01. Raadsvoordracht Krediet project ISA.pdf

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

0

Datum besluit

College van B&W 15 december 2020 Onderwerp

Beschikbaar stellen van een rendabel krediet van € 29,9 miljoen voor de uitvoering van het project Implementatie Scenario Analyse (ISA) De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van het feit dat er de afgelopen jaren fors geïnvesteerd is in het renoveren en upgraden van de Oostlijn van de metro en dat bij het opleveren in 2019 van het onderdeel Stationsrenovatie melding is gemaakt van het feit dat er nog aanvullende maatregelen getroffen moesten worden om de (brand)veiligheidssituatie op het niveau te brengen die vereist is voor het kunnen doen van de gebruiksmelding. 2. Kennis te nemen van de voortgang van het project Implementatie Scenario Analyse Oostlijn (ISA) – onderdeel van het programma Brandveiligheid Oostlijn en benodigd voor het opheffen van de huidige gedoogsituatie. Voor het goed functioneren van de aangebrachte brandveiligheidsvoorzieningen zijn nog aanvullende werkzaamheden nodig waarvan de kosten geraamd worden op € 29,9 miljoen. 3. Kennis te nemen van het feit dat er tussen de Vervoerregio Amsterdam (VRA) en gemeente intensief overleg gevoerd is over de bekostiging van de ISA-maatregelen alsmede het nog niet afgerekende deel van de overige getroffen maatregelen uit het programma Renovatie Oostlijn. Inclusief ISA moet er in totaal nog € 67,3 miljoen met betrekking tot de Renovatie Oostlijn worden afgerekend. Geen van beide partijen hebben een risicobudget opgenomen voor de nog af te rekenen activiteiten.

VRA en gemeente het eens over nut en noodzaak hiervan en zien het als een gezamenlijk project waarvoor een gezamenlijke oplossing gezocht moet worden. 4. Kennis te nemen van het feit dat de oplossing gevonden is in het gezamenlijk dragen van de kosten van € 67,3 miljoen waarbij: • De nog af te rekenen kosten van ROL (€ 37,4 miljoen) door de VRA in de meerjarenraming van het MVP/Metro zullen worden opgenomen; • De kosten van ISA (€ 29,9 miljoen) de gemeente Amsterdam voor haar rekening zal nemen door deze te activeren en af te schrijven. De daaruit voortvloeiende kapitaallasten zullen worden afgedekt door de inkomsten van reclame-uitingen op de metrostations; • Om zeker te stellen dat het MVP-Metro de opname van € 37,4 miljoen kan dragen, hebben VRA en gemeente afgesproken dat er een nulmeting komt inzake de staat van het onderhoud van het metrostelsel. Het doel hiervan is te beoordelen wat de staat van het onderhoud is

Gegenereerd: v1.50

1

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

en of de beschikbare budgetten, inclusief de gemaakte afspraken, naar de toekomst toe, voldoende zijn om het stelsel op een adequaat niveau te houden. • Mochten de budgetten voor het onderhoud van een goed werkend OV systeem (structureel) onvoldoende zijn, dan zal een nadere afweging tussen investeringen in Amsterdam en/of vanuit de VRA en de onderhoudsbudgetten aan het bestuur voorgelegd worden. 5. Een rendabel krediet van € 29,9 miljoen beschikbaar te stellen voor het uitvoeren van het ISAproject waarmee de brandveiligheidsvoorzieningen in de ondergrondse stations van de Oostlijn op voldoende niveau voor de gebruiksmelding gebracht worden. Het krediet betreft vooral investeringen in elektrische- en veiligheidsinstallaties die lopen tot en met 2023, waarvoor een afschrijvingstermijn van 15 jaar geldt. Het krediet heeft een rendabel karakter omdat de kapitaallasten (die starten met ingang van 2024) zullen worden afgedekt door de reclameopbrengsten uit de concessie Reclame Metrostations Amsterdam. Wettelijke grondslag

• Artikel 108 lid 1 Gemeentewet: De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. • Artikel 147 Gemeentewet: • Lid 1: Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend. • Lid 2: De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. • Artikel 169 Gemeentewet: • Lid 1: Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur. • Lid 2: Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. • Artikel 189 lid 1 jo. artikel 212 lid 1 van de Gemeentewet en artikel 6 lid 1 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast. De raad autoriseert met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging. • Artikel 6 lid 2 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam: Voor: a.

investeringen in de loop van het begrotingsjaar die niet in de begroting zijn opgenomen of b. investeringen die een bedrag van € 20 miljoen na aftrek van bijdragen van derden te boven gaan of c. investeringen waarvan de gemeenteraad dat aangeeft of d. investeringen die door de raad niet bij vaststelling van de begroting zijn geautoriseerd, legt het college voorafgaand aan het aangaan van verplichtingen een investeringsvoorstel en een voorstel voor een investeringskrediet aan de gemeenteraad ter vaststelling voor. Bestuurlijke achtergrond

Het college heeft op 3 maart 2020 (VN2020-002239) ingestemd met het aanvragen van een gedoogbeslissing voor de Oostlijntunnel aan de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD) voor het niet voldoen aan het Bouwbesluit 2012. Het college van B&W heeft 30 juni 2020 (VN2020-008242) ingestemd met het aanvragen van een nieuwe gedoogbeslissing naar aanleiding

Gegenereerd: v1.50

2

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

van de uitkomsten van een second opinion naar de gehanteerde uitgangspunten en een onderzoek naar alternatieve beheersmaatregelen en gebruiksbeperkingen om de veiligheid te borgen zonder dat dat impact heeft op de vervoerscapaciteit op korte en lange termijn. De raad is hierover geïnformeerd per brief van resp. 7 april 2020 en 3 juli 2020. In deze brieven is onder andere verwezen naar het nog uit te voeren programma om de brandveiligheid in overeenstemming te brengen met de geldende regels op grond waarvan een gebruiksmelding kan worden gedaan en de huidige gedoogsituatie kan worden beëindigd. Onderbouwing besluit

Inleiding De voorliggende kredietaanvraag voor de uitvoering van het project ISA vormt het sluitstuk in een discussie tussen de gemeente en de VRA over een viertal financiële dossiers waarbij over meer dan € 100 miljoen definitieve afspraken over bekostiging gemaakt zijn. Het project ISA is onderdeel van één van deze dossiers, namelijk de renovatie van de Oostlijn waarbij in totaal nog voor € 67,3 miljoen van definitieve afspraken over de afrekening moest worden voorzien. De renovatie van de Oostlijn is gestart in 2004 en heeft sinds dat moment met ups en downs verschillende onderdelen van deze renovatie opgeleverd, waaronder vluchtwegmaatregelen en de renovatie van alle bovengrondse en ondergrondse stations. Voor het goed functioneren van de aangebrachte brandveiligheidsvoorzieningen zijn nog aanvullende werkzaamheden nodig om de ondergrondse stations te laten voldoen aan de eisen die gelden voor de gebruiksmelding, het project Implementatie Scenario Analyse (ISA).

Er is tussen VRA en de gemeente (Metro en Tram, MET) in OGB-verband (het Opdracht Gevend Beraad, waarin de stedelijk directeur Ruimte & Economie, secretaris/directeur VRA en directeur GVB zitting hebben en gezamenlijk de transitie van de OV-keten aansturen) de afgelopen periode overleg gevoerd over de afrekening van het nog ongedekte deel van het oorspronkelijke programma Renovatie Oostlijn (€ 37,4 miljoen) en het nu nog uit te voeren ISA project (€ 29,9 miljoen). In totaal gaat het hier om € 67,3 miljoen waarvoor nog afspraken over afrekening en bekostiging gemaakt moesten worden. Voor wat betreft het op te lossen deel van ROL/ISA (de hiervoor genoemde € 67,3 miljoen), zijn beide partijen het eens over de feitenanalyse die eerder is uitgevoerd om de huidige situatie te kunnen verklaren en de nut en noodzaak van het project ISA te onderbouwen. Tenslotte is ook in het OGB geconstateerd dat gemeente, VRA en GVB het ROL/ISA vraagstuk als een gezamenlijk project zien en dat zij onderkennen dat er naar een gezamenlijke oplossing gezocht moet worden. 1.

Kennisnemen van het feit dat er de afgelopen jaren fors geïnvesteerd is in het renoveren en upgraden van de Oostlijn van de metro en dat bij het opleveren van het onderdeel Stationsrenovatie in 2019 melding is gemaakt van het feit dat er nog aanvullende maatregelen getroffen moesten worden om de (brand)veiligheidssituatie op het niveau te brengen die vereist is voor het kunnen doen van de gebruiksmelding.

Gegenereerd: v1.50

3

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

2. De (brand)veiligheidssituatie in de Oostlijntunnel wordt sinds 5 maart 2020 wordt gedoogd, omdat niet aantoonbaar voldaan kon worden aan het Bouwbesluit. Hierover is de raad eerder geïnformeerd is via de raadsbrieven van 7 april 2020 en 3 juli 2020. Het project Implementatie Scenario Analyse (ISA) is een lopend project dat noodzakelijk is voor het verkrijgen van een gebruiksmelding in het kader van het Bouwbesluit en daarom onderdeel is van de gedoogbeslissing Oostlijn. De werkzaamheden van het project ISA zijn teruggebracht tot dat wat strikt noodzakelijk is voor de gebruiksmelding en omvat: • het opstellen van programma van eisen voor veiligheidsvoorzieningen voor de 5 ondergrondse stations; • het ontwerpen van brandmeld-, ontruimings- en besturingsinstallaties om hieraan te kunnen voldoen; • het uitbreiden van brandmeld- en ontruimingsinstallaties en noodverlichting om te voldoen aan deze ontwerpen; • het aanpassen van veiligheidsinstallaties om in geval van brand automatisch te kunnen worden aangestuurd om zo tijdige een veilige vluchtweg te kunnen garanderen; • certificering van de veiligheidsinstallaties; • afronden en integreren van eerder (deels) aangelegde installaties, zoals het herstellen, vullen en in bedrijf nemen van de blusleiding en de sprinklerinstallatie, inrichting van de brandweercommandoruimte op Centraal Station; • het totaal van tientallen systemen te

laten functioneren als 1 werkend geheel. Eén en ander in samenwerking met circa 15 opdrachtnemers en key stakeholders, zoals de Omgevingsdienst, GVB, winkeliers, waarbij werkzaamheden in de nacht worden uitgevoerd om de exploitatie en veiligheid niet te hinderen. I.v.m. het belang voor de gedoogbeslissing en vooruitlopend op de discussie over de bekostiging is MET begin 2020 gestart met het project ISA. Bij de besluitvorming over de gedoogbeslissing Oostlijn is de directie van MET er destijds vanuit gegaan dat de kosten van dit project binnen het Meerjarenvervangingsprogramma (MVP) Metro ingepast zou worden als onderdeel van het programma Renovatie Oostlijn. Het project ISA (tijdelijk) uitstellen of stopzetten levert immers vertraging op voor het verkrijgen van de gebruiksmelding en daarmee verlenging van de afgesproken gedoogperiode. Dit strijdt met de afspraken die gemaakt zijn in het bestuurlijk team en zal op weerstand stuiten bij de omgevingsdienst en brandweer. Voor de resterende activiteiten voor het opheffen van de gedoogsituatie worden de kosten geraamd op € 29,9 miljoen. 3. Kennisnemen van het feit dat er tussen VRA en gemeente (zowel binnen als buiten OGB-verband) intensief overleg gevoerd is over de bekostiging van de ISA-maatregelen alsmede het nog niet afgerekende deel van de overige getroffen maatregelen uit het programma Renovatie Oostlijn.

Tot op heden is het overgrote deel van de Renovatie Oostlijn bekostigd uit het zogenaamde MVP/ Metro, de meerjarige subsidiereeks van de VRA voor vervangingsinvesteringen in het Metro-stelsel. Inclusief ISA moet er in totaal nog € 67,3 miljoen met betrekking tot de Renovatie Oostlijn worden afgerekend.

Gegenereerd: v1.50

4

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

In het overleg is gesproken over de financiële druk die op het MVP/Metro staat en hoeveel financiële belasting deze reeks nog aan kan, de vraag voor wiens rekening en risico ROL/ISA werd en wordt uitgevoerd en wat alternatieve bekostigingsmogelijkheden zouden kunnen zijn. De conclusie van het overleg is dat geen van beide partijen een risico budget hebben opgenomen voor de nog af te rekenen activiteiten (in totaal € 67,3 miljoen). VRA en gemeente het eens zijn over de feitenanalyse die eerder is uitgevoerd om de huidige situatie te kunnen verklaren en de nut en noodzaak van het project ISA te onderbouwen. Tenslotte dat gemeente en VRA het ROL/ISA vraagstuk als een gezamenlijk project zien en dat zij onderkennen dat er naar een gezamenlijke oplossing gezocht moet worden. 4. Kennisnemen van het feit dat de oplossing gevonden is in het gezamenlijk dragen van de kosten van € 67,3 miljoen waarbij: • De nog te dekken kosten van ROL (€ 37,4 miljoen) door de VRA in de meerjarenraming van het MVP/Metro zullen worden opgenomen; • De kosten van ISA (€ 29,9 miljoen) de gemeente Amsterdam voor haar rekening zal nemen door deze te activeren en af te schrijven.

De daaruit voortvloeiende kapitaallasten zullen worden afgedekt door de inkomsten van reclame-uitingen op de metrostations; • Om zeker te stellen dat het MVP-metro de opname van € 37,4 miljoen kan dragen hebben VRA en gemeente afgesproken dat er een nulmeting komt inzake de staat van het onderhoud van het metrostelsel. Het doel hiervan is te beoordelen wat de staat van het onderhoud is en of de beschikbare budgetten, inclusief de gemaakte afspraken, naar de toekomst toe, voldoende zijn om het stelsel op een adequaat niveau te houden. • Mochten de budgetten voor het onderhoud van een goed werkend OV systeem (structureel) onvoldoende zijn dan zal een nadere afweging tussen investeringen in Amsterdam en/of vanuit de VRA en de onderhoudsbudgetten aan het bestuur voorgelegd worden. 5. Een rendabel krediet van € 29,9 miljoen beschikbaar stellen voor het uitvoeren van het ISAproject waarmee de brandveiligheidsvoorzieningen in de ondergrondse stations van de Oostlijn op voldoende niveau voor de gebruiksmelding gebracht worden. Het krediet betreft vooral investeringen in elektrische - en veiligheidsinstallaties die lopen tot en met 2023, waarvoor een afschrijvingstermijn van 15 jaar geldt. Het krediet heeft een rendabel karakter omdat de kapitaallasten (die starten met ingang van 2024) zullen worden afgedekt door de reclameopbrengsten uit de concessie Reclame Metrostations Amsterdam.

Gegenereerd: v1.50

5

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

Financiële onderbouwing Investeringsvoorstel Tabel 1: Basisgegevens investering Investeringssom

€ 29.900.000,00

Rentepercentage

0.7%

Afschrijvingstermijn (jaar)

15

Kapitaallasten

€ 2.202.633,00

Aanvang kapitaallasten

2024

MIP nummer

nnb

Tabel 2: Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product Opbrengst reclame 23

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

S

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 2.202.633,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 2.202.633,00

Totaal LASTEN

Kapitaallasten

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

23

S

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 2.202.633,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 0,00

€ 2.202.633,00

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Ten aanzien van de reclame inkomsten als dekkingsmiddel is eerder toegelicht in de voordracht voor de collegevergadering van 12 mei 2020 inzake de kredietaanvraag voor de installatie van reclamedisplays in metrostations dat de concessieovereenkomst in 2018 is afgesloten voor een periode van 15 jaar (t/m 2033). De totale opbrengsten uit deze concessie zijn geraamd op circa € 70 miljoen. De vooruitzichten voor de inkomsten zijn als volgt: • • • •

In 2019 waren de inkomsten € 1,5 miljoen; Voor 2020 werden de inkomsten geraamd op € 2,8 miljoen (voor corona); In 2021 worden de inkomsten geraamd op € 4,1 miljoen; Vanaf 2022 is alle reclame geplaatst en bedragen de inkomsten naar verwachting € 5 miljoen per jaar, waarbij rekening is gehouden dat niet te allen tijde overal reclame mogelijk is vanwege werkzaamheden of andere oorzaken.

Deze structurele opbrengsten zijn overtreffen nog altijd het geheel aan claims die op deze opbrengsten zijn gedaan: • dekking van kapitaallasten en exploitatiekosten reclameschermen zelf: € 743.516;

Gegenereerd: v1.50

6

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

• Bijdrage van € 800.000 aan de algemene middelen; • Extra bijdrage financiële problematiek gemeente € 1.000.000; • Kapitaallasten investering ISA: € 2.202.633. NB.1: Corona Recent is de Corona-crisis ontstaan. Dit heeft impact op de reclameopbrengsten van deze concessie voor de gemeente, in ieder geval op korte termijn (2020). Naar schatting daalt deze in 2020 met 50%. Dat wil zeggen: de betaling is voor 50% uitgesteld en komt pas later in de tijd binnen (hierover is een regeling met de exploitant afgesproken). Verwacht wordt dat de reclamebranche vooral in 2020 last heeft van deze crisis. Om te zorgen dat de concessiehouder opbrengsten blijft genereren worden aanvullende afspraken met de concessiehouder gemaakt; welke wordt nog onderzocht. NB.2: Looptijd krediet en looptijd concessie Voor dit krediet geldt dat de looptijd van de kapitaallasten langer is (15 jaar) dan de huidige reclameconcessie (nog 10 jaar vanaf het moment dat de kapitaallasten gaan lopen). Dat betekent dat in er dit voorstel dat van uitgegaan wordt dat de concessie kan worden verlengd na de huidige periode en dat de resterende kapitaallasten dan ook ten laste van de nieuwe of verlengde concessie zullen worden gebracht. Gelet op de grote belangstelling die er is voor het mogen doen van reclame-uitingen lijkt dit, vanuit een economisch perspectief, een verwaarloosbaar risico.

Beheerkosten: De kosten van beheer en onderhoud van deze maatregelen worden, conform regulier beleid, t.z.t. opgenomen in de Bori-reeks van de VRA. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2020-092763

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Gegenereerd: v1.50

7

Gemeenteraad

VN2020-028812 rve metro en tram

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 februari 2021

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Metro en Tram, R. van der Steen (r.steen@amsterdam.nl; tel. 06-5128 6017)

Gegenereerd: v1.50

8