01 Voortgangsrapportage Woningkwaliteit 2020.pdf

Programma Woningkwaliteit Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

Gemeente Amsterdam Maart 2021

INHOUDSOPGAVE

SAMENVATTING .................................................................................................................................... 1 1. INLEIDING .......................................................................................................................................... 3 1.1. 1.2. 1.3. 2.

BORGEN WETTELIJKE WONINGKWALITEIT ..................................................................................... 4 2.1. 2.2. 2.3 2.4

3.

DE IMPACT VAN CORONA ................................................................................................................... 4 HET SIGNALEREN VAN ACHTERSTALLIG ONDERHOUD ................................................................................ 4 HANDHAVINGSPROJECTEN: VOORTGANG EN RESULTATEN ......................................................................... 6 SAMENWERKING EN BELEIDSVORMING OP HET GEBIED VAN HANDHAVING .................................................. 10

VOORKOMEN VERSLECHTERING & STIMULEREN VERBETERING .................................................. 12 3.1. 3.2. 3.3.

4.

STUREN OP WONINGKWALITEIT ........................................................................................................... 3 PROGRAMMA WONINGKWALITEIT: DOELSTELLING .................................................................................. 3 LEESWIJZER ..................................................................................................................................... 3

INFORMATIE EN COMMUNICATIE........................................................................................................ 12 PROFESSIONALISEREN VVE’S.............................................................................................................. 13 KLIMAATDOELSTELLINGEN: VERDUURZAMING EN ENERGIETRANSITIE ......................................................... 13

ACTUELE ONTWIKKELINGEN ........................................................................................................ 15 4.1. 4.2.

AANPAK LODEN LEIDINGEN ............................................................................................................... 15 ANDERE KWALITEITSTHEMA’S ............................................................................................................ 16

5.

INZET 2021 IN OVERZICHT ............................................................................................................ 17

6.

FINANCIERING PROGRAMMA WONINGKWALITEIT ...................................................................... 18

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

Samenvatting

In de kern: doelstelling en conclusies tot 2021 Amsterdam is een mooie stad en veel mensen wonen er met plezier. Dat wil het college zo houden. Goede woningen dragen daaraan bij. De kwaliteit van woningen is niet altijd aan de buitenkant zichtbaar. Achter frisse gevels kan vocht- en schimmel, een nauwelijks te verwarmen huis of een slechte fundering schuilgaan. Dit gaat ten koste van de leefbaarheid voor bewoners en het voortbestaan van de bestaande woningen en woonbuurten. De Amsterdamse woningvoorraad is relatief oud en daarmee naar de nieuwbouwstandaard van matige kwaliteit. Door de hoge druk op de woningmarkt is kwaliteit nauwelijks meer een onderscheidende factor bij verhuur of verkoop. Om te voorkomen dat er gevaarlijke of ongezonde situaties ontstaan, moeten woningen in Nederland voldoen aan een minimale wettelijke kwaliteit, die veelal gelijk is aan de kwaliteitseisen die golden op het moment dat de woning gebouwd werd. Het onderhoud en beheer van gebouwen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Het is een taak van de gemeente om toezicht te houden op de wettelijke woningkwaliteit. Daarnaast wil de gemeente een bijdrage leveren aan een woningvoorraad die gezond is en klaar voor de toekomst.

Het college hecht er veel waarde aan dat alle Amsterdammers kunnen wonen in een woning van voldoende kwaliteit, nu en in de toekomst, daarom is in 2017 begonnen met de uitvoering van het programma Woningkwaliteit. Het programma levert een bijdrage aan behoud en verbetering van de woningkwaliteit in Amsterdam door inzet op: 1. Het borgen van wettelijke woningkwaliteit; 2. Het voorkomen dat woningen verslechteren; 3. Het stimuleren van een extra kwaliteitsimpuls voor woningen. Een greep uit de resultaten De resultaten van de inzet op woningkwaliteit laten zien dat een goede woning voor veel Amsterdammers niet vanzelfsprekend is. Op het gebied van handhaving op woningkwaliteit wordt binnen het programma gewerkt in (thema)projecten die inspelen op actuele ontwikkelingen en/of bijdragen aan het vergroten van de kennis over (de handhaving op) woningkwaliteit. In 2020 is gewerkt aan zes bestaande handhavingsprojecten, onder andere gericht op het verhelpen van vocht- en schimmelproblematiek in woningen en het opsporen en herstellen van onveilige galerijflatvloeren. Ook is een nieuw project opgestart gericht op de sanering van loden leidingen. In 2020 is de inzet op handhaving in delen van het jaar aangepast omdat door de corona-richtlijnen de huisbezoeken aan banden werden gelegd.

We begonnen 2020 met bijna 1500 woningen waar we aan werkte vanwege (een vermoeden van) onvoldoende woningkwaliteit. Daar kwamen in de loop van 2020 zo’n 375 woningen bij, waarvan circa 180 binnen het project loden leidingen. Ruim 650 woningen zijn in 2020 verbeterd naar aanleiding van het programma Woningkwaliteit.. Zo zijn onder meer:  Twee corporatiecomplexen in noord gerenoveerd.  Verspreid over de stad 90 woningen van herhaaldelijke overtreders verbeterd en zijn in 30 woningen vocht en schimmelklachten verholpen. 1

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021



Zijn van 4 flats de galerijen verbeterd.

In 600 woningen is de handhavingszaak gesloten omdat geconstateerd is dat het onderzochte kwaliteitsaspect voldeed. Zo is onder meer:  Voor 6 flats gehandhaafd op de onderzoeksplicht en aangetoond dat de galerijen voldoen aan de wettelijk norm.  In circa 95 woningen middels een lood in watertest aangetoond dat er geen sprake is van een te hoog loodgehalte. Hoewel een gevelopname niet alles verteld over de achtergelegen woningen is gebrekkig buitenonderhoud een indicator voor slecht woningen. In 2021 is een eerste ronde gevelopnames in Amsterdam afgerond (project quick-scan). Op basis van deze gevelopnames kun je in Amsterdam gebreken vermoeden bij 7.500 woningen. In 2020 is veel aandacht en capaciteit uitgegaan naar de sanering van loden drinkwaterleidingen. Naast bovengenoemd handhavingsproject zijn onder andere afspraken gemaakt met verschillende woningeigenaren, zijn bewoners via !WOON ondersteund, is op grote schaal gerichte communicatie ingezet en is met andere gemeenten en verschillende ministeries gesproken over aanscherping van regelgeving en meetmethoden. Over de voortgang hiervan wordt u op regelmatige basis separaat geïnformeerd. Daarnaast is er in 2020 veel aandacht uitgegaan naar de relatie tussen woningkwaliteit en duurzaamheid.

Er is een week van de vve georganiseerd waar aandacht is besteed aan het goed organiseren van vve’s, het onderhoud en de verduurzaming van woningen. Ook is in 2020 meegedacht met onder andere de renovatiemotor en een nieuwe stedelijke aanpak om vve’s te ondersteunen bij verduurzaming. Aan de realisatie van beiden wordt in 2021 binnen het programma woningkwaliteit verder invulling en uitvoering gegeven. Er zijn drie campagnes uitgevoerd om bewoners bewust te maken van het belang van een gezonde en veilige woning en hoe ze daar zelf aan kunnen bijdragen. De campagnes in 2020 richtten zich op ventilatie in huis, gevaarlijke balkons en koolmonoxide. De campagnes zijn uitgerold via social media, advertenties op websites en filmpjes op At5. Het programma Woningkwaliteit is ook betrokken bij andere actuele vraagstukken die raken aan fysieke aspecten van woningen. In 2020 is het programma betrokken bij de hernieuwing van de Amsterdamse Kaderafspraken en het kwaliteitsoverleg tussen corporaties, huurders en gemeente. Daarnaast is er betrokkenheid bij thema’s als Kilmaatadaptatie, Japanse Duizendknoop en Bruggen- en Kademuurherstel en de impact daarvan op de kwaliteit van de woningvoorraad. Accenten van de inzet in 2021 De inzet op de doelstellingen uit het programma Woningkwaliteit wordt ook in 2021 gecontinueerd.

In 2021 worden bestaande projecten, beleidsontwikkelingen en communicatie-inzet voortgezet en geëvalueerd. Zo ronden we het project galerijflatvloeren af, zetten we meer en verder in op de sanering van loden leidingen en gaan we door met de inzet op het verhelpen van vocht- en schimmelklachten. We gaan ook verder met de inzet van nieuw verworven instrumenten als de bestuurlijke boete en beheerovername. In aanvulling op de handhaving richten we ons op een bredere ondersteuning van VvE’s en het verbinden van woningverbetering aan energietransitie. Daarnaast blijven we aandacht vragen voor verschillende aspecten van goed en veilig wonen, bijvoorbeeld met gerichte informatie en campagnes. Ook wordt gewerkt aan de ontwikkeling van een online funderingsloket voor bewoners. Hiernaast is er blijvende aandacht voor beleids- en kennisontwikkeling. 2

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

1. Inleiding

Amsterdam is een mooie stad en veel mensen wonen er met plezier. Dat wil de gemeente zo houden. Goede woningen dragen daaraan bij. Voorliggend document schetst de invulling en resultaten van de extra inzet die in Amsterdam sinds 2017 aan de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad gegeven wordt. Daarnaast laat het de beoogde inzet op dit thema in 2021 zien. 1.1.

Sturen op woningkwaliteit

De Amsterdamse woningvoorraad is relatief oud en daarmee naar de nieuwbouwstandaard van matige kwaliteit. Het onderhoud en beheer van gebouwen is de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Door de hoge druk op de woningmarkt is kwaliteit nauwelijks meer een onderscheidende factor bij verhuur of verkoop. Ook is het verbeteren van woningen vaak een ingewikkeld proces. Op bouwkundig vlak, maar ook vanwege de noodzakelijke samenwerking met andere huurders, verhuurders en kopers in één complex. Dit leidt ertoe dat (tijdige) investeringen in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad soms uitblijven. Om te voorkomen dat er gevaarlijke of ongezonde situaties ontstaan, moeten woningen in Nederland voldoen aan een minimale wettelijke kwaliteit, die veelal gelijk is aan de kwaliteitseisen die golden op het moment dat de woning gebouwd werd. Het is een taak van de gemeente om toezicht te houden op de wettelijke woningkwaliteit. Daarnaast wil de gemeente een bijdrage leveren aan een woningvoorraad die gezond is en klaar voor de toekomst. 1.2.

Programma Woningkwaliteit: doelstelling

Toezicht op de wettelijke minimale woningkwaliteit is een taak van de gemeente, die in Amsterdam bij de stadsdelen is belegd. Onder andere door de druk op de woningmarkt en de grote nieuwbouwopgave moeten de stadsdelen scherp prioriteren in hun toezichtstaken. Hierdoor is toezicht op de kwaliteit van de bestaande voorraad veelal beperkt tot het reageren op signalen en handhavingsverzoeken van derden (reactief). Om meer aandacht te besteden aan kwaliteit, veiligheid, gezondheid en comfort van de bestaande woningvoorraad en de stadsdelen te ondersteunen in hun taken is in 2017 begonnen met de uitvoering van een programma Woningkwaliteit. Het programma levert een bijdrage aan het behouden en verbeteren van de woningkwaliteit in Amsterdam door in te zetten op drie actielijnen: 4. Het borgen van wettelijke woningkwaliteit; 5. Het voorkomen dat woningen verslechteren; 6. Het stimuleren van een extra kwaliteitsimpuls voor woningen 1.3.

Leeswijzer

Wilt u inzicht in de handhavingsprojecten en resultaten van actielijn 1? Dan kunt u hoofdstuk 2 te lezen. Wilt u inzicht in de inspanningen en resultaten op actielijn 2 en 3? Dan kunt u hoofdstuk 3 lezen. Hoofdstuk 4 gaat in op actuele ontwikkelingen aangaande de actielijnen. In alle hoofdstukken staat ook de inzet in 2021 benoemd, deze is samengevat in de tabel op pagina 19. In de tekstkaders is achtergrondinformatie en casuïstiek opgenomen. 3

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

2. Borgen wettelijke woningkwaliteit

Een goede woning is een basisbehoefte voor bewoners en belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. De kwalitatieve eisen voor bestaande bouw zijn in de eerste plaats gericht op constructief behoud, veiligheid en gezondheid. Toezicht en handhaving op de wettelijke minimale woningkwaliteit is in Amsterdam bij de stadsdelen is belegd.

Tekstkader 1. Uitvoeringsafspraken met de stadsdelen Voor de uitvoering zijn de volgende afspraken gemaakt over de ondersteuning van de stadsdelen vanuit het programma woningkwaliteit: 1. In samenspraak met de stadsdelen wordt een quick-scan van de woningvoorraad uitgevoerd. Dossiers die volgen uit de quick-scan liggen voor een vervolg in eerste plaats bij het stadsdeel (zie 2.2). 2. Concrete individuele woningklachten en handhavingsdossiers komen binnen bij de stadsdelen. Bijvoorbeeld via Meldpunt Woningonderhoud. Op verzoek en indien capaciteit voor handen is, ondersteunt Wonen (zie 2.2 en 2.3.1). 3. Wonen neemt het voortouw in stadsdeel overschrijdende handhavingsprojecten, zoals loden leidingen, vocht- en schimmel en galerijflatvloeren (zie 2.3).

Met de inzet vanuit het programma Woningkwaliteit worden de stadsdelen beleidsmatig en in de uitvoering ondersteund. Het programmateam woningkwaliteit neemt het voortouw in het vormgeven en uitvoeren van stadsbrede themaprojecten die bijdragen aan meer kennis over kwaliteitsaspecten en de ontwikkeling van stadsbreed handhavingsbeleid. Dit betekent dat de handhavingstaak op onderdelen meer actief wordt vormgegeven. 2.1. De impact van corona Een belangrijke schakel in het werk van toezicht en handhaving woningkwaliteit is het bezoeken van woningen. Zowel bij de eerste woningopname, tussentijdse controle, als aan het eind bij een oplevering. In alle gevallen is de toezichthouder ter plaatse en constateert of controleert zelf de gebreken en het uitgevoerde herstel. Gedurende het grootste deel van 2020 konden er door corona-maatregelen geen of slechts onder hele strenge voorwaarde of in schrijnende situaties huisbezoeken plaatsvinden. Bureauwerk kon gewoon doorgang vinden. In grote delen van 2020 is ingezet op contactloos werk, zoals de quick-scan (zie 2.2). In een aantal zaken is gebruik gemaakt van foto’s voor controles die normaal op locatie plaatsvinden. In een enkel geval is het mogelijk om een constatering te doen zonder de woning in te gaan, bijvoorbeeld bij de constatering van een loden leiding in een waterput voor de deur.

Omdat aannemers vaak ook niet in de woningen terecht konden om gebreken te herstellen is zeer regelmatig, op verzoek van een overtreder, de termijn van handhavingszaken verlengd. 2.2. Het signaleren van achterstallig onderhoud Er zijn twee projecten waar het programmateam Woningkwaliteit bijdraagt aan het signaleren van achterstallig onderhoud, terwijl het oppakken van individuele casuïstiek die daaruit volgt in de eerste plaats bij de stadsdelen ligt. Dit zijn de quick-scan en het meldpunt Woningonderhoud. De quick-scan: een eerste kwaliteitsindruk De quick-scan is een methode om stadsbreed een eerste indruk te krijgen van een kwaliteitsaspect van woningen. Per stadsdeel worden gevels van alle woningen op basis van dezelfde criteria beoordeeld als goed, matig of slecht. De quick-scan zegt niets over de situatie in de woningen achter de gevel. Het programmateam ondersteunt de stadsdelen bij de quick-scan om de uniformiteit te 4

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

borgen. De resultaten van de quick-scan worden met het betreffende stadsdeel besproken. De als slecht beoordeelde panden worden door de stadsdelen opgepakt. Bij onvoldoende capaciteit of kennis kan het stadsdeel ondersteuning vragen aan het programmateam. In dat geval worden adressen geregistreerd in het deelproject “meldingen” (zie 2.3.1).

Nieuwezijds Voorburgwal tijdens de quickscan in lock down, geheel verlaten

In 2020 is de quick-scan:  In stadsdeel Centrum uitgevoerd. Hiermee is de quick-scan, in alle stadsdelen uitgevoerd.  In stadsdeel Noord geactualiseerd: de in 2017 eerder als matig en slecht beoordeelde woningen zijn opnieuw gescand. In tabel 1 is te zien dat er bij bijna twee procent van de gescande woningen, ruim 7.500 woningen op basis van de gevel sprake is van achterstallig onderhoud. De stadsdelen Centrum, Zuid en Nieuw-West (grote complexen met veel woningen) zijn relatief Tabel 1: Resultaten quick-scan 1 januari 2021 Goed 418.668 98,2% sterk vertegenwoordigd in de matige en slechte woMatig 3.845 0.9% ningen op basis van een gevelinspectie. In Zuid-Oost Slecht 3.747 0,9% is op basis van de gevelinspectie weinig sprake van 426,260 100,0% slechte of matige woningkwaliteit. In 2021-2022 wordt aan de herscan een actief informatietraject richting eigenaren gekoppeld. Figuur 1: Aandeel per stadsdeel in resultaten slecht en matig - 1 januari 2021 Matig Slecht 0%

10% Noord

20% 30% 40% Centrum Zuid-Oost

50% 60% Nieuw West

70% Oost

80% West

90% Zuid

100%

Meldpunt Woningonderhoud Eind februari 2018 is het startschot gegeven voor het online Meldpunt Woningonderhoud.1 Het doel van het meldpunt is om bewoners één eenduidig en herkenbaar aanspreekpunt te bieden om klachten over achterstallig onderhoud digitaal bij de gemeente te melden. De meldingen komen voor afhandeling terecht bij het betrokken stadsdeel. In 2020 zijn er ruim 280 nieuwe meldingen geregistreerd. Dit is een lichte stijging ten opzichte van het aantal meldingen in 2019 (ruim 250).

1 Invulling motie 1185 van raadslid Flentge (SP), inzake de Begroting 2018 en motie 953 van raadslid Van Soest

(PvdO) inzake de Woonagenda 2025. 5

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

2.3 Handhavingsprojecten: voortgang en resultaten Toezicht en handhaving op een slechte woning is vaak een langdurig en intensief traject dat uit verschillende fases bestaat (zie tekstkader 2). In 2020 is aan de volgende handhavingsprojecten gewerkt:  Meldingen (zie 2.3.1);  Galerijflatvloeren (zie 2.3.2);  Vocht en Schimmel (zie 2.3.3);  Herhaaldelijke overtreders (zie 2.3.4);  Funderingen (zie 2.3.5);  Huurcommissiezaken 2 (zie 2.3.6); Daarnaast is het project Loden Leidingen opgestart. Dit wordt toegelicht in 4.1. Projecten verschillen sterk in aard en omvang.

Tekstkader 2. Het proces van handhaving Elk project is net even anders. Toch vallen een aantal hoofdfases in handhaving te onderscheiden. Voor elke fase geldt dat een, naar omstandigheden, redelijke termijn gesteld wordt:  Opnamefase: er is een vermoeden van onvoldoende kwaliteit. Eigenaren en bewoners worden benaderd voor een woningopname (binnen en buiten).  Vriendelijk overleg: als gebreken zijn geconstateerd, wordt de eigenaar geïnformeerd en verzocht een plan van aanpak op te stellen om de gebreken te verhelpen. Er kan ook voor gekozen worden deze fase over te slaan, bijvoorbeeld bij spoedeisende situaties of herhaaldelijke overtreders.  Handhavingsfase: leidt vriendelijk overleg niet tot een passend verbetervoorstel? Dan volgt een handhavingsvoornemen en uiteindelijk een handhavingsbesluit, vaak gekoppeld aan een last onder dwangsom. Een dossier kan gesloten worden als de woning is opgeknapt (woning is verbeterd), als bij controle bleek dat de woning voldeed aan de wettelijke kwaliteit (woning voldoet), omdat de bewoners geen medewerking verlenen of omdat een stadsdeel een dossier zelf oppakt.

In totaal zijn sinds de start van het programma circa 9.275 woningen opgenomen in de verschillende projecten vanwege een vermoeden van of kans op woninggebreken. Het overgrote deel van de woningen maakt onderdeel uit van het project galerijflatvloeren waarin 106 galerijflats zijn opgenomen, met samen circa 7250 woningen die de kwaliteit van de galerij moeten aantonen. Uiteindelijk is voor circa 7.000 van de onderzochte woningen na onderzoek aangetoond dat de kwaliteit voldoende was. In totaal zijn binnen het programma woningkwaliteit inmiddels ruim 1500 woningen verbeterd tot op het wettelijke niveau, waarvan 650 woningen in 2020 (zie figuur 2). In 2020 zijn er circa 375 nieuwe adressen geïdentificeerd met vermoedens van (ernstige) kwaliteitsgebreken. Al deze adressen worden geïnspecteerd, waarna bij geconstateerde onvoldoende kwaliteit wordt over gegaan tot het vriendelijk traject danwel handhaving om ervoor te zorgen dat de woningen worden verbeterd. Het aantal adressen dat nog in dit proces zit is in 2020 fors gedaald (figuur 3) omdat veel verbetertrajecten zijn afgerond (figuur 2) en er van een aantal galerijflats na onderzoek is aangetoond dat de galerij veilig is (woningen bleken te voldoen). Hierdoor is Figuur 2. Aantallen woningen verbeterd (per jaar) 700

Figuur 3. Aantal woningen in de werkvoorraad/verbetertraject 3000

600

2500 500

2000

400

1500

300

1000

200

500

100

0 1 januari 1 januari 2018 2019 handhavingsfase opnamefase

0 1 januari 2018

1 januari 2019

1 januari 2020

1 januari 2021 6

1 januari 1 januari 2020 2021 vriendelijk overleg fase

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

er in 2021 dan ook ruimte voor nieuwe adressen en zijn er nieuwe projecten in voorbereiding die we op willen te starten.

Figuur 4: Meldingen voortgang per fase 900

naar stadsdeel

800 geen medewerking woning voldoet

700

600 2.3.1 Meldingen stadsdelen 500 woning is Door het grote aantal toezichtstaverbeterd 400 ken en -prioriteiten bij de stadsdeoverige fases len en de bouwopgave, dreigt 300 handhavingsfase toezicht en/of handhaving op 200 (complexe) klachten over bevriendelijk 100 overleg fase staande woningen soms te blijven opnamefase 0 liggen. Onder voorbehoud van jan '18 jan '19 jan '20 jan '21 beschikbare capaciteit kan een stadsdeel het programmateam vragen actief te ondersteunen bij deze zaken. Sinds de start van het programma zijn circa 920 adressen vanuit de stadsdelen als melding overgedragen aan het programmateam. Dit betreft verschillende kwaliteitsaspecten die niet passen binnen een themaproject. In 2020 zijn er 115 nieuwe adressen, hoofdzakelijk uit Zuid en West, overgedragen aan project meldingen. Er zijn in 2020 ruim 520 woningen verbeterd, waaronder twee grote corporatiecomplexen in stadsdeel Noord waarvan de renovatie is afgerond.

Tekstkader 3. Een casus – meldingen, installatiekeuringen In navolging van de in 2019 afgeronde projecten betreffende installatiekeuringen wordt er nu een installatiekeuring uitgevoerd wanneer de toezichthouders op een specifiek adres gebreken vermoeden. In 2020 zijn 5 installatiekeuringen aangemeld van woningen waar getwijfeld werd over de kwaliteit van de gas- en elektra installaties. Er is één pand naar voren gekomen uit de quick-scan, waar bij de woningopname vermoedens waren van gebreken aan de gas- en elektra installaties. In overleg met het stadsdeel en de Omgevingsdienst is besloten de installaties van de onder de woningen gelegen wasserette ook te keuren. Tijdens de keuring is geconstateerd dat zowel de gastoevoer van verschillende apparaten in de wasserette als het rookgasafvoerkanaal een gevaar op konden leveren voor de bovengelegen woningen en de wasserette zelf. Er was brandgevaar en verstikkingsgevaar door koolmonoxide. De gastoevoer is na de keuring direct afgesloten en de eigenaar van de wasserette is aangeschreven om de installatie en apparatuur weer te laten voldoen aan de regelgeving en daarmee de veiligheid van klanten en de bewoners van de erboven gelegen woningen te borgen.

2.3.2 Galerijflatvloeren Sommige constructies van galerijvloeren zijn in slechte staat, zonder dat daar aan de buitenkant iets van te zien is. In het slechtste geval kan dit ertoe leiden dat ineens een galerij afbreekt. Daarom is wetgeving ingesteld die alle eigenaren van een specifiek type galerijflats verplicht om voor 1 juli 2017 een onderzoek uit te laten voeren naar de constructieve staat van de galerijvloeren. Gezien het gevaar dat onveilige galerijen met zich meebrengt voor bewoners en passanten is in 2017 een stadsbreed project gestart dat toeziet op de naleving van de onderzoeksplicht en de veiligheid van deze galerijflats. Het ontbreken van het rapport, een kwalitatief onvoldoende rapport en/of een rapport waaruit tekortkomingen aan de constructie blijken, leidt tot een handhavingsprocedure. 7

Een galerijflat in stadsdeel Nieuw-West in de stempels

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

Binnen het project zijn 106 risicoflats (7250 woningen) in Amsterdam geïdentificeerd. Deze bevinden zich vooral in Nieuw-West en Buitenveldert (Zuid). Inmiddels is van 103 van de 106 flats geconstateerd dat de galerij voldoet. Naar verwachting zullen de laatste herstelwerkzaamheden in de laatste 3 complexen in het tweede kwartaal van 2021 uitgevoerd worden en kan dit project in 2021 afgesloten worden.

Figuur 6: Galerijflatvloeren voortgang per complex per fase woning voldoet

100 80

woning is verbeterd

60

handhavingsfase

40

vriendelijk overleg fase opnamefase

20 0 1 januari 1 januari 1 januari 1 januari 2018 2019 2020 2021

2.3.3 Vocht en schimmel Figuur 7: Projecten Vocht- en Schimmelklachten naar fase Sinds eind 2017 biedt het pro250 naar stadsdeel gramma aan om vocht- en schimGeen medewerking 200 melmeldingen die binnenkomen bij de stadsdelen, !WOON en de woning voldoet 150 GGD op te pakken. Het handhaven woning is verbeterd op vocht en schimmel wordt vaak 100 ingewikkeld gevonden, omdat handhavingsfase aangenomen wordt dat ook het 50 vriendelijk overleg gedrag van bewoners met vochtfase 0 en schimmel in de woning te maopnamefase jan '18 jan '19 jan '20 jan '21 ken heeft en de oorzaken vaak complex zijn. Inmiddels is in de praktijk gebleken dat ook handhavingsinzet tot resultaat leidt. Tot 1 januari 2021 zijn er 210 adressen ingebracht. In 2020 zijn er circa 45 nieuwe zaken bijgekomen. Ruim 50 woningen bleken na een woningopname te voldoen. Ruim 70 woningen zijn na inzet van het programma verbeterd waarvan ruim 30 in 2020. Op 1 januari 2021 zijn er nog bijna 80 woningen waar een woningopname plaatsvindt of die in het vriendelijke traject danwel handhaving zitten. De corona-tijd, waarin geen reguliere huisbezoeken afgelegd mochten worden, hebben invloed gehad op de voortgang van de vocht- en schimmelmeldingen.

2.3.4 Herhaaldelijk overtreders Er zijn pandeigenaren die in verschillende stadsdelen bezit hebben waarvan de kwaliteit meer dan eens niet op het wettelijk niveau is of die meer dan één type overtredingen begaan. Door de versnipperde informatie ontbreekt het vaak aan stadsbrede en/of integrale gegevens en aanpak. Om deze problematiek te inventariseren en aan te pakken zijn twee projecten gestart.  Herhaaldelijke overtreders woningkwaliteit In dit project wordt het bezit van eigenaren die in meerdere stadsdelen woningen hebben geïnventariseerd. Inmiddels zijn binnen dit project ruim 2.000 woningen van acht grotere eigenaren in

Figuur 8: Herhaaldelijk overtreders Woningkwaliteit 250 naar stadsdeel geen medewerking

200

woning voldoet 150

woning is verbeterd handhavingsfase

100

vriendelijk overleg fase

50

opnamefase 0 jan '18 jan '19 jan '20 jan '21

8

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

beeld gebracht. Bij drie van deze eigenaren bleek op basis van de gevelinspectie dat er bij meerdere panden sprake was van achterstallig onderhoud. In totaal zijn circa 230 woningen geïdentificeerd voor verder onderzoek. Daarvan zijn circa 140 woningen inmiddels verbeterd, waarvan 90 in 2020.  Pilot Goed Verhuurderschap In samenwerking met het ministerie van BZK, is in 2019 gestart met de pilot Goed Verhuuderschap. In de Amsterdamse pilot is de werking van twee weinig toegepaste instrumenten onderzocht: de bestuurlijke boete en beheerovername op grond van de Woningwet. Daarbij is actief de samenwerking gezocht met interne en externe partijen om tot een integrale aanpak te komen. De bestuurlijke boete Woningwet kan bij herhaaldelijke overtreders als aanvullende strafsanctie worden ingezet, bijvoorbeeld bij woningkwaliteit en illegale hotels. Daarvoor moet sprake zijn van recidive binnen twee jaar. Tijdens de pilotperiode is geleerd hoe de bestuurlijke boete op grond van de Woningwet toegepast kan worden. In de pilotperiode zijn zeven bestuurlijke boetes opgelegd. Dit betreft 27 woningen. Tegen vier besluiten is inmiddels bezwaar ingediend. Een ingrijpend handhavingsinstrument om tot een wettelijk aanvaardbare situatie te komen is de beheerovername. Bij de beheerovername verplicht de gemeente de eigenaar zijn gebouw in beheer te geven aan de gemeente of een andere beheerder.

Hiertoe kan worden overgegaan als sprake is van (herhaaldelijke) overtredingen, zoals slecht onderhoud én sprake is van een bedreiging van de leefbaarheid, gezondheid of veiligheid. Tijdens de pilot zijn verschillende mogelijke casussen verkend en is samen met verschillende betrokkenen een plan van aanpak opgesteld. Een eerste daadwerkelijke beheerovername is voorbereid. Inmiddels is voldoende kennis opgedaan om in de toekomst sneller over te kunnen gaan tot een bestuurlijke boete of beheerovername op grond van de Woningwet. Om de instrumenten in de praktijk op effectiviteit te kunnen toetsen en jurisprudentie op te bouwen, wordt de inzet op toepassing van de bestuurlijke boete Woningwet en de beheerovername in 2021 voortgezet. 2.3.5 Funderingen Een goede fundering is essentieel voor het behoud van de bovenliggende woning(en) en belangrijk voor de leefbaarheid in de stad. Indien de kwaliteit van de fundering aantoonbaar onvoldoende is kan de gemeente (het stadsdeel in Amsterdam) de eigenaar verzoeken of dwingen om de fundering te herstellen. Omdat de meeste stadsdelen niet of zeer beperkt ervaring hebben met een funderingsaanpak, werken het programmateam en stadsdeel Centrum sinds eind 2018 samen om de kennis van en over funderingsonderzoek en -herstel actief bijeen te brengen en te delen.

Bij het identificeren van panden is gebruik gemaakt van gegevens van de quick-scans, meetbouten in de stad, satellietdata en eigen metingen. Wanneer deze gegevens daar aanleiding toe geven wordt er ter plaatse een casco-onderzoek gedaan in en om het pand. Hierna wordt besloten of er Toezichthouder woningkwaliteit onderzoekt fundering aanleiding is om een funderingsput te graven om de daadwerkelijke staat van de funderingsconstructie te bepalen. Inzicht in en inzet op slechte funderingen verschilt sterk per stadsdeel. 9

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

In 2020 zijn er 34 nieuwe woningen bij het programma in beeld gekomen waarvan de fundering nader onderzocht moet worden. Er zijn er 4 casco onderzoeken uitgevoerd en 4 funderingsputten voor verder onderzoek gegraven. Van 7 woningen heeft de Omgevingsdienst op grond van de rapportages beoordeeld dat de funderingen niet meer voldoen. Bij 4 van deze woningen aan een dijk in stadsdeel Noord is de fundering bezweken en is herstel op korte termijn noodzakelijk. De constructeur van de eigenaren werkt aan een herstelplan. 2.3.6 Huurcommissiezaken Het in 2019 afgesloten deelproject vocht en schimmel huurcommissiezaken heeft aangetoond dat een uitspraak van de huurcommissie niet altijd afdoende is om klachten in een woning op te lossen. Daarom is halverwege 2019 het deelproject huurcommissiezaken van start gegaan. Dit project richt zich op alle nog openstaande huurcommissiezaken over achterstallig onderhoud en/of gebrekkige woningkwaliteit die in 2018 hebben geresulteerd in huurverlaging.

Figuur 9: Project funderingen naar fasering 80

naar stadsdeel

70

geen medewerking

60 50

woning voldoet

40

woning is verbeterd

30

handhavingsfase

20

vriendelijk overleg fase opnamefase

10 0 1 januari 1 juli 1 januari 2020 2020 2021

Figuur 10: Project huurcommissiezaken 2 naar fasering 100 opnamefase

95

vriendelijk overleg fase handhavingsfas e woning is verbeterd

90 85 80 75 1 januari 2020 1 januari 2021

Uit de inventarisatie van huurcommissie uitspraken uit 2018 zijn bijna 100 adressen naar voren gekomen. Veel voorkomende klachten hebben te maken met houtrot, vocht- en schimmelproblemen, slecht werkende ventilatiesystemen en wateroverlast op balkons. De helft van de betrokken woningen is in eigendom van particulieren, de andere helft is van verschillende woningcorporaties. De bewoners van de betrokken woningen zijn per brief benaderd met de vraag of de gebreken zijn opgelost. Daar hebben 30 bewoners op gereageerd. Zo’n 25% daarvan gaf aan dat de klachten verholpen waren. Bij 4 adressen zijn de klachten opgelost na inmenging van het programmateam. Bij een kleine 20 woningen is de woningopname uitgesteld in verband met coronabeperkingen. De circa 65 adressen waar geen reactie van de bewoners van is ontvangen zijn nog onderdeel van de opnamefase. Zij zijn nogmaals per brief benaderd. Indien er op de tweede brief geen reactie volgt worden die adressen afgesloten. 2.4 Samenwerking en beleidsvorming op het gebied van handhaving Om bij te dragen aan een toekomstbestendige leefbare stad met veilige en goede woningen wil het programma bijdragen aan een stadsbreed effectief en uniform toezicht- en handhavingsbeleid dat streeft naar een zo hoog mogelijke kwaliteit. Het Bouwbesluit 2012 en de Woningwet vormen de basis waarop gemeenten kunnen handhaven.

Op onderdelen zijn beide echter voor verschillende interpretaties vatbaar. Om een bijdrage te 10

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

leveren aan effectief handhaven zijn in 2016 onder meer de volgende acties benoemd in het Programma Woningkwaliteit:  Uniformeren aanschrijvingsaanpak;  Onderzoeken aanschrijvingsmogelijkheden moeilijke gevallen en juridische ondersteuning;  Onderzoek naar of bepaalde veel voorkomende klachten waarop nu niet gehandhaafd wordt wellicht toch voor handhaving in aanmerking komen. Deze acties zijn voor verschillende thema’s en in verschillende deelprojecten in de praktijk uitgewerkt. Dit heeft geresulteerd in een handboek voor de dagelijkse praktijk van toezicht en handhaving en het inzicht dat bij de uitwerking om tot optimale kwaliteit te komen steeds drie uitgangspunten voor handhaving terugkomen. Om uniform en effectief toezicht te bevorderen willen we ervoor zorgen dat dit inzicht de standaard wordt bij toezicht en handhaving op gebouwkwaliteit in Amsterdam. Implementatie en vaststelling wordt voorbereid met de stadsdelen. Het programmateam draagt bij aan stadsbrede uniforme kaders en uitvoeringsprotocollen voor gebouwkwaliteit en constructieve veiligheid. Er is een juridische werkgroep en een projectgroep uitvoering met de stadsdelen. In 2020 heeft intensief overleg en kennisuitwisseling plaatsgevonden over onder andere:  Een uniforme toezichtstrategie onder coronamaatregelen en de effecten daarvan op lopende (juridische) procedures.

 Loden leidingen en hoe daar binnen toezicht en handhaving mee om te gaan.

11

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

3. Voorkomen verslechtering & stimuleren verbetering

Actielijn 2 en 3 van het Programma Woningkwaliteit richten zich op het voorkomen dat de kwaliteit van de woningen verslechtert en het stimuleren dat extra kwaliteiten worden gerealiseerd. Bewoners (kopers en huurders) weten in de regel het beste hoe hun woning er bij staat, wat eraan mankeert en welke verbeteringen mogelijk zijn. Tegelijkertijd vinden veel bewoners het moeilijk te beoordelen wanneer de kwaliteit van een woning echt te slecht is en/of weten ze niet hoe ze daar verandering in kunnen brengen. Daarom willen we bewoners informatie bieden om hen bewuster te maken van (het belang van) woningkwaliteit en het aandeel dat zij zelf kunnen hebben in tijdig onderhoud en verbeteren van de kwaliteit van hun woning, bijvoorbeeld door algemene en concrete informatie en een handelingsperspectief in allerlei vormen (zie 3.1.) Daarbij is er extra aandacht voor de doelgroep vve’s (zie 3.2). Dwars door alle doelstellingen en uitvoeringsaccenten lopen de klimaatambities van het college (zie 3.3). 3.1.

Informatie en communicatie

We bieden algemene informatie en concrete tips met daarbij een handelingsperspectief voor bewoners en/of eigenaren. Beeld campagne Balkons Campagnes In 2020 zijn drie campagnes uitgevoerd, deze richtten zich op ventilatie in huis, gevaarlijke balkons en koolmonoxide. Elke campagne heeft zijn eigen accent (voorjaar/zomers: onderhoudsklussen in en om het huis en najaar/’s winters installatieveiligheid en binnenklimaat). De campagnes zijn uitgerold via social media, advertenties op grote websites en filmpjes op At5. Het doel van de campagnes is meer bewustwording creëren over de kwaliteit van de woning en het bieden van een duidelijk handelingsperspectief. De analyse van de resultaten van de campagnes laat zien dat de campagnes een groot bereik hebben, waarbij de campagne ventilatie in huis het grootste bereik heeft (zie figuur 11). Naast bovengenoemde campagnes is er tijdens de eerste periode met meerdere warme dagen (+30 graden Celsius) op www.amsterdam.nl een artikel over hittestress in de woning gepubliceerd. Dit artikel focust op de gevaren van hittestress en vooral op praktische tips om met gedrag en woningaanpassingen hittestress te verminderen. Hierbij is samengewerkt met de GGD, programma klimaatadaptatie en de HvA.

12

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

2017 VvE's

3.2.

2017

Unieke tijdlijnen

2018 Woningcheck

2018

Filmpje koolmonoxide

Filmpje balkons

Fimpje ventilatie

Filmpje installaties

Advertenties

Filmpje binnenklimaat

Filmpje installaties

Filmpje installaties

Video views

Filmpje woningcheck

Filmpje Meldpunt

Advertenties

Filmpje

Advertenties

Animatie

Figuur 11: Resultaten bereik onlinecampagnes 250.000 225.000 200.000 175.000 150.000 125.000 100.000 75.000 50.000 25.000 -

2019 2019 2020 2020 2020

Professionaliseren vve’s

Een groot deel van de Amsterdamse woningen is onderdeel van een gebouw met een vereniging van eigenaren (vve). De vve is verantwoordelijk voor het onderhoud van de gemeenschappelijke delen van een pand (bijvoorbeeld de fundering, standleidingen, dragende muren en dak). Ook beslist de vve over verbetering van de gemeenschappelijke delen, zoals verduurzaming. Voor een goede woningkwaliteit zijn goed functionerende vve’s dan ook belangrijk. 3.2.1 Week van de vve In februari 2020 is voor de vierde keer de week van de vve georganiseerd. Vanwege de duurzaamheidsopgave die Amsterdam zichzelf stelt is de opzet van de week van de vve veranderd, waarbij meer ruimte is voor verduurzaming binnen vve’s. Het doel van de week van de vve is onveranderd: het activeren van niet-actieve vve’s en bestaande vve’s helpen bij het verbeteren en verduurzamen van hun woning en het goed invullen van de verschillende taken van een vve. Tijdens de week van de vve zijn er elke dag verschillende workshops. De week wordt afgesloten met een plenaire bijeenkomst met een informatiemarkt. Circa 300 mensen hebben deelgenomen aan de bijeenkomsten tijdens de week van de vve. Dit aantal is minder dan verwacht. De week van de vve wordt vanaf 2021 betrokken bij een nieuwe vve-aanpak waarbij de integrale inzet op kwaliteit en duurzaamheid verankerd wordt.

3.2.2 Nieuwe vve-aanpak In 2018 is een verkennend onderzoek gedaan naar Amsterdamse vve’s, met specifieke aandacht voor kleinere vve’s (tot circa 10 appartementsrechten). Door het onderzoek van OIS bestaat er nu een goed beeld van de vve’s. De onderzoeksresultaten en bijbehorende databestanden zijn gebruikt bij de focusaanpak verduurzaming van de particuliere woningvoorraad. Er is in de eerste helft van 2020 bijgedragen aan een nieuwe aanpak om vve’s te ondersteunen bij verduurzaming. Deze aanpak wordt in 2021 binnen het programma woningkwaliteit in samenhang gebracht met andere inzet op vve’s, verder uitgewerkt en er wordt begonnen met realisatie. 3.3. Klimaatdoelstellingen: Verduurzaming en energietransitie In 2020 is er binnen het Programma Woningkwaliteit veel aandacht uitgegaan naar de relatie tussen woningkwaliteit en duurzaamheid. De reeds lopende projecten zijn in 2020 gecontinueerd. Het meest concreet zijn: 13

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

 

De energiecoachprojecten zijn gecontinueerd. De corona uitbraak heeft in 2020 gezorgd voor een forse daling van het aantal adviezen dat aan huis is gegeven. De verordening Energielening is gewijzigd zodat dit financieringsinstrument ook na 2020 voortgezet wordt en om het instrument beter te laten aansluiten op de huidige context zodat het fungeert als flankerend beleidsinstrument. Het wijzigingsvoorstel is eind 2020 door de raad aangenomen.

Ook is in 2020 meegedacht met onder andere de renovatiemotor en een nieuwe stedelijke aanpak om vve’s te ondersteunen bij verduurzaming. Aan de realisatie van beiden wordt in 2021 binnen het programma woningkwaliteit verder invulling en uitvoering gegeven. Hiernaast is het programma Woningkwaliteit in 2020 betrokken geweest bij de strategie klimaatadaptatie en circulair. Vooral klimaatadaptatie heeft een relatie met woningkwaliteit, namelijk vanwege mogelijke funderingsproblematiek door droogte en ongezonde leefsituaties door hittestress. Er is nauw contact met !WOON en de GGD om adequaat te handelen op casuïstiek rondom hittestress. Tevens is 0p initiatief van de Hogeschool van Amsterdam in 2020 een aanvraag gedaan om hittestress in woningen nader te onderzoeken. Als dit onderzoek doorgaat is de Gemeente Amsterdam via het programma Woningkwaliteit betrokken.

14

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

4. Actuele ontwikkelingen

Er zijn verschillende brede en actuele vraagstukken die raken aan fysieke aspecten van woningen en de effecten daarvan op bewoners. Ook hier dragen we vanuit het programmateam aan bij. Zo is het programma betrokken bij de hernieuwing van de Amsterdamse Kaderafspraken en het kwaliteitsoverleg tussen corporaties, huurders en gemeente. In 2020 is er vanuit het programma veel capaciteit gegaan naar de “aanpak loden leidingen”. Daardoor kon er minder aandacht uitgaan naar andere actuele vraagstukken, waaronder het verder vorm geven aan het gebruik van satellietdata als signalering instrument voor gebouwen waarvan de fundering mogelijk een probleem vormt. Daarnaast zijn er raakvlakken met andere stedelijke programma’s zoals de Japanse duizendknoop en Bruggen- en Kademuurherstel. Deze actualiteiten worden hieronder beschreven. 4.1. Aanpak loden leidingen Sinds 1960 mogen er geen loden waterleidingen meer worden aangelegd. Loden aanvoerleidingen van de drinkwaterbedrijven zijn vervangen. Een verhoogd loodgehalte ontstaat in de regel dan ook tussen de aansluiting van waternet en de kraan. Woningeigenaren zijn verantwoordelijk voor het vervangen van hun loden drinkwaterleidingen. Het Bouwbesluit biedt (vooralsnog) geen concreet aanknopingspunt om loodsanering te verplichten.

Er is een integraal team samengesteld, met daarin onder andere de GGD en Waternet, dat zich richt op de sanering van loden leidingen in woningen, kindlocaties en gemeentelijk vastgoed. De aanpak is erop gericht dat de loden leidingen in Amsterdam zo snel als mogelijk worden vervangen. In 2020 is hier een enorme voortgang geboekt. Hierover is de gemeenteraad op regelmatig basis geïnformeerd. Op het gebied van de woningvoorraad zijn ondermeer afspraken gemaakt met verschillende woningeigenaren. Zo zijn de corporaties zijn in 2020 volop bezig geweest met de inventarisatie van loden leidingen in woningen gebouwd voor 1960. Parallel daaraan worden aangetroffen loden leidingen verwijderd. Voor professionele vve-beheerders heeft de gemeente op 11 december 2020 een digitale kennissessie over onder andere loden drinkwaterleidingen georganiseerd. Deze kennissessie was met 83 aanmeldingen heel goed bezocht. De aanwezige VvE-beheerders zijn opgeroepen om onderzoek naar loden drinkwaterleidingen en indien nodig vervanging te agenderen voor vve vergaderingen die zij organiseren. Bewoners zijn via !WOON ondersteund bij het herkennen van loden leidingen en het aanspreken van hun verhuurder.

Vanuit het programma Woningkwaliteit zijn watertesten beschikbaar gesteld, is op grote schaal gerichte communicatie ingezet om bewoners en eigenaren bewust te maken van Figuur 12: Handhaving loden leidingen de mogelijke aanwezigheid van loden leidingen, 200 de risico’s daarvan en wat ze er tegen kunnen woning voldoet doen. 150 woning is verbeterd

Vanwege het ontbreken van een wettelijk verbod op loden leidingen in bestaande woningen onderzoeken we binnen Programma Woningkwaliteit of de gemeente, op grond van een vangnetbepaling in de Woningwet, een eigenaar bij een lood15

100 handhavingsfase 50 0 1 januari 2021

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

overschrijding kan verplichten tot loodsanering. Dit doen we in het deelproject loden leidingen. Als er aanwijzingen zijn voor loden waterleidingen en de eigenaar is niet bereid daar onderzoek naar te doen en/of deze te saneren, wordt een watertest aangeboden. Blijkt hieruit een te hoge loodwaarde en weigert de eigenaar alsnog te saneren dan startten we handhaving op. De handhaving levert ervaring en kennis op die moet bijdragen aan jurisprudentie en inzicht bieden in de toepassing van de wettelijke grondslagen. Daarnaast si het ministerie ambtelijk en bestuurlijk verzocht loden waterleidingen te verbieden. 4.2. Andere kwaliteitsthema’s 4.2.1.Vernieuwing Amsterdamse Kaderafspraken De komende jaren worden in Amsterdam veel corporatiewoningen vernieuwd en verbeterd. De belangrijkste rechten en plichten bij renovaties zijn geregeld in het Huurrecht en de Overlegwet. De Amsterdamse Kaderafspraken bij vernieuwing en verbetering zijn aanvullende afspraken tussen huurderskoepels, corporaties en de Gemeente Amsterdam. In het voorjaar van 2020 zijn deze afspraken met de Amsterdamse woningcorporaties en hun huurderskoepels vernieuwd. 4.2.2. Kwaliteitsoverleg De gemeente, corporaties en huurders zijn het erover eens dat het belangrijk is om inzicht te hebben in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad.

In de Samenwerkingsafspraken 2020-2023 is afgesproken dat er twee keer per jaar een kwaliteitsoverleg plaatsvindt op strategisch en praktisch niveau. Bij dit overleg is ruimte om structurele kwesties en actuele ontwikkelingen te bespreken die vragen om een gezamenlijke aanpak. Het kwaliteitsoverleg is vooral bedoeld om gedeeld inzicht te krijgen in hoe de woningvoorraad ervoor staat en hoe die kwaliteit geborgd wordt. Om invulling en gedeeld inzicht te krijgen onderzoeken huurders, corporaties en gemeenten gezamenlijk welke beschikbare gegevens op een zinvolle en werkbare manier inzicht geven in de kwaliteit van het corporatiebezit. Het kwaliteitsoverleg van 2020 heeft als resultaat dat de corporaties in het eerste kwartaal van 2021 ieder hun eigen afwegingskader en proces over de wijze waarop geprioriteerd wordt in onderhouds- en verbeterprogramma’s aan hun huurderkoepel zullen presenteren. De gemeente zal hierbij aansluiten. 4.2.3.Bruggen- en kademuurherstel De komende jaren staat de gemeente voor een omvangrijke herstelopgave van kademuren en bruggen. Tijdens de uitvoering van de werkzaamheden aan de bruggen en kademuren kan schade ontstaan aan omliggende bebouwing. De kans hierop is mede afhankelijk van de wijze waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd en de kwaliteit van de bebouwing.

Vanuit het programma Woningkwaliteit wordt meegedacht met vragen als: wat weten we over gebouwen, hoe gaan we om met omliggende funderingen en kan de gemeente bewoners of eigenaren adviseren, ondersteunen en/of aanzetten tot herstel. 4.2.4. Japanse duizendknoop In 2019 zijn er middelen vrij gemaakt voor bestrijding van de Japanse duizendknoop in de openbare ruimte. De Japanse duizendknoop is een invasieve exotische plant, die woekert en met zijn sterke lange wortels in de kleinste scheurtjes kan dringen en funderingen van bouwwerken uiteen kan drukken. Het aantal vindplaatsen neemt sterk toe en kan ook een bedreiging vormen voor bouwwerken. De aanpak Japanse duizendknoop richt zich in de eerste plaats op openbare groeiplaatsen. Vanuit Woningkwaliteit is deelgenomen aan het kernteam om mee te denken in die situaties waar ook woningeigenaren te maken krijgen met groeiplaatsen. In juni 2020 is bijvoorbeeld met de corporaties gesproken over Japanse Duizendknoop, de risico’s en de nu bekende groeiplaatsen.

16

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

5. Inzet 2021 in overzicht

Inzet 2021 Woningkwaliteit algemeen Ontwikkelen

Kwaliteitsmonitor

Een systeem waarin we verschillende kennis over de woningvoorraad kunnen verbinden

Actielijn 1: Achterstallig onderhoud signaleren Continueren

Quick-scan

Herscan per stadsdeel – actualisatie van gegevens

Meldpunt Woningonderhoud

Communicatie intern indien nodig Analyseren binnengekomen meldingen

Actielijn 1: Handhavingsprojecten Ontwikkelen/onderzoeken Continueren

Japanse Duizendknoop

Quick-scan gevels met Japanse Duizendknoop

Warmtebeeld-camera Loden leidingen

86 adressen openstaand

Meldingen van stadsdelen

160 openstaand; jaarlijks ruim 100 nieuw

Funderingen

70 openstaand

Huurcommissie zaken

100 openstaand

Herhaaldelijk overtreders

120 openstaand

Goed verhuurderschap

Uitvoering van beheerovername Nieuwe herhaaldelijk overtreders (boetes) 80 openstaand

Continueren en evalueren

Vocht en schimmel

Galerijflatvloeren Actielijn 1: Samenwerking en beleidsontwikkeling

3 complexen openstaand: 85 woningen

Beleidsvorming en kennisontwikkeling

Actualisatie Handboek Samenwerking, stadsdelen, overige betrokkenen

Beleidsregel: vaststelling en implementatie Deelnemen juridische werk- of projectgroepen

Corporatiekwaliteit

Kwaliteitsoverleg, Samenwerkingsafspraken

Funderingsloket

Ontwikkeling online funderingsloket voor bewoners

Verbinden van verschillende disciplines en kennis

Actielijn 2 en 3: Voorkomen en stimuleren Bewust maken van woningkwaliteit

Programma breed Loden leidingen

Verduurzaming

Energiezuinige bestaande voorraad

Meerdere communicatiemomenten per jaar Twee à drie campagnemomenten per jaar Continue stroom van communicatie Zo gericht mogelijk communiceren Nieuwe vve-aanpak – focus op verduurzaming Uitbreiden samenwerking met duurzaamheid Uitwerken van de renovatiemotor Verkennen en benutten van wettelijk kader

Actuele ontwikkelingen

Aanpak loden leidingen

Continueren

Klimaatadaptatie

Betrokkenheid verder vormgeven

Japanse duizendknoop

Betrokkenheid verder vormgeven

Kades en bruggen

Betrokkenheid verder vormgeven

17

Programma Woningkwaliteit. Voortgangsrapportage 2020 en vooruitblik 2021

6. Financiering programma Woningkwaliteit

In het coalitieakkoord 2018 Een nieuwe lente en een nieuw geluid is de programmatische inzet op woningkwaliteit onderdeel geworden van het actieplan wonen en bouwen. Het werkbudget voor het programmateam is gesteld op 400.000 euro. Mede door de corona maatregelen is er minder uitgegeven dan begroot.

Werkbudget handhavingsprojecten: funderingsonderzoeken, gas- en elektrakeuringen etc. (H2) Bewustwording: campagnes, communicatieonderzoeken, week van de vve en kennisdeling Aanpak loden leidingen Kennisontwikkeling en -deling

Budget €140.000

Realisatie €45.000

€110.000

€75.000

€125.000 €25.000

€90.000 €10.000

Het zwaartepunt van de onderbesteding ligt in de handhavingsprojecten en dan met name het funderingsproject. Voor dit project was het grootste deel van het werkbudget gereserveerd. Door de beperkende maatregelen konden de funderingsonderzoeken, die vaak een lange en uitgebreide voorbereiding vragen met huisbezoeken, in 2020 vaak geen doorgang vinden. Campagnes en communicatie uitingen konden ingezet worden zoals gepland. Grote en kleine bijeenkomsten voor uitwisseling met en tussen samenwerkingspartners en/of bewoners hebben na maart 2020 alleen nog in kleine samenstelling en online plaatsgevonden. De sanering van loden leidingen heeft heel 2020 veel inzet gevraagd. Binnen het budget loden leidingen was een bedrag begroot voor ondersteuning aan bewoners, bijvoorbeeld met watertesten. Hier is minder gebruik van gemaakt dan verwacht. Door deze inzet op loden leidingen was er ook minder tijd beschikbaar voor andere projecten waarvoor kosten verwacht werden, zoals het verder vorm geven aan het gebruik van satellietdata als signaleringsinstrument voor gebouwen waarvan de fundering mogelijk een probleem vormt. Met het vaststellen van de begroting 2021 is een aantal structurele prioriteiten incidenteel gemaakt per 2023. Hiermee is de financiële dekking voor het programma Woningkwaliteit vanaf 2023 niet gegarandeerd.

18