financiën en risico’s  0.1 Financiën 1 10.2 Risico’s

137 137 138

Bijlage 1 Overzicht huidig beleid en juridisch planologisch kader Schinkelkwartier Bijlage 2 Spelregels voor gebiedsontwikkeling Schinkelkwartier

144

Colofon

152

140

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Samenvatting

Schinkelkwartier was tientallen jaren een blinde vlek op de kaart van Amsterdam. Een geïsoleerd gebied aan de rand van de stad, doorsneden door spoordijken, snelwegen en watergangen. Een ideale vestigingsplaats voor functies die veel ruimte in beslag nemen, zoals sportvelden, productiebedrijven, kantoren, ­zorginstellingen, datacenters en bouw­ markten. Door een voortschrijdende ontwik­ keling van de Amsterdamse zuidflank ligt Schinkelkwartier inmiddels op een strate­ gische locatie tussen Zuidas en Schiphol. Hier zijn bij uitstek kansen voor het ontwikke­ len van een stedelijk gebied, waarin groen, ­economie en wonen elkaar versterken. Vastgoedeigenaren, ontwikkelaars, beleggers en corporaties zien dat ook en nemen steeds vaker het initiatief om te bouwen en te transformeren. Tegenover de kansen staan ook beperkingen. Schinkelkwartier wordt niet alleen belast door geluid van snelwegen, spoor, vliegverkeer en bedrijven, ook luchtkwaliteit en veiligheids­ risico’s zorgen voor beperkingen. Een goede structuur van wegen, openbaar vervoer, water en groen ontbreekt. Daarnaast is Schinkel­ kwartier een bestaand stedelijk gebied waar de meeste kavels in erfpacht zijn uitgegeven. De gemeente beschikt slechts over een klein aantal nog nieuw uit te geven erfpachtkavels.

Er zijn veel investeringen en private initiatieven nodig om van het gebied een aantrekkelijke woon- en werkomgeving te maken.

Ambities en programma In deze projectnota Schinkelkwartier zijn de ambities van het gemeentebestuur geformu­ leerd: het transformeren van een geïsoleerd werkgebied tot een inclusieve, levendige en groene stadswijk die goed verbonden is met de omgeving. Met ruimte voor 11.000 woningen, 1.020.000 m2 werkruimte (ten opzichte van circa 700.000 m2 in de huidige situatie) en 450.000 m2 maatschappelijke en commerciële voorzie­ ningen. Een gebied waar straks 22.000 mensen wonen en 45.500 mensen werken. Uitgangspunt voor het wonen is 40% sociale huur, 40% middelduur en 20% vrije sector. Het werkprogramma concentreert zich niet alleen op kenniswerk, maar ook op productieve bedrijvigheid. Daarnaast is er ruimte voor winkels, horeca, leisure en detailhandel, zoals een meubelzaak of compacte bouwmarkt. De wijk krijgt een divers en hoogwaardig voorzieningenpakket met scholen, een huis van de wijk, buurtkamers, zorgvoorzieningen, sport­faciliteiten en veel groen. Om die ambities te vertalen in een steden­ bouwkundig kader en een ontwikkelstrategie is over veel onderwerpen advies ingewonnen en is onderzoek uitgevoerd. Bepalend zijn vooral de onderzoeken voor het milieueffectrapport (MER) geweest, dat tegelijk met deze project­ nota is opgesteld. Daarin zijn de ambities nader gedefinieerd, effecten en alternatieven beoor­ deeld en richtinggevende keuzes v­ oor­­gesteld.

In de geest van de komende Omgevings­wet is

het MER opgesteld als omgevingseffect­rapport (OER). We hebben daarbij gekozen voor een dynamisch OER, omdat de ontwikkeling van Schinkelkwartier tenminste 25 jaar in beslag neemt. Via p ­ eriodieke monitoring houden we het OER actueel. Zodoende vormt het OER ook in de toekomst de basis voor ruimtelijke besluiten. Allereerst is in het OER de bestaande situatie in kaart gebracht. Schinkelkwartier komt daarin naar voren als een gebied met een geschiedenis van opeenvolgende plannen en wisselende bestemmingen. Een perifere stadsrand met een door zware infrastructuur sterk ver­snipperd landschap. Een lappendeken van enclaves, slecht bereikbaar vanuit de stad en sterk milieubelast. Maar ook met grote kansen voor de ontwikkeling van een aantrekkelijk en goed bereikbaar woon-werkgebied. Die ambities hebben we uitgewerkt en aangevuld met programma’s op het gebied van wonen, werken, voorzieningen en groen.

Hoofdkeuzes Vervolgens zijn voor een aantal beleidsterreinen alternatieve maatregelen en keuzes ­beschreven, die zijn gewogen op hun bijdrage aan het behalen van de ambities. Dit is gedaan voor de onderwerpen groenstructuur, water­systeem, ­cultuur­historische waarden, mobiliteit, geluid­ afschermende maatregelen, wonen en vlieg­ verkeer, bestaande bedrijvigheid, duurzame energievoorziening en circulariteit. Op deze thema’s zijn richtinggevende hoofdkeuzes gemaakt, die de basis hebben gevormd voor het plan en de ontwikkelstrategie. We lichten de belangrijkste hoofdkeuzes toe. Uitbreiding groenstructuur In en rondom Schinkelkwartier ligt veelal versnipperd en slecht toegankelijk groen. Een belangrijke voorwaarde voor het ontwikkelen van de stadswijk is uitbreiding en opwaardering van het groen. Groen zorgt voor een betere opvang van hemelwater, het tegengaan van hittestress en versterking van biodiversiteit. Groen draagt ook bij aan een aantrekkelijke en inclusieve leefomgeving met ruimte om te sporten, bewegen en ontmoeten. De voorkeur heeft uitbreiding van groen met buurtparken, groene binnenterreinen en groene routes, zodat er overal groen op loopafstand aanwezig is. Bovendien wordt geïnvesteerd in de verbinding met aan­grenzend groengebied De Oeverlanden, zodat dit beter bereikbaar wordt voor bewoners.

Aanpassing watersysteem Om de doorstroming, het bergend vermogen en de kwaliteit van het water te verbeteren, is een toekomstbestendige waterhuishouding nodig. Dat vraagt keuzes over het water­ systeem en het waterpeil. We creëren een robuuste en circulaire waterstructuur door uitbreiding van het watersysteem met nieuwe verbindingen, waaronder het doortrekken van de Westlandgracht. Het heeft vanuit water­ beheer de voorkeur om het waterpeil in deelgebied Riekerpark te verlagen tot het peil van de overige polder. Daarvoor moet nieuwe grond worden aangebracht ter vervanging van de huidige slecht doorlatende laag. Door nieuw oppervlaktewater toe te voegen en het maaiveld in een lichte bolling te leggen, kan ophoging w ­ orden beperkt en blijft er ­voldoende contact tussen land en water. Cultuurhistorische waarden In Schinkelkwartier zijn diverse cultuur­historische waarden aanwezig. Cultuurhistorisch waarde­ volle structuren zoals begraafplaats Huis te Vraag worden bij de planontwikkeling geres­ pecteerd. Op de concept Waarderingskaart architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit 1965-1985 hebben enkele panden een voorlopige orde 2 waardering. Nader onder­ zoek moet uitwijzen in hoeverre ruimte is voor transformatie van deze gebouwen of toevoe­ ging van nieuwbouw.

Voor enkele gebouwen op het voormalig IBM terrein heeft het college van B en W bij vrijgave van de concept project­ nota al besloten dat deze omwille van de haalbaarheid van de gebiedsontwikkeling niet worden behouden. Uitgangspunt voor de verdere planuitwerking is om bepaalde elementen en/of de historie van IBM terug te laten komen in de gebiedsontwikkeling. Verschuiving mobiliteit Zonder ingrijpende maatregelen wordt Schinkelkwartier in de toekomst onbereikbaar, omdat het autoverkeer vastloopt. Er is een mobiliteitsshift nodig die een aantal maat­ regelen vraagt. Allereerst het verbeteren van de bereikbaarheid per openbaar vervoer door aanpassing van het metrostation Henk Sneevlietweg naar een meer centrale ligging in het gebied. En op termijn de aanleg van een hoogwaardige openbaar vervoerverbinding (HOV) naar het centrum. We kiezen voor nieuwe fietsverbindingen met onder meer een fietsbrug over de Schinkel tussen de Generaal

7

8

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Vetterstraat en de Laan der Hesperiden, zoals ook opgenomen in de Omgevingsvisie Amsterdam 2050. Daarnaast gaan we uit van een beperkt aantal autoparkeerplaatsen voor de woningen en (op termijn) een lagere norm voor de overige functies zodra het openbaar vervoer op orde is. Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp blijkt gunstig voor de bereikbaarheid en de waarde van het gebied, maar niet voor­waardelijk voor een haalbare gebieds­ontwikkeling. Maatregelen gevoelige functies Om langs de snelwegen ruimte te maken voor wonen en andere gevoelige functies zijn geluidafschermende maat­regelen nodig. Goede opties zijn volgens het onderzoek een hoge geluidswal (en deels een geluidsscherm) langs de A4, geluidsschermen en afschermen­ de bebouwing langs de A10 en geluidsscher­ men langs de spoorbanen van trein en metro. Afhankelijk van de geluidbelasting kunnen lokaal nog gevelmaatregelen nodig zijn. Uitgangspunt is dat woningen een stille zijde hebben. De mogelijkheden en fasering van maatregelen werken we in de volgende fase uit in een strategisch geluidsplan. De milieubelas­ ting vraagt ook om een zekere acceptatie van de hinder. Daarom is tijdige ­in­formatie aan toekomstige bewoners van belang. Naast het verkeersgeluid houden we ook rekening met luchtkwaliteit en veiligheid.

Scholen, kinderopvang en andere kwetsbare bestemmingen moeten op afstand blijven van snel­wegen en drukke binnenstedelijke wegen. Woningbouw en vliegverkeer Omdat Schinkelkwartier in de LIB-5 zone ligt, moet de gemeente een afweging maken over het toestaan van woningbouw. Uit onderzoek blijkt dat sprake is van een aanzienlijke geluid­ belasting door de luchtvaart. Dit kan leiden tot hinder, maar van ernstige slaap­verstoring zal geen sprake zijn. Door te kiezen voor gebieds­ gerichte maatregelen kan de blootstelling aan luchtvaartgeluid mogelijk fors worden beperkt. Voorbeelden zijn het creëren van afstand tussen de gevels om reflectie te voorkomen, loggia’s, extra dakisolatie, geluidsabsorberen­ de gevelmaterialen en veel groen in de openbare ruimte. Verder is ook hier tijdige informatie aan bewoners belangrijk, zodat zij een bewuste keuze kunnen maken voor wonen in een door luchtvaart­geluid belast gebied.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Milieucontouren bedrijven Sommige bedrijven, zoals het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), het data­center Global Switch en de zandoverslag in Schinkelhaven, hebben milieucontouren. Dat leidt tot beperkingen voor wonen in de directe omgeving. Om in Schinkelhaven wonen mogelijk te maken moet dat deelgebied worden gedezoneerd. Ook zijn er aanvullende keuzes nodig met betrekking tot de toekomst van de genoemde bedrijven. Uitgangspunt is dat NLR gezoneerd terrein blijft en zijn geluid­zone behoudt. Wel willen we met NLR verkennen of er maatregelen mogelijk zijn om meer ontwikkelruimte voor woningbouw in Schinkelhaven mogelijk te maken zonder dat de huidige bedrijfsvoering van NLR onevenredig wordt belemmerd. Vanwege het extensieve ruimtegebruik en de geluidbelasting van Global Switch, heeft verplaatsing op termijn de voorkeur. We gaan in overleg met het bedrijf de verplaatsings­ mogelijkheden binnen en buiten Schinkelkwartier verkennen. Voor de zandoverslag zijn maat­ regelen om geluid- en stofhinder te beperken onvoldoende effectief, zodat beëindiging van de bedrijfsactiviteit hier nodig is. Verduurzaming energievoorziening Met uitzondering van Schinkelhaven is Schinkelkwartier nu een concessiegebied voor stadswarmte en -koude, maar er zijn in het gebied weinig functies voorzien die warmte op hoge temperatuur vragen.

Om te komen tot een duurzame energievoorziening streven we naar warmtelevering op lagere temperatuur. Dit kan bijvoorbeeld door aansluiting op een retourleiding en/of een decentraal laag temperatuurnet en optioneel gebruik van lokale warmte- en koudebronnen, zoals het datacenter Global Switch en het ziekenhuis­ cluster. Daarnaast zijn er in Schinkelkwartier goede mogelijkheden voor opwekking van nieuwe duurzame energie. Beslissingen over het energieconcept worden in de volgende planfase per deelgebied genomen. Aanwezige kansen voor het opwek­ ken van hernieuwbare energie worden maxi­ maal benut, zodat Schinkel­k wartier op termijn energieneutraal is. Om regie te houden op de ruimteclaims in de ondergrond dient een strategie voor (ondergrondse) energiesyste­ men te worden ontwikkeld.

Afval en circulariteit Voor inzameling van huishoudelijk afval zijn meerdere systemen onderzocht. Het is de wens om zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande inzamelingsmethoden. Daarmee zijn schaalvoordelen te behalen, zowel ten aanzien van kosten als circulaire ambities. Het aanbren­ gen van ondergrondse containers heeft voor huishoudelijk afval de voorkeur. Het huidige afval­inzamelpunt Henk Sneevlietweg kan niet op de huidige locatie behouden blijven. Onze ambitie is om op een nader te bepalen locatie in of nabij Schinkelkwartier een circulair ambachts- en bouwmaterialencentrum te ontwikkelen, onder voorwaarde dat dit inpasbaar is in gemengd stedelijk gebied. Uitgangspunten voor circulariteit zijn flexibel en adaptief bouwen, inventarisatie van grond­ stoffen voorafgaand aan slopen en het realise­ ren van gebouwen met een lage milieudruk.

Stedenbouwkundig kader Op basis van de ambities, het beoogd pro­ gramma en de beschreven hoofdkeuzes hebben we een stedenbouwkundig kader voor de gewenste ontwikkeling van Schinkelkwartier gemaakt. We beschrijven de voornaamste kenmerken van dit kader. Voor De Oeverlanden sluit het stedenbouwkun­dig kader aan op de uitgangspunten van de Ontwikkelstrategie Landschapspark De Oeverlanden. Centrale as voor fietsers Schinkelkwartier krijgt een verkeersstructuur waarin langzaam verkeer (zoals fietsers en voetgangers) op de eerste plaats komt. De centrale as door het gebied wordt een oostwest georiënteerde straat voor langzaam verkeer, de Nieuwe Sloterweg, die een verbin­ ding legt tussen de verschillende deelgebie­ den. Deze wordt door een brug over de

Raamwerkkaart LEGENDA

Indicatie toekomstige bebouwing Huidige bebouwing buiten plangebied Bouwvelden (groene binnenterreinen)

Raamwerkkaart

Stedenbouwkundig kader Schinkelkwartier.

LEGENDA

Bouwvelden Indicatieve zone verbinding stad en land Plein

Indicatie toekomstige bebouwing

Groen

Huidige bebouwing buiten plangebied

Water

Bouwvelden (groene binnenterreinen)

Hoofdroute langzaam verkeer

Bouwvelden

Secundaire route langzaam verkeer

Indicatieve zone verbinding stad en land

Openbare fietsenstalling

Plein

Ingang metrostation

Groen

Viaducten

Water Hoofdroute langzaam verkeer Secundaire route langzaam verkeer Openbare fietsenstalling Ingang metrostation

9

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Parkwal, groenstructuur en watersysteem Om het gebied af te schermen van het verkeers­­ geluid komen er geluidwerende voorzieningen. Langs de A10 zijn dat geluidsschermen en afschermende bebouwing. Aan de zuidzijde langs de A4 is dat een aarden parkwal van circa 80 meter breed. Deze parkwal houdt niet alleen het geluid op afstand, maar kan ook dienst doen als grondberging, ondergrondse parkeerruimte, recreatiegebied en ecologische verbinding. In het talud van de wal is ruimte voor vrijstaande gebouwen, die in hetzelfde ritme staan als de kantoorpanden van het bestaande Rieker Business Park. Naast de parkwal kent het plan ook een groene zone langs de spoordijk met ruimte voor spelen,

Bijzondere plekken met beschutting De ruimtelijke inrichting van Schinkelkwartier moet een antwoord geven op de versnippering door wegen, spoorlijnen, dijken en viaducten. Tegenover het geweld van de zware infra­ structuur bestaat behoefte aan binnenruimte; een interieur dat naast beschutting ruimte biedt voor verblijf en contact. Daarom zijn per deelgebied centrale plekken ontworpen, afgestemd op de locatie en het daar geplande programma. In Schinkelhaven wordt het hart de bestaande havenkom, in Riekerpark het centrale park met een winkelcentrum en in Nieuwe Meer twee stadspleinen op strate­gische locaties. Al deze bijzondere plekken zijn bereik­ baar en verbonden via de Nieuwe Sloterweg.

Voor georganiseerde buitensport zetten we in op het gefaseerd realiseren van georganiseerde buitensport binnen en buiten het plangebied. We realiseren een deel van de georganiseerde buitensport in Schinkelkwartier in de vorm van compacte en intensief te gebruiken sport­ velden. In de nabijgelegen sportparken Sloten en Sloten-West is capaciteit en ruimte om een belangrijk deel van de opgave van Schinkel­ kwartier op te vangen. Ook verkennen we de mogelijkheden voor buitensport in Landschaps­ park De Oeverlanden.

Clustering van voorzieningen Voor 22.000 bewoners en 45.500 werknemers is op basis van de Amsterdamse referentienor­ men een breed scala aan voorzieningen nodig waarvan de ligging moet zijn afgestemd op de aanwezige milieubeperkingen. Voor het winkelen krijgt Schinkelkwartier een centraal buurtcentrum in het deelgebied Riekerpark. Daarnaast blijft er langs de hoofdroutes voor het autoverkeer ruimte voor een compacte vorm van perifere detailhandel waar bouw­ markten een plek kunnen krijgen. De maat­ schappelijke voorzieningen liggen meer verspreid over de deelgebieden, vooral langs de Nieuwe Sloterweg. Deze voorzieningen zijn meestal geclusterd rond de bijzondere plekken.

Klimaatadaptatie en natuur Met de nieuwe inrichting van het landschap biedt Schinkelkwartier maximale kansen voor biodiversiteit en klimaatbestendigheid. Door de uitbreiding van het watersysteem ontstaat extra berging van regenwater, een betere waterkwali­ teit en voldoende drooglegging. Nieuwe groen­ gebieden, zoals de parkwal, de groenzone langs het spoor en het centrale park, dragen bij aan het beheersen van de temperatuur en het versterken van ecologische verbindingen.

In het plan houden we rekening met ruimte voor indoorsport, zoals fitness, padel of zaalvoetbal. Daarnaast moet er ook ruimte zijn voor buitensport. Voor hardlopen, urban sports en informele sport bieden de parken voldoende ruimte. Samen met groengebieden zorgen sportfaciliteiten en speelplekken in de openbare ruimte voor een leefomgeving die uitnodigt tot bewegen.

Voorbeelduitwerking deelgebieden Binnen het stedenbouwkundig kader kunnen de bestaande deelgebieden worden getrans­ formeerd tot sterke stedelijke milieus met een eigen identiteit. We onderscheiden zes deel­ gebieden. Verschillende ­deel­gebieden in Schinkelkwartier.

De Plantijn

Spoorzone

A10 West

Aalsmeerplein

Grote bouwblokken met groene binnenterreinen In veel deelgebieden ligt de ruimtelijke structuur al vast, daarbinnen vinden vooral invuloefeningen plaats. In het hart van Schinkel­k wartier, in Riekerpark, Sloterstrip en Nieuwe Meer Oost, is echter ruimte voor een eigen typologie. Deze typologie wordt vooral bepaald door de aanwezigheid van het vliegverkeer, waardoor de bouwhoogte is beperkt. Dat vraagt om een concept waarin met relatieve laagbouw toch een hoge dicht­ heid wordt bereikt. Dat kan alleen door uiterst efficiënt met de ruimte om te gaan. De openbare verkeersruimte wordt daarom beperkt, zodat er ruimte over blijft voor grote

Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan

Sloterstrip

l

Focus op openbaar vervoer Goede OV-verbindingen met stad en regio zijn voorwaardelijk voor het beperken van het autoverkeer. Het openbaar vervoer krijgt daarom een impuls door de ingang van het metrostation Henk Sneevlietweg naar het zuiden te verplaatsen, waardoor het veel meer reizigers trekt en goed aansluit op de Nieuwe Sloterweg. Op termijn komt er ook een tramof busverbinding naar het centrum. Voor de inpassing van een tram reserveren we extra ruimte in de groene middenberm van de Henk Sneevlietweg. Verder blijft er ruimte voor de verlenging van de Noord/Zuidlijn met een station bij de Johan Huizinga­laan. Op kortere termijn komen er nieuwe busverbindingen over bestaande wegen, zoals een buslijn van Schiphol naar Schinkelhaven.

Het watersysteem wordt uitgebreid en verbon­ den met de stad door nieuw oppervlaktewater toe te voegen en de Westlandgracht door te trekken naar de havenkom in Schinkelhaven. Hierdoor ontstaat een robuust systeem met ecologische potentie. In het noorden van Schinkelkwartier volgt het de geometrie van Amsterdam Nieuw-­West. In het zuiden heeft het een landschappelijk karakter dat aansluit op de parkwal.

samengestelde bouwblokken met groene binnenterreinen. Zo ontstaat er contrast tussen bruisende stadsstraten en luwe binnenruimten. Een combinatie van reuring, ruis en rust.

inke

De hoofdinfrastructuur voor de auto wordt gerespecteerd, maar ook opnieuw ingericht zodat er stadsstraten met adressen en verblijfs­ kwaliteit kunnen ontstaan. Binnen de deel­ gebieden is de rol van het autoverkeer beschei­ den door een beperkte toegankelijkheid, een beperkt aantal parkeerplaatsen (maximaal 0,3 parkeerplaatsen per woning) en een aan­gepaste snelheid.

sporten, rennen en fietsen. Ook komen er een centraal gelegen park in het deelgebied Riekerpark en een oeverpark langs de Schinkel. Met het plan voldoen we ruimschoots aan de Amsterdamse referentienorm voor groen. We gaan zorgvuldig om met de aangewezen hoofdgroenstructuur en ecologische structuur. De begraafplaats Huis te Vraag wordt ­onderdeel van het oeverpark en blijft een plek voor rust.

Henk Sneevlietweg

Nieuwe Meer West A4

Sch

Schinkel tussen de Generaal Vetterstraat en de Laan der Hesperiden ook verbonden met stadsdeel Zuid en het centrum. Het ontwerp voor de aanlandingen van de fietsbrug vraagt om een zorgvuldige inpassing. Langs de Nieuwe Sloterweg komen winkels, maatschap­ pelijke voorzieningen en een aantal bijzondere plekken.

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Johan Huizingalaan

10

Schinkelhaven

Nieuwe Meer Oost

Olympisch Stadion

Riekerpark

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

11

12

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelhaven Een makersdistrict met industriële panden en nieuwe gebouwen, aansluitend op de structuur van de Hoofddorpplein- en Stadionpleinbuurt. Hier is een kleinschalige mix aanwezig van creatieve en productieve bedrijven, die stap voor stap samengaat met de ontwikkeling van woningbouw. Industrieel erfgoed wordt gerespecteerd en de schaal en hoogte van de gebouwen blijven beperkt. De centrale plek van het gebied is de havenkom, die wordt uitgebreid met verblijfsplekken en horeca in de zon.

voedingsbodem voor innovatie vormen met startups en broedplaatsen. Gemengd met wonen en voorzieningen, zodat er altijd leven is op straat. Ontmoeting en interactie staan centraal. Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West vormen samen het nieuwe innovatie­district van Amsterdam. De Plantijn Een zorgcampus met gebouwen in een parkach­ tige omgeving en een voorzieningenaanbod op lokaal en nationaal niveau. Met ruimte voor nieuwe combinaties van wonen met zorg en medische voorzieningen.

Sloterstrip Een langgerekte strook met grote vrijstaande gebouwen tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en de Henk Sneevlietweg, die de buurten in de omgeving met elkaar verbindt. Hier is ruimte voor stadsverzorgende voor­ zieningen, zoals scholen, compacte bouw­ markten en andere functies die profiteren van de goede bereikbaarheid. De bouwblokken behouden hun dubbele oriëntatie.

Ontwikkelstrategie De ontwikkelstrategie voor Schinkelkwartier sluit aan op de uitgangssituatie van een gefrag­ menteerd gebied, waarin ontwikkeling vrijwel alleen mogelijk is als erfpachters, private eige­ naren en ontwikkelaars investeren. Voor initiatieven en plannen moet daarom ruimte op maat worden gemaakt in samenwerking met private partijen. Het stedenbouwkundig kader is daarbij geen statisch eindbeeld, maar een dynamisch en richtinggevend kader. Het biedt volop ruimte voor nieuwe inzichten en initia­ tieven en heeft voldoende wendbaarheid in programma, schaal en tempo. We regisseren waar het moet en faciliteren waar het kan.

Riekerpark Het kloppend hart van Schinkelkwartier met gemengde functies rondom een centraal gelegen park. Hier komen buurtwinkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen voor de hele wijk. Het groen in deze buurt is beeldbepalend en biedt alle ruimte voor sporten, spelen en ontmoeten.

Om initiatieven te kunnen faciliteren is het volgende nodig: • Het realiseren van een robuuste groen­- en waterstructuur, goede verbindingen en de noodzakelijke voorzieningen om het geluid te weren.

Nieuwe Meer Oost en Nieuwe Meer West Een economische hotspot waar toonaan­gevende bedrijven en instituten samenkomen en een Nieuwe Meer West Entreegebied De Oeverlanden Schinkelkwartier in vogelvlucht.

Nieuwe Meer Oost

Riekerpark

Schinkelhaven

De Plantijn

Sloterstrip

Het scheppen van juridisch planologische ruimte voor transformatie door dezonering van bedrijventerrein Schinkelhaven en op maat vastgestelde nieuwe bestemmings­ regelingen. • Gemeentelijke investeringen in de openbare ruimte en het verkeer, inclusief de aanleg van nieuwe infrastructuur en verlegging van kabels en leidingen. •

Fase 1 Verkenning

•

De mogelijkheid om actief te verwerven waar dat nodig is voor het realiseren van openbare ruimte, een compleet woon­ programma of noodzakelijke maatschap­ pelijke voorzieningen.

Daarbij kunnen per deelgebied, afhankelijk van de eigendomssituatie, ook verschillende deelstrategieën nodig zijn.

Fase 2 Haalbaarheid principenota principebesluit

Fase 3 Ontwerp projectnota projectbesluit

Participatie en communicatie Het gebied Schinkelkwartier heeft veel ver­ schillende stakeholders, onder andere vast­ goedeigenaren, ondernemers, (toe­komstige) bewoners en gebruikers van het gebied. Zij worden bij de ontwikkeling van Schinkelkwartier betrokken. Hoe dit participeren wordt ingevuld, verschilt per fase van de planvorming en per onderwerp. Het opstellen van de projectnota is fase 2 van het Amsterdamse plan- en besluitvormings­ proces (Plaberum). Bij het opstellen van deze projectnota hebben we qua participatie vooral ingezet op goed informeren en het ophalen van reacties. Dit hebben we meegenomen in het uitwerken van het stedenbouw­kundig kader en de ontwikkelstrategie. Deze insteek komt voort uit de grote strategische opgaven en keuzes die gemaakt moeten worden in deze fase van de gebiedsontwikkeling waarbij ‘haalbaarheid’ het uitgangspunt is. Informeren en ophalen reacties Er zijn tussentijds veel gesprekken gevoerd met stakeholders en verschillende bijeen­komsten georganiseerd om de plannen toe te lichten, vragen te beantwoorden en ideeën op te halen. Met een aantal erfpachters van grote kavels is gewerkt aan het opstellen van het stedenbouw­ kundig kader. Met de BIZ Rieker Business Park is een kansenkaart Innovatie­district gemaakt voor het ontwikkelen van Nieuwe Meer Oost en West.

Het eindresultaat, deze projectnota, is toegelicht tijdens een digitale informatiebijeen­ komst. Deze bijeenkomst heeft plaatsgevonden

13

Fase 4 Uitvoering investeringsnota investeringsbesluit

gedurende de inspraak­periode. Tijdens deze digitale bijeenkomst, maar ook ervoor en erna is er gelegenheid geweest om vragen te stellen. Alle vragen zijn verzameld en staan per thema in een overzicht met vragen en antwoorden op de project­website. Ook zijn er zes korte films gemaakt die de plannen uit de project­nota toegankelijk en beknopt in beeld brengen. Inspraakreacties zijn samengevat en beant­ woord in een Nota van beantwoording en wijzigingen. Deze nota wordt samen met de projectnota aan­geboden aan het gemeente­ bestuur. Participatie en communicatie investeringsnota’s (fase 3) Nadat de projectnota is vastgesteld, worden in de investeringsnota’s de meer gedetailleerde stedenbouwkundige plannen per deelgebied gemaakt. Hierbij blijven we de stakeholders betrekken. We gaan daarbij een stap verder dan bij de projectnota: we gaan in dialoog met stakeholders en maken inzichtelijk wat de belan­ gen, de zorgen en de kansen voor het gebied zijn en nemen dit mee in de afwegingen die we maken voor de s­ tedenbouwkundige plannen. De eerste gebieden waarvoor we dit doen zijn Schinkelhaven, Nieuwe Meer Oost en De Plantijn.

Financiën en risico’s Bij de projectnota hoort een vertrouwelijke bijlage met een financiële doorrekening van het project en een risico-inventarisatie. Vooralsnog is de conclusie dat Schinkelkwartier een haalbaar project met beheersbare risico's is.

diverse besluiten

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

1.1 Kansen voor een nieuwe stadswijk Schinkelkwartier is één van de grootste ontwikkellocaties van Amsterdam. In de corridor tussen Zuidas en Schiphol liggen grote kansen voor het ontwikkelen van een stedelijk gebied, waar groen, economie en wonen elkaar versterken. Hier is nog volop ruimte voor verdichting van de stad. Ook ondernemers, vastgoedeigenaren, ontwikkelaars en beleg­ gers zien deze kansen en nemen hier steeds vaker het initiatief om te bouwen en te trans­

1 Inleiding

formeren. Er is ruimte voor 11.000 woningen, 1.020.000 m2 kantoor- en bedrijfsruimte en 450.000 m2 maatschappelijke en commerciële voorzieningen, zoals scholen, sportfaciliteiten, winkels en horeca. Schinkelkwartier kan daarmee in de toekomst ruimte bieden aan 22.000 inwoners en 45.500 arbeidsplaatsen. Een ontwikkeling die in omvang te vergelijken is met andere grote Amsterdamse projecten, zoals IJburg en Zuidas.

1.2 Van principenota naar projectnota

Nieuw-West

Schinkelkwartier

Schiphol Ligging van Schinkelkwartier tussen Zuidas en Schiphol met zicht op een mogelijke ­verlenging van de Noord/ Zuidlijn.

Binnenstad Amsterdam

In mei 2016 stelde het college van burge­ meester en wethouders (B en W) het rapport ‘Koers 2025 Ruimte voor de Stad’ vast, waarin Schinkelkwartier als transformatiegebied is opgenomen. Op 12 februari 2019 stelde het college van B en W vervolgens een principe­ nota vast met daarin de volgende ambities voor Schinkelkwartier: transformatie van een perifere en monofunctionele stadsrand tot een intensief gebruikt, innovatief, divers en duurzaam Amsterdams stadsgebied. Een stadswijk die bij uitstek kan voldoen aan de vraag naar wonen en werken in een aantrekke­ lijke, gemengde omgeving. Het college gaf opdracht om voor deze transformatie een projectnota op te stellen met een stedenbouw­ kundig kader en ontwikkelstrategie. Inmiddels is ook de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 vastgesteld waarin Schinkelkwartier is opgeno­ men als één van de grote ontwikkelgebieden.

Zuidas

Deze projectnota is het resultaat van de haalbaarheidsfase conform de Plaberum projectfasering van de gemeente Amsterdam. Bij het voorbereiden van de projectnota hebben we meerdere sporen gevolgd. Zo hebben we een milieueffectrapport (MER) opgesteld, in dit geval verbreed tot omgevings­ effect­rapport (OER). Hierin zijn de ambities uit de principe­nota verder uitgewerkt. Per thema zijn de omgevingseffecten inzichtelijk gemaakt, nadere keuzes geformuleerd en alternatieven beoordeeld. Deze beoordeling heeft geleid tot hoofdkeuzes die zijn opgenomen in de project­ nota. Daarnaast hebben we onderzoek uitgevoerd naar een betere bereikbaarheid van het gebied en de kansen voor een inno­vatie­

district en maakten we met behulp van een groot aantal rapportages en adviezen een integraal stedenbouwkundig kader. Tegelijk hebben we overlegd met honderden bewoners, ondernemers, gebruikers en initiatiefnemers in het gebied over hun wensen en plannen. De projectnota bouwt voor een belangrijk deel voort op bestaand gemeentelijk beleid, zoals beschreven in een beknopt overzicht van het huidig beleid en juridisch planologisch kader voor Schinkelkwartier (bijlage 1). Hier­binnen hebben we afwegingen gemaakt en focus aangebracht. De voorgestelde keuzes vallen daarom veelal binnen dit vigerend beleid. Het stedenbouwkundig kader is in deze project­ nota verder uitgewerkt dan gebruikelijk in deze fase. Er is namelijk een breed gedeeld besef dat Schinkelkwartier als geheel een goede hoofd­ structuur nodig heeft om de potentie van het gebied in volle omvang te kunnen benutten. Het aanhelen van de ruimtelijke structuur, verbete­ ren van de bereikbaarheid, borgen van maat­ schappelijke voorzieningen en begeleiden van de groeiende hoeveelheid bouwinitiatieven zijn gebaat bij een gebiedsbrede aanpak. Het stedenbouwkundig kader maakt dit voorstelbaar en is richtinggevend voor de uitwerking in stedenbouwkundige plannen per deelgebied in de volgende fase en initiatieven in het plan­ gebied. Het stedenbouwkundig kader vormt tevens de ruimtelijke vertaling van de uitkom­ sten van het OER.

Hierbij kan de indeling van de deelgebieden, daar waar dit tot logischere stedenbouwkundige eenheden leidt, afwijken van die in het OER.

15

16

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Het college van B en W heeft ingestemd met de Nota van beantwoording en wijzigingen naar aanleiding van de inspraak en heeft ingestemd met de projectnota Schinkel­ kwartier. Vervolgens heeft de gemeenteraad kennis genomen van de projectnota en bijbehorende stukken. Gelijktijdig met de behandeling van de projectnota in de

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

gemeente­raad wordt een grondexploitatie ter vaststelling aan­geboden waarin de uitgaven en inkomsten voor een aantal lopende projecten zijn opgenomen. Daarnaast wordt de gemeenteraad gevraagd om het welstands­niveau voor Schinkelkwartier te verhogen en de welstandscriteria te wijzigen.

2

17

Huidige situatie

1.3 Leeswijzer

De doorrekening van de plannen in een gemeentelijke grondexploitatieraming wordt toegelicht in hoofdstuk 10, dat ook een beschrijving van de risico’s bevat. Bij dit hoofdstuk hoort een vertrouwelijke bijlage.

Schinkelkwartier ligt in de zuidwesthoek van Amsterdam en heeft een oppervlakte van circa 215 hectare. Het plangebied ligt op het snijvlak van de stadsdelen Zuid en Nieuw-West en is strategisch gelegen in de corridor tussen

Bij het opstellen van de projectnota is de aandacht vooral uitgegaan naar het gebied binnen de plangrenzen die door het bestuur werden vastgesteld. Een bredere blik heeft soms geleid tot ideeën of wensen voor de omgeving van Schinkelkwartier. Die hebben we in deze projectnota opgenomen, maar zijn geen onderdeel van het projectbesluit. Daar waar deze wensen voorwaardelijk zijn voor de ontwikkeling van Schinkelkwartier wordt de besluitvorming daarover buiten Schinkel­ kwartier om voorbereid.

Schinkelkwartier met de verschillende

Spoorzone

A10 West

Aalsmeerplein Aletta Jacobslaan

Vlaardingenlaan l

Sloterstrip Henk Sneevlietweg

In de principenota hadden de deelgebieden in Schinkelkwartier namen die in de praktijk leidden tot verwarring. Riekerhaven, Riekerzone en Rieker Business Park, allemaal genoemd naar de oorspronkelijke Riekerpolder, lijken te veel op elkaar, terwijl de toekomst van deze gebieden sterk verschilt. We hebben samen met eigenaren en gebruikers naar alternatieven gekeken en hebben advies gevraagd aan de commissie Naamgeving Openbare Ruimte. Wordt Schinkelhaven Sloterstrip Riekerpark Nieuwe Meer Oost Nieuwe Meer West De Plantijn

Plangebied

­deelgebieden.

De Plantijn

Nieuwe namen

Was Schinkelhaven Zone Henk Sneevlietweg Riekerhaven Riekerzone Rieker Business Park Medisch Cluster

Zuidas en Schiphol. Het gebied grenst aan de Schinkel en ligt aan de kop van de groene scheg die naar de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos leidt.

inke

De ontwikkelstrategie is het onderwerp van hoofdstuk 7. Daarin beschrijven we hoe sturing wordt gegeven aan de ontwikkeling. Gevolgd door een stappenplan met het juridisch planologisch instrumentarium, de verwervings­ strategie, de fasering en de planning. Hoofdstuk 8 geeft daarna een samenvatting van het consultatie-, communicatie- en partici­

2.1 Ligging en ruimtelijke structuur

Nieuwe Meer West A4

Sch

Hoofdstuk 4 gaat in op de hoofdkeuzes die in deze nota zijn gemaakt. De uitkomsten en aanbevelingen uit het OER zijn daarvoor richtinggevend geweest. Daarna volgt in hoofdstuk 5 het stedenbouwkundig kader op hoofdlijnen, waarna hoofdstuk 6 de typologie van de zes deelgebieden beschrijft.

patieproces. Een jaar lang hebben we gespro­ ken met tientallen stakeholders in een continu proces, op zowel individueel als collectief niveau. Dit proces is afgesloten met een inspraakprocedure, waarvan de uitkomsten zijn vastgelegd in een Nota van beantwoording en wijzigingen. In hoofdstuk 9 volgt een beschrij­ ving van de projectorganisatie.

Johan Huizingalaan

Hoofdstuk 2 bevat een beschrijving van de bestaande situatie. We gaan in op de ligging en de historie van het gebied, de nu aanwezige functies en eigendomssituatie, de bereikbaar­ heid, milieubeperkingen, ondergrondse infra­ structuur en de juridisch planologische situatie. Daarna volgt in hoofdstuk 3 een samen­vatting van de ambities en het programma op het gebied van wonen, werken, maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

Schinkelhaven

Nieuwe Meer Oost

Olympisch Stadion

Riekerpark

Schiphol Zuidas

De Oeverlanden

Nieuwe Meer

A10 Zuid

18

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Schinkelkwartier ligt ingeklemd tussen barrières van water en infrastructuur en wordt door­ sneden door de ringspoorbaan en autowegen. Het gebied valt daardoor uiteen in fragmenten die slecht met elkaar verbonden zijn. Door Schinkelkwartier lopen drie hoofdroutes. In noord-zuidrichting de Johan Huizingalaan, in oost-westrichting de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en ten zuiden daarvan de Henk Sneevlietweg. Deze infrastructuur leidt tot een onderverdeling in zes deelgebieden: Schinkelhaven, Riekerpark, Sloterstrip,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

19

Nieuwe Meer Oost en West en De Plantijn. Het deelgebied Schinkelhaven ligt in stadsdeel Zuid, de overige gebieden in stadsdeel Nieuw-West. Groen en water zijn in Schinkelkwartier maar mondjesmaat aanwezig en vooral gekoppeld aan de weg- en railinfrastructuur. Grotere groengebieden liggen aan de randen, langs de Schinkel, de Nieuwe Meer en het Christoffel Plantijnpad. Ze vormen als het ware een hoefijzer rond het gebied.

2.2 Historische ontwikkeling Het plangebied Schinkelkwartier bestond tot het midden van de twintigste eeuw uit de Riekerpolder, de Sloterbinnenpolder en de Middelveldse gecombineerde polders. Deze

polders werden doorsneden door de Sloterweg; de historische route van Amsterdam naar Leiden tussen het dorp Sloten en de Overtoomse sluis.

Door het plangebied liep tijdelijk een hoofd­ ontsluiting voor het autoverkeer, de Haagseweg. Deze weg werd later overbodig door de aanleg van de A4 naar het knooppunt Nieuwe Meer. Door de aanleg van de infra­ structuur en het ophogen van de tussenliggen­ de gebieden gingen de oorspronkelijke polder­ verkaveling en de historische bebouwing grotendeels verloren. Daarvoor in de plaats

kwamen sportvelden, bedrijfsvestigingen en diverse medische instellingen langs de Johan Huizingalaan. In de jaren ‘90 werd het deel van de Riekerpolder aan de A4 ontwikkeld tot kantoorlocatie. Schinkelkwartier kreeg in 1997 een metro-ontsluiting toen bij aanleg van de ringlijn een station tussen de Henk Sneevlietweg en de Vlaardingenlaan werd gerealiseerd.

Situatie in 1962 (links) en de huidige situatie (rechts).

Luchtfoto Riekerpolder en omgeving. Opname omstreeks 1980. Foto: Stadsontwikkeling (Dienst Publieke werken). Fotonummer: 3-61014. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

Situatie in 1925 (links) en situatie in 1934 (rechts).

Vanaf 1925 vonden ophogingen plaats voor de ringspoorbaan, die pas in 1986 in gebruik werd genomen. In de jaren ‘50 werd, als onderdeel van de uitvoering van het Algemeen Uitbreidingsplan (1934), gestart met zand­ winning uit de Nieuwe Meer voor het bouwrijp maken van onder andere Amsterdam-West.

In de naoorlogse jaren werden vervolgens een bedrijventerrein langs de Schinkel en sport­ park Riekerhaven aangelegd. In de jaren ‘60 startte de aanleg van de tuinstad Westland­ gracht en de ringweg A10. In dezelfde periode verdween de oude Sloterweg om plaats te maken voor de fabrieken en kantoren van IBM.

Luchtfoto Riekerpolder en omgeving. Zicht op voormalig sportpark Riekerhaven. Opname omstreeks 1980. Bron: Privé-archief Paul Südkamp.

20

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.3 Cultuurhistorische waarden

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (concept).

Door de bijzondere geschiedenis vormt Schinkelkwartier in cultuurhistorisch opzicht een lappendeken. De enige overgebleven pre-stedelijke elementen in Schinkelkwartier zijn het Jaagpad langs de Schinkel, begraaf­ plaats Huis te Vraag met de aangrenzende graslanden en de boerderij aan de Rijnsburgstraat 75. De boerderij en het ontvangstgebouw van Huis te Vraag zijn

aangewezen als gemeentelijk monument. In het aanwijzingsbesluit tot gemeentelijk monument (uit 2009) is Huis te Vraag slechts gedeeltelijk meegenomen. Met een aanvullend besluit zal de begrenzing van het monument Huis te Vraag worden uitgebreid. Het hoofd­ gebouw en voormalig wind­tunnelgebouw van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR) zijn aangewezen als rijksmonument.

Daarnaast kent het plan­gebied een aantal monumentale en cultuur­historisch waardevolle bedrijfsgebouwen uit de naoorlogse periode. Het bedrijfsgebouw van De Waal Betonpalen, de voormalige Christelijke MTS en het hoofd­ kantoor van IBM zijn aan­gewezen als gemeen­ telijk monument. Een aantal gebouwen is op de concept Waarderings­kaart architectonische en ­stedenbouwkundige kwaliteit 1965­-1985 aan­gemerkt als cultuur­historisch waardevol en aangewezen als orde 1 (monument of vergelijk­ bare waarde) of orde 2 (architectuureenheid

21

met een voor de periode karakteristieke architectonische vormgeving en/of typologie). Dat geldt onder andere voor bedrijfsverzamel­ gebouw De Generaal, het voormalige kantoor van Bull en de voormalige Simplex rijwiel­ fabriek in Schinkelhaven. Deze gebouwen vertegenwoordigen de historische gelaagd­ heid van het gebied en kunnen bijdragen aan het leesbaar houden van het industrieel verleden van het gebied. De concept Waarderings­kaart moet nog worden vrij­ gegeven voor inspraak.

Rijksmonument Gemeentelijk monument Orde 1 Orde 2 Orde 3 panden zijn architectuureenheden met een voor de periode kenmerkende vormgeving en/of kenmerkende typologie. Ze komen niet in aanmerking voor hetzelfde beschermingsniveau als orde 1 en 2. Om die reden zijn orde 3 panden niet opgenomen op de kaart.

NLR. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Collectie J. van Dijk.

Ontvangstgebouw begraafplaats Huis te Vraag. Bron: Stadsarchief A’dam.

De Waal Betonpalen (rechts). Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Christelijke MTS. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing (concept).

Hoofdkantoor van IBM. Bron: Stadsarchief Amsterdam.

Bull. Bron: Stadsarchief Amsterdam/Oppenheim G.L.W.

22

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.4 Functionele structuur

Niet-woonfuncties in Schinkelkwartier. Bron: maps.amsterdam.nl/nietwoonfuncties

Schinkelkwartier is van oudsher een gebied voor functies die veel ruimte vragen, aan de rijkswegen gevestigd willen zijn en om verschillende redenen goed aan een stadsrand gedijen. Denk aan productiebedrijven, ­distributiecentra, opslaggebouwen, sport­ velden, datacenters, een hulpwarmtecentrale,

kantoren en gemeentelijke werven. Ook kent het gebied tijdelijke bestemmingen zoals een wooncomplex voor jongeren en statushouders. In de huidige situatie is in Schinkelkwartier totaal circa 1.000.000 m2 bruto vloeroppervlak aanwezig.

Binnen Schinkelkwartier zijn daarbij verschillen te onderscheiden in functie, grootte en vorm. In het oostelijk gelegen deelgebied Schinkel­ haven zitten traditionele bedrijven, zoals een industriële bakkerij, garagebedrijven en meubelmakers en zijn hier de afgelopen jaren creatieve bedrijven op het gebied van architec­ tuur, marketing en media bijgekomen. Het Studenthotel en enkele horecavoorzieningen vormen het cement tussen deze traditionele en

Schinkelhaven. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

Ten noorden van de A4 en ten westen van de Johan Huizingalaan ligt Nieuwe Meer West (voormalig Rieker Business Park), een gebied met grootschalige kantoren, een woongebouw en een hotel. De locatie aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan omvat het voormalige IBM-terrein, waar IBM nog steeds zijn hoofdkantoor heeft. Een voormalige productiehal van IBM is inmiddels in gebruik door datacenter Global Switch.

moderne bedrijvigheid. Aan de noordoostzijde van Schinkelhaven ligt begraafplaats Huis te Vraag. Aan de zuidzijde naast de A10 ligt een tennispark. Ten westen van Schinkelhaven en ingeklemd tussen sporen en rijkswegen ligt Riekerpark (het voormalig sportpark Rieker­ haven). Op een deel van de sportvelden is tot 2027 een tijdelijk wooncomplex voor studenten en statushouders aanwezig en blijft ook de handbalvereniging tot dan op haar plek.

Riekerpark. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

Hier vinden we ook bedrijfsverzamelgebouw B. Amsterdam, een gemeentelijk afvalpunt en verschillende logistieke bedrijven zoals Picnic. Aan de noordzijde grenst Schinkelkwartier aan de woonbuurten van Nieuw-West. In en aan de strip tussen de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan en Henk Sneevlietweg zijn kantoren, bedrijfspanden en verschillende voorzieningen

Functiekaart bebouwing LEGENDA

Detailhandel

Religie

Horeca

Kantoren

Uitgaan en toerisme

Bedrijven

Sport

Openbaar vervoer

Activiteiten en ontmoeting

Parkeren

Zorg

Onbekende functie

Onderwijs

Nieuwe Meer Oost. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

De Plantijn. Bron: YourCaptain Luchtfotografie.

23

24

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

gevestigd, zoals een politiebureau, ROC, woonzorgcentrum en hotel. Het voormalige ACTA-gebouw ligt in de as van de Henk Sneevlietweg en biedt nu ruimte aan een broedplaats en studentenhuisvesting. In het noordwestelijk deel van Schinkelkwartier,

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

langs de Johan Huizingalaan en Plesmanlaan, ligt een biomedisch cluster met grote gebouwen. Hier zijn het voormalig Medisch Centrum Slotervaart, het Antoni van Leeuwenhoek Zieken­ huis, het Nederlands Kanker Instituut, Sanquin en verzorgingshuis Hof van Sloten gehuisvest.

2.5 Eigendomssituatie Eigendomssituatie in Schinkelkwartier. Bron: Gemeente Amsterdam.

De meeste kavels in Schinkelkwartier zijn in erfpacht uitgegeven. In de deelgebieden Schinkelhaven en Nieuwe Meer West zijn diverse kavels niet in erfpacht uitgegeven,

maar in eigendom van derden. Deelgebied Riekerpark is in vol eigendom bij de gemeente Amsterdam. Hier zullen kavels in erfpacht worden uitgegeven.

2.6 Bereikbaarheid Bereikbaarheid

Schinkelkwartier is momenteel goed ­bereikbaar met de auto en mede daardoor sterk ingericht op autogebruik. De ontslui­ ting per openbaar vervoer laat in grote delen van het gebied te wensen over. Bij de Henk Sneevlietweg ligt een metrostation, maar dat biedt alleen een verbinding via de ringlijn. Openbaar vervoer naar Schiphol en het Amsterdamse centrum ontbreekt. Verder zijn er ten zuiden van de Vlaardingenlaan en Aletta Jacobslaan geen reguliere bus- en tramlijnen. Ook voor fietsers is het gebied

niet goed te bereikenLEGENDA en de routes zijn, net als voor de voetganger, niet veilig en Private buslijn onaantrekkelijk. Bus

Bereikbaarheid LEGENDA

Tram Metro Trein

Private buslijn Bus

Loopafstanden (800 meter metro, 400 meter tram) Rijkswegen A4/A10

Tram

Bereikbaarheid van

Stedelijke wegen

Metro

Schinkelkwartier. Bron: Gemeente Amsterdam.

Trein Loopafstanden (800 meter metro, 400 meter tram)

2

M

RijkswegenHeemstedestraat A4/A10

2

Stedelijke wegen

62 Lo o p

M Henk Sneevlietweg

247 195

68*

18 40

0m

2

pa

fst

an

d

80 0m

Loo

A10

oo pa fst an d

68*

L

69 247

68*

267

A4

267

Eigendomsituatie LEGENDA

Grond in eigendom van de gemeente In erfpacht uitgegeven grond Grond in eigendom van derden Perceelgrenzen

25

Per auto is Schinkelkwartier bereikbaar vanaf de A10-West via de op- en afritten bij de Henk Sneevlietweg. Autoverkeer van en naar de A4 rijdt via de Oude Haagseweg en de Johan Huizingalaan, en de stad in via de Henk Sneevlietweg en de Aalsmeerweg. In de huidige situatie is er sprake van veel doorgaand autoverkeer, dat elders vanuit de stad via de Henk Sneevlietweg en Johan

Huizingalaan naar de A10-West en A4 rijdt. Daarbij zijn de kruispunten Johan Huizingalaan/ Sloterweg en Anthony Fokkerweg/ Valschermkade zogenaamde blackspots, waar de afgelopen jaren diverse verkeersongelukken hebben plaatsgevonden.

afstan d 4 0 0 m

26

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

2.7 Milieu Bodem De bodem in Schinkelkwartier is op sommige plekken licht tot zwaar verontreinigd als gevolg van industriële activiteiten of ophogingen, maar er zijn ook locaties gesaneerd. In het gebied kan asbest en puin in de ondergrond worden aangetroffen. Bij een concrete ontwik­ keling is altijd verkennend bodemonderzoek nodig. Als een verontreiniging wordt aan­ getroffen dan moet deze worden gesaneerd, zodat de bodem geschikt wordt voor de beoogde functie. De zone langs de voormalige Sloterweg waar werd gewoond, heeft een hoge archeologische verwachtingswaarde. Bij bodemingrepen is nader onderzoek nodig. Verder kunnen op sommige plekken overblijf­ selen uit de Tweede Wereldoorlog worden

aangetroffen, zoals een Engels vliegtuigwrak in Riekerpark en klein kaliber munitie bij het Aalsmeerplein. Bij grondwerkzaamheden moet hier rekening mee worden gehouden, al zijn de risico’s gezien de vele naoorlogse grondwerk­ zaamheden beperkt.

Water

In het plangebied zijn diverse locaties waar wateroverlast optreedt bij hevige regenval. Ook de hoge grondwaterstand vormt een aandachts­­ punt, met name in het deelgebied Riekerpark en rondom Huis te Vraag. In Riekerpark, dat een eigen waterpeil heeft, wordt het hemelwater niet goed opgenomen in de grond, omdat daar een slecht doorlatende laag uit de Nieuwe Meer op aangebracht is. Rondom Huis te Vraag is geen ruimte voor waterhuishoudkundige maatregelen in verband met een beperkte

ontwateringsdiepte en de aanwezigheid van houten paalfunderingen en de begraafplaats.

Groen en natuur Er zijn in Schinkelkwartier geen beschermde natuurgebieden in het kader van Natura 2000 of Natuurnetwerk Nederland (NNN). Het dichtstbijzijnde Natura 2000 gebied is Botshol op circa 8 kilometer afstand. De Nieuwe Meer, direct ten zuiden van Schinkelkwartier, is onderdeel van het NNN.

Het watersysteem is in de huidige situatie onvolledig en versnipperd. Het bestaat uit drie gebieden met verschillende waterpeilen, waarbij Schinkelhaven onderdeel is van de stadsboezem van Amsterdam. Verder kent het gebied twee secundaire waterkeringen, namelijk bij de Vliegtuigstraat/Anthony Fokkerweg/Westlandgracht en tussen de Henk Sneevlietweg en het Christoffel Plantijnpad.

Huidige waardevolle groenstructuur. Bron: maps.amsterdam.nl

Indeling polders en waterpeil van bestaand VP -2,20

watersysteem.

Sloterbinnen en Middelveldsepolder VP -2,10

Bron: Waternet.

Huis te Vraag VP -0,60

Nieuw Sloten VP -2,80 Schinkel peil -0,40 VP -2,16

WP -1,20

Groenstructuur LEGENDA

VP -2,30 VP -4,25

Riekerpolder VP -1,90

Nieuwe Meer boezempeil -0,60

Netwerkkaart water LEGENDA

Polder Subpolders Oppervlaktewater Secundaire waterkering Indirecte secundaire waterkering Begrenzing poldergebied

VP

Vast peil

WP Winterpeil

27

Ecologische structuur Amsterdam Hoofdgroenstructuur Amsterdam Natuurnetwerk Nederland

Een aantal groenstructuren in Schinkelkwartier en omgeving is beschermd als onderdeel van de Amsterdamse Hoofdgroenstructuur en/of de ecologische structuur. Het gaat om de zone langs de Schinkel, sportpark Jaagpad, begraaf­ plaats Huis te Vraag, park Schinkeleilanden, De Oeverlanden, volkstuincomplex Ons Buiten, het Siegerpark en het Christoffel Plantijnpad. Ook de spoordijken zijn onderdeel van de ecologische structuur.

Verder staan in Schinkelkwartier beeld­ bepalende bomenrijen, zoals de goudberken aan de Sportparklaan, de Italiaanse populieren naast het metrostation Henk Sneevlietweg, de bergiepen aan de oostzijde van de Johan Huizingalaan en de platanen langs de Albert Plesmanlaan en Anthony Fokkerweg. Dier­soorten waarmee rekening gehouden moet worden, zijn vleermuizen, kleine marter­ achtigen, ringslangen, rugstreeppadden en vogels met een jaarronde nestbescherming, zoals huismussen, gierzwaluwen en roofvogels.

28

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Hitte

Trein- en metroverkeer en lokaal wegverkeer zorgen met name aan de randen van de deel­gebieden voor een hoge geluidbelasting.

Schinkelkwartier ligt in een overgangsgebied tussen de dichtbebouwde stad en het ­omringende landschap. In de stad kan de temperatuur meer dan 5 graden Celsius hoger zijn. Deze situatie wordt een stedelijk hitte-­ eiland genoemd. Uit onderzoek komt Schinkelkwartier door de hoge mate van verharding en de beoogde hoge bebouwings­ dichtheid naar voren als risicogebied voor hittestress.

Verder wordt het gebied belast door industrie­ geluid van het gezoneerde industrieterrein Schinkelhaven, een hulpwarmtecentrale in de driehoek tussen de spoorlijn, de metrolijn en de A4 (sporendriehoek) en bedrijventerrein Schiphol­Oost. De geluidcontouren zorgen voor b ­ eperkingen voor geluidgevoelige functies, zoals wonen. Ook moet rekening worden gehouden met de (vergunde) geluid­ ruimte van individuele bedrijven, zoals NLR, zand­overslag Van Vliet in Schinkelhaven en het Olympisch Stadion.

Geluid Schinkelkwartier heeft te maken met een relatief hoge geluidbelasting door de aan­ wezigheid van de snelwegen A4 en A10, de stedelijke wegen Henk Sneevlietweg en Johan Huizingalaan en de trein- en metrosporen. Vooral het wegverkeersgeluid van de A4 en A10 vormt een aanzienlijke beperking voor woningbouw en reikt tot ver in het plangebied.

Uit onderzoek is gebleken dat ook Global Switch moet worden aangemerkt als grote lawaaimaker. Dat leidt overigens niet tot extra beperkingen in de omgeving. Tot slot is er

sprake van geluidbelasting door vliegverkeer van en naar Schiphol. Deze belasting wordt vooral bepaald door startende vliegtuigen vanaf de Zwanenburgbaan en landende vlieg­tuigen richting de Oostbaan. Volgens bewoners zorgt ook het grondgeluid op de Aalsmeerbaan, als gevolg van startende en rijdende vliegtuigen, voor overlast. Het gebied onder de aanvlieg­route van de Oostbaan kent binnen Schinkel­k wartier de hoogste geluidbelasting.

Luchtkwaliteit

29

kinderdagverblijven, verzorgingstehuizen en basisscholen. Daarnaast zijn er ook zulke beperkingen voor de eerstelijnsbebouwing binnen een afstand van 50 meter vanaf drukke stedelijke wegen, zoals de Henk Sneevlietweg en de Johan Huizingalaan. De aspecten geur en stof spelen een rol rond enkele bedrijven in Schinkelhaven, zoals bakkerij Bartels, distilleerderij Spirited Union en zandoverslag Van Vliet. Rondom deze bedrijven gelden beperkingen voor gevoelige bestemmingen.

De snelwegen A4 en A10, de Johan Huizinga­ laan, de Henk Sneevlietweg en het vliegver­ keer hebben invloed op de luchtkwaliteit. De grens­waarden voor stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10 en PM2,5) worden echter nergens overschreden. Wel gelden er binnen een afstand van 300 meter van de snelwegen beperkingen voor gevoelige functies, zoals

Beperkingenzones op

aanwezigheid van

basis van Richtlijn

300m

Geluidbelasting door industrieterreinen, infra­s tructuur en

gevoelige bestemmingen ­luchtkwaliteit. Bron: maps.amsterdam.nl

300m

luchtverkeer. Bron: Cauberg Huygen en Omgevingsdienst

48 dB(A

)

Noordzeekanaalgebied.

) (A

A)

dB

50

dB

(A)

(A

)

)

dB

dB (A

51

)

(A

dB

52

dB (A )

52

53

Beperkingenzones richtlijn gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit 300 m

Geluid

LEGENDA

LEGENDA

Beperkingenzone gevoelige bestemmingen luchtkwaliteit

Industriegeluid

Verkeersgeluid, waarneemhoogte 10 meter

Gezoneerd industrieterrein

Onder voorkeursgrenswaarde, zonder meer aanvaardbaar

50 dB(A) geluidszone industrieterrein

Tussen voorkeurs- en maximale grenswaarde, aanvaardbaar na vaststellen hogere waarden

Luchtvaartgeluid Geluidscontouren dB(A) Lden

300 m

dB (

51

50

49

dB

(A )

300 m

Boven maximale grenswaarde, aanvaardbaar na treffen extra maatregelen Boven maximale grenswaarde, niet aanvaardbaar

Snelwegen (300 meter) Stedelijke wegen (50 meter)

300 m

30

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

31

Veiligheidscontouren

Maatgevende toets­

rondom rijkswegen en

hoogte LIB Schiphol en

aardgasleiding.

afwegingsgebied LIB-5.

Bron: Antea Group.

55m 55m

50m 50m

45m 45m

Externe veiligheid LEGENDA

Weg Invloedsgebied

5m 5m

10m 10m

Externe veiligheid

Brandaandachtsgebied (30 meter)

Luchtverkeer

LEGENDA

Explosieaandachtsgebied (200 meter)

LEGENDA

Weg

Gasleiding Invloedsgebied

Invloedsgebied

Brandaandachtsgebied (30 meter)

Brandaandachtsgebied

Explosieaandachtsgebied (200 meter)

15m 15m

20m 20m

25m 25m

Maatgevende toetshoogte LIB (in meters boven NAP)

0 - 20 meter

Afwegingsgebied geluid en externe veiligheid ‘LIB-5 zone’

40 - 60 meter

30m 30m

35m 35m

40m 40m

20 - 40 meter

Gasleiding Invloedsgebied Brandaandachtsgebied

Externe veiligheid In Schinkelkwartier moet ook rekening worden gehouden met de transportroutes voor gevaarlijke stoffen via de snelwegen A4 en A10 en de aardgasleiding ten zuiden van het plangebied. Binnen het invloedsgebied gelden beperkingen voor de huisvesting van kwets­ bare of minder zelfredzame groepen, zoals kinderen, ouderen en zieken, en moet het groepsrisico worden verantwoord. Onder de

Omgevingswet zullen invloedsgebieden worden vervangen door aandachtsgebieden. Verder moet rekening worden gehouden met veiligheidsrisico’s rond het tankstation aan de Anthony Fokkerweg, het farmaceutisch bedrijf Sanquin en de hulpwarmtecentrale van Vattenfall. De levering van LPG bij het tank­ station Fokkerweg is inmiddels beëindigd, zodat de veiligheidscontour hier vervalt.

Vliegverkeer Schinkelkwartier ligt nabij de luchthaven Schiphol. Daarom gelden de regels van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB). Binnen de LIB-5 zone (vroeger bekend als de 20 Ke-contour) geldt een afwegingsplicht voor woningbouw. Gemeenten kunnen daarbinnen besluiten tot het toevoegen van woningbouw in bestaand stedelijk gebied, maar moeten rekening houden met het geluid en de veilig­ heidsrisico’s door het vliegverkeer. Bovendien moeten toekomstige bewoners in een zo vroeg mogelijk stadium worden geïnformeerd over de hinder die zij als gevolg van het vliegverkeer kunnen ondervinden.

Verder zorgt de aanwezigheid van Schiphol voor een beperking van de bouwhoogte vanwege vliegveiligheid en radar. De maat­ gevende toetshoogte op basis van het LIB verloopt van +17 meter NAP in Nieuwe Meer West tot +48 meter NAP in Schinkelhaven. Van deze toetshoogte kan alleen worden afgeweken na een verklaring van geen bezwaar van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De toetshoogte in verband met radar loopt op van +35 meter NAP in het zuidwesten tot +44 meter NAP in het noordoosten. Daarvan kan alleen worden afgeweken na een positief radar­advies van de Luchtverkeersleiding Nederland.

Bron: maps.amsterdam.nl

32

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

Gemeente Amsterdam Projectnota Schinkelkwartier

33

Vigerende

2.8 Ondergrondse infrastructuur

bestemmings­plannen in Schinkelkwartier. Bron: ruimtelijkeplannen.nl.

Uit een inventarisatie van de ondergrond blijkt dat in Schinkelkwartier veel belangrijke kabels en leidingen liggen, zoals transportleidingen voor drinkwater, riool, hogedruk gas, stads­ warmte en kabels voor hoogspanning en data. De belangrijkste tracés liggen langs de A4, de A10 en de spoorlijn en ter plaatse van de Johan Huizingalaan, de Henk Sneevlietweg, de Vlaardingenlaan/Aletta Jacobslaan, de Overschiestraat, de Valschermkade en de Vliegtuigstraat. De grote hoeveelheid ondergrondse infrastruc­ tuur heeft te maken met de aanwezigheid van partijen met belangrijke nutsconnecties in het gebied, zoals NLR, IBM en de medische instellingen in De Plantijn. Verder zorgt de