04. Nota van Beantwoording Investeringsnota deel A en Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier.docx
Tekst van het document
Nota van Beantwoording inspraak concept Investeringsnota Hamerkwartier en concept Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier
Maquette door Studio Z-As
Versie 7 december 2021
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 2 van 224
Inhoudsopgave 1 Inleiding...................................................................................................................5 1.1 Inspraakprocedure ....................................................................................................................6 1.2 Planproces en participatietraject...............................................................................................6 2 Resultaten van de inspraak........................................................................................7 2.1 Webinar en inloopspreekuren Kromhouthal ..............................................................................7 2.2 Inspraakreacties en beantwoording ..........................................................................................8 3 Investeringsnota Inspraakreacties ............................................................................10 3.1 Algemeen................................................................................................................................10 3.2 Stedenbouw ............................................................................................................................11 3.2.1 Hoogbouw............................................................................................................................11 3.2.2 Schaduw
..............................................................................................................................24 3.2.3 Te handhaven bebouwing.....................................................................................................27 3.2.4 Stedenbouwkundige opzet ..................................................................................................29 3.2.5 Toegankelijkheid/ inclusief ...................................................................................................39 3.2.6 Straten.................................................................................................................................40 3.3 Duurzaamheid.........................................................................................................................45 3.3.1 Ambities/ algemeen..............................................................................................................45 3.3.2 Circulariteit ..........................................................................................................................48 3.3.3 Afval.....................................................................................................................................49 3.3.4 Warmte koude opslag ..........................................................................................................50 3.4 Openbare
ruimte.....................................................................................................................52 3.4.1 Havenkom ............................................................................................................................53 3.4.2 Water ...................................................................................................................................53 3.4.3 Sport en spelen.....................................................................................................................55 3.5 Groen......................................................................................................................................56 3.5.1 Groen in openbare ruimte.....................................................................................................56 3.5.2 Bestaand groen....................................................................................................................60 3.5.3 Ecologie ...............................................................................................................................62 3.5.4 Johan van Hasseltweg ..........................................................................................................65 3.6 Mobiliteit
................................................................................................................................69 3.6.1 Inclusief................................................................................................................................69 3.6.2 Verkeersintensiteit ...............................................................................................................70 3.6.3 Bereikbaarheid en ontsluiting ...............................................................................................77 3.6.4 Openbaar vervoer ................................................................................................................80 3.6.5 Parkeren ..............................................................................................................................82 3.6.6 Mobiliteitshub .....................................................................................................................96 3.6.7 Fietsparkeren......................................................................................................................107 3.7 Oostbrug ...............................................................................................................................108 3.8 Woon-werk wijk ....................................................................................................................110
3.9 Wonen...................................................................................................................................112
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 3 van 224
3.9.1 Betaalbaarheid ...................................................................................................................112 3.9.2 Beschikbaarheid woningen.................................................................................................114 3.9.3 Diversiteit ...........................................................................................................................115 3.9.4 Doorstroming .....................................................................................................................117 3.9.5 Aantal woningen ................................................................................................................118 3.9.6 Woningdifferentiatie 30/40/30 ............................................................................................121 3.9.7 Sociale huurwoningen ........................................................................................................128 3.10 Werken ................................................................................................................................134 3.10.1 Programma.......................................................................................................................134 3.10.2 Huidige bedrijvigheid........................................................................................................138 3.10.3 Commerciële
voorzieningen .............................................................................................145 3.10.4 Betaalbaarheid .................................................................................................................149 3.11 Maatschappelijke voorzieningen ..........................................................................................153 3.11.1 Zorg en welzijn..................................................................................................................154 3.11.2 Kunst en cultuur ................................................................................................................155 3.12 Planning en proces ..............................................................................................................156 3.13 Juridisch planologisch ..........................................................................................................160 3.13.1 Erfpacht en financiële haalbaarheid ..................................................................................168 3.14 Externe veiligheid en geluid .................................................................................................173 3.15 Civiele techniek....................................................................................................................179 3.15.1
BLVC-kader.......................................................................................................................179 3.15.2 Energievoorziening...........................................................................................................185 3.15.3 Fundering .........................................................................................................................186 3.15.4 Bodem ..............................................................................................................................187 3.16 Ongedeelde Wijk.................................................................................................................189 3.17 Participatie ..........................................................................................................................193
4 Totaaloverzicht aanpassingen in de Investeringsnota ..............................................200 5 Beeldkwaliteitsplan Inspraakreacties......................................................................202 5.1 Algemeen .............................................................................................................................202 5.2 Stedenbouwkundige opzet specifieke bouwvelden...............................................................202 5.3 Betaalbaarheid wonen ..........................................................................................................204 6 Totaaloverzicht aanpassingen in het Beeldkwaliteitsplan.........................................205 7 Advies Dagelijks Bestuur Stadsdeel Noord ..............................................................206 8 Advies Stadsdeelcommissie ...................................................................................213 9 Bijlagen................................................................................................................217 9.1 Eerste nieuwsbericht over vrijgave Inspraak Investeringsnota Hamerkwartier en het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier op amsterdam.nl/hamerkwartier...................................218 9.2 Tweede nieuwsbericht over vrijgave Inspraak Investeringsnota Hamerkwartier en het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier op
amsterdam.nl/hamerkwartier...................................219
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 4 van 224
9.3 Bewonersbrief over vrijgave Inspraak Investeringsnota Hamerkwartier en het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier ......................................................................................222 9.4 Nieuwsbericht in Noord Amsterdams Nieuwsblad ................................................................224
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 5 van 224
1 Inleiding
Deze Nota van Beantwoording geeft een overzicht van alle inspraakreacties op de ‘Investeringsnota Hamerkwartier deel A’ en de ‘Investeringsnota Hamerkwartier deel B’ van april 2021 en de antwoorden van het projectteam. De Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan hebben van 27 mei tot en met 7 juli 2021 ter inzage gelegen. De Nota van Beantwoording komt als bijlage bij de vast te stellen Investeringsnota. Zo krijgen het college en de gemeenteraad bij hun besluitvorming een goed beeld van het draagvlak voor het project. Hamerkwartier is één van de versnellingslocaties voor woningbouw uit Koers 2025. Het gebied kan uitgroeien tot een levendig, stedelijk woon- en werkgebied met een grote variatie aan functies en een aantrekkelijke openbare ruimte. De Investeringsnota geeft aan wat we als gemeente graag willen met Hamerkwartier. Maar we doen de ontwikkeling niet alleen. Hamerkwartier wordt het resultaat van intensieve samenwerking tussen eigenaren, ontwikkelaars, ondernemers, bestaande en nieuwe bewoners en gebruikers en de gemeente. Het totaal programmavolume van Hamerkwartier is circa 768.000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo) in hoge dichtheden en gevarieerde functies. Er is ruimte voor circa 496.000 m2 bvo woningen. Dat zijn tussen de 6.000 en 6.500 woningen. Circa 272.000 m2 bvo bestaat uit werken en voorzieningen. Circa 87.000 m2 bvo van het totaal programma blijft behouden.
De Investeringsnota bevat een visie op hoe de omliggende buurten mee kunnen profiteren van de ontwikkeling van het Hamerkwartier. Wij gaan ook uit van een duurzame ontwikkeling met specifieke aandacht voor ‘de gezonde wijk’. Het Beeldkwaliteitsplan hoort bij de Investeringsnota en is het kwantitatieve kader. Het Beeldkwaliteitsplan beschrijf de ontwikkelruimte zowel op ruimtelijk als programmatisch vlak. De Commissie Ruimtelijke Kwaliteit beoordeelt of bouwplannen voldoen aan de afspraken uit de Amsterdamse Welstandsnota. Zie ook amsterdam.nl/welstand. Door de nieuwe plannen wordt Hamerkwartier een ander soort wijk. Daar horen nieuwe welstandsregels bij. Die hebben we opgeschreven in een Beeldkwaliteitsplan. Een waardevol participatietraject droeg bij aan de inhoud van de Investeringsnota. Het college van burgemeester en wethouders heeft de Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan vrijgegeven voor inspraak. Zodat konden alle betrokkenen zich uitspreken over de beoogde richting van de herontwikkeling. Het gaat immers om een omvangrijk en ingrijpend project met grote consequenties voor bewoners, bedrijven en omgeving. Plannen maken in stappen Amsterdam maakt plannen voor gebiedsontwikkeling in het algemeen in vier onderzoeksfasen:
Gemeente Amsterdam
1. 2. 3. 4.
Datum 7 december 2021 Pagina 6 van 224
verkenning -> principebesluit (Principenota); haalbaarheid -> projectbesluit (Projectnota); ontwerp -> investeringsbesluit (Investeringsnota); uitvoering -> verschillende besluiten.
1.1 Inspraakprocedure Het college heeft op 18 mei 2021 de Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan vrijgegeven voor inspraak. De stukken hebben van 27 mei tot en met 7 juli 2021 ter inzage gelegen. Op 22 juni was er een online webinar in samenwerking met Pakhuis de Zwijger. Op 15, 17 en 22 juni hielden we inloopspreekuren in de Kromhouthal. Gedurende de inspraakperiode stond er ook een video op amsterdam.nl/hamerkwartier met toelichting op de maquette van Hamerkwartier. De gemeente heeft de inspraakperiode, het webinar en de spreekuren bekend gemaakt via de gemeentelijke website, een advertentie in het Noord Amsterdams Nieuwsblad en online en social media kanalen. We hebben ruim 1.100 stakeholders in Hamerkwartier via de Hamerkwartier digitale nieuwsbrief op de hoogte gebracht. Die stakeholders zijn ondernemers, bewoners, grondeigenaren, ontwikkelaars en sociaal maatschappelijke organisaties. Ongeveer 8.400 bewoners en ondernemers in Hamerkwartier en IJplein/Vogelbuurt, Vogeldorp en Java-eiland kregen een bewonersbrief. De publicaties staan in de bijlagen. De Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan stonden op amsterdam.nl/hamerkwartier en lagen in print ter inzage bij de informatiebalie van het Stadsloket Noord.
Mensen konden hun inspraakreacties geven via een digitaal formulier op amsterdam.nl/hamerkwartier, een formulier bij het Stadsloket en tijdens de inloopspreekuren in de Kromhouthal. We hebben de ontvangen inspraakreacties per thema samengevat en beantwoord in deze Nota van Beantwoording. We geven ook aan of en in welke mate deze reacties aanleiding geven tot aanpassingen van de Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan.
1.2 Planproces en participatietraject De projectorganisatie heeft met tal van eigenaren, ondernemers, bewoners en omwonenden gesprekken gevoerd over de ambities voor Hamerkwartier en hoe deze waar te maken. Tijdens het opstellen van de Projectnota in 2017 hebben we ook al uitgebreide participatiebijeenkomsten georganiseerd. In 2019 hebben we wederom meerdere werksessies en gesprekken georganiseerd, in het bijzonder over het realiseren van de productieve, creatieve wijk. De laatste fase van de participatie voor de Investeringsnota vond plaats tijdens de coronacrisis. Op 9 juni 2020 organiseerden we een webinar dat werd bijgewoond door ongeveer 500 belangstellenden. In de weken erna hebben nog 250 mensen de uitzending bekeken.
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 7 van 224
In het participatieproces van de Projectnota is gebleken dat bewoners, ondernemers, ontwikkelaars en andere geïnteresseerden bepaalde thema’s belangrijk vinden. Dat zijn wonen, werken, openbare ruimte, stedenbouw en verkeer en vervoer. Daarom hebben we over deze onderwerpen presentatiefilmpjes gemaakt voor de participatieweken in mei en juni 2020. Mensen konden na het bekijken van de presentatie een aantal vragen over dat onderwerp beantwoorden. Belanghebbenden die niet beschikten over internet werden telefonisch te woord gestaan door het Projectteam Hamerkwartier. Al deze inbreng hebben we, waar mogelijk, gebruikt om de Investeringsnota completer te maken. Daarnaast hebben we artikelen op de projectwebsite geplaatst en gedeeld via de digitale nieuwsbrief. Deze gingen over maatschappelijke voorzieningen, de oeververbinding, de Johan van Hasseltweg, de rotonde Meeuwenlaan/Johan van Hasseltweg en de planning. De gesprekken met eigenaren, ondernemers, bewoners en omwonenden zetten we voort na het investeringsbesluit. Voor het ontwerp van de openbare ruimte zullen we participatiemomenten organiseren. We volgen het Beleidskader Participatie dat in oktober 2021 is vastgesteld.
2 Resultaten van de inspraak
2.1 Webinar en inloopspreekuren Kromhouthal De inspraakperiode van Hamerkwartier vond plaats tijdens de corona crisis. Daarom organiseerden we inloopspreekuren en een webinar plaats in plaats van een grote bijeenkomst op locatie. Het webinar is terug te kijken via www.dezwijger.nl/programma/toekomst-van-hethamerkwartier-2. Er kwamen dagelijks circa 15 geïnteresseerde bezoekers langs tijdens de inloopspreekuren. Het waren bewoners en ondernemers uit Hamerkwartier en bewoners uit IJpleinbuurt en Vogelbuurt. Ze waren veelal positief over de plannen. De gesprekken gingen met name over hoogbouw, het aantal woningen en de (on)zekerheid van de plannen. Vragen waren: ‘hoe zal Hamerkwartier eruit komen te zien, wanneer beginnen de uitvoeringsplannen en zijn er voldoende parkeerplekken voor bewoners en ondernemers met laden en lossen’. Daarnaast hebben Makers aan het IJ hun Manifest voor behoud van ambachten en bedrijvigheid, overhandigd aan Saskia Groenewoud, lid Dagelijks Bestuur stadsdeel Noord.
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 8 van 224
Maquette door Studio Z-As, Manifest Makers aan het IJ en Dagelijks Bestuur
Deelnemers aan het webinar waren: stadsdeelvoorzitter Noord, Buro Amsterdam (ontwikkelaar Exclusiva kavel), de senior projectmanager Hamerkwartier, de senior stedenbouwkundige Hamerkwartier, Makers aan het IJ, een ondernemer uit Hamerkwartier en Bewonersplatform Vogelbuurt/IJplein. De gesprekken gingen over de openbare ruimte, hoogbouw, wonen, werken en mobiliteit.
2.2 Inspraakreacties en beantwoording We hebben in totaal 79 inspraakreacties ontvangen. Die hebben wij in hoofdstuk 3 en 5 samengevat en beantwoord. Per thema geven we bij elke reactie aan in welke mate deze aanleiding geven tot aanpassing van de Investeringsnota en het Beeldkwaliteitsplan. De beantwoording van de vragen en opmerkingen hebben we gerubriceerd in 17 hoofdcategorieën. De hoofdcategorieën hebben we verder uitgesplitst in deelthema’s. De tussen haakjes vermelde nummers achter de reacties verwijzen naar de afzenders van de schriftelijke reacties. We hebben elke inspraakreacties een nummer gegeven. De reacties van de bewoners hebben we geanonimiseerd weergegeven. Insprekers ontvangen de Nota van Beantwoording met een verwijzing naar het nummer van hun reactie. De reacties van organisaties, groepen, ontwikkelaars, bedrijven en instanties hebben we niet geanonimiseerd. Deze reacties hebben onderstaande nummers gekregen: Nr. 3 22 38 40 41
Watersport vereniging Aeolus DAT!school Vereniging Angsaw Bewonersplatform Vogelbuurt IJplein en Bewonerscommissie de Punt Amsterdam Noord Toegankelijk
Gemeente Amsterdam
46 47 50 52 53 54 55 56 58 60 61 62 64 66 67 69 70 73 74 75 76 77 78 79
Datum 7 december 2021 Pagina 9 van 224
VVE Vogeldorp Restaurant Stork Bewonersinitiatief Groene Longen Amvest Eigen Haard; Ymere; De Key; Stadgenoot en Rochdale Stichting Monumenten Amsterdam-Noord (SMAN) Stichting E.O.S. Het Fort Onroerend Goed B.V. Van Vloten Beheer B.V. Werkgroep All Inclusief Hamerkwartier; en Cliëntenbelang Amsterdam Gunters en Meuser B.V. Ondernemersvereniging Hamerkwartier Werkt Car Center Rishi COD Amsterdam Meeuwenlaan B.V. en Vorm Ontwikkeling B.V. Stichting Amsterdamse Oecumenische Scholengroep (AMOS) Eigen Haard VEBAN Makers aan het IJ Johan van Hasselt Vastgoed C.V.; en Stichting Waldorf & Statier vastgoed Midvast Murialdo Vastgoed B.V.; Detailconsult Supermarkten B.V. en DirckIII B.V. Steengoed B.V.; Spijkerkade C.V.; Spijkerpand B.V.; Rotorun B.V.; Spijkerkade Vastgoed B.V.; Stouter B.V.; Maustate B.V.; JVH C.V.; Steenfort B.V.; en SBI Development B.V. IJ Real Estate BV; en IJ Hospitality B.V. Van der Meiden Holding B.V.
In hoofdstuk 7 staat het advies van het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Noord met beantwoording. In hoofdstuk 8 staat het advies van het Stadsdeelcommissie ook voorzien van beantwoording.
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 10 van 224
3 Investeringsnota Inspraakreacties
3.1 Algemeen REACTIES: Heel goed. Prima werk voor de noord (4). Prachtig al die plannen, serieus. Fijn dat er inspraak is. Was dat maar bij alle projecten zo... Helaas geldt zulks niet voor een reeds afgegeven horeca vergunning om muziek te laten weerklinken die ruimschoots het KNSM-eiland overspoelt qua volume. Hier was kennelijk geen inspraak en informatie nodig ten behoeve van de omwonenden. De omgekeerde wereld als je het mij vraagt. Jarenlang zijn we blootgesteld aan de uitstoot van Akzo/ Albemarle c.s. en nu door de dreunende animeermuziek van de horeca aan de noordelijke IJ-oever. Of je nu door de hond of de kat gebeten wordt... (8). Graag mijn naam nog toevoegen bij auteurslijst, ik heb niet voor niets zo hard gewerkt, en jullie gebruiken nog wel erg veel van mijn afbeeldingen en plaatjes (37). Als eerste willen wij graag kenbaar maken dat wij principieel niet tegen de ontwikkeling van het Hamerkwartier zijn. In tegenstelling, het is mooi dat onze wijk wordt ontwikkeld. Wij zijn echter van mening dat de omvang van de ambities ver voorbij de menselijke maat gaan en wij maken ons ernstige zorgen over de kwaliteit van de wijk als al deze zaken verwezenlijkt gaan worden (68). Alle tuinsteden worden vernietigd, huren van 900 en hoger worden normaal gevonden. Als ik kijk over het IJ kijk zie ik nog een paar prachtige karakteristieke mooie gebouwen.
met daarachter afschuwelijke stenen pilaren zonder uitstraling. Dit is dus het voorland wat beslist wordt door mensen met poen en andere belangen en hoogstwaarschijnlijk geen ras Amsterdammers. Ik wordt eigenlijk alleen maar intens verdrietig van zulke bestuurders van mijn stad (24). Hamerkwartier. Van werkgebied in Noord naar een stedelijk woon- en werk gebied voor de stad. Na jarenlang werk en met veel inzet ligt er vandaag een plan voor het Hamerkwartier. In de overzichtslijst op het einde van de nota wordt duidelijk dat het werken aan dit plan niet over een nacht IJs is gegaan. Jaren lang hebben meer dan 40 professionals eraan gewerkt. Angsaw heeft soms van dichtbij de planvorming goed kunnen volgen. We willen voorzichtig positief zijn omdat het goed is om voor dit gebied een specifieke visie op functie-menging te hebben en daarmee een richting voor de toekomst te bepalen. De IJ-oever (re)vitaliseren en laden met nieuwe activiteiten is zo een hoopvol moment! (38) Jongeren de woningen reiken en niet aan rijke businessmannen en vrouwen (51). De visie die staat beschreven in de investeringsnota Hamerkwartier getuigt van durf. De transformatie van het Hamerkwartier is echter complex en zal tientallen jaren bestrijken. Gedurende die periode zal er van alles veranderen.
Functies zullen ingevuld gaan worden door andere mensen, financiële crises zullen de verschillende begrotingen onder druk zetten, partijen zullen zich terugtrekken en vervangen worden door nieuwe spelers. Om de visie waar te kunnen maken moet je die dus verankeren, zodat je op basis van die visie de uitgestippelde
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 11 van 224
koers kunt blijven volgen. Je moet als het ware het geheugen van de visie en de koers bewaken. Een eerste stap daarin is het faciliteren van een centraal kennispunt, waarvoor Stichting Het Hamerkwartier al het fundament heeft gelegd met platform hethamerkwartier.nl. Daarnaast is samenwerking, communicatie en openheid tussen alle partijen cruciaal. Wij zijn van mening dat ook openheid van de gemeente Amsterdam over de afspraken die er gemaakt zijn/ worden met de verschillende ontwikkelende partijen bevorderlijk zou werken. Tot slot dringen we erop aan ervoor te zorgen dat deze mogelijkheid tot inspraak niet de laatste zal zijn, en dat de communicatie met de planmakers en uitvoerders van de gemeente Amsterdam op regelmatige basis zal blijven plaatsvinden. We kijken uit naar uw antwoord. Rest ons nog het gehele projectteam te danken voor de inzet en het harde werk! (62). Overigens is het niet zo dat wij tegen alle ontwikkelingen in het Hamerkwartier zijn. Wij staan positief tegenover de plannen om een creatieve-productieve wijk te bouwen waar wonen en werken gecombineerd worden. We maken ons niet te druk om de overlast die we zeker zullen krijgen, of om de aantallen parkeerplaatsen die verminderd zullen worden. We zien ook (van nabij) hoeveel energie er gestoken wordt in het tegemoet komen aan wensen en eisen van bedrijven, bewoners en gebruikers.
Daarom verbaast het ons des te meer dat zo weinig rekening wordt gehouden met de oorspronkelijke bewoners die het Hamerkwartier al lang ontdekt hadden voor het ‘hip en happening’ werd. En dat er onzorgvuldige voorstellen worden gedaan voor bebouwing rond onze woningen die de kwaliteit en de leefbaarheid van dit cultuurhistorische kavel sterk aantasten (dit geldt ook voor de woningen naast Pand Noord). Hierbij doen we nogmaals een beroep op uw inlevingsvermogen en professionaliteit en dringen wij erop aan de plannen op bovengenoemde punten aan te passen. We gaan graag met u in gesprek om een werkbare aanpak voor de komende tijd te bepalen (72). We zetten nu een Angsaw bril op om het plan te lezen, met de vraag: Waar is er open ruimte en een poetische luchtigheid? Okay, zo lezen we verder. We zien in het plan ook genoeg aanleiding om enthousiast van te worden! Bijvoorbeeld een openbare en groene oever als een nieuwe collectieve gedeelde ruimte aan het IJ. Bij de herontwikkeling van het Hamerkwartier wordt er openbare ruimte toegevoegd en vergroend op onderscheidende plekken: aan het IJ in een 50 meter breed oeverpark en aan de drie insteekhavens. Dat stemt ons (ondanks alle nadruk op beton) vrolijk en positief! (38).
3.2 Stedenbouw 3.2.1 Hoogbouw REACTIES: Ik ben sinds 2013 bewoner van de Vogelbuurt en zie de buurt in rap tempo veranderen. Vorig jaar is er een hoog hotel geopend tegenover de foodmarkt. Iedereen in de straat die een flink stuk verderop ligt heeft lichtoverlast van dit hotel. In jullie plannen voor het Hamerkwartier kondigen jullie meerdere woontorens aan die op de Meeuwenlaan zouden moeten komen. Die nog 1/3 hoger zijn dan dat hotel. De Vogelbuurt is een fijne woonbuurt en de komst van woontorens past niet in de buurt. De sfeer en stijl is mooie jaren 20/30 bouw uit de vorige
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 12 van 224
eeuw met een dorps karakter. Door daar zonder overleg hoge nieuwbouw bij de plempen verpest je het woongenot van de vogelbuurt bewoners (16). Tegen de super hoge torens (29). Dat er nieuwbouwwoningen moeten komen is begrijpelijk maar ik ben er fel op tegen dat het gelijk van die afschuwelijke torens moeten woorden en geen laagbouwflats. De horizon wordt al Aardig verknald met het nieuwe hotel (30). Op basis van de investeringsnota Hamerkwartier, de maquettes kan ik vaststellen dat er hoogbouw staat gepland langs de randen en vooral op de hoeken van het Hamerkwartier. Gezien de ervaringen met de eerder gebouwde torens van het Holiday inn hotel kan er worden vastgesteld dat dit op zijn zachtst gezegd een ongelukkige keuze is. Los van smaak kan vanuit de Vogelbuurt makkelijk worden gezien dat deze torens een enorme impact hebben op de openbare ruimte. De 45 meter hoge torens zijn overal aanwezig. Dit in een wijk die 110 jaar geleden expliciet als laagbouw is neergezet. Het gevoel van David versus Goliath bekriebeld je al snel wanneer er zo’n reus naast een wijk zet. Nu staat er in de nota dat op de hoeken van de Vogelbuurt, dichter bij de bestaande bebouwing, torens staan gepland tot 60 meter. Dat betekent dus hogere torens die nog dichterbij de bestaande bebouwing komen.
Dit kan vanuit het perspectief van het Hamerkwartier als een briljant idee klinken maar is voor de integratie van beide wijken een drama. De beste referentie is een klassiek kasteel met torens op de hoek. Niet echt een welkom ontvangst. Naast de hoeken staan er langs de Meeuwenlaan nog torens van respectievelijk 45 (gelijk aan de 2 gouden torens van het hotel) en 30 meter. Nogmaals is een klassiek ridder kasteel met een muur en torens een goed vergelijk (1). De hoogte die langs de randen van het Hamerkwartier worden gerealiseerd staan in geen verhouding tot de omliggende buurten. De Vogelbuurt is ruim 100 jaar geleden expliciet als laagbouw gerealiseerd. Het Vogeldorp zal ten opzichte van het Hamerkwartier worden tot het Madurodam van Amsterdam. We hebben het effect van de Holiday Inn toren gezien. Deze is in negatieve zin beeldbepalend geworden inde buurt. Nu worden er hogere torens 60 meter t.o.v. 45) gepland tegen de Vogelbuurt aan. De rest van de Meeuwenlaan wordt gevuld met 30 meter torens. Het meest terechte vergelijk is het klassieke ridder kasteel. Deze stond ook niet bekend om zijn open karakter. De gewenste integratie in de omgeving is hiermee per definitie tenietgedaan (1). Gezien de ruimte van het Hamerkwartier niet op wonderbaarlijke wijze is toegenomen betekend dit natuurlijk verdichting en vooral verhoging.
Vooral het in de hoogte bouwen is een aanslag op de omgeving. De Vogelbuurt is ruim 100 jaar geleden gebouwd met de expliciete opdracht om laagbouw te realiseren. Zodanig zelfs dat de eerste woningen per ongeluk een verdieping teveel hadden (Spreeuwenpark) en dit direct is gestopt en de hoogte is beperkt tot 2 verdiepingen. De torens die worden gebouwd in het Hamerkwartier zullen een bizar groot effect hebben op de Vogelbuurt. We hebben sinds precies een jaar 2 relatief kleine torens in goud mogen verwelkomen. Deze zijn gigantisch opvallend in negatieve zin en zijn met hun 45 meter en redelijke afstand tot de Vogelbuurt kleine jongens ten opzichte van de nu getekende plannen. Het idee om de hele Meeuwenlaan te voorzien van toren van 30 tot 45 meter en de hoeken zelfs van toren van 60 meter kan de Vogelbuurt niet aangedaan worden. Deze keuze leidt ertoe dat iedereen op straat vanuit vrijwel elke plek aankijkt tegen een muur van gebouwen met op de hoeken nog hogere gebouwen. Het beste vergelijk dat ik kan vinden van deze indeling is een klassiek ridderfort: hoge muren met op de hoeken nog hogere torens. Dit strookt op geen enkele wijze met de wens tot integratie met de bestaande buurt (1).
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 13 van 224
En de hoogtes waarover gesproken wordt zijn onacceptabel het Holiday Inn is al te hoog dus laten we dat als uiterste hoogte aanhouden en liefst nog net iets lagen (9). Bezwaar 1. Hoge torens passen niet in de Vogelbuurt. De vreselijke gouden hoteltoren is al neergezet, zonder dat ik daar iets over te zeggen had. Dat ding is echt veel te hoog, domineert de hele buurt en valt zwaar uit de toon. Nu begrijp ik dat het plan is om nog meer, zelfs hogere torens te bouwen? Nee! Het historische karakter van deze rustige, prachtige woonwijk wordt aangetast. Het leef genot neemt af. De IJ-oever is aan deze kant nog verschoond gebleven van grote torens. Het is nu nog heerlijk zitten aan het water, terwijl dat bijna nergens meer kan (11). Bezwaar 2. Het wordt echt te druk in Oud-Noord. De straten lopen vol. Als ik mijn kind naar school breng met de auto, sta ik op de terugweg, rond station noord en de rotonde Johan van Hasseltweg makkelijk 20 minuten in de file. Begrijpt men, dat als je 6.500 woningen bouwt, er ook 10.000 mensen bijkomen? En dat dit de wijk radicaal verandert? Samenvattend. Geen torens hoger dan het gouden gedrocht. Maximaal 2.000 woningen in het Hamerkwartier. Houd onze mooie buurt leefbaar (11). Het karakter van de wijk gaat met de komst van hoge torens/woningen volledig verwoest worden.
Naar de Vogelbuurt is jarenlang niet om gekeken en plots door woningnood en dure grond moet het mooiste stukje noord op de schop. Het is zonde, de gebouwen passen niet in het straatbeeld (12). Echter, moet ik bekennen, schrik ik wel van de enorme hoogte van deze gebouwen die op de planning staan. Ik ben bang dat deze gebouwen het karakteristieke karakter van Amsterdam Noord te kort zullen gaan doen, alsmede dat ze de prachtige boulevard teniet zullen gaan doen. Graag wil ik daar mijn verbazing aan toevoegen, hoe het kan dat we nu net in o.a stadsdeel zuidoost eindelijk af beginnen te komen van de constructies van mega (hoge) flats, om nu vervolgens het zo mooie, lage, natuurrijke noord ermee vol te gaan bouwen. Mijns inziens doet u hiermee het stadsdeel te kort (14). De hoogte van de torens bij ‘wonder’ is veel te hoog!! Dit maakt het een hele onaantrekkelijk wijk voor gezinnen die langdurig willen wonen. Terwijl Noord zo leuk is. Jullie verpesten het hele gebied! Terwijl er zoveel mooiere varianten mogelijk zijn!! (15). Beste commissie, Het in de hoogte gaan bouwen d.m.v. woontorens tussen twee laagbouw volkswijken, Vogelbuurt en Blauwe Zand is een doorn in het oog en niet goed voor de onderlinge cohesie. Ik verwelkom de nieuwe Hamerbuurt maar hanteer graag met normale Hoogte. Max 4/5 woonlagen, geen torens!! (19).
Te hoog en te veel woningen op te kleine ruimte, daarmee niet passend bij de directe omgeving (20). Ik stem tegen hoogbouw torens Hamerkwartier (26). We hebben de onlinepresentatie over het Hamerkwartier gevolgd. Het lijkt ons een mooi plan, al zijn er wel wat veel hoge torens gepland, dat baart ons zorgen (43). Ook de hoge toren(s), naast en achter ons huizenblok, wat de toename van schaduw geeft in de tuinen, wat tegelijkertijd in geen verhouding staat met de laagbouw van deze woonomgeving (65). Dan de hoogbouw. Ook hier zijn wij van mening dat er te veel druk op de wijk gelegd gaat worden. Het volbouwen van de wijk met hoogbouw zal het karakter van de wijk niet ten goede komen. Aangezien het wonen voornamelijk in torens wordt gealloceerd is er een grote kans
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 14 van 224
op weinig sociale cohesie in de buurt. Er zal relatief weinig sociaal leven op straat zijn behalve dat van anoniem transitverkeer (68). Een herziening van de plannen voor het Noordelijk deel lost meteen een tweede probleem op. Namelijk de 6 torens langs de Meeuwenlaan. Waarvan 2 met een hoogte van 60 meter. Waardoor het beeld van de gevelwand ingrijpend gaat veranderen. En de bewoners en bedrijven die daar nu zitten er zwaar op achteruit zullen gaan. Wij hebben inmiddels het hotel van 45 meter als afschrikwekkend voorbeeld. Oproep 4: Wij hebben geen enkele behoefte aan hoge torens zo kort achter de bestaande te handhaven bebouwing. Het schrappen daarvan past wat ons betreft prima in de door ons voorgestelde verlaging van het woningbouwprogramma (40). Het Hamerkwartier zal leiden tot een veel hogere verkeersintensiteit. Ten aanzien van de verkeersintensiteit: eisen wij dat vervangende nieuwbouw voor de bedrijfsruimten ten noorden van de Johan van Hasseltweg en ten zuiden van Vogeldorp niet hoger zal zijn dan de bestaande bebouwing. Als de bebouwing ten noorden van de Johan van Hasseltweg en Vogeldorp behouden blijft, dan verwachten wij dat deze op termijn wordt herontwikkeld. De economische prikkels daarvoor zullen waarschijnlijk sterk toenemen naarmate de transformatie van het Hamerkwartier in de loop der jaren gerealiseerd wordt.
De bestaande gebouwen zijn ook relatief laagwaardig in vergelijking tot het kwaliteitsbeeld van het Hamerkwartier, wat de financiële prikkels voor de eigenaren verder versterkt. Wij eisen dat er in de investeringsnota wordt vastgelegd dat vervangende nieuwbouw niet hoger mag zijn dan de bestaande bebouwing (46). In het plan staan enorme woontorens direct aan de Meeuwenlaan. Dat is een enorm fysiek contrast met de bouw van de direct naastgelegen Vogelbuurt. Hier zou een bescheidener hoogte passend zijn om het contrast zowel architectonisch minder opmerkelijk als sociaal pijnlijk te maken. Het is bekend dat het verschil in inkomensgroepen tussen de twee buurten straks groot is omdat het Hamerkwartier een beduidend rijke bewonersgroep zal aantrekken (50). De zin van drie hoge torens 100 m op de Hamerkop ontgaat ons. De plint bouw zal de valwinden langs torens moeten afleiden anders wordt de oeverkade ruimte en het boven-plein gehinderd. Juist deze zonnige dagen is deze Hamerkop-kade volop in gebruik en zeer geslaagd. Bij torens om een boven-plein bij veel Hamerblokken zal er geen afleiding van wind zijn, tenzij de torenwand een grote ruwheid heeft. De raten-gevelstrook, die u aanbeveelt, kan hieraan tegemoet komen (54). Het onder een hoek opklimmen van de torenhoogten uit de IJ-oever, de Meeuwenlaan en de J.
van Hasseltweg is gunstig voor het uitzicht van omringende buurten en te prijzen (54). De voorgestelde dichtheden (150 wo/ha), bebouwingspercentages en bouwhoogtes van 40 tot 160 meter zijn extreem en onevenredig hoog. De mate van hoog-stedelijkheid (FSI 3,5 tot 5) is vergelijkbaar met de Zuid-As. Elke samenhang met de stedenbouwkundige morfologie ter plaatse ontbreekt: er wordt geen enkele relatie gelegd met omliggende tuindorpen, noch met Java-Eiland, Vogeldorp en Vliegenbos (55).
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 15 van 224
Beperking maximale bouwhoogtes tot 30 meter en met 7 woonlagen op bedrijfsplint. Hiërarchie van lage en middelhoge “Hamerblokken.” Globale doorrekening daarvan leidt tot de conclusie dat hiermee vrijwel hetzelfde programma voor wonen en bedrijven haalbaar is. De voordelen daarvan zijn evident: Betere stedenbouwkundige aansluiting met de directe omgeving, Vogeldorp, Vliegenbos. Bouwhoogtes tot 30 meter beter afgestemd op Java-Eiland en boomkruinen. Grotere belevingswaarden woonomgeving en openbare ruimte. Betere haalbaarheid van betaalbare/ sociale woningbouw. Een en ander is gevisualiseerd in bijgevoegde BIJLAGE met beelden en berekeningen, onder het motto: HAMER & AAMBEELD. Wellicht wachten we op een kritische, nieuwe StadsBouwMeester, die met de juiste hamer op het stedelijke aambeeld slaat?! (55).
Intussen zijn er meer organisaties die zich uitspreken tegen torens zo dicht op de Meeuwenlaan, zoals bewonersplatform Vogelbuurt en IJplein en de Hoogbouw Adviescommissie die als volgt gereageerd heeft op de HER: ‘Op grond van de beelden vanuit de straten van de omliggende tuindorpen wordt geconcludeerd dat de voorgestelde bebouwing tot ongewenste effecten kan leiden.’ Dit citaat komt uit het advies Hoogbouw Adviescommissie d.d. 22 februari 2021 n.a.v. de Hoogbouweffectrapportage Hamerkwartier d.d. 21 januari 2021. Het huidige plan voldoet niet aan de Structuurvisie: de impact op de omliggende beschermde tuindorpen is te hoog (laat staan op de cultuurhistorisch te bewaren gebouwen). Een ander bezwaar van de Adviescommissie, dat de torens te dicht op het IJ staan waardoor daar een ‘muur’ kan ontstaan is wel verwerkt in de Investeringsnota. Frappant is het verschil in doorsnede door het gebied in de nota’s van 2017 en 2021: Waar de hoogbouw aan het IJ meer landinwaarts is geschoven, om een muur langs het IJ te voorkomen, is langs de Meeuwenlaan een muur gecreëerd. Goed te zien is ook dat de bouwhoogte van 15m langs de Meeuwenlaan in 2 jaar tijd is verhoogd naar 17m. De hoogbouw is als het ware richting Meeuwenlaan geschoven. Dit laat wederom zien dat alle bezwaren die wij indienen als huidige bewoners van
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 16 van 224
het Hamerkwartier genegeerd worden en de situatie zelfs verergerd is. Resumerend tekenen wij bezwaar aan tegen: De voorgestelde bouwhoogten in onze bouwenvelop (72). Pagina 192 t/m 195 Investeringsnota deel B. In het Kavelpaspoort is in de legenda vermeld: ‘Onderbreking middenhoogbouw, min. breedte 15 m, max. bouwhoogte 9 m (positie indicatief)’. Deze randvoorwaarde geldt voor drie zijdes van het gebouw. Het vigerende ontwerp voldoet echter niet aan deze randvoorwaarde van minimaal 15 meter. Omdat dit ontwerp inmiddels tot op VO-ontwerp in nauwe samenspraak met de gemeente is ontwerpen, gaan wij ervan uit dat dit in het Kavelpaspoort wordt aangepast, met dien verstande dat de minimale breedte van de onderbreking geheel komt te vervallen (75). De positie en/of grootte van de middenbouw aan de zuidzijde komt niet overeen met het vigerende ontwerp van Midvast. Wij verzoeken de gemeente om de grootte van de middenbouwzone (kleiner en/of gelijk aan 21 meter; donkeroranje) aan te passen, zodanig dat deze voor de gehele zuidzijde van het Kavelpaspoort geldt. Dit in lijn met het vigerende ontwerp van Midvast dat in nauwe samenspraak met de gemeente is ontworpen. Nabij de toren van ca. 60 meter dient de 21 meter hoogte duiding van de midden zone gelijk te liggen aan de rooilijn. Dit overeenkomstig het vigerende ontwerp (75).
Tuingrens westzijde perceel: In de reactie van projectmanager op 6 mei 2019 aan bewoner die namens de bewoners een bezwaar heeft ingediend tegen de hoogbouw, staat het volgende: In het nu geldende bestemmingsplan is op de kavels rondom uw panden generiek een bouwhoogte van 30 meter mogelijk. Met als verbijzondering een maximale bouwhoogte van 10 meter op de grens van uw achtertuinen, oplopend naar 30 meter onder een hoek van 45 graden. In de huidige planontwikkeling is een generieke bouwhoogte van 30 meter, mogelijk aangevuld met hoogbouwaccenten tot 60 meter, zoals de structuurvisie mogelijk maakt, en toegepast op bijvoorbeeld een vergelijkbaar project als de NDSM-werf, losgelaten. In de vastgestelde projectnota wordt dit principe losgelaten. Er voor in de plaats is gekozen voor een meer passende, lagere bouwhoogte van 15 meter in de strook tussen Meeuwenlaan en Gedempt Hamerkanaal, 20 meter aan het Gedempt Hamerkanaal én in de strook tussen Gedempt Hamerkanaal en het oeverpark en 30 meter aan het oeverpark en de havenkommen. Met daarbinnen ranke hoogbouwaccenten van 30 tot 45 meter dichtbij de Meeuwenlaan en 45 tot 60 meter meer richting het IJ. Momenteel wordt dit kader verder uitgewerkt en met name de positionering van hoogbouwaccenten verder onderzocht.
Op lokaal niveau hebben daarbij borging van (zon)lichttoetreding, voorkomen windhinder en borging doorzichten en uitzicht de aandacht. Daarnaast wordt per bouwplan de exacte positionering van hoogbouwaccenten kritisch getoetst, juist om bovengenoemde kwaliteiten te borgen. In de huidige investeringsnota wordt ineens weer een bouwblok voorgesteld met een maximale bouwhoogte van 17m aan de straat- en aan de tuinzijde. Dit is een factor 4 maal de hoogte van het bestaande bouwvolume en 2m hoger dan in 2019. Dus ondanks al onze inspanningen gaan de uitgangspunten in de planvorming er niet op vooruit maar op achteruit (72). De enige tegemoetkoming in deze wand lijkt de pijl die volgens de legenda [Investeringsnota deel B pagina 164 en 165] betekent dat er een nader te positioneren onderbreking in de 17m hoge bebouwing kan komen van min 15m breed met max bouwhoogte 9m hoog. Kunt u bevestigen dat het klopt dat de plek van die onderbreking nog te bepalen is? In de voorbeelduitwerking is deze achter ons perceel gepositioneerd. Wat betekent dat het huidige
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 17 van 224
gebouw op die plek afgebroken moet worden en het gebouw op hoek Hamerstraat en Meeuwenlaan over de gehele linie 17m hoog is (72). Toren oostzijde: Met een delegatie bewoners van het Invincible complex en direct daaromheen hebben we meerdere malen onze zorg geuit over het toestaan van een 45m hoge toren grenzend aan de oostzijde van onze tuinen. Met bezonningsstudies hebben we aangetoond hoezeer dit de zon wegneemt in de woon- en werkruimtes en in de tuinen. Daarnaast geven de 15 woonlagen in de directe nabijheid van de tuinen ook een enorme inbreuk op onze privacy. Verder moet ons complex vanwege cultuurhistorische waarden behouden blijven, maar is niet nagedacht over de kwetsbaarheid van het geheel. Het inheien van betonnen heipalen tot ten minste de tweede bouwlaag zal dusdanige trillingen veroorzaken dat gevreesd moet worden voor schade. De voegen van de baksteen muren uit 1928 zijn verpoederd en uit ingewonnen bouwkundig advies weten wij dat opnieuw voegen van de muren zal leiden tot scheurvorming, zoals die ook te verwachten zijn door zware bouwactiviteiten. Het verlagen van de grondwaterstand of onttrekken van grondwater – nodig voor bijvoorbeeld het bouwen van een kelder of parkeergarage – is zeer risicovol voor ons complex.
De stedenbouwkundige argumentatie tot slot - waarin vanaf de Meeuwenlaan de skyline laag wordt gehouden (was 15, nu 17m), naar het middengebied de hoogte wordt opgezocht (45-60m) en naar het IJ weer omlaag wordt gebracht (21m), rechtvaardigt op geen enkele wijze waarom pal aan de Meeuwenlaan ineens een hoogteaccent van 45m wordt voorgesteld. De minimale afstand van 35m tussen twee hoge bouwvolumes wordt met de 45m hoge toren op het Exclusiva terrein vermoedelijk net gehaald, zodat er 2 torens van 45m vlak naast elkaar zullen staan. Figuur p. 25, Investeringsnota deel B. Wij spreken daarom nogmaals ons bezwaar uit tegen de komst van deze 45m hoge toren op de hoek Schaafstraat/Beitelkade (72). Pagina 168 t/m 171 Investeringsnota deel B. Graag verzoeken wij uw gemeente om voor ontwikkelveld G2: (i) Een hoger FSI te hanteren dan de voorgestelde 4,4; en (ii) Een bouwhoogte van meer dan 45 meter – bijvoorbeeld 60 meter – op te nemen. Midvast verzoekt de gemeente om deze beide parameters te verruimen zodat er meer architectonische vrijheid wordt verkregen voor het ontwerp van de toren in relatie tot e bouwplot en het te handhaven object Hamer en Beitel. Voor een succesvolle transformatie met nieuwbouw gaat wij uit van een FSI van tenminste 6.0, wat resulteert in een ontwikkelvolume van ca. 15.150 m2 bvo als vertrekpunt.
Daar het wonen dan wordt ontwerpen in een ‘ranke’ toren, stellen wij bovendien voor om het extra te ontwikkelen metrage toe te wijzen aan alleen de functie wonen. De tuin die behoort bij het object Hamer en Beitel is in gebruik bij kinderdagverblijf Klein Lab. Voor deze huurder is het hebben – en dus behouden – van de tuin wettelijk vereist op grond van de Wet kinderopvang. Om die reden is de aanwijzing van deze tuin als openbaar gebied niet uitvoerbaar. Vriendelijk verzoeken wij u deze omissie op de plankaart te corrigeren. Tot slot is de bestaande opstal ‘Hamer en Beitel’ aangemerkt als ‘te handhaven opstallen (uit cultuurhistorische overwegingen)’. Uit cultuurhistorisch perspectief is deze aanwijzing echter niet gerechtvaardigd, maar juist vervangbaar en/of inwisselbaar voor nieuwbouw. Wij verzoeken u dan ook van voormelde kwalificatie af te zien (75). Voor veld G2 verzoeken cliënten u de volgende aanpassingen door te voeren en hebben cliënten de volgende opmerkingen:
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 18 van 224
a. de onbebouwde bedrijfsgronden langs de Beitelkade worden openbaar gebied en zijn inmiddels in het ontwerpbestemmingsplan voor Exclusiva wegbestemd; cliënten kunnen niet met deze gang van zaken instemmen zolang niet duidelijk is welke consequenties dit voor de ter plaatse aanwezige bedrijven heeft. Zij verzoeken de gemeente hierover meer duidelijkheid te verschaffen. b. het is cliënten onduidelijk hoe de verdeling van de 60 m torens langs het Gedempt Hamerkanaal tot stand is gekomen en om welke reden voor veld G2 voor een accent van 45 m is gekozen. Kan hierop alsnog toelichting worden gegeven? c. Naast veld G2 wordt kennelijk voorzien in een schoolplein. Hoe wordt ervoor gezorgd dat eventuele milieu(geluids)effecten daarvan geen belemmeringen opleveren voor toekomstige woningbouw aan die zijde? d. loods: de verplichting om een separate bedrijfsloods op dit veld te bouwen wordt een moeilijke opgave gelet op de beperkte afmetingen van het te bebouwen perceel (1.000 m2 loods versus oppervlak perceel van 2.523 m2); verzocht wordt die verplichting flexibel in te steken en waar nodig afwijkingen toe te staan (77). Mooi dat er naar een hoge kwaliteit gestreefd wordt. 2) De hoogbouwaccenten van 100+ meter langs de GVB kom vind ik positief. Ook de slankheid van de torens. Doet mij denken aan de ovale provast toren naast het Amstelstation.
Maak hier architectonische blikvangers van (7). Het Hamerkwartier is in de laatste 5 jaar van een gangbaar project geworden tot een poging van de gemeente om zoveel mogelijk woningen in zo min mogelijk ruimte te proppen. De eerste plannen waren voor 1.800 woningen. Dit is inmiddels opgelopen tot 6.500. Dit is bijna 4x zoveel! Gezien de ruimte van het Hamerkwartier niet op wonderbaarlijke wijze is toegenomen betekend dit natuurlijk verdichting en vooral verhoging. Vooral het in de hoogte bouwen is een aanslag op de omgeving. De vogelbuurt is ruim 100 jaar geleden gebouwd met de expliciete opdracht om laagbouw te realiseren. Zodaning zelfs dat de eerste woningen per ongeluk een verdieping teveel hadden (Spreeuwenpark) en dit direct is gestopt en de hoogte is beperkt tot 2 verdiepingen. De torens die worden gebouwd in het Hamerkwartier zullen een bizar groot effect hebben op de Vogelbuurt. We hebben sinds precies een jaar 2 relatief kleine torens in goud mogen verwelkomen. Deze zijn gigantisch opvallend in negatieve zin en zijn met hun 45 meter en redelijke afstand tot de Vogelbuurt kleine jongens ten opzichte van de nu getekende plannen. Het idee om de hele Meeuwenlaan te voorzien van toren van 30 tot 45 meter en de hoeken zelfs van toren van 60 meter kan de Vogelbuurt niet aangedaan worden.
Deze keuze leidt er toe dat iedereen op straat vanuit vrijwel elke plek aankijkt tegen een muur van gebouwen met op de hoeken nog hogere gebouwen. Het beste vergelijk dat ik kan vinden van deze indeling is een klassiek ridderfort: hoge muren met op de hoeken nog hogere torens. Dit strookt op geen enkele wijze met de wens tot integratie met de bestaande buurt (1). Ik lees in uw beeldkwaliteitsplan het volgende op pagina 86: Toren/Hoogbouw Woontorens zijn meest gemiddeld 45 of 60 meter hoog. Eventueel op te hogen tot 50 respectievelijk 70 meter, in ruil voor extra kwaliteit (hoge verdiepingen; veel relevante collectieve ruimte toevoegen aan de straat; aan de daktuinen; verspreid over de toren of in de top; maatschappelijke/culturele functies op de verdiepingen). Vraag 1: op basis waarvan wordt er besloten om de torens te verhogen tot 50 resp. 70 m (2). En de hoogtes waarover gesproken wordt zijn onacceptabel het Holliday inn is al te hoog dus laten we dat als uiterste hoogte aanhouden en liefst nog net iets lagen (9).
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 19 van 224
Afschuwelijke woontorens die Noord nog meer zullen ver-yuppen... (10). Bezwaar 1. Hoge torens passen niet in de Vogelbuurt. De vreselijke gouden hoteltoren is al neergezet, zonder dat ik daar iets over te zeggen had. Dat ding is echt veel te hoog, domineert de hele buurt en valt zwaar uit de toon. Nu begrijp ik dat het plan is om nog meer, zelfs hogere torens te bouwen? Nee! Het historische karakter van deze rustige, prachtige woonwijk wordt aangetast. Het leefgenot neemt af. De IJ-oever is aan deze kant nog verschoond gebleven van grote torens. Het is nu nog heerlijk zitten aan het water, terwijl dat bijna nergens meer kan (11). En verder over de hoogte van de torens, het lijkt me niet wenselijk om zulke hoge torens in een woonwijk te zetten. Vooral gezien dit niet aansluit bij de vogelbuurt. Is er hierbij rekening gehouden met aansluiting? Met schaduw? (17). Ik begrijp dat we woningen moeten komen voor mensen. Ik vind het ook geen probleem dat het hamer kwartier ontwikkeld gaat worden (mits de gemeente zich houd aan beloften over sociale huurwoningen en de voorzieningen zoals het theater. Dat is in het verleden helaas anders gebleken.) Waar ik niet mee kan leven is dat de gemeente dan besluit zulke hoge torens neer te zetten.
De torens van het hotel zijn al hoog voor de buurt (45 meter) en dan moeten er torens komen van 60 meter hoog? Langs de meeuwenlaan komt meer groen volgens de plannen, maar dat groen heb je niks aan als het altijd in de schaduw ligt van een toren. Dus ik wil jullie vriendelijk verzoeken om te kijken of de hoge torens omlaag kunnen. 40 a 45 meter zou wat mij betreft oke zijn (17). Geachte commissie, Gelieve geen woontorens tussen twee laagbouw wijken, vogelbuurt en blauwe zand gaan toestaan. Ik verwelkom de hamerbuurt maar gelieve niet hoger dan 4 / 5 woonlagen. De overkant, javaeiland is ook niet bepaald florisant..de sfeer in een buurt komt door de hoogte dusdanig onder druk te staan en dat past niet in deze buurt (19). Hoge gebouwen waardoor zicht op IJ wegvalt en zonlicht weggehaald wordt. Ontzettend lelijke hoge torens niet passend in dit gebied (23). Tegen de super hoge torens (29). Op Ooghoogte. Angsaw is heel erg benieuwd naar het plan vanuit de positie van de wandelaar (=ooghoogte). Is er studie gedaan naar het zichtsveld op straat? En dan specifiek of er wel goede doorzichten zijn naar het water en naar andere wijken? Ook het eindbeeld met de 39 torens als samenspel en als 1 compositie op een 9 meter hoge sokkel, maakt veel schaduw en gaat op veel plaatsen aandoen als 1 grote klont bebouwing.
De gesloten gevelwanden ervaart Angsaw als een groot gebrek van ruimte/kwaliteit. Als een barriere. Waar is de ruimtelijkheid van het water gebleven? Dit lijkt ons een kenmerk van een overspannen scenario wat zich gaat wreken in de ruimtelijke kwaliteit voor bewoners als geheel en de beleving als wandelaar op straat. Hoe ziet u dit concreet? Kunt u dit benoemen/verklaren? Als voorbeeld: Op de NDSM ervaar je achter de eerste rij gebouwen het water niet meer. Onze zorg ook voor Hamerkwartier is dan ook dat je na de eerste rij, terecht komt in een 'non space' (38).
ANTWOORDEN: Het college van B en W heeft bij de verandering van Hamerkwartier expliciet gekozen voor een hoogstedelijke gemende wijk. Dit houdt in: veel woningen, veel werkgelegenheid en veel voorzieningen in een kwalitatief hoogwaardige wijk. Er komt ook veel ruimte voor groen in de straten, pleinen, kades en een oeverpark. Dit is in 2018 ook vastgelegd in het projectbesluit. Amsterdam wil met verdichting binnen de stad tegemoet komen aan de enorme vraag naar
Gemeente Amsterdam
Datum 7 december 2021 Pagina 20 van 224
woningen, ruimte om te ondernemen, met bijbehorende voorzieningen. Het omvormen en intensiever gebruiken van bedrijventerreinen is daar een voorbeeld van. Het gemeentebestuur heeft deze strategie verkozen boven verdere uitbreiding van de stad. Waterland volbouwen, helemaal niet groeien en onder andere het woningtekort negeren, zijn geen opties. Voor de projectnota, die in 2018 is vastgesteld, hebben we verschillende stedenbouwkundige typen onderzocht om Hamerkwartier te transformeren en verdichten. De ene optie was gesloten bouwblokken van gemiddeld 30 meter hoog. De tweede keus was samengestelde bouwblokken met loodsen en ranke torens: het Hamerblok. Uit deze vergelijking blijkt dat de samengestelde bouwblokken op tal van vlakken beter scoren dan de gesloten bouwblokken: - Er kunnen meer doorzichten op het IJ vanuit de bestaande buurten gemaakt worden. - Lichttoetreding en bezonning van openbare ruimte, daktuinen, en woningen is beter. - Er zijn meer verschillende woningtypes mogelijk. - Meer woningen hebben een beter uitzicht. - Het maken van ruimte voor bedrijven is kansrijker in aparte loodsen. - Collectieve (dak)tuinen hebben meer kwaliteit. - Gegeven de dichtheid is er meer lucht en licht in de straten. - Bestaande te handhaven gebouwen zijn beter inpasbaar. - Een gefaseerde ontwikkeling is realistischer.
Op basis van deze argumenten heeft het bestuur gekozen om de samengestelde bouwblokken verder uit te werken. In 2019 en 2020 heeft het projectteam het stedenbouwkundig plan met het samengestelde bouwblok op tal van aspecten verder onderzocht, getest en verbeterd. We hebben gemeentelijke en externe experts, ondernemers, bewoners en ontwikkelaars geraadpleegd en hun suggesties serieus genomen. Dit heeft geleid tot het huidige plan. Verder is Hamerkwartier aangewezen als woon-werkgebied. We zetten in op de productieveen creatieve bedrijvigheid. Dit zijn bedrijven die nu al in Hamerkwartier zitten en die een positieve bijdrage leveren aan de stad. Dergelijke bedrijven worden steeds meer verdreven uit de stad. Daarom willen we ruimte maken voor dit soort bedrijven en werkplaatsen. Zij hebben vaak een loods of werkruimte nodig op de begane grond. Dit gaat niet goed samen met een standaard gesloten bouwblok met binnentuin. Het Hamerblok maakt dit wel mogelijk. De begane grond wordt voor een groot deel gebruikt door de productieve bedrijven. In de torens wordt gewoond, in alle segmenten: sociaal, middeldure huur en vrije sector. Dat er een groot contrast is tussen de bestaande buurten Vogeldorp, Vogelbuurt, IJplein en Hamerkwartier is waar. Dat contrast was er, is er en zal er in de toekomst ook zijn.
Datzelfde geldt voor het westelijk deel van de noordelijke IJ-oever, aan beide zijden van bv. de Cornelis Douwesweg, de Klaprozenweg en de Ranonkelkade. De kleinschalige tuindorpen naast de grootschalige industrieterreinen die veranderen in woonwijken met veel hoogbouw. Voor Hamerkwartier hebben we in dit plan geprobeerd daar passende oplossingen voor te bieden: - Door afstand te bewaren en overgangen te vergroenen en kwaliteit te geven. Bijvoorbeeld de herinrichting van de Motorkade en de vergroening van de Meeuwenlaan en de Johan van Hasseltweg,. - Door veel doorzichten en straten naar het IJ te maken.
Gemeente Amsterdam
-
Datum 7 december 2021 Pagina 21 van 224
Door vast te leggen dat de bouwhoogte oploopt vanaf de randen van Hamerkwartier. De hoogte start op 17 meter vanaf de Meeuwenlaan en Johan van Hasseltweg ten noorden van het Gedempt Hamerkanaal. - Door torens relatief rank te maken en haaks op het IJ te plaatsen. - Veel doorzichten tussen torens vrij te houden. De concept Investeringsnota bevatte twee torens van 60 meter hoog op de hoeken van Hamerkwartier, aan het Motorplein en aan de rotonde. We verlagen nu de toren aan het Motorplein naar 45 meter. De toren krijgt een flinke afstand tot de rooilijn. Hij past zo binnen de spelregels voor bouwhoogtes aan de Meeuwenlaan: maximaal 17 meter in de rooilijn en in hoogte oplopend binnen een hoek van 45 graden. De toren aan de rotonde kan tot 60 meter hoog worden. Gezien de maat van de omliggende openbare ruimte, de nabijheid van het metrostation en de toekomstige Oostburg en hoogwaardig openbaar vervoerlijn, vinden wij dat dit past. Ook deze toren ligt ook flink terug ten opzichte van de rooilijn. De maximale bouwhoogte direct aan de Meeuwenlaan is 17 meter. Door de bouw van bedrijfsloodsen zal de hoogte ook in enkele gevallen 9 meter zijn. Beide torens zijn een uitzondering op de regel van de oplopende bouwhoogte. Een uitzondering die juist het schaalverschil markeert. Deze torens liggen beide op ruime afstand van bestaande woningen.