02 raadsinformatiebrief afdoening motie 865 evaluatie lokale enqueterecht.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening motie

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 8 januari 2024 Raadsaangelegenheden Presidium Dafne Struijk Afdoening motie 865.21 van de leden Nadif, Vink, Boutkan, Flentge en Kiliç inzake evaluatie enquêtecommissie

Geachte leden van de gemeenteraad, In de vergadering van de gemeenteraad van 23 december 2021 heeft uw raad bij de behandeling van het rapport van de enquêtecommissie Afval Energie Bedrijf, motie 865.21 van de leden Nadif, Vink, Boutkan, Flentge en Kiliç inzake evaluatie enquêtecommissie aangenomen. Daarin spreekt de gemeenteraad uit om: 1. bij het uitvoeren van aanbeveling 10: “Evalueer de drie raadsenquêtes van Amsterdam en ontwikkel voorstellen voor het verbeteren van de inzet van het instrument”, het proces zo in te richten dat de raad en ook (oud-)enquêtecommissieleden input kunnen geven op de opzet van de evaluatie en onderzoeksvragen; 2. hierin ook te kijken naar andere evaluaties van andere gemeenten zoals Rotterdam. Met diverse voortgangsberichten heeft het presidium de raad geïnformeerd over de uitvoering van deze motie. Het laatste bericht dateert alweer van een jaar geleden waarin het presidium aankondigde dat het onderzoek waartoe de voornoemde motie oproept daadwerkelijk van start zou gaan. In dit kader is het presidium verheugd om uw raad het eindresultaat aan te bieden. U vindt bijgevoegd het onderzoek met de titel: ‘Evaluatie gebruik van het lokale enquêterecht door de gemeenteraad van Amsterdam’. Het onderzoek is verricht door Tessa de Vos en begeleid door mr. dr. Ilse de Haan en de raadsgriffie.

Algemeen - samenvatting Zoals uw raad weet is het enquêterecht het zwaarste instrument dat de raad tot zijn beschikking heeft om het gevoerde bestuur te controleren. Goede controle door de volksvertegenwoordiging is van groot belang voor de kwaliteit van de democratische besluitvorming en daarmee voor de legitimatie van het gemeentebestuur. Uit het onderzoek komt naar voren dat er geleerd kan worden van de eerdere enquêtes en dat er grote behoefte is aan kennis en kunde op dit gebied. Het onderzoek biedt duidelijke handvatten over het gebruik van het enquêterecht en geeft aanbevelingen waarmee aan de slag kan worden gegaan. Het presidium ziet het dan ook als taak om dit actief op te pakken. In het navolgende wordt concreet ingegaan op een aantal zaken.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 januari 2024 Pagina 2 van 3

Gemeentewet De minister van Binnenlandse Zaken heeft aangekondigd de Gemeentewet te wijzigen. Onderdeel van deze wijziging vormt het lokale enquêterecht. Een concrete planning voor deze wetswijziging is er nog niet maar de ontwikkelingen op dit gebied worden door het presidium nauwlettend in de gaten gehouden. Verordening inzake het recht van onderzoek Amsterdam heeft een onderzoeksverordening maar deze levert niet de bijdrage die een onderzoeksverordening zou kunnen hebben. De huidige onderzoeksverordening vraagt om aanpassing. Echter gelet op de voorgestelde wijziging van de Gemeentewet, acht het presidium het niet opportuun om de onderzoeksverordening op dit moment aan te passen. Derhalve volgt het presidium ook de ontwikkelingen op de voet en zal te zijner tijd een aanpassing van de verordening voorbereiden. Het spreekt voor zich dat wanneer een voornemen tot het houden van een enquête zich voordoet, en de Gemeentewet nog niet is gewijzigd, het presidium eerder zal overgaan tot het aanpassen van de huidige verordening. Plan van aanpak/werkwijze Het onderzoek laat zien dat het essentieel is om een zogenaamd plan van aanpak of werkwijze op te stellen die houvast biedt bij niet alleen het doen van onderzoek, maar ook de aanloop en de voorbereiding van het onderzoek.

Hierbij is het tevens van belang om het doel van een enquête altijd voor ogen te houden namelijk dat deze is bedoeld voor het verkrijgen van alle feitelijke informatie over het door het college of de burgemeester gevoerde bestuur. In dit licht is het ook goed om iedere keer stil te staan bij de vraag of het controle-instrument en de bevoegdheden wel gebruikt mogen worden omdat deze enkel en alleen proportioneel mogen worden gebruikt. Proportioneel gebruik van het enquêterecht betekent ook dat de verschillende bevoegdheden proportioneel worden gebruikt. Hierbij kan het opstellen/volgen van een escalatieladder van de verschillende bevoegdheden een hulpmiddel zijn. Voorgaande moet ook in het plan van aanpak of werkwijze worden opgenomen. Het presidium is voornemens om een plan van aanpak/werkwijze op te stellen en zal de raad hierover op de hoogte houden. Kennis en kunde Wellicht onterecht om hiermee deze brief te beëindigen maar het beschikken over kennis en kunde is essentieel bij het toepassen van het enquêterecht. Dit komt enerzijds door de beknopte manier waarop het enquêterecht is geregeld en anderzijds door gebrek aan kennis en kunde over het gebruik van dit zware controle-instrument. Kennis en kunde is van belang omdat hiermee autonomie en zeggenschap over en grip op het onderzoek wordt gehouden.

Dit is niet alleen van belang voor raadsleden maar ook voor de ondersteuning bij een onderzoek. De Handreiking decentraal enquêterecht, die het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft opgesteld, biedt hiervoor al een basis maar het presidium gaat nadenken over hoe dit verder vorm kan worden gegeven en komt hier bij de raad op terug.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 8 januari 2024 Pagina 3 van 3

Tot slot beschouwt het presidium de motie hiermee als afgehandeld. Met vriendelijke groet, Namens het presidium van de gemeenteraad, Kune Burgers voorzitter

Jolien Houtman griffier

Bijlagen 1. Evaluatie gebruik van het lokale enquêterecht door de gemeenteraad van Amsterdam 2. Motie 865.21 van de leden Nadif, Vink, Boutkan, Flentge en Kiliç inzake evaluatie enquêtecommissie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl