03. 20220131 Mercatorpark Concept Stedenbouwkundig Plan.pdf

T P E C

N Mercatorpark O C

Stedenbouwkundig plan Amsterdam, januari 2022

Leeswijzer Voor u ligt het stedenbouwkundig plan voor Mercatorpark. Mercatorpark is een deelgebied binnen de gebiedsontwikkeling van de Jan Evertsenstraat-West. De, in 2018 vastgestelde, projectnota Jan Evertsenstraat-West en andere beleidsdocumenten die betrekking hebben op de locatie vormen de basis voor dit stedenbouwkundig plan. De deelgebieden binnen het projectgebied verschillen wat betreft opgave, fasering en rol van de gemeente sterk van elkaar. Om die reden worden deze deelgebieden afzonderlijk van elkaar ontwikkeld, ieder met een eigen stedenbouwkundig- en bestemmingsplan met de bijbehorende producten. Het document is opgedeeld in drie delen: 1. Het algemeen deel Het hoofdstuk ‘context’ heeft betrekking op het gehele projectgebied Jan Evertsenstraat-West en komt in elk stedenbouwkundig plan terug. In dit hoofdstuk wordt de ruimtelijke context, het voorgaande proces en de uitwerking van de projectnota naar masterplan beschreven. Hier komen ook de ontwerpprincipes, op

grote schaal, die van toepassing zijn op de vier ontwikkellocaties en die de samenhang tussen deze locaties borgt, ter sprake. 2. Het stedenbouwkundig plan Het onderdeel ‘stedenbouwkundig plan’ gaat in op de locatiespecifieke situatie van Mercatorpark. Binnen dit deel worden randvoorwaarden, architectuur, openbare ruimte en verkeer behandeld. In de bijlagen zijn alle technische uitwerkingen op schaal van zowel het gehele projectgebied als voor het deelgebied Mercatorpark te vinden als naslagwerk of onderbouwing. 3. In het plan van aanpak, hoofstuk 4 en 5 worden de vervolgstappen besproken en de verschillende aspecten rondom de uitvoering.

Deze structuur zal voor alle deelgebieden binnen het projectgebied worden aangehouden.

Leeswijzer Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

3

1. Inleiding .................................................................................................. 9 1.1 Aanleiding ...................................................................................................9 1.2 Ambitie ........................................................................................................9 1.3 Samenvatting ............................................................................................10 2. Context ................................................................................................. 14 2.1 Beleidskaders ............................................................................................14 2.2 Ruimtelijke context....................................................................................19 2.2.1 Historische ontwikkeling ..................................................................19 2.2.2 Continue straat met wisselend karakter...........................................19 2.2.3 Visie Jan Evertsenstraat West ..........................................................23 2.2.4 Jan Evertsenstraat ............................................................................25 2.2.5 Stand van zaken overige deelgebieden ..........................................27 2.2.6 Huidige situatie ................................................................................27 3.

Stedenbouwkundig plan ....................................................................... 35 3.1 Hoofdopzet ...............................................................................................35 3.1.1 Vertaling projectnota........................................................................36 3.1.2 Stedenbouwkundige uitgangspunten..............................................38 3.1.3 Bouwhoogten ...................................................................................41 3.1.4 Architectuur en beeldkwaliteit .........................................................43 3.2 Openbare ruimte.......................................................................................53 3.2.1 Aanpak .............................................................................................54 3.2.2 Ruimte voor ontmoeting ..................................................................54 3.2.3 Plekken aan de stadsstraten ............................................................55 3.2.4 Ruimte voor sport en spel ...............................................................57 3.2.5 Materialisatie en Puccini...................................................................57 3.3 Programma ................................................................................................59 3.3.1 Woningen

.......................................................................................59 3.3.2 Niet-woon functies ...........................................................................59 3.3.3 Creatieve bedrijvigheid ....................................................................60 3.3.4 Maatschappelijke voorzieningen......................................................61 3.3.5 Commerciële voorzieningen ............................................................61 3.4 Mobiliteit en parkeren...............................................................................63 3.4.1 Verkeersdeelnemers .........................................................................65 3.4.2 Verkeers- (regeltechnisch) onderzoek ..............................................67 3.4.3 Ontsluiting ........................................................................................68 3.4.4 Parkeren ...........................................................................................71

Inhoudsopgave 4

4. Uitvoeringsaspecten ............................................................................. 75 5. Participatie, proces en planning............................................................ 83

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

5

“Van een monofunctioneel naar een gemengd stedelijk gebied.” 6

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

7

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Amsterdam staat voor een grote opgave. Het gemeentebestuur wil tot 2025 in totaal zo’n 50.000 woningen laten bouwen om de groei van de stad te accommoderen en de druk op de woningmarkt te verlichten. Een groot aantal van die woningen kan een plek vinden in de naoorlogse uitbreidingswijken of de monofunctionele werkgebieden in de ringzone. Daarmee breidt het ‘hoogstedelijke centrumgebied’ zich steeds verder uit, zelfs tot over de ringweg A10, die vaak als een belangrijke grens van de stad wordt gezien. De stedelijke ruimte gaat intensiever worden gebruikt. Wonen, werken en recreëren mengen zich steeds meer met elkaar. De bebouwing verdicht en de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert. De Ringzone West is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en de woningen te bouwen die Amsterdam zo hard nodig heeft. Daarbinnen ligt Mercatorpark, als het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West. Dat projectgebied is zo’n 1,4 kilometer lang. De overige deelgebieden van de Jan Evertsenstraat-West zijn Tennispark Sloterplas, de Busgarage van het GVB, het OLVG-West en (de herprofilering van) de Jan

Evertsenstraat tussen de Orteliuskade en de Sloterplas.

1.2 Ambitie Mercatorpark heeft binnen het projectgebied Jan Evertsenstraat-West een belangrijke rol als eerste deelgebied buiten de vooroorlogse stadsuitbreiding Gordel 20-40. In Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar de ligging is gunstig, nog binnen de ring A10 en vlakbij de oude stad. Op loopafstand bevinden zich tram- en bushaltes, het metrostation Jan van Galenstraat, het Rembrandtpark, ziekenhuizen (OLVG-west en Reade) en het Mercatorplein. In het gebied zijn tal van voorzieningen die belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: veel groen, een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. Er zijn werkplaatsen en ateliers en er is horeca. Alleen de stadswerf met hekken rondom staat een intensiever gebruik van de openbare ruimte nu nog in de weg. De ingrediënten voor een aantrekkelijke woonomgeving zijn dus aanwezig, alleen de woningen en de structuur ontbreken nog.

Inleiding Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

9

10

Plangebied Mercatorpark wordt begrensd door de Orteliuskade, de Ring A10, de Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat. Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (Algemeen Uitbreidingsplan AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast het openluchtzwembad ook enkele scholen gebouwd, waarvan alleen het voormalige LTS-schoolgebouw is overgebleven. Het concept ‘Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in Mercatorpark-Oost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, op de plek van het oude openluchtzwembad van voor de oorlog, versterkte dat.

Stedenbouwkundig plan Voor de woningen zijn zes bouwvelden aangewezen, die zo zijn gedefinieerd dat de huidige waardevolle bomen en groene structuur zoveel mogelijk behouden blijven. De woningen aan de oostkant, de kant van de oude stad, komen in een parkachtige omgeving te staan en krijgen een sculpturale architectuur. Richting de Ring A10 lopen de bouwhoogtes op, om uit te monden in een serie iconisch woontorens aan de A10. Een derde type woonomgeving is de woonwerkcampus: grondgebonden en gestapelde woningen met een flexibele indeling, in hun ontwerp refererend aan de voormalige LTS, een van de iconische gebouwen in Mercatorpark met de bedoeling om dit gebouw te behouden voor het gebied.

Jan van Galenstraat

ade liusk

Stedenbouwkundig is de ambitie om Mercatorpark meer tot een herkenbare buurt te maken. De openbare ruimte moet meer continuïteit krijgen en toegankelijker worden, door obstakels als de gemeentewerf een andere plek te geven en de ligweide van het zwembad te verkleinen. In deze ambitie wordt Mercatorpark een overgangsgebied tussen de vooroorlogse stad van gesloten bouwblokken met straten en de naoorlogse stad van licht, lucht en ruimte, met een verkaveling van gebouwen in het groen. De uitdaging is om de bestaande kwaliteit als kop van het Rembrandtpark te behouden en de gebruikswaarde te verbeteren. De transformatie is niet alleen gericht op het plangebied en de buurt, maar draagt ook bij aan een beter verbonden stad door de twee potentiële stadsstraten - Jan EvertsenstraatWest en Jan van Galenstraat - levendig en aantrekkelijk te maken. Mercatorpark wordt een aantrekkelijk groen woon-, werk- en verblijfsgebied. Zowel voor de nieuwe bewoners en gebruikers als voor de bewoners van de omliggende buurten.

functie. Kenmerkend is verder het vele, deels verborgen en nog onbenutte groen.

Orte

Maar woningen alleen zijn niet genoeg: de kwaliteit van de openbare ruimte, het voorzieningenniveau en de stedenbouwkundige samenhang moeten verbeteren om de aantrekkelijke leefomgeving te creëren waar woningzoekenden behoefte aan hebben. Mercatorpark moet transformeren naar een gemengd stedelijk gebied, dat een logisch verlengde gaat worden van de vooroorlogse stad door het uitrollen van het centrummilieu via de, in de stuctuurvisie aangegeven potentiele stadstraten, Jan Evertsenstraat-West en de Jan van Galenstraat. Nieuwe voorzieningen worden toegevoegd, zoals een ‘alles-in-één-school’, een supermarkt, horeca en een buurtkamer. De stadsstraten worden ‘verstedelijkt’ door middel van plekken áán de straat met bestaande en nieuwe voorzieningen en door bebouwing toe te voegen. De openbare ruimte krijgt meer samenhang en ondergaat een kwaliteitsslag. Ondanks de bouw van nieuwe woningen blijven het vele groen en de sport- en spelgelegenheden behouden, onder meer door een slimme

herinrichting en dubbelgebruik van de openbare ruimte. Ook bijzondere gebouwen zoals het zwembad Sportplaza Mercator en de voormalige LTS blijven beschikbaar voor de buurt.

A10 West

De opgave in Mercatorpark is circa 1000 nieuwe woningen te bouwen in diverse soorten en maten. De variatie loopt uiteen van grondgebonden (woon/werk) woningen tot appartementen in hoogbouw met als verdeling 40% sociale , 40% middeldure huur en koop en 20% in het dure segment. Mercatorpark is geschikt voor veel doelgroepen. Naast woningen voor gezinnen en ouderen wordt er ook rekening gehouden met starters en kleine huishoudens. Het oostelijk gelegen deel van Mercatorpark kenmerkt zich bijvoorbeeld door het wonen in het groen, waar het westelijk deel van Mercatorpark juist dichter wordt bebouwd. Daar wordt een campusachtige structuur gecreëerd die o.a. ruimte biedt aan werken aan huis en waar ook hogere bebouwing wordt gerealiseerd.

1.3 Samenvatting Kenmerken gebied Mercatorpark, het meest oostelijke deel van het projectgebied Jan Evertsenstraat-West, is een van de kansrijke gebieden om te verdichten en woningen te bouwen. Mercatorpark is gunstig gelegen: nog binnen de ring A10, vlakbij de oude stad en goed ontsloten door het OV. Er wordt nog niet gewoond, maar er zijn relatief veel voorzieningen met een bovenwijkse

Jan Evertsenstraat

Rembrandtpark

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

11

Werken vindt al plaats in het voormalige LTS-gebouw en krijgt ook ruimte in de nieuwe woon-werkwoningen. De openbare ruimte ondergaat een kwaliteitsslag. Er worden plekken voor ontmoeting gecreëerd. Om de levendigheid aan en rondom de Jan Evertsentraat-West te vergroten, zijn op drie plekken ‘intermediairs, ofwel verbindingsplekken’ bedacht in combinatie met toegangen vanaf de Jan Evertsenstraat tot het plangebied. Hier worden nieuwe kleinschalige voorzieningen toegevoegd aan de bestaande stedelijke voorzieningen. In de openbare ruimte komt meer eenheid door de gemeentewerf (nu nog een obstakel) te verplaatsen. De oude bomenrij op de werf wordt onderdeel van de openbare ruimte. De ligweide van het zwembad SportPlaza Mercator wordt kleiner en zal deels buiten het seizoen voor breder gebruik worden opengesteld met behulp van een verplaatsbaar hekwerk. Door deze en andere maatregelen wordt het publiek beschikbare groen vergroot. Er ontstaat ruimte

om woningen te bouwen, terwijl tegelijkertijd de huidige sport- en spelmogelijkheden in omvang minstens gelijk blijven.

dan wordt daar rekening mee gehouden. De ontwikkelstrategie voor het Mercatorpark kent drie pijlers:

Mercatorpark is door de ligging, de omvang en de goede ontsluiting met het OV bij uitstek geschikt als autoluw gebied. Het autoverkeer dat het plangebied inrijdt, wordt direct ondergebracht in parkeergarages. Aan de nieuwe bewoners worden, behoudens uitzonderingen, geen parkeervergunningen verstrekt. Voor bezoekersparkeren is op maaiveld een beperkt aantal plaatsen gereserveerd. In het gebied is de auto te gast bij voetganger en fietser.

1. Woningbouwproductie op gang houden

Ontwikkelstrategie Mercatorpark wordt ontwikkeld in 10 jaar. Na oplevering van het (eventueel verworven) terrein wordt gestart met slopen, saneren en bouwrijp maken. Afhankelijk van de oplevering gebeurt dit gefaseerd. Wanneer er mogelijkheden zijn voor tijdelijke initiatieven uit de buurt voorafgaand aan de geplande sloop,

< Planning plangebied Mercatorpark De ontwikkeling van de nieuwbouw zal in drie fasen worden uitgevoerd. Te weten: Fase 1a Oost; Fase 1b West- Torens; Fase 2 West-READE.

12

september 2020 in vier fysieke bijeenkomsten het concept stedenbouwkundig plan aan de omwonenden en belanghebbenden gepresenteerd.

Planning en Financiën 2. Kwaliteit in openbare ruimte en de woonkwaliteit waarborgen

De ontwikkeling van de nieuwbouw zal in drie fasen worden uitgevoerd. Te weten:

3. Kwaliteit blijven eisen van onszelf en anderen en de aanwezige kwaliteit in het gebied benutten

• • •

De gemeente voert actief grondbeleid. Een groot deel van de grond is al in eigendom van de gemeente of in erfpacht uitgegeven, of het betreft openbaar gebied. Ook het vastgoed is deels eigendom van de gemeente. Gefaseerde ontwikkeling is noodzakelijk omdat de bouwkavels naar verwachting niet gelijktijdig beschikbaar zullen komen. Hiervoor is ook gekozen omdat dan snel kan worden gereageerd op de actualiteit. Ook kan zo laat mogelijk worden geïnvesteerd, zo dicht mogelijk op het moment van het genereren van opbrengsten. Op deze manier wordt de cashflow geoptimaliseerd.

De beoogde start bouw van fase 1a en fase 1b is gepland medio 2025. Deze fasen zullen gelijktijdig worden uitgevoerd. De beoogde start bouw van de 2e fase is vanaf medio 2028 en is afhankelijk van de uithuizing van READE. De bebouwing van de voormalige LTS blijft behouden. In 2022 zal naar verwachting de selectieprocedure voor een marktpartij worden opgestart.

Participatie

De gebiedsontwikkeling Mercatorpark is financieel haalbaar.

In het traject voorafgaand aan de investeringsnota en het daarbij behorende SP is in februari 2020 een aanpak opgesteld voor een participatietraject ten behoeve van het investeringsbesluit en stedenbouwkundig plan. Gedurende de periode maart-oktober 2020 is een scala aan communicatiemiddelen ingezet. Doel hierbij was om op een transparante manier het gesprek aan te kunnen gaan met omwonenden en ondernemers in het gebied, waarbij alle informatie gelijktijdig voor iedereen beschikbaar was. Een belangrijke rol hiervoor was weggelegd voor een viertal online bijeenkomsten in juni en juli 2020. Als afsluiting van dit proces is op 14 en 15 Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

Fase 1a Oost; Fase 1b West- Torens; Fase 2 West-READE.

Het concept stedenbouwkundig plan Mercatorpark is financieel doorgerekend. De grondexploitatieberekeningen gaan uit van een realisatieperiode binnen 10 jaar.

13

2. Context 2.1 Beleidskaders In deze paragraaf worden de relevante beleidsnota’s genoemd die de kaders vormen voor de ontwikkeling van Mercatorpark.

Omgevingsvisie Amsterdam 2050 De ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050’ vormt voor het grondgebied van de Gemeente Amsterdam tot 2050 de leidraad voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving en vervangt hiermee de ‘Structuurvisie Amsterdam 2040’. De stad die Amsterdam in 2050 wil zijn, is in de visie benoemd in vijf kernopgaven: klimaatbestendig en klimaatneutraal; inclusief en betaalbaar; leefbaar en bereikbaar; economisch vitaal en circulair; gezond en veilig. De transformatie van Mercatorpark naar een gemengd stedelijk gebied is het gevolg van het uitrollen van het centrummilieu via de, in de voorgaande structuurvisie aangegeven potentiële stadstraten, Jan EvertsenstraatWest en de Jan van Galenstraat. In de ‘Omgevingsvisie Amsterdam 2050’, die op 8 juli 2021 is vastgesteld, wordt onderscheid gemaakt tussen stadstraten en stadslanen. De stadslanen hebben een overwegend groene inrichting met een sterke bomenstructuur. Ze vormen aantrekkelijke woonplekken en ruimte voor voorzieningen is er vooral rondom de kruispunten. In stadsstraten concentreren

zich publieksvoorzieningen zoals winkels, horeca en maatschappelijke functies. Naast een belangrijke verkeersfuncties is er ook ruimte voor ontmoeting. De Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat hebben een erkende verbindingsfunctie, maar zijn nog onvoldoende ontwikkeld als respectievelijk stadslaan en -straat. Een ruimtelijke ingreep is nodig om de verblijfsfunctie te verbeteren en de verkeersfunctie te optimaliseren. De kwaliteitsimpuls uit zich in het realiseren van woningen en het mogelijk maken van plintfuncties, zodat een fijnmazige functiemix ontstaat in het overgangsgebied tussen de vooroorlogse en naoorlogse stad.

Woonagenda 2025 (2017)

Koers 2025 - Ruimte voor de stad (2015)

De Woonagenda 2025 is in 2017 vastgesteld door de gemeenteraad en bevat maatregelen die moeten zorgen voor voldoende, betaalbare en goede woningen voor de langere termijn. Het stedelijke uitgangspunt voor de woningbouwprogrammering is 40% gereguleerde huur, 40% middelduur (huur en koop) en 20% dure huur en koop. Doelen voor de nieuwbouw zijn, onder andere, jaarlijks minimaal 1.500 middeldure huurwoningen laten bouwen; streven naar een significant deel van het middensegment groter dan 70 m²; en met de corporaties en de huurders aanvullende duurzaamheidseisen afspreken.

In Koers 2025 - Ruimte voor de Stad is de gemeentelijke ambitie voor de

Nota Parkeernormen Auto (2017)

Hoogbouwvisie (2011) Amsterdam streeft naar een economisch sterke en duurzaam ingerichte stad. Daarbij past intensiever gebruik van de stad en tegelijk het open houden van het landschap. Met hoogbouw kan aan deze beide eisen tegemoet worden gekomen. In de Hoogbouwvisie worden gebieden aangegeven waar hoogbouw gewenst is maar ook waar restricties zijn.

gemengde stadsbuurt gemengde gebieden park en landschapspark

^ Omgevingsvisie Amsterdam 2050 14

bouw van 50.000 woningen tot 2025 opgenomen. Onderdeel van Koers 2025 is om naast woningen ook bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen te realiseren. In Koers 2025 zijn versnellingslocaties opgenomen. Dit zijn locaties waar op korte termijn woningbouwplannen gerealiseerd kunnen worden. De Jan Evertsenstraat-West is een van die versnellingslocaties. Gezien de relatieve leegte aan de noordzijde van de straat kan daar een substantieel aantal woningen worden gebouwd.

De Nota parkeernormen heeft een groot effect op het parkeren in nieuw te ontwikkelen gebieden. Parkeervergunningen voor de nieuwbouw worden niet meer verleend en het beleid is gericht op het sterk beperken van het autogebruik ten gunste van bijvoorbeeld de fiets. Het minimaal aantal autoparkeerplaatsen op de uit te geven kavels is lager, het aantal fietsparkeerplaatsen echter sterk verhoogd.

verdeelring A10

Ruimte voor de Economie van Morgen (2017)

netwerk van stadsstraten en stadslanen

Ruimte voor de Economie van Morgen is de economische uitwerking van de stedelijke Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

groeistrategie Koers 2025. In de nota wordt de Jan Evertsenstraat-West, mede door zijn gunstige ligging net buiten de vooroorlogse stad, getypeerd als kansrijk gebied voor creatieve bedrijvigheid, één van de motoren van de Amsterdamse economie. De opgave is om dit deel van de Jan Evertsenstraat om te vormen tot een levendig, stedelijk woon- en werkgebied. Hierdoor ontstaat tevens een goede verbinding tussen Nieuw-West en de binnenstad. Werken is in het Mercatorpark aanwezig zowel in een traditioneel gemeentelijk kantoor Triade als in de meer creatieve ateliers en werkruimten in het voormalige school gebouw de LTS.

Agenda Stadsstraten (2017) Bij de vaststelling op 30 november 2015 van de Uitvoeringsagenda Mobiliteit door de gemeenteraad is een amendement aangenomen over de opstelling van een ‘Agenda Stadsstraten’. In de prioriteringsagenda is een verkeersinvesteringsopgave voor de Jan Evertsenstraat (oost) en een verblijfsinvesteringsopgave voor de Jan van Galenstraat benoemd. In de agenda worden ook aanbevelingen voor programmering gedaan. Voor de Jan Evertsenstraat is dat een afwaardering van een 50km weg naar een 30 km weg.

Projectnota Jan Evertsenstraat-West (2018) De Jan Evertsenstraat-West is uitermate geschikt om de stedelijke ambitie (verdichten en transformeren binnen de stadsgrenzen van Amsterdam) mogelijk te maken. Het projectgebied kent vier deelgebieden: Mercatorpark, OLVG-West, Busgarage en Tennispark. Hier staat de woningbouwopgave centraal. Het vijfde deelproject is de herprofilering van de Jan Evertsenstraat tussen het Mercatorplein en de Sloterplas. 15

Hoogbouw in Amsterdam Hoogbouw - Toetskaart

Unesco gebied binnenstad Amsterdam 2km zone rondom Unesco gebied zone langs infrastructuur bundel buiten-IJ zoekgebied hoogteaccenten aan het IJ OV knooppunt haven scheggen van Amsterdam

52

50 49

2. Het creëren van levendige werkontmoetingsplekken, zowel in de openbare ruimte als inpandig. Een belangrijke rol is weggelegd voor de creatieve economie. Op strategische locaties in het projectgebied komen kleinschalige, vernieuwende bedrijven met veel aandacht voor plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en waar gewerkt kan worden, gemengd met horeca (third places). 3. Het behouden van twee architectonisch waardevolle gebouwen: de voormalige LTS en het busgaragegebouw.

^ hoogbouwtoetskaart

51

De Jan Evertsenstraat-West moet een levendig, stedelijk woon- en werkgebied worden door: 1. Het toevoegen van circa 3.200 woningen (290.000 m²) en bijbehorende voorzieningen (73.000 m²). In de programmering is een verdeling opgenomen van 40% sociale huur, 30% middeldure huur, 10% middeldure koop en 20% dure huur en koop. De woningen zijn bestemd voor verschillende doelgroepen.

Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 (2020) Amsterdam wil een duurzame stad zijn, voor nu én voor de generaties na ons. Een groene, gezonde, en welvarende stad voor iedereen die hier woont, werkt of op bezoek komt. Om de gemiddelde temperatuurstijging op aarde beperkt te houden, moeten we met z’n allen de CO2-uitstoot verminderen. Daarom vermindert Amsterdam in 2030 haar CO2-uitstoot met 55% en in 2050 met 95% in vergelijking met de uitstoot in 1990. Hoe Amsterdam dat wil gaan doen staat beschreven in de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal. Deze routekaart is een ambitiedocument met een langetermijnvisie op de Amsterdamse energietransitie. Daarnaast staan er voor de korte termijn maatregelen in, met daarin de belangrijkste ingrediënten van de Amsterdamse strategie om de overgang van fossiele naar duurzame energie in beweging te zetten en te houden.

Planologisch-juridisch kader 4. Het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. 5.Het doorzetten van het straatprofiel van het oostelijk deel van de Jan Evertsenstraat. Hierdoor ontstaat continuïteit. Dit impliceert ook de verplaatsing van de trambaan naar het midden van de straat. Dit maakt de verkeersroute logischer en daardoor veiliger. 6. Het reserveren van ruimte voor het eventueel realiseren van een zuidelijke entree voor het metrostation Jan van Galenstraat en/of een nieuw treinstation aan de Jan Evertsenstraat. In de toekomst neemt de drukte in het gebied toe. De extra ingang van het metrostation en een extra treinstation dragen bij aan de bereikbaarheid ervan.

Binnen het projectgebied Mercatorpark vigeren drie bestemmingsplannen. Op 25 juni 2013 is het bestemmingsplan Mercatorpark 2013 door de stadsdeelraad van stadsdeel West vastgesteld. Dit plan beslaat het overgrote deel van het projectgebied. Voor het zuidelijke deel van Mercatorpark geldt het bestemmingsplan Rembrandtpark, dat op 19 december 2012 is vastgesteld door de stadsdeelraad van stadsdeel Nieuw West. Het gedeelte dat de Jan Evertsenstraat in westelijke richting beslaat, is gelegen in het bestemmingsplan Lucas Andreas e.o. dat is vastgesteld op 29 mei 2013, eveneens door de stadsdeelraad van Nieuw West.

^ hoogtebeperking LIB Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

17

2.2 Ruimtelijke context 2.2.1 Historische ontwikkeling Het plangebied Mercatorpark ligt in de voormalige Sloter Binnenpolder. Het was oorspronkelijk een veengebied waarvan de ontginning startte in de 11de of 12de eeuw. Haaks op de bestaande waterlopen werden percelen uitgezet. Van elkaar gescheiden door sloten die het natte veengebied moesten ontwateren. Als gevolg van de ontwatering daalde het maaiveld en werd de grond weer natter. Om het waterniveau binnen het ontgonnen land op peil te houden, werden in de 15de en 16de eeuw kades en dijken aangelegd. Hierlangs werden molens gebouwd, die het overtollige water op weteringen loosden. Door dit systeem van afwatering ontstonden de polders waarin het waterpeil werd beheerst.

^ AUP

In 1921 annexeerde Amsterdam Mercatorpark, dat toen onderdeel was van een veel groter gebied, behorend tot de gemeente Sloten. Mercatorpark werd in het Algemeen Uitbreidingsplan (AUP) uit 1935 bestemd als een gedeelte van het Rembrandtpark. Het AUP was van de hand van architect en stedenbouwkundige Cornelis van Eesteren. Kenmerkend is onder meer de open structuur (de strokenbouw) en het vele groen tussen de bebouwing. Van Eesteren wilde met het ‘nieuwe bouwen’ wijken creëren met veel licht, lucht en ruimte voor de bewoners. Een groot deel van Amsterdam West en Nieuw-West werd in de jaren vijftig en zestig gebouwd op basis van deze principes. Het Rembrandtpark en de Sloterplas zijn onderdeel van het AUP en ontworpen als recreatiegebieden. Het Rembrandtpark functioneert bovendien als groen intermediair tussen de Gordel 20-40 en de Westelijke Tuinsteden.

Het Mercatorpark is zowel onderdeel van het Rembrandtpark als van het projectgebied tussen de twee stadstraten. Parken en veel water moesten de woonkwaliteit in de stedelijke woonwijk vergroten. Deze grote groene en blauwe elementen vormen uitzonderingen in vorm en maat in het stedelijk weefsel. Daarnaast werd in het AUP veel openbaar groen structureel opgenomen in de bouwvelden en gekoppeld aan de lange lijnen van de infrastructuur, zoals het spoor en de autosnelweg A10 en de straten, zoals de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat. Taluds langs het spoor en de A10 zijn vervolgens belangrijke ecologische passages voor stedelijke flora en fauna geworden. Ze staan vol met bomen en struiken die een habitat creëren voor planten en dieren. De lange straten met ruim profiel zijn met bomen van laanbeplanting voorzien. In West en Nieuw-West is de bebouwing de afgelopen periode gemêleerder geworden: dus niet alleen meer de typerende strokenbouw in een openverkaveling. De lange lijnen die een raamwerk vormen van wegen, groenen waterstructuur vormen nog steeds de samenhang in de wijk en leveren de kwaliteit van ‘licht, lucht en ruimte’.

2.2.2 Continue straat met wisselend karakter De stadstraat neemt de verschijningsvorm van de aangrenzende buurten over. De Jan Evertsenstraat verandert voordurend van sfeer en karakteristiek en laat de geschiedenis van de uitbreidingen van Amsterdam zien, van Dam tot Sloterplas. Deze bouwperiodes kenmerken zich door een eigen architectuurstijl, korrelgrootte, ritmiek en functiedichtheid.

^ een raamwerk van bomem Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

19

- Straat neemt verschijningsvorm van de aangrenzende buurten over. - De Jan Evertsenstraat verandert voordurend van sfeer en karakteristiek en laat de geschiedenis van de uitbreidingen van Amsterdam zien, vanaf Dam tot Sloterplas. - Deze bouwperiodes kenmerken zich door een eigen architectuurstijl, korrelgrootte, ritmiek en functiedichtheid.

Legenda Detailhandel

L e g e n d a Horeca en hotel Detailhandel Sport en ontmoeting Horeca en hotel Zorg, onderwijs en religie Sport en ontmoeting Zorg, onderwijs en religie Kantoor Kantoor Bedrijven Bedrijven Openbaar vervoer en en parkeren Openbaar vevoer parkeren Onduidelijk Onduidelijk 20

1,4 km Westelijke Tuinsteden

Projectgebied Jan Evertsenstraat West (AUP)

1,2 km

0,7 km

Gordel ‘20 ‘40

19e eeuwse uitbreiding

1,0 km 17e eeuwse uitbreiding

4,3 km Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

21

2.2.3 Visie Jan Evertsenstraat West

^ Koppeling Jan Evertsenstraat West d.m.v. aansluiting op het groen/

Binnen de visie voor het projectgebied Jan Evertsenstraat West wordt ingezet op de verschillen per deelgebied. Dit onderscheidend vermogen kan zich uiten in bebouwingstypologie, openbare ruimte en programma. Dit wordt veroorzaakt doordat deze deelgebieden andere omgevingsfactoren kennen ten opzichte van elkaar en het huidige programma per deelgebied sterk verschilt. Het groen-blauwe raamwerk (ver)bindt deze deelgebieden.

In de afbeelding hieronder is de positionering van elk deelgebied weergegeven: •

Blauw: Tennispark verkaveling erfpachters

•

Geel: GVB garage geen ontwikkelingen de komende 15 jaar

•

Paars: OLVG proefverkaveling als input voor een nog op te stellen masterplan

•

Groen: Mercatorpark concept stedenbouwkundig plan

blauw/grijze raamwerk en de introductie van ‘plekken aan de straat’.

^ Projectgebied Jan Evertsenstaat-West (rode lijn: plangrens, gekleurde lijnen: gebieden waar de woningbouwopgave centraal staat) Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

23

MERCATORPARK EEN VERBINDING TUSSEN BERLAGE EN VAN EESTEREN

JES oost

JES west

De kwaliteit en gebruikswaarde van de openbare ruimte, zoals straten, trottoirs, pleinen, kades en parken, wordt vooral bepaald door de winkels, cafés, restaurants, bedrijven en andere voorzieningen die aan de openbare ruimte grenzen, en in tweede instantie door de fysieke gesteldheid van de openbare ruimte zélf.

^ de Jan Evertsenstraat oost versus Jan Evertsenstraat West

voor het autoverkeer

•

meer ruimte voor het langzame verkeer, de fietser en de voetganger,

•

optimale oversteekbaarheid met voldoende en veilige oversteekpunten,

•

voorzieningen en plekken, in de deelplannen, gericht op de straat

^ Tussen van Eesteren en Berlage

Verbreding watergang Trambaan in

Plekken aan de

voor een 1 meter brede

middenligging

straat

ecologische zone

Ambitie invoer 30 km/u regime

2.2.4 Jan Evertsenstraat

Behoud groen/blauw/ grijze

Voorzieningen

raamwerk d.m.v.

geclusterd rond

groene taluds

plekken

Hoe gevarieerder dat voorzieningenaanbod, hoe gevarieerder het publiek, hoe groter de kans op uitwisseling tussen mensen, van goederen, kennis en contacten. Want uitwisseling is de belangrijkste functie van die openbare ruimte. Belangrijk is dat de openbare ruime vrij toegankelijk is voor de verschillende typen bewoners, werkenden en toeristen. De uitwisselingsfunctie werkt het best als men vrijwillig, anoniem en vrijblijvend in de openbare ruimte aanwezig is. Deze condities zijn elementair voor stedelijke plekken waar uitwisseling plaatsvindt. Daarmee zijn deze plekken onmisbaar in een kennismetropool. Herprofilering De Jan Evertsenstraat West is aangewezen als potentiële stadsstraat. Dit betekent dat de straat kan worden omgevormd tot een straat waarbij de belangrijke verkeersgeleidende functie gecombineerd wordt met meer langzaamverkeer met betere oversteekbaarheid en daarmee meer verblijfs kwaliteit. Het terugbrengen van de verkeerssnelheid ligt dan voor de hand. De huidige openbare ruimte van de straat zal aanzienlijk veranderen in gebruik en aanblik. Zo krijgt de Jan Evertsenstraat-West op de langere termijn • een heldere en herkenbare opbouw met de trambaan in de middenligging, •

een groen compact profiel,

Stadsstraat Stadsstraten en -pleinen zijn in het algemeen de ruimere, drukkere straten en pleinen in of tussen buurten. Het zijn de stedelijke openbare ontmoetings- en uitwisselingsruimtes bij uitstek. Het zijn visitekaartjes van de stad. Ze hebben nagenoeg altijd een belangrijke winkel- of horecafunctie. Meestal hebben ze ook een belangrijke verkeersgeleidende functie. Klassieke stadsstraten zijn de Van Baerlestraat, de Utrechtsestraat en de Beethovenstraat. Maar ook de Middenweg is een stadsstraat, die ter hoogte van Park Frankendael zijn winkelkarakter verliest. De Weesperstraat/Wibautstraat is een stadsstraat met een avenue-karakter; een zeldzaam verschijnsel in Amsterdam. Amsterdam kent vele soorten stadsstraten, een ieder van deze straten kent andere conditities en verschijningsvormen. In de nieuwe concept 90% omgevingsvisie 2050 worden ook stadslanen geintroduceerd, die eventueel kunnen transformeren naar stadstraten of omgekeerd.

^ 3D principemodel herprofilering Jan Evertsenstraat West Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

25

2.2.5 Stand van zaken overige deelgebieden De deelgebieden hebben een verschillend tempo van ontwikkeling. De rol van de gemeente verschilt bovendien per deelgebied, van actief ontwikkelen tot faciliteren bij de ontwikkeling door derden. Mercatorpark en het deelgebied Tennispark zijn op dit moment de meest concreet uit te werken plangebieden.

4.

5. 9.

3. 8. 7.

1. 6.

2.

26

Tennispark De erfpachters van het Tennispark Sloterplas maken gebruik van zelfontwikkelingsrecht. Een ontwikkelaar (VORM) is door hen opdracht gegeven voor het opstellen van een stedenbouwkundig plan voor de bouw van ca. 500 woningen in combinatie met commerciële voorzieningen, een ‘alles-in één-school’ en een tenniscomplex. De gemeente heeft een concept bestemmingsplan opgesteld. GVB-garage Het GVB heeft in afwijking van de projectnota de mogelijke combinatie van een bus/ tramgarage met woningen laten onderzoeken, zodat zij de huidige locatie kunnen behouden. De GVB garage blijft de komende 15 jaar op deze locatie gevestigd. De komende.jaren zal het terrein wel worden aangepast en beter ingericht worden op emissievrije bussen. OLVG-West Het OLVG, READE en de gemeente Amsterdam hebben een intentieovereenkomst gesloten en opdracht gegeven voor een masterplan met als programma: ziekenhuisuitbreiding, vestiging van READE (vanuit Overtoom en Mercatorpark) en woningen.

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

2.2.6 Huidige situatie Het plangebied Mercatorpark ligt binnen de Ring A10 en wordt begrensd door de Jan Evertsenstraat en Jan van Galenstraat, de A10 en de Orteliuskade. Hierdoor heeft het plangebied een belangrijke positie in het stedelijk netwerk, met alle voorzieningen binnen en buiten het plangebied op beloopbare afstand: tram- en bushalten, metrostation Jan van Galenstraat, Rembrandpark, ziekenhuizen, Mercatorplein. Dit maakt het aantrekkelijk om hier te wonen. Mercatorpark is oorspronkelijk ontwikkeld als kop van het Rembrandtpark (AUP, 1935). Na de oorlog zijn naast een openluchtzwembad die in de hoek Jan van Galenstraat-Orteliuskade lag en later is vervangen door SportPlaza Mercator, ook enkele scholen gebouwd, die niet alleen de buurt maar ook de rest van de stad bedienen. Van de scholen is alleen het voormalige LTS-schoolgebouw overgebleven. Het concept ’Kop van het Rembrandtpark’ is nog goed zichtbaar in Mercatorpark-Oost, met de verschillende sport- en speelveldjes in het groen. De recentere bouw van het eerste ‘groene’ zwembad van Amsterdam, SportPlaza Mercator, versterkt dat nog extra. In het Mercatorpark wordt nog niet gewoond, maar er zijn wel tal van voorzieningen voor de stad en de buurt, zoals werkplaatsen, ateliers, horeca en sport.

Er zijn voorzieningen die erg belangrijk zijn voor iedereen in de buurt die geen tuin of balkon heeft: een binnen- en buitenzwembad, een speeltuin en sportveldjes die druk bezocht worden. De stadswerf met hekken rondom staat een intensiever gebruik van de openbare ruimte in de weg. De ingrediënten voor een aantrekkelijk woonomgeving zijn aanwezig, alleen de structuur en de woningen ontbreken nog.

27

In Mercatorpark zijn de volgende beeld- en ruimtebepalende elementen te onderscheiden: 1. Speeltuin Mercator De speeltuin in Mercatorpark beslaat 4500 m2 aan sport- en spelvoorzieningen. Er bevindt zich een tennisveld, een voetbalveld, een basketbalplek, een skatebaan en verschillende spelvoorzieningen voor kinderen tot 12 jaar. Vervangen dan wel verplaatsen is voor de herontwikkeling noodzakelijk.

^ speeltuin Mercator

^ Orteliuskade - zuidkant

^ Jan Evertsenstraat - West

^ Orteliuskade - noordkant

2. Jan Evertsenstraat De Jan Evertsenstraat-West, die Mercatorpark begrenst aan de zuidzijde, verschilt sterk van karakter van de stadsstraat Jan EvertsenstraatOost. Het westelijk deel mist de stedelijke uitstraling en de levendigheid, maar ademt meer de sfeer van het AUP uit. De straat wordt begrensd door een water, wat de afstand tot het toekomstige woongebied nog groter maakt. 3. Orteliuskade De Orteliuskade vormt de grens tussen de voor- en naoorlogse stad. De bouwblokken zijn lang en ondiep en hebben woningen over vijf bouwlagen en een verhoogde plint op de hoeken van de stadstraten. Over de kade is veel sluip(auto)verkeer. De verkeerskruising Orteliuskade-Jan van Galenstraat geldt als gevaarlijk. 4. Jan van Galenstraat Een ontsluitingsweg, uitdagend vanwege het hoogteverschil tussen de straat en het plangebied. De entree van SportPlaza Mercator ligt prominent aan de straat(ventweg). Het Triade-kantoor ligt met de entree naar de straat (ventweg.). Een fiets/voetgangerstunnel biedt een autovrije verbinding met de buurt ten noorden van de Jan van Galenstraat.

^ Jan van Galenstraat

^ Jan van Galenstraat - ventweg Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

29

5. SportPlaza Mercator Deze sportlocatie is gebouwd in in 2006 op de plek van het oude openluchtzwembad uit 1938. Het is een van de eerste vergroende gebouwen van Amsterdam met buitenzwembad, ligweide. Rondom is een groene zone. 6. Gemeentewerf Deze werf is een met hekken omheind terrein en opslag met een kantoorgebouw, dat nu een barrière vormt in de openbare ruimte.

^ Sportplaza Mercator

^ Sportplaza Mercator - ligweide

^ LTS - gymlokaal

^ LTS - broedplaats en third places

7. LTS Het voormalige LTS-schoolgebouw, met gymzaal en directeurswoning is in 1955 ontworpen door architect Ben Ingwersen. Het gebouw, in 2015 overgenomen door de gemeente Amsterdam, heeft een nieuw tijdelijk gebruik als broedplaats, een ‘third place plek’ waar je elkaar ontmoet, naar het café gaat en werkt, een café-restaurant, club, muziekschool en sportschool. De architectonische waarde voor dit complex is orde 1. door de compositie (schijf-laagbouw) het materiaalgebruik (beton) en de sheddaken. Cascorenovatie is minimaal noodzakelijk om behoudt mogelijk te maken. 8. READE Centrum voor revalidatiegeneeskunde en reumatologie met architectonische waarde orde 3. READE heeft het plan te verhuizen en de twee vestigingen in Amsterdam te concentreren op de OLVG-West locatie. 9. Triade Dit pand is een kantoorgebouw van de gemeente Amsterdam. Het bestaat uit twee bouwdelen tot 70 meter hoog en een ondergrondse parkeergarage met circa 100 parkeerplaatsen die op dit moment beperkt benut wordt.

^ Gemeentewerf

^ Reade

^ Triade Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

31

“Mercatorpark, de kop van het Rembrandtpark.” 32

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

33

Plankaart Mercatorpark

Bebouwing <23m

Hoofdentrees gebouwen

Bebouwing <31m

Inrit parkeergarage

Hoogte-accent (positie indicatief )

Maximale bouwhoogte

Alles-in-een-school

70

Verplichte doorgang

Transformatie LTS

3. Stedenbouwkundig plan MW3 MW1

Bebouwing te handhaven

Bebouwing

Openbare ruimte

Bebouwing <23m

Ligweide Mercatorbad

Bomenlaan: structuurdrager

Bebouwing <31m

Plint met voorzienigen

Parkachtige inrichting

Hoogte-accent (positie indicatief )

Hoofdentrees gebouwen

Woon-werk campus

Zoekgebied parkeergarage

Inrit parkeergarage

Alles-in-een-school

Bouwen in de rooijlijn

Transformatie LTS

Indicatieve (achter)rooilijn

Bebouwing te handhaven Ligweide Mercatorbad Plint met voorzienigen

Verplichte doorgang

Fietspaden

Inrit parkeergarage

Parkachtige inrichting

Bouwen in de rooijlijn

70

MW1

Autowegen

Openbare ruimte

Woon-werk campus

Indicatieve (achter)rooilijn

22

Padenstuctuur

Maximale bouwhoogte Verplichte doorgang

70

Verkeer

MW1

Trottoir

Openbare ruimte

Fietspaden

Bomenlaan: structuurdrager

70 Autowegen

Parkachtige inrichting

M W 3

31

Woon-werk campus

MW2

10

Padenstuctuur 22

Verkeer Trottoir

70

M W 1

Fietspaden Autowegen

14

31

M W 2

5 0

22 22

M O 4

M O 1

23

50

M O 3 M O 2

70

10

31

MW2

Verkeer Trottoir

Bomenlaan: structuurdrager

3.1 Hoofdopzet

Padenstuctuur

Maximale bouwhoogte

Hoofdentrees gebouwen

22

Indicatieve (achter)rooilijn

Zoekgebied parkeergarage

Legenda Legenda

Bouwen in de rooijlijn

23

In Mercatorpark zijn het groen en het water 22 bepalend voor de stedenbouwkundige 70 structuur. De bouwvelden zijn zo gedefinieerd MW3 dat de huidige waardevolle bomen en groene structuur zoveel mogelijk behouden blijven. 10 De nieuwbouw voegt zich naar het groen. 50 De bomen zoals het bomenlaantje op de gemeentewerf (60 jaar oud) vormen de nu nog verborgen31centraal gelegen backbone in het MW2 plangebied. Wat betreft de gebouwen, zijn 22 er verschillende ingrediënten van belang: de Gordel 20-40 van het oostelijk plandeel, de orthogonale richting in het westelijk deel die overgaat naar een gebogen vorm, de centrale monumentale bomenrij in L-vorm en de gebogen watergang en stadstraat. De nieuwe 50 nemen deze bouwvelden 23 in zich op. 22 Het oostelijk plandeel richt zich op de Gordel 22 MO1In dit plandeel 20-40, die er pal naast ligt. voegen de grootte van de bouwvelden en daarmee de bouwblokken zich naar de maat en schaal van bestaande bebouwing en de richting van de Orteliuskade. Het zwembad is daar een uitzondering op, omdat het loodrecht op de andere bebouwing geplaatst is en zoveel mogelijk is opgenomen in het groen met zijn MO2 ligweide en groene, begroeide gevels. De centrale bomenrij, in L-vorm op de 22 overgang tussen plangebied oost en west, de gebogen richting van de stadstraat met sloot

22 22

MO1

en de orthogonale richting van de bestaande gebouwen in het westelijk deel van het plangebied zijn belangrijke aspecten bepalend voor bouwveld en bebouwing in een groen maaiveld met verharding. 23

Aan de westzijde, zijn de gebouwen loodrecht ten opzichte van elkaar geplaatst en is er MO2 meer stadsgevoel, met contrast tussen hoog22 en laagbouw, solitaire en samengestelde 22 MO1 gebouwen en een verhard maaiveld met groen. Variatie in oud- en nieuwbouw levert een orthogonaal gestructureerde compacte openbare ruimte met plek voor een eventueel terras. Laden en lossen kan beperkt plaatsvinden bij de deuren van werkruimten en 14 ateliers. MO3

14

MO4

MO4

MO2

De combinatie van bouwvelden in west en oost 22 levert verassende doorkijken langs gebouwen 22 en groen. Laantjes en uitlopers van het groen koppelen de twee typen gebieden aan elkaar. Mercatorpark bestaat uit zes bouwvelden onder te verdelen in: MO3 A. West (met de bouwvelden MW1 en MW3) 22 B. Midden (bouwveld MW2) C. Oost (bouwvelden MO1, MO2, MO3 en MO4)

22

22

Het groene raamwerk bomenrij Jan Evertsenstraat bomen op de rand bomen water front

Stedenbouwkundig plan 34

monumentale bomenrij solitaire boom / groep bomen bomen in een grid

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

35

3.1.1 Vertaling projectnota Oriëntatie en entrees > < Behoud programmatische kleur Ieder deelgebied heeft een sterk stedelijke programmatische signatuur.

< Positie t.o.v. het raamwerk en de stadsstraten

Langzaam verkeer routes >

De positionering van plekken met programma biedt de deelgebieden een ‘gezicht’ aan de straat

Interne fijnmazige langzaam verkeersroutes binnen de deelgebieden worden aangesloten op de bestaande doorgaande routes in het raamwerk.

< Eilanden binnen het raamwerk

Infrastructuur en parkeren >

De karakteristieke programmatische signatuur van elk deelgebied wordt met daarbij passende woningbouw aangevuld.

De deelgebieden worden autoluw gemaakt en zo efficiënt mogelijk ontsloten, door bijvoorbeeld de locaties van de parkeergarages zo dicht mogelijk bij de omliggende wegen te situeren.

Karakteristieke, van elkaar verschillende deelgebieden, als eilanden opgenomen binnen het kader van het groen blauwe netwerk.

36

Bij de grootschalige complexen zoals bij het OLVG hebben de hoofdentrees een belangrijke functie en plek aan de straat. Tennispark en Mercatorpark kennen een meer open verkavelingsstructuur met bebouwing die op de openbare ruimte georiënteerd is. De gebouwen worden zoveel mogelijk als alzijdige gebouwen ontwikkeld.

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

37

3.1.2 Stedenbouwkundige uitgangspunten

38

< Groen & Bebouwing

Gebouworriëntatie en ontsluiting >

•

Behoud en herstel van de groene kamer, de groene rand rondom het plangebied

•

•

Behoud en herstel van de centraal gelegen bomenlaan

Open verkavelingsstructuur in een parkachtige setting en alzijdige gebouwen aan de oostkant van het plangebied.

•

Orthogonale opzet gebaseerd op de richtingen van bestaande gebouwen aan de westkant van het plangebied. Gebouwen zijn op de belangrijke openbare ruimte georiënteerd.

•

Bouwvelden ingepast binnen de bestaande groenstructuur.

•

Behoud van bestaande gebouwen en functies: De vormalige LTS broedplaats; Triade kantoorgebouw; Sportplaza Mercator.

< Programma

Ontsluiting en parkeergarages >

Toevoegen van 1000 woningen (oranje) en een ‘alles-in-één-school’ (geel) op de bestaande voorzieningen (grijs)

Het plangebied wordt autoluw en zo efficiënt mogelijk ontsloten, door de entrees van de parkeergarages zo dicht mogelijk bij de omliggende wegen te situeren.

< Plekken aan de straat

Voetgangers- en fietsstructuur >

Toevoegen van nieuwe voorzieningen aan de intermediaire plekken (roze) aan de rand van het plangebied gericht op de straat.

Het plangebied krijgt een fijnmazige fiets- en voetgangersstructuur met een doorgaande fietsroute die het Rembrandtpark verbindt met de buurten aan de overkant van de Jan van Galenstraat.

Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

39

3.1.3 Bouwhoogten 4 7 2

5 3

6 8

Hoogbouw is noodzakelijk om voldoende woningen te kunnen bouwen, past in de restruimte tussen de lage gebouwen en geeft contrast en differentiatie. Hoogbouw is in het AUP gepland langs de A10. In de jaren zestig van de vorige eeuw is, een serie woontorens in het Rembrandtpark aan de Nachtwachtlaan en de Staalmeesterslaan gebouwd. De laatste noordelijke toren van die serie is het Leonardo Hotel Rembrandtpark. Daarna volgt een leemte en verschijnen er twee hogere gebouwdelen van het Triade kantoorgebouw aan de Jan van Galenstraat.

In de ontwikkeling van Mercatorpark wordt die leemte ingevuld met een cluster van drie torens. Hiermee is niet alleen met het groen maar ook met hoogbouw een link gelegd met het Rembrandtpark en wordt de ‘kop’ van het Rembrandtpark aangeduid.

1 9

^ Overzichtstandpunten uit de Hoogte Effect Reportage

^ Standpunt 8 - huidig 40

^ Standpunt 8 - toekomst

^ Hoogtes gebouwen in meters Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

41

In de Hoogbouw Effect Reportage die is gedaan op basis van het stedenbouwkundig plan dat ter inspraak is aangeboden is te zien dat alleen vanaf standpunt 8, uit het schema op bladzijde 40, van de verschillende onderzoekslocaties de hoogbouw zichtbaar was. Het stedenbouwkundig plan is naar aanleiding van de inspraak aangepast, de hoogteaccenten zijn verlaagd. Vanuit de gordel 20-40 is de hoogbouw niet zichtbaar vanaf straatniveau.

3.1.4 Architectuur en beeldkwaliteit Voor Mercatorpark is gekozen voor een bouwtype van nu, dus geen kopieën van de oude stad of de westelijke tuinsteden. Voor de ontwerpen wordt onderscheid gemaakt tussen drie verschillende thema’s: sculpturen in het park, woon-werk campus en icoon.

De 2 kilometer brede beschermingszone van de oude binnenstad, het Unesco gebied, in het oostelijk deel van het plangebied, beperkt de bouwhoogte aan de Orteliuskade. De bouwhoogte loopt hierdoor, binnen het plangebied, op van oost naar west.

Woon-werk campus Sculpturen in het park Iconen

bestaande toren nieuwe toren

stimulering hoogbouw

UNESCO 2km bescherimngszone ^ De verschillende architectuur thema’s in Mercatorpark Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

43

Woon- werk campus De woon-werk campus krijgt vorm met de bestaande ateliers in de voormalige LTS, de woonwerkwoningen in de nieuwbouw en de tussengelegen buitenruimte. De woningen, in een robuuste zakelijke architectuur, hebben een transformeerbare begane grond en flexibele plattegronden. In hun architectuur verwijzen ze naar het voormalige LTS-gebouw.

^ Ambachtsschool LTS

^ locatie woon- werk campus

^ referentie bouwblok woon- en werk campus

^ impressie doorkijk locatie Jan van Breemenstraat Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

45

Gebouwen in het park

^ referentie sculptureel gebouw | Oslo, Noorwegen

Aan de oostkant van het plangebied, tegen de vooroorlogse stad aan, is voorzien in de ontwikkeling van bouwblokken die een overgang vormen tussen de gordel 20-40 en het AUP. In de parkachtige omgeving is ruimte voor vier blokken. Aan de Orteliuskade een zelfstandig gebouw met, de ‘alles-in-één school’ met een gymzaal en buitenruimte. Daarnaast drie woonblokken waarvan twee met voorzieningen. Deze twee blokken bevinden zich aan de Jan Evertsenstraat. Bij het materiaalgebruik kan worden gedacht aan baksteen met natuurlijke materialen. Verder aan terrassen, tuinen en openingen in het blok met veel groen.

Het blok aan de ligweide van het zwembad ligt in het verlengde van het blok aan de Jan Evertsenstraat. De beeldbepalende bomenlaan vormt de centrale as tussen de blokken.

De twee blokken definiëren de stadsstraat met voorzieningen in in ieder geval de twee hoeklocaties aan de Jan EvertsenstraatAdmiraal Hellfrichstraat en de Jan Evertsenstraat-Orteliuskade.

^ locatie gebouwen in het park

^ Office Winhov | Amsterdam zuid

^ _Ilot Queyries | Bordeaux Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

47

Icoon Aan de westzijde, richting de A10, lopen de bouwhoogtes op. De zone langs de A10 is in de Structuurvisie bedoeld als hoogbouwgebied. Hier is voorzien in de ontwikkeling van woontorens met appartementen die uitzicht bieden over de stad. De entree van de torens is tussen laagbouw waar gewoond en gewerkt wordt.

^ locatie iconen

^ referentie iconisch gebouw | Office Winhov, Zurich

^ referentie hoogbouw met iconische uitstraling

^ kasconstructie | Park MFO Zurich Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

49

Illustratieve uitwerking Mercatorpark 51

3.3 Openbare ruimte Mercatorpark is populair en wordt al door velen goed gebruikt, maar het kan en moet beter. Met veel nieuwe bewoners moet de openbare ruimte een hogere kwaliteit en gebruikswaarde krijgen.

Veel woningen maar óók groen.

^ plan openbare ruimte: huidige situatie

In het Mercatorpark wordt flink gebouwd en toch blijft het groen. Dit krijgen we voor elkaar door slim om te gaan met de beschikbare ruimte en daar waar kan groen toe te passen in plaats van verharding. We benutten de openbare ruimte zo optimaal mogelijk door multifunctioneel gebruik van bestaande en nieuwe groene ruimten en voorzieningen. In paragraaf 3.4.1. wordt deze aanpak verder toegelicht. In de huidige situatie is een groot deel van de buitenruimte van de speeltuin en de gemeentewerf verhard. In de nieuwe situatie wordt dit anders en krijgt vooral Mercatorpark oost een parkachtig karakter met onder andere een speeltuin in plaats van een speelplein. Ook functies als parkeren wordt zoveel mogelijk inpandig opgelost, ook voor bezoekers, waardoor deze ruimte toegekend kan worden aan het groen. Langs de rand van het plangebied wordt de bestaande structuur van het groen- blauwe raamwerk behouden en waar nodig aangevuld. Denk onder andere aan een verbreding van het water en een ecologische oever in de noordelijke rand. Aan de rand, langs het water, worden nieuwe plekken gemaakt met een wandelroute.

een deel van de nieuwe ligweide openbaar toegankelijk worden gemaakt en voor andere activiteiten worden gebruikt. Hiermee ontstaat er een aaneengesloten openbare ruimte waarin gebouwd kan worden. Zo kunnen in Mercatorpark, ondanks het toevoegen van woningen, het groen en de sport- en speelvoorzieningen in minimaal dezelfde omvang behouden blijven. De gemeentewerf heeft een prachtige, 60 jaar oude bomenrij in L-vorm. Na verplaatsing van de werf blijft deze bomenrij behouden en kan ze als een backbone worden opgenomen in de nieuwe ontwikkeling. Ook de andere bestaande bomen in Mercatorpark, die van goede kwaliteit zijn, worden beschermd bij het bouwen. Er wordt alles aan gedaan ze te behouden, zodat de nieuwe bewoners

^ spelen in het groen

De ligweide van het zwembad en de gemeentewerf vormen nu obstakels in de openbare ruimte. Door het hek rondom de werf, weg te nemen en de werf uit te plaatsen, ontstaat meer eenheid. De ligweide van het zwembad wordt daarnaast verkleind waardoor meer ruimte openbaar wordt. Daarnaast kan buiten het zwemseizoen ^ verborgen bomenlaantje op het terrein van de werf

^ plan openbare ruimte: schetsontwerp Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

53

terechtkomen in volwassen groen. Bomen die alsnog moeten wijken zullen worden gecompenseerd zoals bepaald in de bomenverordening van Amsterdam. Door middel van een bomenbalans wordt in het ontwerp openbare ruimte bepaald hoe dit wordt gedaan. Hierin spelen de grootte van de nieuwe bomen, verbetering van ecologische zones, andersoortige beplantingen en grondverbetering ook een rol.

bereikbaarheid van het gebied voor voetgangers en fietsers. •

•

•

•

Het behouden en versterken van de groene kwaliteit van het gebied.

•

De bestaande, kwalitatief goede bomen zichtbaar maken en onderdeel laten zijn van het stedenbouwkundig plan

•

De openbare ruimte inzetten als natuurlijke verbinding tussen de oude en de nieuwe bebouwing.

Het optimaliseren van de routing en

^ ontmoeten langs de watergang - impressie

De openbare ruimte optimaal benutten door multifunctioneel gebruik. Voorbeelden hiervan zijn: - Gebruik van de ligweide buiten het zwemseizoen voor sport en spel. - Een openbaar toegankelijk schoolplein. - Een groen schoolplein dat ook als onderdeel van het groen ervaren zal worden . - Bezoekersparkeren zoveel mogelijk zoeken in bestaande garages in de omgeving.

3.3.1 Aanpak De kwaliteit van de openbare ruimte is een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor bewoners. In het Mercatorpark moet de gewenste hoge kwaliteit langs verschillende lijnen bereikt worden: • Het verhogen van de basiskwaliteit van de openbare ruimte (heel en schoon).

Het letterlijk ‘maken van ruimte’ door het verplaatsen van de gemeentewerf buiten het gebied en het verkleinen van de ligweide van het Mercatorbad.

•

Samenhang creëren tussen de verschillende bouwkavels.

•

De ruimte voor sport en spel in minimaal de huidige omvang behouden en samen met de buurt en toekomstige gebruikers vormgeven.

•

Ruimte voor ontmoeting creëren op meerdere locaties.

3.3.2 Ruimte voor ontmoeting

^ ontmoeten en sporten in een informele campussfeer

Samenkomen op het schoolplein of in de schooltuin Het schoolplein, ook wel schooltuin genoemd door een overwegend groene inrichting, beslaat twee delen. Voor de onderbouw en de opvang is er een ruimte van ongeveer 600 m2 direct aan de school gelegen. Deze moet afsluitbaar zijn. Ten zuiden van de school, buiten de 300 meter grens van de milieuzone

A10, ligt de schooltuin voor de leeftijd 6-12 jaar. Deze is ongeveer 900 m2 maar de ruimte is minder afgebakend en daardoor flexibel.

creëren. De straat is niet langer bereikbaar voor verkeer waardoor een plein ontstaat en ontmoeting en sporten samenkomen.

De schooltuin wordt onderdeel van de parkachtige openbare ruimte en toegankelijk voor iedereen. De bestaande bomen zorgen voor genoeg schaduw en begeleiden de routes van en naar school.

Een toegankelijke watergang Het water en de groene taluds zijn belangrijk voor de groenbeleving van de buurt. Deze kwaliteit moet zichtbaar zijn en het water bereikbaar. Met een wandelroute langs het water en plekken om te verblijven wordt dit mogelijk.

De gymzaal die zich zal bevinden in het schoolgebouw is ook buiten schooluren voor andere activiteiten beschikbaar. Ontmoeten in een informele campus sfeer Het westelijk deel van het plangebied krijgt een wat meer stedelijk karakter met ‘groen in de verharding’. Dit in tegenstelling tot het oostelijk deel waar ‘verharding in het groen’ het uitgangspunt is. Het gebied is doorwaadbaar, er is geen gesloten bouwblok, waardoor een informele campusstructuur ontstaat waar men woont, werkt en ontmoet. Centraal in het westelijk plangebied tussen de LTS-, het Triade-gebouw en de nieuwbouw op de READE-locatie, ontstaat een pleinvlak waar het gebied samenkomt. Hier is ruimte voor ontmoeting zowel op het bestaande terras als in openbaar gebied Het sportveld als ontmoetingsplek Nu en in de toekomst zal sporten in de openbare ruimte een belangrijke activiteit zijn in Mercatorpark. Op dit moment zijn de sportlocaties bij elkaar gebundeld bij de speeltuin, in de toekomst zal het sporten zich meer verspreiden over het gebied. Sport wordt gecombineerd met ruimte voor ontmoeting. Zo zal op de hoek van de Burgemeester Hellfrichstraat en de Jan van Breemenstraat de ruimte onder de bomen worden benut om een sportvoorziening te Mercatorpark | Stedenbouwkundig plan

3.3.3 Plekken aan de stadsstraten De Jan Evertsenstraat-West, die Mercatorpark aan de zuidkant begrenst, heeft een heel ander karakter dan het oostelijk deel van de Jan Evertsenstraat. Het oostelijk deel is stedelijker. Kleine winkeltjes staan daar zij aan zij en direct om de hoek wordt gewoond. In Mercatorpark zijn de voorzieningen geconcentreerd in enkele grote gebouwen. De Jan EvertsenstraatWest, met daarlangs een watergang, staat losser van de omliggende bebouwing. De stedenbouwkundige strategie is erop gericht de straat en de (toekomstige) woonbuurt aan elkaar te koppelen door op een aantal plekken letterlijk en figuurlijk een brug te slaan. Daar worden kleinschalige voorzieningen geconcentreerd die voor levendigheid zorgen. Ze worden gecombineerd met de bestaande grootschalige stedelijke voorzieningen: Entreeplek Jan van Galenstraat De ruimte tussen Triade en het zwembad wordt verkleind. Een nieuwe compactere entreeplek biedt centraal de noordelijke toegang tot het plangebied. Entreeplek Jan Evertsenstraat Tussen de voormalige LTS en twee nieuwe bouwblokken ligt een goed op de zon gelegen ruimte. Deze biedt aan de huidige zuidelijke toegang met brug over het water meer 55