02 Raadsinformatiebrief uitvoeringsstandaard 4 april 2024.pdf
Tekst van het document
Raadsinformatiebrief
Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp
De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 4 april 2024 Openbare Ruimte Melanie van der Horst Verkeer & Openbare Ruimte (bestuurlijkezaken.vor@amsterdam.nl) Aanvullende informatie over participatie in de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte
Geachte leden van de gemeenteraad, Op 14 maart stond de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig Werken aan de Openbare Ruimte ter kennisname en bespreking op de agenda van de raadscommissie MOW. Ik kijk terug op een goede bespreking en discussie in de commissie. Ik waardeer de aandacht die u heeft voor groen, participatie en ongelijk investeren in de openbare ruimte. Ik heb toegezegd de mogelijkheden voor bewonersinitiatieven en participatie in de Uitvoeringsstandaard Toekomstbestendig werken aan de Openbare Ruimte beter te duiden. Met deze brief informeer ik u hierover en neem ik de ruimte om enkele andere thema's uit het debat aan te stippen. Ik deel uw ambities en ben er - samen met de portefeuillehouders van stadsdelen en stadsgebied en college - van overtuigd dat de uitvoeringsstandaard een noodzakelijk middel is om de stad duurzaam en goed te beheren en te ontwikkelen. Samen met de Amsterdammers en andere gebruikers van de stad. De uitvoeringsstandaard is daarmee geen ijzeren wet, wel een stevig fundament voor alles wat we doen vanuit stadsbehoud en stadsverbetering. De standaard zorgt ervoor dat we met de beperkte financiële middelen en de beperkte capaciteit de stad kunnen onderhouden, het achterstallig onderhoud wegwerken, duurzaam omgaan met materialen én blijven werken aan alle ambities die we hebben voor onze groeiende stad.
De uitvoeringsstandaard biedt duidelijkheid over participatie De standaard is opgesteld in samenwerking met de portefeuillehouders van de stadsdelen en tot in detail uitgewerkt met de (vorige) portefeuillehouder van stadsdeel Oost. Gezamenlijk doel hierbij was om de capaciteit en middelen voor participatie juist daar in te zetten waar impact voor bewoners en gebruikers groot is en ruimte ligt om over mee te praten. De uitvoeringsstandaard biedt duidelijkheid over de mate van participatie per werksoort. Aan die duidelijkheid bleek behoefte; zowel bij lokale bestuurders als bij Amsterdammers. En ook bij ambtenaren. De uitvoeringsstandaard betekent geenszins een achteruitgang in hoe we bewoners betrekken. Het doel is om de omgeving vooral nauw te betrekken bij ingrepen waar zij ook echt
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 4 april 2024 Pagina 2 van 4
invloed op kan uitoefenen. Bij herinrichtingen, bewoners- of buurtinitiatieven en lokale maatregelen is de participatie actief of komt de ingreep zelfs voort uit een lokaal initiatief. Bij technischer ingrepen (vervanging van een deklaag, oplossen wortelopdruk, eenvoudig onderhoud aan groenvakken of stoepen) gaat het primair om informeren. Ook bij een eenvoudige, losse verbetermaatregel zoals het vervangen of toevoegen van fietsenrekken volstaat informeren. Waarbij de gemeente uiteraard altijd bereikbaar is voor vragen en goede ideeën. Op deze manier blijft de uitvoering van het onderhoudsprogramma op tempo en voorkomen we dat het achterstallig onderhoud oploopt. De uitvoeringsstandaard is in lijn met participatiebeleid én participatieverordening Kern van het participatiebeleid en de participatieverordening die binnenkort voorligt in de gemeenteraad, is dat de mate en vorm van participatie aansluiten bij de opgave en dat hierover telkens een bewuste keuze wordt gemaakt. Het bestuur (college of bestuur van het stadsdeel) stelt aan het begin van een beleidstraject, ruimtelijke ontwikkelingsopgave of herinrichting een participatieplan vast. De uitvoeringsstandaard sluit hierbij aan en geeft dit principe een nadere invulling. Bijvoorbeeld op het gebied van (eenvoudig) onderhoud- of vervangingswerk, zoals ik hierboven heb toegelicht.
Andersom zijn enkele uitgangspunten uit de uitvoeringsstandaard ook verwerkt in de conceptparticipatieverordening. In de artikelen van de verordening staat nu dat de participatie bij onderhoud en vervanging in de basis bestaat uit informeren. In de toelichting op de verordening is benadrukt dat als de impact voor bewoners groot is doordat er toch veel wijzigt, de participatie verschuift naar betrekken. Dit kan het geval zijn als er meerdere plussen worden toegevoegd aan het werk, die ervoor zorgen dat er toch veel verandert en er dus ook ruimte ontstaat om mee te praten of te reageren op de gemeentelijke plannen. De kern blijft: mate en vorm van participatie sluiten aan bij de kenmerken van het werk. Waar vind je participatie en bewonersinitiatieven terug in de uitvoeringsstandaard? Vanaf pagina 28 van de uitvoeringsstandaard wordt per werksoort in aparte kaders aangegeven welke uitgangspunten gelden en hoe participatie, planvorming, dekking, organisatie en communicatie eruit zien. In het kader van lokale verbetermaatregelen is aangegeven dat ‘de mate van participatie sterk <kan> verschillen: hangt af van aanleiding en impact.’ Onderaan staat dat de participatie ook gericht kan zijn op ‘meedenken, cocreatie, of zelfs meebeslissen.
Dat laatste zal voornamelijk het geval bij wijzigingen die voortkomen uit trajecten rondom de buurtbudgetten.’ Bewonersinitiatieven vallen in de regel onder lokale verbetermaatregelen en/of trajecten rondom buurtbudgetten. In het kader voor herinrichting (pagina 33) wordt duidelijk dat hier altijd sprake is van actieve participatie, waarbij de omgeving ruimte heeft om mee te denken en/of te reageren. In de kaders voor onderhoud en vervanging (pagina 29 en verder) wordt eerst aangegeven dat informeren en vroegtijdig contact met de omgeving de basis is. Daarna wordt aangegeven dat in de voorbereiding van het werk altijd nog een extra check wordt gedaan naar ‘wat de passende vorm is van participatie en hoe de participatie dan wordt ingericht (groepsgewijs, individueel, bijeenkomsten of online)’.
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 4 april 2024 Pagina 3 van 4
De rol van bewoners bij de verschillende maatregelen staat dus helder in de uitvoeringsstandaard omschreven. Daarmee helpt deze uitvoeringsstandaard projecten om de participatie goed vorm te geven. Daarbij onderschrijft de standaard de noodzaak voor actieve participatie bij werkzaamheden die veel impact hebben op de leefomgeving. Ook blijft binnen de uitvoeringsstandaard de ruimte voor bewonersinitiatieven, zoals we die kennen, behouden. Bijvoorbeeld in de vorm van buurtbudgetten. Ik zie daarmee geen aanleiding om de tekst in het document op deze aspecten verder te verduidelijken. Hoe integraal is de uitvoeringsstandaard? Tijdens het commissiedebat kwam de vraag naar voren of deze uitvoeringsstandaard alleen betrekking heeft op verhardingen. Deze vraag slaat mogelijk terug op de volgende tekst uit de uitvoeringsstandaard: “De uitvoeringsstandaard richt zich specifiek op de asset verhardingen, in nauwe samenhang met andere assets zoals groen, civiele constructies en riolering. De projecten die volgen uit onderhoud van verhardingen zijn namelijk vaak de basis waar verbeteringen in de openbare ruimte aan gekoppeld worden.” Deze passage verwijst naar de praktijk waarin de verhardingen – en de ondergrondse assets – meestal de aanleiding zijn voor grootse onderhouds- en vervangingswerkzaamheden. Dit is het type werkzaamheden waarbij een groot deel van de straat open gaat.
Dat is het logische moment in de levenscyclus van de straat waarop zich ook mogelijkheden voordoen om verbeteringen door te voeren, door middel van “plussen”. Deze plussen kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op vergroenen, toegankelijkheid, het verbeteren van de verblijfskwaliteit en het klimaatbestendiger maken van de straat. Zie bijvoorbeeld paragraaf 2.5, 2.9, 2.10 & 2.11. Daarin komt de integraliteit van de uitvoeringsstandaard terug. Hoe helpt de uitvoeringsstandaard ons om ongelijk te investeren? De uitvoeringsstandaard maakt inzichtelijk welke “plussen” kunnen worden toegevoegd aan regulier onderhouds- en vervangingswerk. Door helder af te bakenen welke ruimte er is, kunnen we bewuste keuzes maken en verbeteringen doorvoeren op de plekken waar het écht nodig is. Zo zorgen we dat we onze mensen en middelen op de juiste plekken inzetten. Dankzij de uitvoeringsstandaard maken we bewustere keuzes. Dat is noodzakelijk: als we van iedere onderhoudsingreep een herinrichting maken, kunnen we nog geen kwart van de stad op niveau houden. Dan loopt het achterstallig onderhoud hard op en dat willen we graag voorkomen. De uitvoeringsstandaard helpt ons daarbij tijdens het programmeren van werkzaamheden. Het programmeren en prioriteren van de schaarse middelen voor stadsbehoud, stadsverbetering en de plussen op onderhoud gebeurt elk jaar in samenwerking met de stadsdeelbesturen.
De focus op technische noodzaak voor onderhoud en vervanging zorgt niet alleen voor een duurzame en betaalbare ontwikkeling van de stad, maar draagt ook sterk bij aan het Ongelijk Investeren voor Gelijke Kansen. In een aantal kwetsbare gebieden buiten de ring (in Zuidoost en Nieuw West) en in Noord zijn veel materialen (groen, verharding, meubilair, speelplekken) in de openbare ruimte aan vervanging toe. Hier zal dus ook een fors deel van het werk worden geprogrammeerd en middelen voor worden gereserveerd. Dit biedt kansen voor het meenemen van “plussen” op onderhoudswerk en het uitvoeren van herinrichtingen waar nodig.
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl
Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief
Datum 4 april 2024 Pagina 4 van 4
Hoe vergroenen we de stad binnen de kaders van de uitvoeringsstandaard? Tijdens het commissiedebat is ook het thema vergroening besproken. De uitvoeringsstandaard bevat diverse maatregelen om vergroening mogelijk te maken: losse verbetermaatregelen zoals de aanleg van allerlei soorten “postzegelgroen” (plantvakken, plantsoentjes, pocket parks, tegelwippen). En “plussen” op onderhouds- en vervangingswerk, zoals parkeervakken omvormen naar groen. Dat betekent dat de uitvoeringsstandaard de vergroeningsambities niet tegenhoudt. In tegendeel: de uitvoeringsstandaard maakt expliciet dat er ook bij regulier onderhouds- en vervangingswerk ruimte kan zijn om te vergroenen. Bijvoorbeeld in stenige buurten waar knelpunten zijn op het vlak van hitte en regenwater. Tegelijkertijd maakt de uitvoeringsstandaard duidelijk dat voor vergroening altijd randvoorwaarden gelden: er moet budget beschikbaar zijn voor de uitvoering en het groen moet goed beheerd kunnen worden. Alleen op die manier werken we toe naar een stad waar het groen ook op de lange termijn gezond en duurzaam kan groeien.
Ik ga er vanuit u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben, Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,
Melanie van der Horst Wethouder openbare ruimte
Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl