01 raadsinformatiebrief Bestuursopdracht Normkosten.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 14 december 2021 Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit Wonen, Bouwen, Openbare Ruimte en Groen en Reiniging Egbert de Vries en Jakob Wedemeijer Verkeer & Openbare Ruimte+ (vor@amsterdam.nl) in samenwerking met Stadswerken (stadswerken@amsterdam.nl) Bestuursopdracht Normkosten

Geachte leden van de gemeenteraad, Na het derde jaar programma Stadsbehoud is één ding duidelijk: de instandhouding van de openbare ruimte en het groen in een springlevende en monumentale stad als Amsterdam is een uiterst dynamisch proces. Steeds doen zich nieuwe uitdagingen voor. Met deze brief informeert het college u over de uitkomsten van het onderzoek naar de normkosten voor het beheer en onderhoud van de Openbare Ruimte en Groen als onderdeel van het Programma Stadsbehoud. De opgaven waar we als stad voor staan, lopen uiteen van het wegwerken van achterstallig onderhoud tot het anticiperen op de groei van de stad, klimaatverandering en technologische ontwikkelingen. Een punt dat tot nu toe bij elke begroting en rapportage terugkeert, is het belang van structurele middelen voor de instandhouding van onze stad en eigendommen (assets). In de Begroting 2022 is een eerste stap gezet in het oplossen van de structurele tekorten. Maar mede door de Coronacrisis zijn de budgettekorten voor stadsbehoud fors. Daarom is door het college besloten een bestuursopdracht te geven voor een extern onderzoek naar de minimale benodigde structurele middelen voor beheer en onderhoud (normkosten).

Wat zijn normkosten? Normkosten zijn de jaarlijks gemiddelde (eeuwigdurende) theoretische kosten om de openbare ruimte op het ambitieniveau B (Verzorgd) en C (Sober) te kunnen beheren en onderhouden. Het college heeft laten onderzoeken wat het minimale kwaliteitsniveau is waarbij geen achterstallig onderhoud ontstaat en welke middelen tenminste nodig zijn om dit kwaliteitsniveau van de openbare ruimte en groen te behouden. Het Normkostenonderzoek Wij hebben ingenieursbureau Witteveen+Bos opdracht gegeven om de door Amsterdam gehanteerde normkosten voor de instandhouding op niveau C van de openbare ruimte en groen te toetsen. Witteveen+Bos heeft de normkosten voor het dagelijks en groot onderhoud van Civiele Constructies, Groen en Verharding en het domein Schoon onderzocht. De binnen Amsterdam gehanteerde eenheidsprijzen (“van welke standaardkosten voor de maatregelen voor dagelijks en groot onderhoud gaan we uit?”) en frequenties (“met welke regelmaat

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 2 van 5

worden de maatregelen uitgevoerd?”) zijn getoetst. Ook is kritisch gekeken naar het verschil tussen de normkosten voor de instandhouding op niveau C met die voor instandhouding op niveau B. De uitkomsten van het onderzoek geven aan dat de eenheidsprijzen en frequenties die in Amsterdam worden gehanteerd overeenkomen met wat gangbaar is in Nederland. De toets laat geen grote verrassingen en uitschieters zien. De normkosten die Witteveen+Bos heeft getoetst zijn afkomstig uit het onderstaande overzicht:

Verzorgd Wegen Groen Civiele Constructies Spelen & Straatmeubilair VIS VRI Openbare verlichting Tunnels Totaal

DO 4,7 38,3 22,2 10,6 2,0 2,3 5,2 4,0 89,3

GO 39,1 4,0 47,0 3,9

94,0

Sober

x1.000.000

Totaal 43,8 42,3 69,2 14,5 2,0 2,3 5,2 4,0 183,3

Wegen Groen Civiele Constructies Spelen & Straatmeubilair VIS VRI Openbare verlichting Tunnels Totaal

DO 5,8 29,5 17,6 8,8 1,7 2,3 4,9 4,0 74,6

x1.000.000

GO 32,3 3,8 34,7 3,3

74,1

Totaal 38,1 33,3 52,3 12,1 1,7 2,3 4,9 4,0 148,7

Tabel 1. Overzicht normkosten Dagelijks Onderhoud (DO) en Groot Onderhoud (GO) voor verzorgingsniveaus B (Verzorgd) en C (Sober), bron: normkostenrapportages versie 4.0 (baseline voorjaar 2021).

De afgelopen jaren is in het kader van het Programma Stadsbehoud ingezet op een flinke toename van structurele middelen voor het onderhoud. Voor 2022 is voor groot onderhoud € 15 miljoen gebudgetteerd. Dit jaarlijks vaste bedrag zal tot 2026 stapsgewijs toenemen tot 40 miljoen. Uit tabel 1 is op te maken dat dat bij lange na niet voldoende is om te voorzien in al het groot onderhoud dat jaarlijks benodigd is voor het instandhoudingsniveau ‘sober’. Ook voor het dagelijks onderhoud is het structurele tekort substantieel. In het voorjaar 2022 zullen wij dit structurele tekort financieel inzichtelijk maken. Second opinion Rotterdam We hebben Rotterdamse experts een gevraagd naar second opinion over het onderzoek van Witteveen+Bos. Uit de second opinion komt naar voren dat we in Amsterdam een goede werkmethode hebben om de normkosten te berekenen. Amsterdam loopt hierin voorop en de kennis en expertise wordt goed ingezet om verder te professionaliseren, maar we moeten niet vergeten dat normkosten worden gebaseerd op een theoretische benadering. Hierin is geen sprake van achterstallig onderhoud en juist wel van een gelijkmatige slijtage én verdeling van levensduur van alle onderdelen in de openbare ruimte en groen. In Rotterdam is er daarom enkele jaren geleden voor gekozen om een onderzoek te doen naar de langjarige vervangingsopgave.

In deze vervangingsopgave is in beeld gebracht wanneer grote pieken in besteding aan beheer en onderhoud van de stad te voorzien zijn. Een ander inzicht uit de second opinion van Rotterdam is dat Amsterdam met het hanteren van het verzorgingsniveau C balanceert op de kritische grens van het functioneel en veilig houden van de openbare ruimte en het groen. Wij achten het daarom niet realistisch om nog ruimte te zoeken door te besparen op de normkosten. Het opzoeken van een lagere ondergrens levert risico’s op ten

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 3 van 5

aanzien van de veiligheid, leidt tot verdere achterstanden en uiteindelijk tot kapitaalvernietiging. Daarnaast ontstaan er daardoor zelfs direct of indirect kostenopdrijvende effecten: 1. onverwachte en schoksgewijs verlopende investeringen voor het beheer en onderhoud, en de noodzaak om vaker onvoorziene reparatiewerkzaamheden uit te voeren; 2. veiligheid en beschikbaarheid van de assets in de openbare ruimte komt in het geding, waardoor de kans op calamiteiten en incidenten toeneemt, en als gevolg daarvan een toename van financiële claims; 3. een (nog) grotere druk op dagelijks beheer, onderhoud en reiniging van de stad; 4. een sterker fluctuerende behoefte aan ambtelijke capaciteit voor de planning en voorbereiding van beheer en onderhoud; 5. een sterker fluctuerende behoefte aan marktcapaciteit voor realisatie van het onderhoud, wat in pieken waarschijnlijk een prijsopdrijvend effect heeft.

Vervolg De aanbevelingen uit het onderzoek worden betrokken bij een volgende actualisatie van de normenkosten en de bovenstaande constateringen geven reden tot een vervolgonderzoek. Dit vervolgonderzoek moet ertoe leiden dat een betere inschatting kan worden gemaakt van de daadwerkelijk benodigde beheerinspanning voor de komende jaren. Wanneer zijn welke vervangingen en groot onderhoud te voorzien? Hoe vallen deze in de tijd? Wat leert ons dit over de benodigde middelen ten opzichte van de gehanteerde normkosten? Uitkomst van dit vervolgonderzoek moet ook zijn dat er scenario’s kunnen worden ontwikkeld. In deze scenario’s zullen trends en ontwikkelingen, en daarmee samenhangende kansen en risico’s, worden vertaald in alternatieven voor beheer en onderhoud van de stad. Deze scenario’s kunnen in het Programma Stadsbehoud worden vertaald in concrete bestedingsvoorstellen en reserveringen. Het spreekt voor zich dat de raad, in het kader van het Programma Stadsbehoud, op de hoogte gehouden zal worden van de uitkomsten van deze opdracht en in de gelegenheid zal worden gesteld de juiste kaders mee te geven voor de te nemen beslissingen in het beheer en onderhoud van de stad. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Egbert J. de Vries Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Jakob Wedemeijer Wethouder Wonen, Bouwen, Openbare Ruimte en Groen en Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Datum 14 december 2021 Pagina 4 van 5

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 14 december 2021 Pagina 5 van 5

Bijlagen 1. Raadscommissievoordracht 2. Bestuurlijke Presentatie Bestuursopdracht Normkosten 3. Oplegger Rapportages Bestuursopdracht Normkosten 4. 127689-21-016.396-rapd02-Toetsing normkosten gemeente Amsterdam 5. 127689-21-017.180-rapd02-Ontwikkelingen en effecten (risico’s en kansensessies) 6. Notitie Second Opinion Gemeente Rotterdam 7. Overzicht normkosten Amsterdam, baseline voorjaar 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl