01. voordracht Raad Vaststellen Interferentiegebied, Bodemenergie- en Warmteplan Hamerkwartier.docx

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 16 februari 2022>

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Grondzaken & Duurzaamheid < automatisch > College van B en W 11 januari 2022 Onderwerp

Vaststellen Interferentiegebied, Bodemenergie- en Warmteplan Hamerkwartier ten behoeve van de concessieaanbesteding Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) systeem. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1.

Kennis te nemen van de Investeringsnota Hamerkwartier waarin de gemeenteraad wordt gevraagd kennis te nemen van het Energieplan Hamerkwartier met daarin o.a. de inzet om te komen tot een collectief systeem voor Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO), de afdekking van de mogelijke onrendabele top, de risico’s en beheersmaatregelen en de aanbestedingsprocedure. 2. Vaststellen van het Warmteplan Hamerkwartier met als onderdelen: a. Een aansluitplicht als totaal voor minimaal 6.500 nieuwbouwwoningen en ca. 280.000 m² niet woonprogramma op een TEO-systeem. b. De gelijkwaardigheidsbepaling voor energiezuinigheid, door middel van het hanteren van een FP;del van maximaal 0,10 voor alle gebouwfuncties en bescherming van het milieu op de onderdelen geluid en fijnstof op grond waarvan afwijking van de aansluitplicht mogelijk is (de FP;del is de primaire energiefactor voor externe warmte en wordt berekend door de totale hoeveelheid primaire fossiele energie die het warmtenet in gaat, te delen door de hoeveelheid warmte die aan de klanten wordt geleverd. Hoe lager de FP;del hoe beter). 3. In te stemmen met: a. Een mandaat aan het college om na gunning van de concessieovereenkomst voor de levering van warmte en koude in Hamerkwartier via het TEOsysteem het Warmteplan Hamerkwartier te wijzigen op het onderdeel FP;del. b.

Een mandaat aan het college om de ingangsdatum van het Warmteplan Hamerkwartier vast te stellen en deze ingangsdatum optimaal af te stemmen op de datum van eerste aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van in de betreffende gebieden te realiseren bouwwerken. c. Het in werking treden van het onder beslispunt 3cI en 3cII bedoelde mandaat op de dag na publicatie in het Gemeenteblad. 4. Vaststellen van de wijziging van “Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014” door het vervangen van de kaart van de “Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014” (bijlage 1) door bijgevoegde versie van deze kaart, waarmee Hamerkwartier wordt aangewezen als interferentiegebied. Wettelijke grondslag

Artikel 160, eerste lid, onder b Gemeentewet Het college is in elk geval bevoegd beslissingen van de raad voor te bereiden en uit te

voeren, tenzij bij of krachtens de wet de burgemeester hiermee is belast. Afdeling 3.4, Uniforme openbare voorbereidingsprocedure (artikelen 3.10-3.18) Algemene wet bestuursrecht Het besluit tot vaststelling van de Warmteplannen wordt bekend gemaakt door publicatie in het gemeenteblad waarna er gedurende een periode van 6 weken bezwaar mogelijk is. Bij een eventuele aanpassing van het college van de Warmteplannen op grond van het door de gemeenteraad aan hen toegekende mandaat herhaalt dit proces zich. Artikel 1, eerste lid Bouwbesluit De gemeenteraad is bevoegd tot het vaststellen van Warmteplannen. Artikel 2.2b eerste lid 1, Besluit omgevingsrecht Ter voorkoming van interferentie tussen bodemenergiesystemen onderling of anderszins ter bevordering van een doelmatig gebruik van bodemenergie, kan bij gemeentelijke verordening een interferentiegebied worden aangewezen. Artikel 2.2a, zesde lid, Besluit omgevingsrecht, Als categorie van activiteiten als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder 1 Wabo wordt tevens aangewezen het installeren van een gesloten bodemenergiesysteem met een bodemzijdig vermogen van 70kW of meer, dan wel een gesloten bodemenergiesysteem met een bodemzijdig vermogen van minder dan 70kW dat is gelegen binnen een interferentiegebied dat is aangewezen krachtens artikel 2.2b.

Artikel 4:81, eerste lid Algemene wet bestuursrecht Een bestuursorgaan kan beleidsregels vaststellen met betrekking tot een hem toekomende of onder zijn verantwoordelijkheid uitgeoefende dan wel gedelegeerde bevoegdheid. Bestuurlijke achtergrond

Regie op warmte in gebiedsontwikkeling Op 28 januari 2020 nam het college van B&W kennis van Het Amsterdamse Bronnenboek en het ontwikkelbeeld preferente warmtesystemen in gebiedsontwikkeling en stelde het afwegingskader betaalbaar-open-duurzaam voor uniforme besluitvorming warmtesystemen in gebiedsontwikkeling vast. Deze documenten zijn de bouwstenen om op eenduidige en transparante wijze besluiten te nemen over warmtesystemen in gebiedsontwikkeling en transformatiegebieden in Amsterdam. Op 5 maart jl. heeft de raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water kennisgenomen van deze stukken (Regie op warmte in gebiedsontwikkeling (BD2020-000517)). Vanuit deze regie is het aanleggen van een collectief TEO-systeem In Hamerkwartier naar voren gekomen. Het voorliggende Warmteplan volgt de uitspraak van de rechter inzake het Warmteplan Sluisbuurt (zaaknummer AMS 19/4664). Transitievisie Warmte De Transitievisie Warmte is op 30 september 2021 vastgesteld door de Gemeenteraad. De voorliggende ontwikkeling van een collectief TEO-systeem is volledig in lijn met de Transitievisie Warmte.

Investeringsbesluit Hamerkwartier, instemmen met het Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier en het beschikbaar stellen van een uitvoeringskrediet Besluitvorming loopt gelijktijdig op met het Investeringsbesluit en Beeldkwaliteitsplan Hamerkwartier. Onderbouwing besluit

Ad 1 Kennis te nemen van de Investeringsnota Hamerkwartier waarin de gemeenteraad wordt gevraagd kennis te nemen van het Energieplan Hamerkwartier met daarin o.a. de inzet om te komen tot een collectief systeem voor Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO), de afdekking van de mogelijke onrendabele top, de risico’s en beheersmaatregelen en de aanbestedingsprocedure. De komende jaren zal het gebied Hamerkwartier in Amsterdam Noord transformeren van een traditioneel bedrijventerrein naar een gecombineerd woon-werkgebied met uiteindelijk circa 6.000-6.500 woningen en 262.000 m2 programma aan voorzieningen, bedrijfsruimte en kantoren. Het gebied is gelegen aan de Noordelijke IJ-oever en omvat circa 47 hectare waarvan zo’n 8 hectare uit water bestaat. In het Investeringsbesluit Hamerkwartier is opgenomen dat de transformatie van het gebied moet leiden tot een aardgasvrije wijk wordt, met (bijna) energie¬ neutrale of energieleverende nieuwbouw. Er komen goed geïsoleerde gebouwen die op duurzame wijze van warmte en koude worden voorzien. Ook profiteren de gebouwen optimaal van lokale duurzame energiebronnen, zoals de zon en het oppervlaktewater van het IJ. De daken in de wijk zijn beschikbaar voor een combinatie van groen, waterberging en zon-PV.

In Hamerkwartier komen energie neutrale of energieleverende nieuwbouw met voor woningen BENG 123 waardes van Beng 1 ≤60, BENG2 ≤10 en BENG3 ≥85% (NTA8800). Utiliteitsbouw, oftewel alle gebouwen waar geen woningen in komen, moet ook voldoen aan bepaalde BENG waarden zoals opgenomen in het Investeringsbesluit Hamerkwartier conform NTA 8800. Het is de verwachting dat ontwikkelaars gebruik zullen maken van bodemenergiesystemen. Om de beschikbare bodemenergie doelmatig te gebruiken is een Bodemenergieplan vastgesteld door het college wat ter informatie is bijgevoegd. Om onbalans in de bodem te voorkomen is de gemeente voornemens een TEO-systeem te laten realiseren en exploiteren. Via een concessieaanbesteding wordt een partij geselecteerd die het TEO-systeem realiseert, onderhoudt en exploiteert. De verdere onderbouwing van dit systeem en de afdekking van de onrendabele top is opgenomen in de besluitvorming Investeringsnota Hamerkwartier. Deze aanbesteding start nadat de gemeenteraad het Warmteplan (ad 2) en Bodemenergieplan Hamerkwartier heeft vastgesteld en het gebied Hamerkwartier toegevoegd is aan de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 (ad 4). Ad 2a Vaststellen van het Warmteplan Hamerkwartier met als onderdelen: Een aansluitplicht als totaal voor minimaal 6.500 nieuwbouwwoningen en ca. 280.000 m² niet woonprogramma op een TEO-systeem.

Op grond van het Bouwbesluit 2012 is de gemeenteraad bevoegd een Warmteplan vast te stellen. In het warmteplan is het geplande aantal aansluitingen in een bepaald gebied, op een bepaald distributienet voor warmte, de mate van energiezuinigheid en de mate van bescherming van het milieu (gebaseerd op de energiezuinigheid van het net en het opwekkingsrendement van de getransporteerde warmte) opgenomen voor een periode van ten hoogste 10 jaar of totdat het aantal aansluitingen is bereikt. Het Warmteplan borgt de mate van energiezuinigheid en bescherming van het milieu door aansluiting op een omschreven collectieve warmtevoorziening en levert daarmee een bijdrage aan de energieprestatie van het bouwwerk.

Ad 2b Vaststellen van het Warmteplan Hamerkwartier met als onderdelen: De gelijkwaardigheidsbepaling voor energiezuinigheid, door middel van het hanteren van een FP;del van maximaal 0,10 voor alle gebouwfuncties en bescherming van het milieu op de onderdelen geluid en fijnstof op grond waarvan afwijking van de aansluitplicht mogelijk is (de FP;del is de primaire energiefactor voor externe warmte en wordt berekend door de totale hoeveelheid primaire fossiele energie die het warmtenet in gaat, te delen door de hoeveelheid warmte die aan de klanten wordt geleverd. Hoe lager de FP;del hoe beter). Indien de gebouweigenaar geen gebruik wenst te maken van een aansluiting op het collectieve TEO-systeem, dient deze aan te tonen dat het bouwwerk met een alternatieve voorziening voor wat betreft energieprestatie en bescherming van het milieu minimaal gelijkwaardig scoort. Hiermee wordt invulling gegeven aan de gewenste keuzevrijheid voor projectontwikkelaars en toepassing van innovatieve oplossingen.

Conform de uitspraak van de rechter inzake het Warmteplan Sluisbuurt (zaaknummer AMS 19/4664) wordt aan de hand van de in het Warmteplan opgenomen parameters getoetst of er sprake is van een gelijkwaardige energieprestatie als in hoofdstuk 5 van het Bouwbesluit, en omvat de scope van de toetsing dus niet alleen de warmtevraag en warmtebron maar ook de elektriciteitsvraag en elektriciteitsproductie van een gebouw. Het Warmteplan wordt vastgesteld voor een collectief TEO-systeem. Voor de bepaling van de energiezuinigheid van het in dit warmteplan beschreven distributienet voor warmte is de FP;del uit de vigerende verklaring Energiebesparende Maatregelen op Gebiedsniveau (EMG) van Bureau CRG bepalend voor dit distributienet. Deze verklaring is op te vragen bij de warmte-koude exploitant of via Bureau Controle en Registratie Gelijkwaardigheid (BCRG). De energieprestatie van het energiesysteem wordt bepaald volgens de vigerende rekenmethodiek voor energieprestatie en gevalideerd door de BCRG. Totdat er een vigerende EMG verklaring is, is de energieprestatie (FP;del) van het te realiseren distributiesysteem voor alle gebouwen bepaald op maximaal 0.10. Een alternatief wordt aangemerkt als gelijkwaardig, indien het alternatief zonder aansluiting op het distributienet maximaal evenveel primaire, fossiele energie verbruikt als bij aansluiting op het distributienet.

De FP;del kan verbeteren door verdere verduurzaming van het elektriciteitsnetwerk. Een FP;del van 0,10 geeft aan dat voor elk stukje bruikbare energie er 0,10 stukje fossiele energie nodig is. Bij een gasketel is dit ongeveer 1,00. Ad 3abc In te stemmen met een mandaat aan het college om na gunning van de concessieovereenkomst voor de levering van warmte en koude in het Hamerkwartier via het TEO-systeem het Warmteplan Hamerkwartier te wijzigen op de onderdelen FP;del en ingangsdatum van het Warmteplan vast te stellen. Het college van B&W vraagt de Gemeenteraad haar te mandateren voor het wijzigen van de in het Warmteplan opgenomen FP;del en het vaststellen van de ingangsdatum. In het voorliggende Warmteplan zijn de voor de aanbesteding minimale inschrijvingsvereisten voor wat betreft de FP;del opgenomen. Inschrijvers kunnen een lagere FP;del aanbieden. Wanneer de gegunde inschrijver een hogere of lagere FP;del heeft aangeboden dan de minimaal vereiste (en in het Warmteplan opgenomen) wijzigt het college het Warmteplan door de in het Warmteplan opgenomen FP;del te wijzigen in de aangeboden FP;del. Het gewijzigde Warmteplan dient vervolgens in het gemeenteblad gepubliceerd te worden waarna er gedurende een periode van 6 weken bezwaar mogelijk is.

