03 Raadsinformatiebrief monitor UVP Verkeersveiligheid voetganger fiets 2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 juni 2025 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Melanie van der Horst Verkeer en Openbare Ruimte (Bestuurszaken.etc@amsterdam.nl) Monitor Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, Voetganger, Fiets 2024 en afhandeling toezegging

Geachte leden van de gemeenteraad, Voor u ligt de eerste editie van de monitor waarin de maatregelen uit het Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets zijn samengebracht tot één samenhangend overzicht. Deze monitor geeft inzicht in de voortgang en resultaten van het Uitvoeringsplan 2024, dat als basis dient voor dit document. Het doel is om een helder beeld te geven van de in 2024 gerealiseerde maatregelen die bijdragen aan een veiliger, toegankelijker en duurzamer mobiliteitsnetwerk. De evaluatie van de maatregel ‘30 km/u in de stad’ wordt via een aparte monitor aan uw raad aangeboden. Ongevallen op 30- en 50 wegen met 11% gedaald, fietsongevallen gestegen Uit de evaluatie van ‘30 km in de stad’ (separate raadsinformatiebrief) blijkt dat het aantal ongevallen waar een motorvoertuig bij betrokken is op GOW 30- en GOW 50 wegen in Amsterdam in 2024 met 11% gedaald is. De invoering van 30 km/u in de stad is daarmee een betekenisvolle stap gebleken om de stad veiliger en leefbaarder te maken. In totaliteit zien we een lichte stijging van het aantal verkeerslachtoffers in 2024 waarbij we vooral een toename zien van het aantal fiets-fiets aanrijdingen en enkelzijdige fietsongelukken. Dit kan deels verklaard worden door de groei van het fietsverkeer (c.a. 9% in 2024 ten opzichte van 2023).

Enerzijds is dit een mooi resultaat: meer fietsers en voetgangers een belangrijke doelstelling is van ons mobiliteitsbeleid. Anderzijds betekent drukkere fietspaden ook meer snelheidsverschillen, conflicten en kans op aanrijdingen of ongelukken. Het aantal slachtoffers dat op een e-bike reed is in 2024 verdubbeld, zo blijkt uit de ambulancedata. Opvallend is de stijging van het aantal jonge fietsslachtoffers, c.a. 25% meer ten opzichte van 2024 in de categorie 12 tot 17 jaar. Ook blijft de populariteit aan ebikes in de stad - waaronder fatbikes - toenemen. Op dit moment is 22% van de fietsen in Amsterdam een e-bike. We blijven ons onverminderd inzetten om de verkeersveiligheid te verbeteren voor iedereen, van jong tot oud met ook blijvende aandacht voor fietsveiligheid en snelle fietsers. Uitgevoerde maatregelen in 2024 Het afgelopen jaar is veel werk verzet om Amsterdam verkeersveiliger te maken en te zorgen voor meer ruimte voor voetgangers en betere voorzieningen voor fietsers. In 2024 stonden er in totaal 62 maatregelen in het Uitvoeringsplan 2024, Verkeersveiligheid, voetganger, fiets (UVP 2024).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 2 van 5

Hiervan is het grootste deel uitgevoerd, of in voorbereiding voor uitvoering in 2025. In het uitvoeringsplan zijn de maatregelen op integrale wijze benaderd, onderverdeeld in drie pijlers: ‘Uitnodigend voor voetgangers en fietsers’, ‘Veilig en gebruiksvriendelijk netwerk’ en ‘Bewust mobiliteitsgedrag’. Deze pijlers vormen de rode draad van deze monitor. In 2024 is vanuit het UVP op 83 plekken de verkeersveiligheid verbeterd:  14 locaties waar meerdere verkeersongevallen hebben plaats gevonden (blackspotlocaties)  20 locaties waar een ernstig of dodelijk ongevallig is gebeurd (protocollocaties)  24 gebiedslocaties die zijn gemeld door bewoners, ondernemers en de stadsdelen. Voor een verkeersveilige schoolomgeving hebben we in 2024 op 21 plekken de infrastructuur aangepast. Er zijn 4 schoolstraten gerealiseerd, met nog 7 in voorbereiding. Met een schoolstraat kunnen kinderen veilig lopen en fietsen naar school, omdat er bij aanvang en sluiting van de school geen gemotoriseerd verkeer is toegestaan. Daarmee is onze ambitie om de zelfstandigheid van kinderen te vergroten door zelf naar de school te kunnen verplaatsen. Voor fiets zijn er diverse projecten gerealiseerd in 2024 waarbij fietspaden zijn verbreed, veiliger gemaakt, tegels naar asfalt is vervangen en fietsnietjes zijn geplaatst.

Voorbeelden van in 2024 gerealiseerde projecten zijn de Panamalaan, Pablo Nerudalaan, Kwakersplein en de Weesperzijde. Voor de voetganger is onder meer de richtlijn voor vrijliggende zebrapaden in overleg met stakeholders opgesteld, waarmee een uniforme en veilige standaard in het stedelijk beleid is opgenomen. De maatregelen uit dit UVP zijn niet uitputtend. In het kader van vervanging en herinrichting, gebiedsontwikkelingen en in diverse (stadsdeel)projecten en programma’s worden ook maatregelen uitgevoerd die bijdragen aan de opgave veilig lopen en fietsen. Voor de overige programmaresultaten verwijs ik u naar de bijgevoegde Monitor UVP 2024. Pilots In 2024 hebben we 7 pilots uitgevoerd. Door het ontwikkelen, testen en evalueren leren we of een maatregel effectief is om verder op te schalen.  In 2024 is de pilot 30-20 uitgevoerd waarbij snelle fietsers op de rijbaan mochten fietsen. Over de evaluatie is een separate raadsinformatiebrief verzonden op 21 januari 2025;  Ook is in 2024 de pilot camerahandhaving op 30 km/u uitgevoerd. In samenwerking met het CVOM en de politie is er voor het eerst op GOW 30 wegen gehandhaafd op 6 locaties, op wegen die meer of mindere mate zijn aangepast aan het wegtype GOW 30.

Deze pilot is succesvol verlopen, en gaf ook aanleiding voor het CVOM om het nieuwe beleidskader GOW 30 km/u flitspalen aan te passen waarmee het mogelijk wordt om meer locaties aan te vragen voor camerahandhaving. Dit aangepaste beleidskader wordt in Q2/Q3 2025 verwacht;  Wegmarkering 30 km/uur; de nieuwe wegmarkering (30 middenstrook) is door middel van een pilot met verschillende varianten ontwikkeld en getest. Dit houdt in dat we aan weerzijden van de as van de wegmarkering toepassen op c.a. 30 kilometer wegvak;

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief



  

Datum 24 juni 2025 Pagina 3 van 5

Omdraaien voorrangsregeling fiets-fiets; De pilot richtte zich op het aanpassen van de voorrangssituatie voor fietsers bij met verkeerslichten geregelde kruispunten (VRIkruispunten). Op dit soort kruispunten is de voorrangsregeling op het vrijliggend fietspad afhankelijk van de voorrang die geldt op de rijbaan. Door het omdraaien van de voorrang voor fietsers is de situatie veiliger geworden (minder conflicten); Onderdoorgangen sociale veiligheid: het ontwikkelen en testen van interventies om de sociale veiligheid van fietsers en voetgangers te vergroten in Zuidoost; High five: Innovatief fietsstimulering project gericht op kinderen; ISA e-bike: Aan de hand van nudging hebben we een pilot met fietsers uitgevoerd om ISA op e-bikes in te richten en ervaringen mee op te doen. Uw raad is hierover separaat geïnformeerd.

Aanpak snelle e-bikes en LEV kader We zien steeds meer elektrische fietsen en andere vormen van LEVs (Licht Electrische Voertuigen) in Amsterdam. De verwachting is dat deze trend de komende jaren doorzet. Het aantal verkeersslachtoffers op een e-bike stijgt ook, zowel landelijk als in de regio Amsterdam. Daarnaast is de verwachting dat het aantal LEVs verder toeneemt en verder diversifieert op de weg. Onder meer doordat er naar verwachting nieuwe type bijzondere bromfietsen zoals e-steps worden toegelaten op de openbare weg door het Rijk. Vanaf 1 juli 2025 geldt er een kentekenplicht voor alle nieuwe bijzondere bromfietsen zoals e-steps. We hebben als college hier grote zorgen over en vinden dat het Rijk niet snel genoeg stappen blijft zetten om de verkeersveiligheid van kwetsbare fietsers en voetganger te waarborgen. Niet alles past meer zomaar op het fietspad. 2024 stond daarom voor ons mede in het teken van de aanpak snelle elektrische fietsen. Daarnaast zijn er diverse moties in de Tweede Kamer aangenomen die mede door onze gezamenlijke oproep met andere gemeenten en partners naar het Rijk tot stand zijn gekomen.

We roepen het Rijk op om hier snel stappen mee te zetten en niet langer te wachten:  De mogelijkheden te onderzoeken van een vorm van typegoedkeuring voor alle elektrische fietsen met trapondersteuning, bijvoorbeeld een keurmerk;  Maak een onderscheid tussen fatbikes en gewone elektrische fietsen door middel van nominaal vermogen (nieuwe motie, naar aanleiding van reactie minister dat het niet haalbaar zou zijn om een onderscheid tussen fatbikes en e-bikes te maken);  Het voor de politie mogelijk te maken om in alle gevallen van controle van de fatbike in het menu van de fiets te kijken, zodat de overtreding kan worden geconstateerd en direct tot sanctionering kan worden overgegaan;  Te onderzoeken of en hoe geofencing in Nederland ingezet zou kunnen worden om de verkeersveiligheid in de openbare ruimte te bevorderen;  Te onderzoeken hoe in het LEV-kader gemeenten toe te staan om lokaal maatwerk en een lokaal verbod voor lichte elektrische voertuigen, waaronder e-steps, in te voeren; Na de zomer wordt een deel van het wetgevend LEV-Kader als het gaat om gebruiksvoorschriften (leeftijd, rijbewijstype, helm, plaats op de weg) ter consultatie voorgelegd. Hier zullen we ook als College op reageren. Omdat landelijke regelgeving ondanks onze vasthoudende inzet en aangenomen Kamermoties ook op zich laat wachten, ondernemen we alvast lokale acties. Elke Amsterdammer kan hieraan

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 4 van 5

zijn steentje bijdragen. We roepen Amsterdammers op om ook zelf het goede voorbeeld te geven door het verkeersgedrag aan te passen en je meer bewust te zijn van je rijstijl in het verkeer.  Met de campagne 't Kan Hard Gaan is via 60 middelbare scholen, fietspaden en online kanalen actief gecommuniceerd over de risico’s van opgevoerde fatbikes;  Tegelijkertijd voerde de politie intensieve handhaving uit met onder andere rollerbankcontroles, wat leidde tot meer dan 1500 boetes en tal van inbeslagnames;  Inzet verkeerseducatie is versterkt met de programma’s ‘Kruispunt e-bike’, dat jongeren laat debatteren over verkeersgedrag, en ‘Blikveld e-bike’, dat hen traint in het herkennen van verkeersgevaren;  We roepen scholen en ouders op om bewust te zijn van de risico's van opvoeren;  We voeren een proef uit met adviessnelheden voor fietsers in parken om te zien wat de effecten zijn op de verkeersveiligheid. Wanneer mogelijk en na positieve evaluatie zullen we deze verder uitrollen in andere parken;  We denken met het ministerie en andere gemeenten mee over mogelijke oplossingen en nieuwe pilots.

Concreet worden de volgende pilots uitgewerkt: o een maximumsnelheid op fietspaden; o bakfietsen (met goederen) verplicht naar de rijbaan; o lichte elektrische voertuigen (LEV’s) verbieden in voetgangersgebieden (waar fietsen is toegestaan) Toezegging in vergadering van de commissie MOW van 13 februari 2025 In uw vergadering van 13 februari 2025 heb ik bij de bespreking van de raadsinformatiebrief inzake 'de uitvoering amendement 615 accent Gratis OV voor kinderen in 2025 en beantwoording van de motie 321.24 ‘gratis ov ook voor naar schoolgaande kinderen’ de toezegging aan het lid Bobeldijk (SP) gedaan om de raad te informeren over de laatste stand van zaken rond veilige schoolomgevingen en schoolstraten in relatie tot ouders die kinderen met de auto naar school brengen. Amsterdam onderzoekt jaarlijks bij basis- en middelbare scholen hoe de omgeving veiliger kan worden gemaakt. Een veilige schoolomgeving wordt voor een groot deel bepaald door het gedrag van verkeersdeelnemers. Daarnaast nemen we maatregelen in omgeving van de school om verkeersveiligheid op deze locaties te vergroten. Daarbij betrekken we schoolbesturen en ouders om de knelpunten te identificeren, vooral rondom oversteekplaatsen, fietsroutes en de parkeersituatie bij het brengen en halen van kinderen. De gemeente zet zich in om jaarlijks minimaal 20 scholen verkeersveiliger te maken.

Onder andere door het invoeren van een schoolstraat, het verlagen van de snelheid of het verbeteren van oversteekplaatsen. En in september als de scholen weer beginnen hangen er bijna 200 banners rondom onze scholen zodat weggebruikers geattendeerd worden dat er weer schoolgaande kinderen aanwezig zijn in het verkeer. Daarnaast betrekken we ook de ouders. Actieve deelname van ouders kan de school ondersteunen bij het creëren van een verkeersveilige schoolomgeving. Ouderparticipatie kan in verschillende vormen plaatsvinden, zoals in de rol van verkeersouder of verkeersbrigadier. Ook gaan we onderzoeken of we op een aantal schoolroutes de roodtijd kunnen verkorten voor (naar schoolgaande) fietsers.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 5 van 5

Naast het aanleggen van veilige schoolomgevingen, is er binnen dit thema ook aandacht voor de ondersteuning van scholen door maatregelenpakketten van educatie- en fietsstimuleringsmaatregelen. Dat houdt in: fietslessen op scholen voor nieuwkomers (en AZC’s), leenfietsen op scholen in fietsboxen, fietsenmaker komt langs op school, heel de school fietst (leenfietsen), high-five: fietsen naar school spel, uitrollen ouderbetrokkenheid bij het fietsen en donaties voor fietsen van Stichting Leergeld. Informatie over het aantal uitgevoerde locaties voor de Veilige Schoolomgevingen en Schoolstraten is in bijgevoegde Monitor terug te vinden op pagina 8. We willen een stad zijn waarin kinderen zelfstandig en veilig naar school kunnen fietsen of lopen, waar ouderen met plezier de fiets pakken en waar iedereen ontspannen van A naar B kan. Om het aantal verkeerslachtoffers te verlagen is samenwerking cruciaal. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Bijlagen 1. Monitor UVP Verkeersveiligheid, voetganger, fiets 2024

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl