02 231020_Ontwerp_Openbare_Ruimte_SloterdijkI I Zuid_low-res.pdf

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

Sociaal en verkeersveilig (fig. C) Belangrijk uitgangspunt is dat er goed zicht is in de lengte- en dwarsrichting van de straten. Het groen en de bomen worden zo geplaatst, dat er op straat altijd voldoende zicht is, zowel in lengte- als in dwarsrichting. Op deze manier wordt de sociale- en verkeersveiligheid aanzienlijk gewaarborgd. De integrale straat (fig. D) Een integrale straat voldoet aan alle eisen voor een duurzamere omgeving: groen, waterbestendig, rekening houdend met biodiversiteit en ruimtelijke kwaliteit. Omdat Sloterdijk I Zuid een wijk wordt met een hoge bebouwingsdichtheid, is groen in de straten van wezenlijk belang voor de leefbaarheid. Het toepassen van veel groen draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit, gezondheid, biodiversiteit, klimaat. Om van begin af aan voldoende groen te hebben, worden zoveel mogelijk bestaande bomen (die nu al in het gebied staan) verplant en geplaatst in definitief ingerichte delen. Daarnaast komen er ook nieuwe bomen bij, zowel op straat als in het Dijkpark. Door de gefaseerde blokontwikkeling worden straten niet in één keer geheel ingericht. Daarom is er aan één zijde van de straat meer ruimte om groen te realiseren. Binnen de groenstrook die loopt van noord naar zuid, worden ook de opgaves van Amsterdam Rainproof, Natuurinclusief en Bewegen in de stad vormgegeven.

Tijdens hevige regenval helpt het groen met het vasthouden van het regenwater. Vervolgens kan dit regenwater gelijkmatig worden afgevoerd richting de toekomstige watergang in de Transformatorweg. De biodiversiteit krijgt een impuls door aanplant van verschillende types beplanting, zoals grassen/ kruidachtige vegetatie, vaste planten, heesters en bomen. Deze diverse groene inrichting is ook goed voor vlinders, bijen, andere insecten en vogels. Tot slot is er nog de mogelijkheid om speelelementen en (natuurlijke) speelaanleidingen op te nemen in deze bredere groenstrook. Hierdoor kunnen kinderen nabij hun woning vrijuit spelen.

41

fig. E - Entrees voorzieningen & huisvesting + koppeling inrit parkeervoorzieningen.

fig. F - De straten zijn goed oversteekbaar.

fig. H - In de straten wordt de openbare verlichting gekoppeld aan de gevels dus geen verlichtingsmasten in de openbare ruimte. Op de Transformatorweg, Kabelweg, Condensatorweg en Contactplein worden wel verlichtingsmasten geplaatst.

fig. G - Bedrijven & functies achter de voordeur.

fig. I - Ondergrondse infrastructuur in relatie tot de openbare ruimte.

Afb.28 - Basisprincipes van de toekomstige openbare ruimte.

42

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.2 - Straten Entrees van woningen en multifunctionele parkeervoorzieningen (fig. E) In de plint van de bouwblokken worden de entrees tot de woningen en voorzieningen opgenomen. In de meeste gevallen bieden deze entrees toegang tot meerdere woningen. Rondom deze entrees wordt in de openbare ruimte voldoende zicht en ruimte gecreëerd. Ze zijn goed herkenbaar in de openbare ruimte en dragen bij aan de oriëntatie binnen het gebied. Om de kwaliteit van de openbare ruimte te waarborgen, is de ambitie om het merendeel van de toegangen naar de parkeervoorzieningen in het noordelijk deel (nabij de Transformatorweg) te realiseren. Het zuidelijk deel, richting het park, wordt hierdoor autoluwer en lommerrijker ingericht. Ook is het de ambitie om de toegangen naar de multifunctionele parkeervoorzieningen te bundelen met de centrale entrees van de woningen. Dit schept kwaliteit, eenduidigheid en samenhang in het profiel en voorkomt dat er een versnipperd straatbeeld ontstaat. Vanuit verkeersveiligheid worden de entrees overzichtelijk ingericht, zodat hier geen gevaarlijke situaties ontstaan. Looplijnen (fig. F) Bij de inrichting van de openbare ruimte zijn denkbeeldige looplijnen een belangrijk uitgangspunt. Deze rechte, logische looplijnen leggen de verbinding tussen de faciliteiten in de openbare ruimte (verblijfsplekken) en de toegangen tot woningen en parkeervoorzieningen.

Waar mogelijk worden deze gelijkvloers ingericht, wat het oversteken op straat vergemakkelijkt. Kleinschalige bedrijvigheid/programma (fig. G) Een kenmerk van de straten in Sloterdijk I Zuid zijn de plinten met kleinschalige bedrijvigheid, detailhandel en ambachtelijke functies (bestaande en nieuwe bedrijven). Het functioneren van kleinschalige bedrijvigheid is minstens zo belangrijk als een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte. Dit betekent dat vrachtwagens en leveranciers vaker zullen voorkomen dan in een klassieke woonstraat. Mocht er niet voldoende plintruimte beschikbaar zijn voor het laden en lossen, dan kan de ontwikkelaar dit inpandig oplossen met zogenaamde ‘expeditiestraten/ utiliteitsstraten’ binnen de bouwblokken. Deze komen haaks op de straten te liggen. Op deze manier kan het aantal strekkende meters plint worden uitgebreid. In een latere fase volgt nader onderzoek hoe dit ruimtelijk kan worden ingepast. De verschillende mogelijkheden worden daarna opgenomen in de toolbox. Ook hierover zal nauw contact plaatsvinden met de ontwikkelaar.

Ondergrondse infrastructuur (fig. I) De openbare ruimte heeft een sterke relatie met de ondergrond. Bij de inrichting van de openbare ruimte moet dan ook goed rekening worden gehouden met de aanwezigheid van boomwortels, kabels en leidingen. De gemeente Amsterdam kijkt naar een optimale situatie waarbij al deze onderdelen elkaar niet in de weg zitten (zie pagina 136). Tijdelijke situatie In het ontwerp wordt de tijdelijke situatie zo goed en zo degelijk mogelijk ingericht. De nieuwe bewoners zullen in een tussenfase het gebied vaak alleen kunnen bereiken via tijdelijke wegen en bouwwegen. Ook zullen zij soms hinder ervaren van de bouwwerkzaamheden. De ambitie is wel om het gebied zo snel mogelijk definitief in te richten. Goede bereikbaarheid en zo min mogelijk overlast blijft het streven. Materialisatie Onderzocht is welke straatmaterialen zich het best lenen voor waterinfiltratie en de ontwikkeling van ‘spontaan’ groen. De keus viel op gebakken klinkers: het water kan door de voegen tussen de klinkers naar beneden zakken waarna er op bepaalde plekken spontaan groen kan ontstaan. De gebakken klinker wordt daarom naast de betontegel het hoofdbestandsdeel qua verharding. De klinkers worden toegepast op de rijbaan en in bepaalde zones van het trottoir, bijvoorbeeld bij een terras, als overgang tussen een woning en de openbare ruimte en bij speelplekken.

De rest van het trottoir wordt uitgevoerd in betontegels. Gebruik Voor de straten hangt de inrichting af hoe deze wordt gebruikt: ligt het accent op verblijven of verkeer? Meer verkeer betekent een bredere straat. De straten in Sloterdijk I Zuid zijn 20 tot 25 meter breed en daarmee ruimer dan de klassieke Amsterdamse woonstraat. De Kabelweg, Condensatorweg en het Contactplein zijn al breder, omdat deze deels ook als gebiedsontsluitingsweg functioneren. In Sloterdijk I Zuid is de auto te gast in de straten. De fietser krijgt voorrang. Maar de straten in Sloterdijk I Zuid worden nadrukkelijk niet ingericht als typisch snelle ‘fietsstraten’ zoals de Sarphatistraat in Centrum-Oost. De expeditiestraten of utiliteitsstraten zijn vooral gericht op het functioneren van de bedrijven en liggen binnen de te ontwikkelen kavels.

Verlichting openbare ruimte (fig. H) Uitgangspunt is dat de openbare ruimte wordt verlicht door armaturen aan spandraden die zijn bevestigd aan de gevel. Op deze manier komen er geen verlichtingsmasten in de openbare ruimte. Dat scheelt niet alleen objecten op straat, maar ook ruimte in de ondergrond. In de tijdelijke situatie (als één zijde van de straat ontwikkeld is) worden verlichtingsmasten hergebruikt die elders in de wijk stonden.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

43

Afb.29 - Impressie van ‘De straat van de 21ste eeuw’.

44

3.3 - De “straat van de 21ste eeuw”

45

Inpassing van toegangen tot multifunctionele parkeervoorzieningen

Afb.31 - Combinatie van rode bakstenen in de rijbaan en betontegels in het trottoir.

Flexibel in te richten straatpleintjes voor o.a. verblijf en speelaanleidingen

Afb.32 - Mogelijke toegang tot parkeergarages of kleinschalige werkplaatsen/bedrijven.

Afb.33 - Koppeling horeca met openbare ruimte.

Watervertragende groenstroken met een verscheidenheid van vegetatie van o.a. bomen, bloemrijk gras en vaste planten

Afb.30 - Bovenaanzicht van de straat, met éénrichtingsweg voor autoverkeer.

46

Afb.34- Ruimte voor een goede doorgang langs de gevels.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.3 - Principe-uitwerking van een straat Op deze pagina enkele voorbeelden van materiaalgebruik en uitstraling van de toekomstige inrichting van de openbare ruimte. De plattegrond weerspiegelt de verschillende mogelijkheden ten aanzien van het ruimtegebruik. Aan weerszijden een doorgaand voetpad, in het midden van de straat ruimte voor de fiets; de auto is daar te gast. De groenstrook aan de oostzijde van de toekomstige rijbaan kan worden ingericht met zowel verblijfsplekken als speelplekken.

Afb.35 - Toepassing van speelelementen in de groenzone

Afb.36 - Combinatie van heesters en vaste planten, afgewisseld met zitelementen

Afb.37 - Toepassen van eventuele wormenhotels.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

47

Afb.38- Flexibele indeling van een straat met een informeel voetpad door het groen.

Afb.39 - Flexibele indeling van een straat met speelaanleidingen. 48

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.3 - Principe-uitwerking van een straat Op beide pagina’s voorbeelden van een flexibele inrichting van het toekomstige profiel. Met ruimte voor bewoners om bijvoorbeeld langs de gevels een bankje neer te zetten, bakken met beplanting te plaatsen of groene gevels te creëren, zoals ook is toegepast bij het Westerdok.

Afb.40 - Westerdok in Amsterdam. Groen langs de gevels en ruimte voor geveltuinen.

Afb.41 - Flexibele indeling van een straat met zitelementen, groen met verblijfsplekken. Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

49

Binnenblokstraten

Transformatorweg

Gecombineerde toegang multifunctionele parkeervoorziening & woningen

Gecombineerde toegang multifunctionele parkeervoorziening & woningen Afb.42 - Voorbeelduitwerking van een straat in relatie tot mogelijke verkeersbewegingen.

Afb.43 - Draaicirkel van een vrachtwagen met aanhanger gezien vanaf de Transformatorweg.

50

Afb.44 - Draaicirkel van een vrachtwagen gezien vanuit een kavel.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.3 - Functioneel gebruik van een straat

Binnenblokstraten Nader te detaileren speellocatie/verblijfsplek

Groenvakken

Condensatorweg

Binnenblokstraten

Afb.45 - Toegankelijkheid voor bestelbusjes.

Afb.46 - Uitrijden auto- en vrachtverkeer richting de Condensatorweg.

Om aan te tonen dat het voorgestelde straatprofiel kan functioneren tijdens verschillende noodzakelijke verkeersbewegingen (o.a. laden en lossen, in- en uitrijden van auto’s & vrachtwagens), verblijf en gebruik, is er een gedetailleerde uitwerking gemaakt van een straat zoals hierboven afgebeeld. Het streven is om de multifunctionele parkeervoorzieningen ook te laten functioneren als centraal buurtafhaalpunt. De straat is breed genoeg voor auto’s om – als het echt niet anders kan – kort te parkeren op de rijbaan. Om aan te tonen dat de verschillende soorten voertuigen zich door de straat kunnen bewegen, zijn de verschillende rijcurves van vrachtauto’s, busjes en auto’s uitgezet op de plattegrond. Zie bovenstaande uitsneden.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

51

52

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.3 - Functioneel gebruik van een straat

Afb.47 - Voertuig op de rijbaan om kort te laden en te lossen, bijvoorbeeld voor de afgifte van pakketten.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

53

Afb.48 Impressie van het stedelijke Contactplein, gezien vanaf de Transformatorweg.

54

3.4 - Het Contactplein

55

Afb.49 - Plankaart ontwerp Contactplein

56

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.4 - Het Contactplein Het Contactplein wordt hét centrale plein van Sloterdijk I (Noord & Zuid), met supermarkten, winkels, culturele functies, scholen, veel verblijfsplekken en groen. Het Contactplein vormt straks de verbinding tussen de Transformatorweg en het Dijkpark. Momenteel loopt op deze locatie nog de Contactweg, die het dorp Sloterdijk/ Molenwerf verbindt met de Transformatorweg. Zodra dit deel van de Contactweg wordt opgeheven, kan het Contactplein worden gerealiseerd. Het noordelijk deel van de Contactweg blijft wel in gebruik en verbindt de Transformatorweg met de Coen- en Vlothaven, en in de toekomst mogelijk met Amsterdam-Noord. Het ontwerp van het Contactplein wordt helder en eenvoudig, maar met subtiele driedimensionale effecten en vernuftige details. Het Contactplein heeft van begin af aan een groen karakter: de circa 45 bomen die nu nog deel uitmaken van het bosschage aan de westzijde, namelijk blijven behouden. De bomen zorgen bovendien voor een aangenaam beschut verblijfsklimaat en een stedelijke rustplek. Het toekomstige plein bestaat uit meerdere delen.

De vorm van het zuidelijk deel van het plein hangt vooral af van de vorm van een nieuw te ontwikkelen, markant, hoog alleenstaand gebouw. Dit gebouw krijgt een cultureel/maatschappelijke functie en zal hoog boven de spoordijk uittorenen; het wordt een echte eyecatcher met een grote invloed op de ruimte. Rondom het gebouw komt meer ‘vrije’ ruimte beschikbaar voor bijvoorbeeld een markt, braderie of kleinschalig evenement. Aan de zuidzijde loopt het plein over in het park, met een waterspeelplaats, een verhoogd plateau, wisselende bomen, vaste planten en gras; dit alles levert een divers beeld op. Deze ruimte wordt in overleg met de toekomstige ontwikkelaar verder ingericht. Aan de randen van het Contactplein komen fiets- en voetpaden. Aan de oostkant komt een gebiedsontsluitingsweg (30 km/h) richting de Transformatorweg. Door deze indeling is de verblijfsruimte op het plein zo groot mogelijk gemaakt. Op de volgende pagina laten twee doorsnedes zien hoe de hoogteverschillen in het gebied worden gebruikt. De hoogteverschillen vormen een extra kwaliteit: de schuine helling op de zonkant is geschikt om te liggen en te luieren, de opstaande rand van circa 50 cm om te zitten.

Het eerste (noordelijk) deel van het plein, nabij de toekomstige supermarkten, Mediacollege en Transformatorweg, wordt ingericht met verblijfsplekken. Licht hellende grasvelden en verschillende randen met vaste planten, die een afwisselend en aantrekkelijk beeld opleveren, bieden daarvoor de ruimte.

Afb.51 - Inpassing bestaande bomen gecombineerd met verblijfsruimte.

Afb.50 - Bestaande bomen die momenteel aanwezig zijn ten westen van de Contactweg. Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

Afb.52 - Details voor verblijfsplekken/zitelementen.

57

1.50 + NAP

Afb.53 - Dwarsdoorsnede en bovenaanzicht 1 - Contactplein

1.05 + nap

Afb.54- Dwarsdoorsnede en bovenaanzicht 2 - Contactplein 58

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.4 - Het Contactplein

wa

ver

t

b

ir e rc

cul

sp lijf

ati

lek

ke

e

n

Een aspect waar bij de inrichting van het Contactplein in de toekomst mogelijk rekening mee gehouden dient te worden, is de inpassing van 50 kV- elektriciteitstracés. Die moeten vanaf het Transformatorstation Hemweg richting de binnenstad gaan lopen, deels ter aanvulling op de bestaande 50 kV-tracés die in de Kabelweg liggen. Momenteel loopt er een onderzoek naar de verschillende tracés. De uiteindelijke keuze voor een tracé kan van invloed zijn op de inrichting van de openbare ruimte. Samengevat: het Contactplein wordt een multifunctioneel te gebruiken plein dat rekening houdt met bestaand groen en toekomstige gebruik. Het biedt straks een aangenaam verblijfsklimaat voor de toekomstige bewoners en stedelingen.

Afb. 55 - Gelaagheid Contactplein (water, verblijf en groen)

Afb. 56 - Toepassing van verhoogde grasvelden.

Afb. 58 - Mix van gebruik in relatie tot de verschillende verblijfsplekken op het Contactplein.

Afb. 57 - Bestaande bomen gecombineerd met vaste planten.

Afb. 59 - Afwisseling van bijvoorbeeld verschillende soorten vaste planten en siergrassen.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

59

Afb. 60 - Impressie van het Dijkpark, gezien vanaf de tunnel Kabelweg richting het oosten.

60

3.5 - Het Dijkpark

61

Kabelplein

Kabelplein Cluster van sport- en spelvoorzieningen

Schakelaarsveld Schakelaarsveld Isolatorplein

Kabelweg Isolatorplein Afb. 61 - Plankaart uitwerking Dijkpark

Volkstuinencomplex

Overbrakerpolder nabij St. Barbara

Afb. 62 - Dwarsdoorsnede van de hoogteverschillen van de toekomstige waterloop. Dit onderdeel is nog in ontwikkeling, de getoonde hoogtes en afstanden kunnen nog worden gewijzigd.

Overbrakerpolder nabij St. Barbara Volkstuinencomplex Afb. 63 - Schematische plattegrond cascades nieuwe waterstructuur.

62

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5 - Het Dijkpark

Turbinespeelplaats Tuincascade en watertrappen

Huidige situatie De omgeving van het toekomstige Dijkpark is momenteel een versnipperd, onsamenhangend gebied. De versnippering komt doordat er verschillende functies en structuren aanwezig zijn, zoals parkeerplaatsen, fiets- en voetpaden en de huidige Contactweg. De enige continue lijnen zijn de huidige spoordijk en de primaire waterkering (dijk), die vlak bij de fietstunnel van Kabelweg opgaat in de spoordijk. Concept ‘De lange lijn als verbindend element’ De ambitie is om het gehele gebied tot een uniek samenhangend park te transformeren voor een wijde omgeving. Deze groen-as zal de aangrenzende gebieden zoals station Amsterdam Sloterdijk en het Westerpark met elkaar verbinden. De vormgeving en inrichting van het toekomstige Dijkpark is gebaseerd op iets wat kenmerkend is voor de ‘Sloterdijken’. Het grootste deel van het park wordt aangelegd op het talud van de spoordijk – ‘de lange lijn’ – die oost met west verbindt. Langs deze lijn komen voetgangers- en fietsroutes, water, groen, sport- en speelaanleidingen en verblijfsplekken. Deze verblijfsplekken zijn gekoppeld aan de noordzuidgeoriënteerde straten van Sloterdijk I Zuid. In het oostelijk deel gaat het fietspad over in een fietsstraat op de Condensatorweg. Zo worden Westerpark en Sloterdijk Centrum goed verbonden.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

Nieuw geïntroduceerde watergang

Behouden van bestaande boomgroepen langs het spoortalud

Windgemaal Dijkpark

Waterloop als verrijking voor het Dijkpark In het nieuwe park wordt een waterloop aangelegd. Hierdoor ontstaat er meer eenheid en meer samenhang tussen de verschillende elementen binnen het nieuwe park. Langs deze water-as komen (verblijfs)functies. De verblijfsplekken langs de waterloop worden veilig ingericht, zodat oudere kinderen er zonder begeleiding vrij kunnen spelen. Het park fungeert straks ook als ‘verlengstuk’ van de woonkamers van de toekomstige bewoners. De nieuwe waterloop komt hoger te liggen dan het aangrenzende watersysteem van de Overbrakerpolder. Dit komt omdat Sloterdijk I Zuid circa 2 meter hoger ligt dan het water van de polder. Dit heeft tot gevolg dat het water aan de zijde van begraafplaats St. Barbara omhoog moet worden gepompt. De pomp wordt aangedreven door windenergie. Vervolgens loopt het water, onder natuurlijk verhang en gecombineerd met de watertrappen, via de tunnel onder het spoor richting de volkstuincomplexen. De watertrappen, gecombineerd met waterplanten, stapstenen en bruggetjes, scheppen ruimtelijke kwaliteit en nieuwe verblijfsplekken. Door het toevoegen van deze waterloop wordt de huidige waterkwaliteit van de Overbrakerpolder verbeterd. Een betere doorstroming brengt meer zuurstof in het water, wat verzuring tegengaat en de ontwikkeling van flora en fauna bevordert. Bovendien zal het zuurstofrijk water naar de volkstuinen voeren.

63

fig. 1 Groene park-as die verankerd is met het Westerpark en projectgebied Sloterdijk Centrum.

fig. 2 Uitbreiding van het watersysteem door een waterverbinding te maken met de Overbrakerpolder. Aan deze waterverbinding worden verschillende verblijfsplekken gekoppeld

64

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5 - Het Dijkpark De waterloop verrijkt de ecologie en biodiversiteit in het gebied, doordat deze de bodem op bepaalde plekken zal ‘vernatten’. Hierdoor kunnen – naast de al bestaande grassen, heesters en bomen, die beter gedijen op drogere gronden – ook andere types vegetatie tot ontwikkeling komen, die meer geschikt zijn voor vochtigere gronden. Denk aan wilgen, elzen, riet, diverse waterplanten en bloemrijke grasmengsels. Die trekken op hun beurt weer andere soorten insecten, vlinders en vogels aan. Constructief gezien wordt de watergeul uitgegraven en de bodem bedekt met klei/leem, zodat het water niet door de bodem naar beneden sijpelt. Voor het maken van de geul zijn er dus geen grootschalige constructies noodzakelijk.

Verblijfsplekken De aanleg van de waterloop vormt een aanleiding tot het creëren van meer verblijfsplekken en sport- en speelaanleidingen, zoals waterspeelplaatsen, spelen langs de oever, watertuinen en uitkijkpunten. De plekken waar de straten van Sloterdijk I Zuid uitkomen op het Dijkpark, worden hiermee extra gemarkeerd. De recreatieve waarde van het gebied krijgt zo een impuls. Dit draagt ook bij aan de noord-zuidverbinding binnen het Dijkpark. Naast actieve onderdelen kan er ook een koppeling worden gemaakt met natuureducatie, zoals momenteel gebeurt bij natuurspeeltuin Het Woeste Westen of in de Waternatuurtuinen in en nabij het Westerpark.

fig. 3 Markeren van de punten waar het stratenpatroon op het Dijkpark aankomt met sport- en speelaanleidingen.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

65

3.

66

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5 - Het Dijkpark

Afb. 64 - Net van staaldraden met vergroening van het geluidscherm. Onder het net is er kans voor een ecologische verbindingszone voor fauna.

Levend/natuurlijk geluidsscherm Om geluidshinder van het spoor op de toekomstige woningbouw te verminderen, wordt er aan de noordzijde van het bestaande spoor een geluidsscherm van circa 4 meter hoog gerealiseerd. Dit wordt geen standaard geluidsscherm. De bedoeling is om een integraal geluidsscherm te ontwerpen, dat behalve geluidsreductie ook bijdraagt aan de biodiversiteit en ecologie – vandaar de naam ‘levend geluidsscherm’. Het scherm kan zich ontwikkelen tot een ecologisch belangrijke structuur in de toekomst. Om de flora en fauna hun gang te laten gaan, is het deel van het talud waarop het scherm wordt geplaatst niet toegankelijk voor personen. Er komen dus geen verharde paden langs het geluidsscherm. Het ontwerp van het geluidsscherm en de aangrenzende taludzone wordt in samenwerking met ProRail nader afgestemd en uitgewerkt. Uitgangspunt is dat het geluidsscherm zo spoedig mogelijk gerealiseerd moet zijn zodra de eerste woningen in Sloterdijk I Zuid worden opgeleverd.

Afb. 65 - Toepassing van een grondlichaam opgebouwd met beplanting.

Afb. 66 - Robuust geluidscherm met klimplanten. Relatie industrieel karakter havengebied/ Haven-Stad.

Afb. 67 - Geluidscherm met afwisselende beplanting.

Afb. 68 - Principe van het gebruiken van ‘tegengeluid’ door middel van water. Dit overstemt het spoorgeluid.

Afb. 69 - Toepassing van een variant op de Maasheggen. Vlechten van levende, houtige gewassen die, gecombineerd met andere materialen, kunnen uitgroeien tot een ecologisch structuur en geluidswal/scherm.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

67

3.

Afb. 70 - Plankaart zuidoosthoek Dijkpark.

Afb. 71 - Combinatie tussen vaste planten en bomen/bestaand groen.

Afb. 72 - Bestaande plek achter het Westergasfabriekterrein, nabij het Westergasterras: speelaanleiding met water in een veilige omgeving. 68

Afb. 73 - Afwisseling met gemaaid gras waar bezoekers kunnen liggen en genieten van de zon en het groen. Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.1 - Dijkpark - Windgemaal

In de zuidoostelijke hoek van het park, waarbij de huidige dijk de rand van het Westerpark vormt, komt een nieuw windgemaal te staan. Dit wordt een specifieke plek, waar het oppompen van het water centraal staat en waar het herkenbare hoogteverschil is te zien tussen de polder (circa -2,3 NAP) en het niveau (+ 1.0 NAP) van het toekomstige Dijkpark. Het wordt een plek met zitelementen, waarop je aangenaam in de zon kan verblijven en waar je kan eventueel kan pootjebaden. De waterloop aan het Westergasfabriekterrein, achter de Gashouder nabij de Westerunie, spreekt hierbij het meest tot de verbeelding. Ook op andere plekken komen (meer informele) zitelementen. Zo ontstaat een klein wandelcircuit langs het water en door het groen.

3,5 m 4,5 m

De toekomstige plek van het windgemaal in het Dijkpark wordt omgeven door bloemrijke grasvelden waar je kan recreëren. Het bestaande bosschage aan de noordzijde van het spoor is opgenomen het ontwerp. Hierdoor kunnen circa 145 bomen behouden blijven. Wel wordt met het oog op sociale veiligheid gekeken welke beheersmaatregelen noodzakelijk zijn om de plek overzichtelijker te maken.

5m

9m

variabel

9m

8m

Afb. 74 - Dwarsdoorsnede watergang in relatie tot het Contactplein en het Dijkpark. Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

69

Afb. 75 - Impressie van het Dijkpark, kijkend richting het westen.

70

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.2 Dijkpark - Tuincascade en watertrappen

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

71

Afb. 76 - Plankaart tuincascades en watertrappen.

Afb. 77 - Comfortabele zitelementen langs het water.

Afb. 78 - Betonelementen gecombineerd met water en groen.

Afb. 79 - Visuele relatie met het water.

Afb. 80 - Terrassen aan het water met beschutting van groen.

72

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.2 Dijkpark - Tuincascade en watertrappen

Afb. 81 - Impressie Dijkpark gezien vanaf de westkant.

Ter hoogte van het toekomstig te ontwikkelen cultureel/ maatschappelijk gebouw komen tuincascades en watertrappen. Deze worden gekoppeld aan de cascade van de nieuwe waterloop. Hier kunnen mensen genieten op het terras, maar ook de kinderen kunnen hier lekker spelen. De watertuin wordt relatief ondiep gemaakt om te voorkomen dat kinderen er kunnen verdrinken. De begane grond van het gebouw wordt publiek toegankelijk gemaakt. Zo wordt de relatie met het Contactplein gelegd. De bomen die nu nog op de locatie van het toekomstige gebouw staan, worden onderzocht op verplantbaarheid. Hoofdstuk 4 gaat hier verder op in.

Afb. 82 - Afwisseling van betonnen elementen met drijvende planten.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

73

Afb. 83 - Dwarsdoorsnede en bovenaanzicht Contactplein en waterelementen in het Dijkpark.

Afb. 84 - Publieke ruimte van het Contactplein die rondom het gebouw doorloopt.

74

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.2 Dijkpark - Tuincascade en watertrappen

3,5 m

4,5 m

5,5 m

5m

5m

variabel

Afb. 85 - Transparante gevels rondom het toekomstige markante gebouw op het Contactplein.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

75

Afb. 86 - Plankaart Turbineplein.

Afb. 87 - Spelen met water langs de waterloop.

Afb.88 - Glijbaan voor de kinderen uit de buurt (tijdens en na schooltijd).

76

Afb. 89 - Speelobjecten waar voor elke leeftijdscatorgorie wat interessants is te beleven.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.3 Dijkpark - Turbinespeelplaats Aan het einde van de Turbinestraat komt in het Dijkpark een cluster van verschillende speelelementen en speelaanleidingen. Deze zijn voor kinderen uit de buurt. Ze kunnen hier na schooltijd spelen, maar de school (die in de Turbinestraat wordt gebouwd) kan er tijdens schooltijd ook gebruik van maken. De plekken lenen zich dus uitstekend voor multifunctioneel gebruik. De veiligheid van fietsers en spelende kinderen wordt hierbij wel gewaarborgd. In hoofdstuk 4 staat een nadere toelichting over welke verschillende leeftijdscategorieën in het gebied kunnen spelen en waar.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

77

Afb. 90 - Plankaart Isolatorplein.

Afb. 91 - Speelmogelijkheden onder een brug of viaduct.

Afb. 92 - Tunnel gecombineerd met actief programma, zoals een bioscoop.

Afb. 93 - Toepassing van zitelementen als verblijfsplekken.

Afb. 94 - Skateprogramma onder het viaduct.

78

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.4 Dijkpark - Isolatorplein Het Isolatorplein ligt aan het einde van de Isolatorweg, deels onder het spoorviaduct en deels in de open lucht. Deze plek vormt een belangrijke voetgangers- en fietsverbinding tussen Haven-Stad en de bestaande stad. Aan dit plein is ook de nieuwe waterloop gekoppeld, die de verbinding maakt met het watersysteem van de volkstuinen.

Daarnaast zorgt voldoende verlichting op de plek ervoor dat er geen donkere en sociaal onveilige situatie ontstaat. In de nadere uitwerking wordt een speciaal verlichtingsplan opgesteld voor dit type locaties binnen Sloterdijk I Zuid.

De ambitie is om in de toekomst een actief programma op te nemen onder het viaduct. Deze ambitie wordt onderzocht in samenhang met het aangrenzende gebied van het Westerpark.

Afb. 95 - Referentie van multifunctioneel gebruik van een onderdoorgang als ‘filmzaal’

Afb. 96 - Sociale veiligheid door middel van een goede lichtinval en verlichting.

Afb. 97 - Dwarsdoorsnede tunnel voormalige Contactweg.

4,5 m 4,5 m

5,5 m

13,5 m

5,5 m

Afb. 98 - Dwarsdoorsnede park en tunnel voormalige Contactweg.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

79

Uitwerking Schakelaarsveld

Afb. 99- Plankaart Schakelaarsveld.

Afb. 100 - Grasvelden waar men elkaar kan ontmoeten.

Afb. 101 - Het gras wordt afgewisseld met bomen.

Afb. 102 - Afwisseling van beplanting, gras en verblijfsmogelijkeheden.

Afb. 103 - Grasvelden worden aan de randen gemarkeerd met vaste planten.

80

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.5 Dijkpark - Schakelaarsveld

Het Schakelaarsveld bevindt zich, zoals de naam al aangeeft, aan het einde van de Schakelstraat. Het veld is licht glooiend ingericht met grote, vaste plantenborders. De borders zullen het hele jaar een aantrekkelijk beeld geven en leveren een bijdrage aan de biodiversiteit. De randen worden gemarkeerd door groepen bomen, al dan niet gecombineerd met heesters. Het Schakelaarsveld is uiteindelijk ‘de groene huiskamer’ van Sloterdijk I Zuid waar kinderfeestjes, speelmiddagen of andersoortige activiteiten kunnen plaatsvinden. De bomen die zijn geschonken door de Sikh-gemeenschap, maken straks ook deel uit van het toekomstige Dijkpark.

4,5 m

4,5 m

5,5 m

44 m

Afb. 104 - Dwarsdoorsnede overgang Dijkpark en toekomstige bebouwing.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

81

Afb. 105 - Plankaart Kabelplein.

Afb. 106 - Afwisseling van verschillende elementen die aanleiden tot sport en spel.

Afb. 107 - Speel- en sportaanleidingen worden ingepast in een groene omgeving.

Afb. 108 - Geprogrammeerde sport wordt opnomen in dit deel van het park.

Afb. 109 - Eventuele mogelijkheden voor een klein skatepark.

82

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.5.6 Dijkpark - Kabelplein

Sloterdijk I Noord

Sloterdijk I Zuid

Sloterdijk II

Sloterdijk Centrum Volkstuinparken Sportpark Spieringhorn

Westergasfabriek

Afb. 110 - Relatie sport- en spelfaciliteiten in Sloterdijk I Zuid met de aangrenzende project- en recreatiegebieden, te weten Sloterdijk Centrum, Sloterdijk 2 & 3, De Brettenzone, het Westerpark en Sportcomplex Spieringhorn.

Het Kabelplein is een locatie met een aantal grootschalige sport- en speelaanleidingen. Het gaat om een geclusterde groep van minimaal twee grotere sportvelden aan de oostzijde van het Kabelplein. Aan de A10-zijde komt een mix van speelobjecten die aanmoedigen tot beweging. Net als bij het Schakelaarsveld worden er boomgroepen geplant om bepaalde plekken te markeren. Het plein wordt afgewisseld met vaste planten, heesters en bomen. Onderzocht wordt of er ruimte is voor horeca of een sportprogramma onder het viaduct van de A10. Op

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

deze manier wordt er nadrukkelijk een relatie gezocht met het aangrenzende gebied Sloterdijk Centrum. Daarnaast geldt voor alle viaducten onder de A10 (Transformatorweg, Kabelweg en Changiweg) dat deze, samen met Sloterdijk Centrum, een kwaliteitsimpuls krijgen, net als de onderdoorgang bij Molenwerf. De sport- en speelaanleidingen zijn onderdeel van een groter activiteitennetwerk. Dit circuit verbindt middels een hardlooproute onder andere Sloterdijk, 1, 2, 3, Centrum, De Bretten en het Westerpark met elkaar.

83

Afb. 111 - Plankaart ontwerp Kabelweg 84

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.6 - Kabelweg De Kabelweg is momenteel een van de ontsluitingswegen van Sloterdijk I Zuid voor de auto. Daarnaast is het op de schaal van Haven-Stad een belangrijke ontsluitingsweg voor de fiets. Vanwege een toenemend intensief gebruik van de fiets wordt de Kabelweg daarom ingericht als fietsstraat. De weg krijgt dus een andere indeling met ander materiaal, waarbij aansluiting wordt gezocht met de andere straten in Sloterdijk I Zuid. Op de Kabelweg wordt de rijbaan uitgevoerd in rood asfalt, met in het midden een strook gebakken klinkers. De Condensatorweg wordt in zijn geheel uitgevoerd in baksteen met aan de noordzijde een witte blokmarkering voor fietsers. Zowel de Kabelweg als de Condensatorweg zijn belangrijke routes om vanuit Sloterdijk I Zuid richting station Amsterdam Sloterdijk te gaan, en van Bos en Lommer richting de toekomstige Haven-Stad. De voetpaden krijgen – net als de straten – dezelfde betontegels van 30 bij 30 centimeter. De huidige Kabelweg heeft aan weerszijden parkeerplaatsen. Deze keren in de toekomstige situatie niet terug, zodat er meer groen kan worden aangeplant. 50 kV tracé Belangrijk aandachtspunt is nog de tracéstudie die momenteel plaatsvindt over de inpassing van nieuwe 50 kV-leidingen vanuit de Hemcentrale richting de binnenstad. Afb. 112 - Verblijfsplekken tussen de bomen.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

85

Afb. 113 - Inrichting flexibele openbare ruimte als terras.

Afb. 114 - Inrichting flexibele openbare ruimte als lokale zitplaats.

Afb. 115 - Inrichting flexibele openbare ruimte als lokale speelplek/speelaanleiding. 86

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.6 - Kabelweg

5m

3m

7.5 m

10 m

7 m

Afb. 116 - Dwarsdoorsnede met bovenaanzicht ten behoeve van de flexibele indeling groenzone Kabelweg. Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

87

Afb. 117 - Luchtfoto bestaande situatie Transformatorweg. 88

3.7 - Overgang Transformatorweg

89

Afb. 118 - Plankaart zijde Transformatorweg.

Afb. 119 - Inspiratiebeeld openbare ruimte toekomstige Transformatorweg.

Afb. 120 - Inspiratiebeeld openbare ruimte toekomstige Transformatorweg.

90

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.7 - Overgang Transformatorweg

Inrichting zuidzijde Transformatorweg De zuidzijde van de Transformatorweg (ofwel de noordzijde van projectgebied Sloterdijk I Zuid) wordt ingericht als stedelijke straat met (naast wonen en werken) verschillende maatschappelijke en culturele functies, detailhandel en horeca in de plint. De grens van het vontwerp voor de openbare ruimte loopt tot 15 meter uit de gevel ten noorden van Sloterdijk I Zuid. De eerste 15 meter wordt ingericht met een brede stoep met verblijfsplekken en straatbomen. Onderzocht wordt of de bestaande bomen verplant kunnen worden en op te nemen zijn in de toekomstige openbare ruimte van Sloterdijk I Zuid langs de Transformatorweg. Op deze manier is er direct groen van formaat aanwezig bij de nieuwe inrichting. De Transformatorweg wordt één van de groenste stadsalleeën van de toekomstige HavenStad. Een prima plek om te verblijven. Rijbanen De herinrichting van de rest van de Transformatorweg is een afzonderlijk project en valt buiten het bestek van Sloterdijk I Zuid. Voorlopig blijft het nog een doorgaande weg, met 2x2 rijbanen (dus in totaal 4 rijbanen). Op termijn verschuiven de twee noordelijke rijbanen naar het zuiden van de Transformatorweg. Aan de zuidzijde wordt ook een vrijliggende busverbinding toegevoegd – dat wordt nu onderzocht.

De busverbinding is bedoeld als een hoogwaardige openbaar vervoersverbinding, die als een snelle verbinding tussen station Amsterdam Sloterdijk en Centraal Station zal functioneren. Het is mogelijk dat in de toekomst, na de opwaardering van de Nieuwe Hemweg, de buitenste twee rijstroken worden gereserveerd als busstrook voor de HOV-busverbinding. Als men in de toekomst de westelijke metroring richting Amsterdam Centraal sluit, komt deze HOV-busverbinding mogelijk te vervallen. Dan kan de Transformatorweg mogelijk worden afgewaardeerd naar 2x1 rijbanen. Het streven is om uiteindelijk nog meer rijbanen in te wisselen voor groen. Zo ontstaat er meer ruimte voor verblijf en een groene stadstraat.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

Watergang Ook is het noodzakelijk om een watergang te realiseren in de Transformatorweg. Dit in verband met het verlagen van de grondwaterstand voor de toekomstige bebouwing in heel Sloterdijk I. Natuurlijk draagt deze watergang ook bij aan de klimaatadaptatie. De watergang speelt ook op de schaal van Haven-Stad een belangrijke rol: het is namelijk onderdeel van een grotere waterstructuur die gerealiseerd wordt tussen de Coen- en Vlothaven en de Moezel- en Mainhaven. De ruimte om de watergang te kunnen graven, ontstaat aan de noordkant van de Transformatorweg, als daar de twee bestaande rijbanen worden verplaatst. Zonder die verplaatsing kan de watergang niet worden ingepast, vanwege de aanwezigheid van een rioolpersleiding. Groen Door alle rijbanen naar de zuidzijde van de Transformatorweg te verplaatsen, en al het groen en de watergang naar de noordzijde, ontstaat een asymmetrisch profiel. Zo wordt voorkomen dat het toekomstige groen een versnipperd beeld oplevert. Rond de watergang is ruimte voor een samenhangende, groene parkzone met verschillende verblijfs- en gebruiksmogelijkheden. Kabels en leidingen Er liggen momenteel verschillende hoofdkabels en -leidingen in het bestaande profiel van de Transformatorweg waarmee rekening gehouden moet worden. Dit zijn met name een rioolpersleiding van Waternet, een hoofdleiding stadswarmte en een hogedruk gasleiding van Gasunie.

Dit zorgt voor enige restricties wat betreft de inrichting van de openbare ruimte. Toekomstige ontwikkelingen Vanwege de toekomstige ontwikkelingen van de Transformatorweg en Sloterdijk I Zuid, is het getoonde ontwerp een impressie van de openbare ruimte. De zone langs de Transformatorweg wordt dus nog verder uitgewerkt.

91

Valt buiten projectgebied

Sloterijkdijk I Zuid

Sloterijkdijk I - Noord

15 meter grens projectgebied Sloterdijk I Zuid

1.5 m 4.5 m

3m

7m

Sloterijkdijk I Zuid

Sloterijkdijk I - Noord

Fase 2 - Dwarsdoorsnede Transformatorweg: deels ophogen, rijbanen verschuiven naar de noordzijde Sloterdijk I Zuid + aanbrengen watergang.

3.5 m

6.7 m

7m

Sloterijkdijk I Zuid

Sloterijkdijk I - Noord

Fase 1 - DwarsdoorsnedeTransformatorweg: ophoging van de noordzijde Sloterdijk I Zuid tot aan het bestaande fietspad. Verplaatsen bestaande bomen in het nieuwe profiel van het trottoir. bus buitenzijde, andere markering

3.5 m

4m

5m

4m

Afb. 121 - Bestaande situatie Transformatorweg.

92

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.7 - Overgang Transformatorweg

Sloterijkdijk I Zuid

7m

4m

3.5 m

6.7 m

7 m

Afb. 122 - Optie met vaste planten en kruidenlaag in de groenstrook.

Afb. 123- Optie met fietsparkeren in de groenstrook.

Afb. 124 - Optie met zitelementen in de groenstrook.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

93

Afb. 125 - Plankaart grens Sloterdijk I Zuid en gebiedsentree Westerpark.

94

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.8 - Studies overgang Westerpark Deze deeluitwerking valt ook deels buiten het projectgebied van Sloterdijk I Zuid. Van belang is de inrichting van dit gebied in samenhang met het Westerpark te bekijken. Vanwege de ontwikkelingen en uitbreiding rondom het huidige Mediacollege in de oosthoek van Sloterdijk I Zuid, is er eind 2019 studie verricht naar mogelijke ontwerpen voor de aansluiting met het entreegebied van het Westerpark. Nu oogt het gebied aan de parkeerzijde van het Mediacollege nog als een ‘achterkant’. Het heeft geen relatie met het aangrenzende Westerpark en de Transformatorweg. Ditzelfde geldt voor het Westerpark: die kant wordt ervaren als een ‘achteringang’ van het huidige park. Vanuit het document ‘Een toekomstbestendig Westerpark’ is de visie om dit gebied in de toekomst te transformeren naar een volwaardig entreegebied met een nieuwe voorkant van het Westerpark.

De uitkomst van de studie heeft geleid tot twee varianten die momenteel nader worden onderzocht. Variant 1 gaat uit van een ‘campusmodel/-ruimte’, waarin verschillende nieuwe verblijfsplekken worden toegevoegd (bijvoorbeeld banken, zitranden, trappen) en verschillende soorten beplanting. Variant 2 beoogt een meer parkachtige uitstraling. Dit gebeurt door subtiele vormgeving, zoals organische paden, kruidachtige vegetatie en zit- en speelaanleidingen. Beide varianten zorgen ervoor dat de bestaande plek wordt getransformeerd van een ongedefinieerd gebied naar een prachtig verblijfsgebied met betekenis (zie volgende pagina).

Er ligt dus vanuit beide projecten een kans om dit gebied beter op de kaart te zetten. Het kan een volwaardig entreegebied worden waarin het Mediacollege en het Westerpark goed op elkaar aansluiten.

Afb. 126 - Bestaande situatie overgang tussen Sloterdijk I Zuid en gebiedsentree Westerpark.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

95

3.

Afb. 127 - Variant 1 - ‘Campusmodel/ruimte’ met een actievere programmering en verblijfsplekken.

Afb. 128 - Gebruik van het bestaande hoogteverschil tussen de oude Spaarndammerdijk en Sloterdijk I Zuid.

Afb. 129 - Aankleding met een mix van soorten beplanting.

Afb. 130 - Toepassing van zitelementen nabij Mediacollege (voorbeeld van een actievere programmering van de openbare ruimte).

Afb. 131 - Aantrekkelijke openbare ruimte met verblijfskwaliteit (voorbeeld van een actievere programmering van de openbare ruimte).

96

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

3.8 - Studies overgang Westerpark

Afb. 132 - Variant 2 - Uitbreiding van het parkachtige karakter tot aan de gevel van het Mediacollege.

Afb. 133- Hoogteverschillen als aanleiding voor zitplekken.

Afb. 134 - Toepassing van kruidachtige vegetatie.

Afb. 135 - Kunstelementen als zit- en speelaanleiding.

Afb. 136 - Uitbreiding van de bestaande padenstructuur in het park.

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid

97

T h e m a ’s In dit hoofdstuk worden de verschillende thema’s van het ontwerp van de openbare ruimte voor Sloterdijk I Zuid uiteengezet.

4

Afb. 137 - Verkeerscirculatie autoverkeer + toegangen tot multifunctionele parkeervoorzieningen. In een later stadium worden de definitieve locaties afgestemd.

Afb. 138 - Kaart uit Integraal Raamwerk Haven-Stad.

100

Ontwerp Openbare Ruimte Sloterdijk I Zuid