Omdat de geldigheidsduur van het Warmteplan wettelijk maximaal 10 jaar bedraagt en daarmee veel korter is dan de looptijd van de concessie is het van belang om het Warmteplan zo laat mogelijk in te laten gaan ten opzichte van de eerste aanvraag

omgevingsvergunning, zodat zoveel mogelijk ontwikkelaars kunnen profiteren van dit Warmteplan. Daarom wordt gevraagd om de bevoegdheid om de ingangsdatum van het Warmteplan vast te stellen te mandateren aan het college van B&W. Ad 4 Vaststellen van de wijziging van de “Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014” door het vervangen van de kaart van de “Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014” (bijlage 1) door bijgevoegde versie van deze kaart, waarmee Hamerkwartier wordt aangewezen als interferentiegebied. Ter voorkoming van negatieve interferentie tussen gesloten of open bodemenergiesystemen onderling of anderszins ter bevordering van een doelmatig gebruik van bodemenergie heeft de gemeenteraad reeds in november 2014 de Verordening interferentiegebieden bodemenergiesystemen 2014 vastgesteld (verder: de Verordening). Met aanwijzing van de interferentiegebieden wordt bescherming geboden aan collectieve, meer efficiënte bodemenergiesystemen. In interferentiegebieden dienen kleine individuele gesloten energiesystemen een Omgevingsvergunning Beperkte Milieutoets (OBM) vergunning aan te vragen waar dit in andere gebieden normaliter niet nodig is. Het aanvragen van de OBM vergunning heeft een doorlooptijd van 8 weken, in tegenstelling tot de meldingsplicht welke 4 weken voor realisatie dient te zijn gemeld.

In de Verordening zijn onder andere interferentiegebieden aangewezen waarin sprake is van intensieve stedenbouwkundige ontwikkeling. Voor de aanwijzing van Hamerkwartier als interferentiegebied wordt de gemeenteraad verzocht de kaart als bedoeld in artikel 1 van de Verordening, met behoud van later door de gemeenteraad vastgestelde wijzigingen, te vervangen door bijgevoegde aangepaste versie van de kaart. Voorafgaand aan het vaststellen van de wijziging van de Verordening door de gemeenteraad wordt het college gevraagd het bodemenergieplan Hamerkwartier vast te stellen wat ter informatie aan dit besluit is toegevoegd. Hierin zijn de gebruiksregels opgenomen die de voorwaarden stellen voor toepassing van de verschillende vormen van bodemenergie – voor zowel open als gesloten systemen binnen het gebied Hamerkwartier. Deze gebruiksregels zijn aanvullend op de wettelijke regels die worden gesteld aan de toepassing van bodemenergie. Voor open bodemenergiesystemen geldt dat de provincie Noord-Holland het bevoegd gezag is voor het verlenen van vergunningen. Daarom vraagt B&W per brief aan Gedeputeerde Staten om het vastgestelde bodemenergieplan Hamerkwartier met daarin de gebruiksregels te betrekken bij het verlenen van vergunningen. Deze brief is ter informatie bijgevoegd. Financiële onderbouwing

N.v.t.

Geheimhouding

N.v.t.

Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

<automatisch>

Bijlage 1: Bodemenergieplan Hamerkwartier 2 juli 2019

<automatisch>

Bijlage 2: Warmteplan Hamerkwartier

<automatisch>

Bijlage 3: Aangepaste kaart interferentiegebieden Amsterdam, december 2021

<automatisch>

Bijlage 4: Publicatiebesluit Warmteplan

<automatisch>

Bijlage 5: Publicatiebesluit Interferentiegebied

<automatisch>

Bijlage 6: Publicatiebesluit Bodemenergieplan

<automatisch>

Bijlage 7: Brief Gedeputeerde Staten namens college van B&W

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Pascal van der Velde, 06-53171367, p.van.der.velde@amsterdam.nl (Grond & Ontwikkeling)