01 Raadsinformatiebrief Evaluatierapport Maatwerk economisch daklozen def

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 7 december 2021 Sociale Zaken Rutger Groot Wassink Directie Werk, Inkomen en Participatie, (bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl)

Onderwerp

Aanbieden evaluatierapport pilot Economisch Daklozen

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bied ik u het evaluatierapport aan van de pilot ‘Maatwerk voor economisch daklozen’. Deze pilot is uitgevoerd naar aanleiding van de motie van de raadsleden Taimounti en Roosma (801 accent) waarin het college gevraagd wordt om de pilot inzake de verhoging van de bijstandsnorm voor dak- en thuislozen naar 15% uit te breiden naar een tweede groep waarbij de norm gezet wordt op 10%. Deze motie is uitgevoerd met de aanpassing dat niet alleen gekeken wordt naar de effecten van de verhoging van de bijstandsnorm voor daklozen, maar ook naar de effecten van tijdelijke opvang en (intensieve) begeleiding (brief aan uw commissie dd 16 februari 2021). Ook ga ik in deze brief in op een toezegging die ik heb gedaan in de commissie WIO van 17 juni 2020 naar aanleiding van de vraag van de heer Veldhuyzen over registratie van de nachtopvang. Pilot Maatwerk economisch daklozen De pilot richtte zich op inzicht krijgen in de impact van de hoogte van de uitkering, intensieve begeleiding en/of tijdelijke opvang op het leven van een economisch dakloze. Economisch daklozen is een term die gebruikt wordt voor de groep daklozen die niet in eerste instantie een zorgvraag heeft, maar door omstandigheden als verlies van een baan en woning, dakloos is geworden.

Deze groep is de laatste jaren erg gegroeid en heeft een andere behoefte aan ondersteuning dan de doelgroep die van oorsprong in aanmerking komt voor maatschappelijke opvang/ beschermd wonen (MO/BW). Onder economisch daklozen vallen ook daklozen uit andere EU-landen. Voor de pilot zijn 50 mensen die vallen onder de groep gevraagd om mee te doen. Zij werden verdeeld over drie groepen: 1) Mensen die in een hotel verblijven, maatwerk krijgen van de Regenboog Groep (RBG) en 70% van het Wettelijke Sociaal Minimum (WSM) ontvangen; 2) Mensen die geen structurele opvang hebben, maatwerk krijgen van de RBG, en maatwerk krijgen in de hoogte van de bijstand; en 3) Mensen die geen structurele opvang hebben, intensieve begeleiding krijgen van een klantmanager van de gemeente Amsterdam, en maatwerk krijgen in de hoogte van de bijstand. Voor die laatste twee groepen geldt dat hun bijstand verhoogd kon worden tot 60% of 70% van het WSM, als zij konden aantonen kosten te maken voor hun slaapplek. Uitkomsten evaluatie De evaluatie van de pilot laat zien dat daklozen een stressvol bestaan hebben dat gericht is op dagelijks overleven. De vragen waar men dagelijks mee bezig is zijn: waar slaap ik vanavond, heb

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 2 van 4

ik nog geld om te eten? Dat is op zich geen verrassing, maar het effect ervan op hun leven geeft ons wel meer inzicht in hoe het hen beperkt. De stress die men ervaart beperkt hen in het nadenken over en het ondernemen van stappen in het zoeken naar werk en woning. Niet alleen financiële stress, maar ook huisvestingsstress tast het doenvermogen van mensen aan wat zorgt voor verminderde zelfredzaamheid. De deelnemers van de pilot geven aan dat een hogere uitkering wel helpt, maar niet voor structurele oplossingen zorgt. Onderdak en intensieve begeleiding daarentegen verminderen de stress en bieden wel de hulp en de rust die men nodig heeft om verder te komen. Op de 3 gebieden; hogere uitkering, tijdelijk verblijf en intensieve begeleiding zijn in het kort de volgende uitkomsten te noemen: • Hogere uitkering Zowel 50% als 70% van de bijstandsnorm ervaren daklozen als te weinig om van rond te komen. Meer geld is prettig, maar biedt geen structurele oplossing. • Tijdelijk verblijf Tijdelijk verblijf bestaat uit verblijven bij vrienden of familie (‘op de bank’), of uit verblijf in een (passenten)hotel of StayOkay. In beide gevallen biedt het even rust, maar ook stress. Bij verblijf bij vrienden of familie heeft het effect op de relatie. De geïnterviewden geven aan niet altijd ‘tot last’ te willen zijn.

Verblijf in een (passanten)hotel of StayOkay is tijdelijk en heeft ook beperkingen maar biedt wel meer rust. • Intensieve begeleiding Vooral de deelnemers met een laag doenvermogen hadden veel baat bij intensieve, praktische begeleiding. Het blijkt dat alleen een kaartje met een telefoonnummer meegeven niet altijd voldoende is. Meerdere deelnemers gaven aan dat het pas lukte om zich in te schrijven voor Woningnet door dat samen met een begeleider te doen. Alleen hadden ze die stap niet gezet. Warme doorverwijzing van de ene naar de andere hulpverlener is belangrijk en helpt, zoals samen naar het gesprek met de nieuwe hulpverlener gaan. Een belangrijke uitkomst van de pilot is dat de stress die men ervaart door geen vaste verblijfplaats te hebben, er toe leidt dat mensen snel minder zelfredzaam worden. Zowel financiële als huisvestings-stress leidt tot een verminderd doenvermogen, wat weer negatieve impact heeft op de zelfredzaamheid. Zeker bij mensen met en laag denk- en doenvermogen. Op basis van de uitkomsten van de pilot zien we dat deelnemers aangeven dat meer geld welkom is, maar uiteindelijk niet het probleem automatisch op lost, daarvoor is het alsnog te weinig. Tijdelijk onderdak en intensieve begeleiding daarentegen bieden wel de rust en structuur waardoor men weer stappen kan ondernemen bijvoorbeeld in het zoeken naar een woning.

Daarom gaan we de begeleiding intensiveren voor deze doelgroep. Tevens zorgen we ervoor dat als mensen kunnen aantonen dat ze kosten maken of actief op zoek zijn naar opvang dat zij een minder hoge korting krijgen. Aanpak dakloosheid in Amsterdam De uitkomsten van de pilot bieden bruikbare inzichten voor de aanpak van dakloosheid in de stad. Hier ben ik al mee gestart door de intensieve begeleiding aan economisch daklozen op te nemen in een stedelijke ‘cohortaanpak economisch daklozen’, die weer onderdeel uit maakt van de cohortaanpak ‘Meer kans op werk’. Hierin worden economisch daklozen intensief begeleid en

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 3 van 4

ondersteund bij het zoeken naar werk en een woning. Net als in de pilot, blijkt ook uit de cohortaanpak dat de doelgroep voornamelijk baat heeft bij gezien en gehoord worden en bij structuur en regelmaat. Dat kunnen we hiermee bieden. Deze aanpak loopt nog tot en met 2022. Daarnaast is afgelopen zomer gestart met de stedelijke aanpak dakloosheid. Begin juli heeft de Raad het Beleidsprogramma Aanpak Dakloosheid 2021-2025 ‘Een nieuwe start, samen op weg naar perspectief’ vastgesteld. De ambitie van dit beleidsprogramma is om iedereen die in de regio Amsterdam-Amstelland dakloos wordt of dreigt te worden herstelondersteunende begeleiding te bieden. Bij deze ambitie horen vier speerpunten: 1. Vroegsignalering en vroeginterventie; 2. Vergroten aanbod woonoplossingen, 3. Goede ondersteuning op maat en 4. Duurzaam maatschappelijk herstel. Nieuw in dit programma is de integrale aanpak waarbij Zorg, Wonen, de GGD en Werk, Participatie en Inkomen samenwerken. Dakloosheid is immers niet alleen een zorgprobleem, maar ontstaat meestal vanuit andere leefgebieden (bijvoorbeeld verlies van inkomen of woning). Daarmee hebben Zorg, Wonen, de GGD en Werk, Participatie en Inkomen een gezamenlijke verantwoordelijkheid in het voorkomen en aanpakken van dakloosheid.

Een van de uitgangspunten van het beleidsprogramma is dat er speciale aandacht is voor economisch daklozen, omdat zij een andere hulpvraag hebben dan de dakloze met complexe zorgvraag. Denk aan creatieve oplossingen voor (tijdelijke) woningen, maar ook aan een andere vorm van begeleiding. Het afschaffen van de korting die we nu toepassen op de uitkering als iemand dakloos is heeft financiële consequenties1 en is daarom onderwerp voor een nieuw college. De hoogte van de uitkering heeft impact op de bestaanszekerheid van daklozen. Maar of een hogere uitkering leidt tot minder dakloosheid, valt op basis van de pilot te betwijfelen. Toezegging over registratie van de nachtopvang Rest mij nog in te gaan op de vraag van het lid Veldhuyzen die hij stelde tijdens de bespreking van de Voorjaarsbrief 2020. Allereerst excuses voor de late beantwoording van deze vraag. Ik wilde de uitkomsten van de pilot afwachten om bij mijn toelichting te kunnen betrekken. Het lid Veldhuyzen vroeg waarom niet geregistreerd wordt welke mensen niet tot de nachtopvang worden toegelaten wegens volledige bezetting. Hij vroeg of mensen die om die reden niet worden toegelaten voortaan een schriftelijk bewijs kunnen krijgen. Hij vraagt tot slot of de wethouder in ieder geval, ook als hij de moties afwijst, dat de korting op de uitkeringen verlaagd wordt van 20% naar 15% zoals in andere grote steden ook gebeurt.

Dat laatste hebben we onderzocht met de pilot ‘Maatwerk economisch daklozen’. Wat betreft het registreren voor een plek in de kortdurende dag- en nachtopvang klopt het dat er op dit moment niet wordt geregistreerd wie de dag- en nachtopvang in wil maar geen plek krijgt omdat het vol is. In de praktijk blijkt dat zo’n lijst snel is verouderd. Mensen vinden bijvoorbeeld ondertussen een slaapplek in hun eigen netwerk. Om toch meer inzicht te krijgen in hoe vaak het voor komt dat er geen plek is omdat de opvang vol is, wordt komend jaar met de zorgaanbieders 1

Zie ook de brief aan uw commissie hierover dd 12 juni 2020.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 7 december 2021 Pagina 4 van 4

en de GGD onderzocht hoe dit toch inzichtelijk gemaakt kan worden. Er wordt gekeken of het mogelijk is te gaan registreren met als doel meer inzicht te krijgen in het aantal mensen dat niet direct gebruik kan maken van de kortdurende dag- en nachtopvang. Voor het verkrijgen van een uitkering is het afgeven van een schriftelijk bewijs overigens niet nodig. Iemand die moeite doet om een plek te vinden en dat op welke manier dan ook kan aantonen, kan een lagere korting krijgen op de uitkering (10% in plaats van 20%) als dat een stimulans is om te zoeken naar opvang. Belangrijk is dat een passende oplossing wordt gezocht. Dit kan zijn verblijf in iemand zijn eigen netwerk of een plek in de in de kortdurende opvang en werken aan perspectief.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Sociale Zaken

Bijlagen 1. Evaluatierapport ‘Maatwerk voor economisch daklozen’, OIS, september 2021. 2. Brief ‘Afdoen motie ‘Pilot verhoging van de dak- en thuislozenuitkering’, Taimounti en Roosma, (801 accent) ’, 16 februari 2021.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl