01 Raadsinformatiebrief onderzoeksrapport 30 kmu in de stad.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 juni 2025 Verkeer & Openbare ruimte Melanie van der Horst V&OR, bestuurlijkezaken.VOR@amsterdam.nl

Onderwerp

Onderzoeksrapport 30 km/u in de stad

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds 8 december 2023 geldt een maximumsnelheid van 30 km/u op meer dan 80% van de wegen in Amsterdam. Er zijn meer dan 4.500 borden geplaatst, 140 verkeerslichten opnieuw ingesteld en er is in totaal meer dan 200 kilometer wegmarkering aangepast. Dit hebben we gedaan om de verkeersveiligheid te verbeteren. We willen een veilige stad, waar het ook prettig is om te wonen, verblijven, fietsen en wandelen. Ik heb de opdracht gegeven om de maatregelen te monitoren en een onderzoeksrapport op te stellen. Ik deel dit rapport hierbij met u en ga hieronder in op de belangrijkste resultaten. Ik ben blij om te zien dat de invoering van deze maatregelen daadwerkelijk positieve effecten heeft opgeleverd.

Ongevallen op nieuwe 30-wegen met 11% gedaald Het doel van 30 km/u in de stad is om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren. Er gebeuren te veel ongelukken in de stad en te veel Amsterdammers durven niet meer mee te doen in het verkeer. De cijfers laten al in het eerste jaar na de invoering zien dat het met deze doelen de goede kant opgaat. Het aantal ongevallen op de nieuwe 30km/u-gebiedsontsluitingswegen (GOW30) is met 11% gedaald: in 2023 waren er 926 ongevallen en in 2024 waren dit er 823. De hoeveelheid verkeersgeluid is afgenomen met 1,5 decibel. Ook op 50-wegen is een daling in ongevallen te zien van 11%. Dit komt omdat ook op 50km/u-wegen de snelheid is afgenomen. Het is mogelijk dat automobilisten op die wegen vrijwillig langzamer rijden, of dat ze niet weten dat ze daar nog steeds 50 km/u mogen rijden. Het gaat hier overigens om ongevallen waarbij een motorvoertuig betrokken is. Ongevallen tussen fietsers onderling en eenzijdige fietsongevallen zijn juist licht gestegen. Dit zijn ongevallen waar de maximumsnelheid geen invloed op heeft. Ook is het aantal ongevallen met trams en bussen op GOW30-wegen gedaald: van 58 in 2023 naar 44 in 2024, een afname van 24%. Op wegen met gescheiden banen voor trams en bussen geldt een maximumsnelheid van 50 km/u, terwijl op de reguliere rijbaan een limiet van 30 km/u van toepassing is.

Deze verschillende snelheden hebben dus niet geleid tot meer verkeersongevallen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 2 van 4

De hoeveelheid autoverkeer is nauwelijks gegroeid, terwijl het aantal inwoners wel is toegenomen. Ruim 60% van de automobilisten houdt zich (bijna) aan de snelheid op GOW30 (maximaal 35 km/uur) en het aandeel echte hardrijders (harder dan 55 km/u) is gedaald van 1% in 2023 naar 0,2% in 2024.

Negatieve effecten kleiner dan verwacht of volledig uitgebleven Voor de invoering van 30 km/u in de stad waren er zorgen over mogelijke negatieve effecten. Bijvoorbeeld langere rijtijden van het openbaar vervoer en van de nood- en hulpdiensten. De rijtijden van het openbaar vervoer (met name bussen) zijn inderdaad toegenomen, maar minder dan oorspronkelijk verwacht. Voor de bus is dit gemiddeld 40 seconden van beginpunt tot eindhalte, in plaats van de verwachte 55 seconden. Voor de reiziger is het effect beperkt. Een gemiddelde busrit van 10 minuten duurt 13 seconden langer. Hoewel een langere reistijd natuurlijk vervelend is, staat daar tegenover dat het aantal ongelukken met OV vervoer bijna een kwart is gedaald. De invoering van 30 km/u in de stad heeft geen invloed gehad op de aanrijtijden van spoedritten van de brandweer en ambulance. Uit analyses blijkt dat de mediane aanrijtijden van zowel brandweer (ongeveer 3:30 minuten) als ambulance (6:09 minuten) gelijk zijn gebleven. De mediaan is de middelste waarde van een reeks getallen wanneer deze gerangschikt zijn van klein naar groot. Hoewel de snelheid op sommige wegen licht is gedaald met 1 km/u en er kleine verschuivingen in routes zijn, zijn deze veranderingen statistisch niet significant en operationeel verwaarloosbaar. Voor de politie is geen ritanalyse gedaan omdat die veel meer (verschillende soorten) ritten hebben.

De ritanalyse van twee van de drie nood- en hulpdiensten geeft ook al een goed beeld over de aanrijtijden. Een andere zorg betrof de luchtkwaliteit die mogelijk zou verslechteren. Dat is niet gebeurd.

Succesvolle flitspaal-pilot & gesprekken met politie over structurele handhaving op 30-wegen Handhaving van de maximumsnelheid is het sluitstuk van de maatregel. Samen met het Openbaar Ministerie (OM) en de politie is vorig jaar een proef gestart met flitspalen op 30km/u-wegen op zes locaties in de stad. Daarmee was Amsterdam de eerste gemeente waar op GOW30-wegen gehandhaafd werd. Er is geflitst met zowel vaste als flexibele (verplaatsbare) flitspalen. Uit de pilot bleek dat de gemiddelde snelheid op deze wegen daalde. Er waren geen (grote) afwijkingen geconstateerd ten opzichte van bestaande flitspalen op 50km/u-wegen. De pilot is daarmee succesvol verlopen. Dit was aanleiding voor het OM om het nieuwe beleidskader GOW 30 km/u voor flitspalen aan te passen. Hiermee wordt het mogelijk om meer locaties aan te vragen voor camerahandhaving. Dit aangepaste beleidskader wordt in medio 2025 verwacht. Daarnaast overleggen we regelmatig met de politie en het OM over risicovolle 30km/u-wegen. Hier kan de politie ook handhaven via de regulier beschikbare inzet. Er vindt op dit moment incidentele handhaving op GOW30-wegen plaats. Bij het bepalen van de structurele handhaving wordt gezamenlijk gekeken naar hoe de weg is ingericht, hoe veilig de weg is en hoeveel mensen te hard rijden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 3 van 4

Reactie op toezeggingen: Van Diemenstraat en inrichtingskenmerken 50-weg In de commissievergadering van 24 oktober 2024 heb ik toegezegd bij dit evaluatierapport antwoord te geven op de vraag of 30 km/u kan worden uitgebreid naar nog meer wegen die nu nog een maximumsnelheid van 50 km/u hebben. In het bijzonder speelde deze vraag voor de Van Diemenstraat. Volgens de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsnota ‘30 km/u in de stad’ moet deze straat bij een herinrichting worden ontworpen voor een maximumsnelheid van 30 km/u. Nu uit het rapport blijkt dat de vertraging van het openbaar vervoer en de nood- en hulpdiensten kleiner is dan verwacht, is het mogelijk om ook hier 30 km/u in te voeren. De Van Diemenstraat wordt in 2026 heringericht. Deze stadsstraat (met basisschool en speeltuin) kan dan als GOW30-weg worden ingericht. Hiervoor zal een verkeersbesluit worden voorbereid om de maximumsnelheid te verlagen naar 30 km/u. Hierover wordt afgestemd met stakeholders als de vervoerbedrijven, nood- en hulpdiensten en de Vervoerregio. In de commissievergadering van 24 oktober 2024 heb ik u ook toegezegd te verduidelijken wat er nodig zou zijn om van een GOW30-weg in de toekomst weer een 50km-weg te maken. Hiervoor gelden de richtlijnen van CROW en het Uitvoeringsprogramma 30 km/u in de stad1.

Voor de verkeersveiligheid is het belangrijk dat het onderscheid tussen een GOW30-weg en GOW50-weg zo duidelijk mogelijk is. Naast bebording en belijning, zijn er twee randvoorwaarden voor een GOW50-weg in Amsterdam: de fietspaden zijn vrijliggend en er zijn geen geparkeerde auto's langs de rijbaan. Als een straat hieraan voldoet zou de maximumsnelheid in theorie kunnen worden teruggebracht naar 50 km/u.

Verwachte verdere verbeteringen in de komende jaren Nog niet alle effecten van de maatregel zijn nu al zichtbaar. Dit is ook niet vreemd, want 30 km/u is pas anderhalf jaar geleden ingevoerd. In de toekomst verwachten we dat automobilisten nog langzamer gaan rijden doordat zij beter gewend raken aan de maximumsnelheid van 30 km/u, en doordat steeds meer andere steden 30 km/u als maximumsnelheid invoeren. Daarnaast worden geleidelijk steeds meer Amsterdamse straten ingericht met GOW30-kenmerken. Dit alles helpt om het verkeer veiliger te maken en de stad prettiger om in te wonen. Deze verwachting sluit aan bij de ervaringen van andere steden, zoals Brussel. Daar nam de gemiddelde snelheid ook verder af naarmate de tijd verstreek.

30 km/u wordt steeds meer de norm in Amsterdam De resultaten van dit onderzoeksrapport laten zien dat de invoering van 30 km/u een belangrijke stap is geweest naar een verkeersveiliger en leefbaarder Amsterdam. De gemeten effecten na een jaar zijn al veelbelovend, en de verwachting is dat de gemiddelde snelheid de komende jaren nog

1

https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/1042158/uitvoeringsprogramma_30_km_per_uur_in_de_st ad_versie_28112022.pdf

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 4 van 4

verder zal dalen. Maximaal 30 km/u wordt steeds meer de norm in Amsterdam. Maar we zien ook dat er meer nodig is om de stad verkeersveilig te maken en te houden. Daar zet ik mij samen met het College voor in. Zo maken we samen Amsterdam een stad waar iedereen zich veilig en prettig kan verplaatsen. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer, vervoer en luchtkwaliteit Bijlagen: 1. Onderzoeksrapport 30km/h in de stad

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl