05 Democratisering (inclusief Bestuurlijk Stelsel) (10) Bijlage 2 - brief

Raadsinformatiebrief

Aan:

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 23 maart 2021 Democratisering (incl. bestuurlijk stelsel) Rutger Groot Wassink Directie juridische zaken (bestuurszaken.djz@amsterdam.nl)

Onderwerp

Hoofdpunten voor een nieuwe Amsterdamse referendumverordening

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, Het is alweer ruim twee jaar geleden dat uw commissie zich boog over het aanpassen van de Amsterdamse referendumverordening. Uit die discussie kwam naar voren dat er een brede wens bestond de verordening op een aantal punten aan te passen en zelfs fors te herzien. Deze wens heeft geresulteerd in een up to date en fris voorstel dat naar de mening van het college tegemoet komt aan de wens voor een constructieve vorm van referenda in Amsterdam. De huidige verordening kent hoge drempels en sluit teveel onderwerpen uit, waardoor veel initiatiefnemers hun neus stoten op het moment dat zij het niet eens zijn met voorstellen of vinden dat er goede alternatieven zijn. Het meest pregnante voorbeeld hiervan is de discussie over de erfpacht geweest, waarbij na lang aanhoudende onduidelijkheid toch bleek dat hier op grond van de verordening geen referendum over mogelijk was. Amsterdam heeft van de G4 de hoogste drempels en hanteert uitzonderingen die in Rotterdam bijvoorbeeld zijn geschrapt. En ook de modelverordening van de VNG kent lagere drempels en minder uitzonderingen. Het college stelt voor -mede geïnspireerd door de referendumpraktijk in (deelstaten van) Duitsland en Zwitserland- om Amsterdammers op verschillende manieren de gelegenheid te bieden om direct mee te beslissen met belangrijke ontwikkelingen in de stad.

Dit kan het tegenhouden van een voorstel van de gemeente zijn (de klassieke, correctieve vorm), het kan een initiatiefvoorstel vanuit de stad zijn (het volksinitiatief) of het kan een tegenvoorstel op een beleidsvoorstel zijn (zowel vanuit de bevolking als vanuit de gemeenteraad). In bijgaande raadsvoordracht is dit uitgewerkt en zijn ook de andere hoofdpunten voor de nieuwe verordening op een rij gezet. Bij de raadsvoordracht is een schema gevoegd waarin de varianten voor het proces overzichtelijk en duidelijk weergegeven zijn. Gevraagd wordt met die hoofdpunten in te stemmen zodat aan de hand daarvan een nieuwe verordening kan worden opgesteld. De nieuwe referendumverordening beoogt een constructieve dialoog op gang te brengen. Het ondervangt de kritiek dat referenda alleen een ‘ja/nee’-vraag kennen en daarmee tegenstellingen verdiept. In het voorziene referendumproces wordt het in principe mogelijk om te werken met

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 23 maart 2021 Pagina 2 van 2

alternatieve voorstellen, zowel vanuit initiatiefnemers als vanuit de gemeente. Er gaat een stimulans vanuit om als gemeentebestuur en initiatiefnemers met elkaar in gesprek te gaan over het beleidsvoorstel. In de praktijk betekent het dat kiezers zich uitspreken voor alternatief A of alternatief B, ofwel dat het moet blijven zoals het is. Het is de overtuiging van het college dat de democratie gebaat is bij het geven van die mogelijkheden aan de bevolking. Het vergroot de betrokkenheid bij de gemeenschap, het maakt mensen medeverantwoordelijk voor de ontwikkelingen in hun stad en het vermindert de afstand die er gevoeld wordt tussen politiek bestuur en kiezers. Kiezers nemen op een onderdeel het mandaat terug dat vierjaarlijks gegeven wordt. Uit onderzoeken blijkt al jaren de grote steun voor (lokale) referenda, waarbij in de laatste jaren de steun onder groepen die zich minder goed gerepresenteerd voelen, opvalt (steun voor lokaal referendum: 66% - IenO Research 2018). Daarom verlagen we de drempels voor het referendum en schrappen we daarnaast enkele bepalingen die referenda over veel onderwerpen onmogelijk maakten (en die in de loop van de jaren alleen maar waren toegenomen). Mijn verzoek aan u is om daarmee in te stemmen, zodat wij het kunnen uitwerken in een verordening die nog dit jaar kan worden vastgesteld.

Wij stellen voor om voorafgaand aan de commissievergadering een technische briefing te organiseren met een drie experts: Saskia Hollander, Clara Egger en Niesco Dubbelboer. Ik hoop namens het college dat u de doelstelling van het versterken van de democratische rechten voor Amsterdammers steunt en in kunt stemmen met de hoofdpunten voor de nieuwe referendumverordening. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder democratisering

Bijlagen 1. Raadsvoordracht met hoofdpunten voor een nieuwe Amsterdamse referendumverordening 2. Infographic en aanvullende informatie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl