01 Raadsbrief pilot knip Weesperstraat.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum Ons kenmerk

*Z006AD372E7*

19 november 2020 V&OR/UIT/2020007438

Uw kenmerk Behandeld door Daniëlle Meiboom, 06-41873360, d.meiboom@amsterdam.nl

Onderwerp

Raadsbrief pilot knip Weesperstraat

Geachte leden van de gemeenteraad van Amsterdam Op 29 oktober jl. is het plan van aanpak pilot knip Weesperstraat besproken in de raadscommissie MLW. Tijdens de behandeling zijn aanvullende vragen gesteld over (1) eerder onderzoek naar een knip op de Weesperstraat, over (2) een tabel met de effecten die gedurende de pilot in beeld gebracht worden en over (3) de invloed van de beheersmaatregelen tegen het coronavirus op de representativiteit van de metingen. Ik heb toegezegd u hier nader over te informeren per brief. Aan het eind van deze brief ga ik nog kort in op de samenloop met tunnels, taxi, calamiteitenplan en evaluatie en vervolg. Eerder onderzoek Sinds 2001 wordt al gekeken naar maatregelen om het autoverkeer op de Wibautas te verminderen ten gunste van de leefbaarheid en luchtkwaliteit. Er zijn sindsdien verschillende onderzoeken gedaan, het meest recent in 2018 met het Verkeersmodel Amsterdam. Dit onderzoek is in de raad besproken in september 2018 (rapport Onderzoek verminderen autoverkeer op de Wibautas) en vormt het vertrekpunt voor het huidige voorstel voor de pilot knip Weesperstraat. Ook zijn analyses gedaan op basis van eerder kentekenonderzoek uit 2015. Beide onderzoeken geven een vergelijkbaar beeld van de verwachte effecten van een knip op de Weesperstraat: - De Wibautas, met name Weesperstraat en Valkenburgerstraat, wordt rustiger.

- Verkeer verplaatst zich naar de A10 (grootste toename, ongeveer 10%) en de S100, waarbij op de S100 het drukste punt het kruispunt bij de Piet Heintunnel is. - Door aanvullende knips wordt extra drukte door sluipverkeer in woonwijken voorkomen en wordt het op een aantal plekken rustiger, zoals op de Plantage Middenlaan en Eilandenboulevard.

Een routebeschrijving vindt u op www.amsterdam.nl.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 2 van 7

-

Een paar kruispunten wordt zwaarder belast, wat kan leiden tot vertraging; dit geldt vrij zeker voor het kruispunt Piet Heinkade – Kattenburgerstraat aangezien dit kruispunt nu al druk is.

Het kentekenonderzoek Munt gaf aanvullende inzichten over de samenstelling van het verkeer op de Wibautas: - Het aandeel doorgaand autoverkeer, dus verkeer zonder bestemming in het gebied, is circa 50% van het totale verkeer. Dit verkeer rijdt van S100 bij Rhijnspoorplein door de Weesperstraat naar S100 bij Prins Hendrikkade of andersom. - Het aandeel taxi bedraagt overdag naar schatting 10%, in de avond en nacht loopt dat op tot ongeveer de helft van het verkeer. - Het aandeel bedrijfsvoertuigen bedraagt ongeveer 15-20%. Qua omrijdtijden laat het onderzoek zien dat: - Voor ongeveer 2/3e deel van dit verkeer goede alternatieve routes mogelijk zijn met een vergelijkbare of slechts beperkt meer reistijd (circa 5 minuten). - Voor verkeer met zowel herkomst als bestemming dichtbij maar wel aan weerszijden van de knippen geldt een extra reistijd van ongeveer 10 minuten. Dit is ongeveer 1/3e van het verkeer. Belangrijk is dat alle bestemmingen bereikbaar blijven. Alternatieve vervoermiddelen, zoals fiets en openbaar vervoer, worden als alternatief voor een aantal van deze ritten aantrekkelijker. Eerder onderzoek in relatie tot pilot Dankzij het eerdere onderzoek met het Verkeersmodel Amsterdam en het eerdere kentekenonderzoek hebben we de beste locatie voor de knips kunnen bepalen.

Dit zijn de beste locaties omdat het de minste omrijdtijden oplevert, een goede bereikbaarheid voor bestemmingsverkeer realiseert, de meeste ruimtelijke baten oplevert, bij het Mr. Visserplein en de Valkenburgerstraat, en de minste aanvullende knips nodig zijn om sluipverkeer te voorkomen Ook geven de eerdere onderzoeken een beeld van mogelijke knelpunten en van de locaties waar de doorstroming voor fiets en OV kan verbeteren. De tijdelijke verkeersontwerpen en de monitoring van de pilot houden hier zo goed mogelijk rekening mee. Er ligt kortom ruim voldoende onderzoek om de keuzes voor de huidige pilot te onderbouwen. Alleen modelmatig onderzoek is echter niet in staat om de daadwerkelijke effecten van de voorgestelde knips goed weer te geven. Daarvoor is een pilot essentieel. Pas dan wordt echt duidelijk welke andere keuzes door verkeersdeelnemers worden gemaakt: is de rit noodzakelijk of kan de rit ook anders qua route, vervoerswijze of tijdstip? Ook de baten voor langzaam verkeer, zoals bijvoorbeeld een verbeterde oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers, zijn alleen bij een pilot goed in beeld te brengen. De ervaringen met vergelijkbare maatregelen laten zien dat dergelijke maatregelen een eigen dynamiek kunnen hebben. Die kan positief uitpakken, maar ook negatief. Juist omdat er veel discussie is over deze maatregel, is het belangrijk om deze proef uit te voeren.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 3 van 7

Effecten in beeld Het belangrijkste doel van de pilot is het onderzoek naar zowel de positieve als de negatieve effecten. Hiervoor is een kentekenonderzoek belangrijk met een nul- en een 1-meting, respectievelijk vlak voor en tijdens de pilot. Daarnaast worden ook andere informatiebronnen gebruikt. In onderstaande tabel staat het door raadslid Nijssen gevraagde overzicht van de indicatoren die we in het onderzoek meenemen. Door al deze effecten in beeld te brengen kan na afloop van de pilot een afweging worden gemaakt over de (on)wenselijkheid van een definitieve knip. De knip kent daarnaast ook stedenbouwkundige baten die lastig in beeld te brengen zijn door een pilot zoals deze. Door de knip ontstaat de mogelijkheid om de oostelijke binnenstad verder te verdichten en ontwikkelen. Het is daarom van belang de op te stellen stedenbouwkundige visie voor de oostelijke binnenstad bij deze afweging te betrekken. Indicatoren Verkeersintensiteiten

Hoe meten Kentekenonderzoek, Floating Car Data en RWS data

Routes (herkomstbestemming)

Kentekenonderzoek

Rijtijden/reistijden

Kentekenonderzoek en Floating Car Data Kentekenonderzoek

Doelgroepen

Doorstroming / snelheid / intensiteit Luchtkwaliteit

Geluid Verkeersveiligheid

Rijtijden en effecten OV

Doorstroming fiets op aantal locaties Weesperstraat/Mr. Visserplein Oversteekbaarheid voor voetgangers

Floating Car Data Metingen (GGD) en berekeningen met behulp van de Urban Strategy Tool (TNO) Berekeningen met Urban Strategy Tool (TNO) Schouwen / incidenten / expert analyse (toe-/afname complexiteit, drukte etc.) GVB, VRA

Groentijd verkeerslichten en schouwen op plekken waar verkeerslichten uit staan Groentijd verkeerslichten en schouwen op plekken waar verkeerslichten uit staan

Resultaat Een overzicht van locaties waar het drukker en waar het rustiger is geworden. Een overzicht van de veranderingen in een aantal belangrijke routes in normale situatie en tijdens de pilot. Met bijbehorende rijtijden/reistijden. Bovenstaande effecten worden ook specifiek per doelgroep gegeven. Algemeen beeld op kaart met kleuren aangegeven. Vlekkenkaarten met verbeteringen en verslechteringen. Toe- en afname aantal decibellen Analyse van effecten op verkeersveiligheid met locatie (waar beter en waar slechter). Winst en verlies in secondes voor tram- en buslijnen (en daarmee voor de reizigers). Seconden meer/minder groentijd per oversteekrichting Seconden meer/minder groentijd per oversteekrichting

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 4 van 7

Beleving Om de ervaringen en beleving van de vele en zeer verschillende groepen stakeholders op te halen gaat het projectteam met zoveel mogelijk mensen in gesprek zowel voor, tijdens als na de pilot. In aanvulling hierop wordt digitaal een belevingsonderzoek gedaan. We nodigen bewoners, ondernemers en andere belanghebbenden uit om hieraan deel te nemen. Zij ontvangen daartoe korte vragenlijsten. Voorafgaand aan de pilot gaat het om het ophalen van verwachtingen. Tijdens de pilot vragen we naar de ervaringen in de praktijk. Na afloop van de pilot vragen we naar de totaalervaring, hoe is het bevallen en waarom. Ook deze informatie wordt betrokken bij de beoordeling van de pilot knip. Corona Tijdens de bespreking van het plan van aanpak op 29 oktober jl. is door meerdere partijen de vraag gesteld of het wel zinvol is om deze pilot knip te doen nu de verkeerssituatie wordt beïnvloed door Corona.

Verkeersaanbod Valkenburgerstraat Amsterdam in 2020, per week

Bovenstaande grafiek toont de ontwikkeling van het verkeer op de Valkenburgerstraat per week in 2020. Het verkeersaanbod is tijdens de eerste lockdown met 40% gedaald (rond week 14) en daarna rond week 27 sterk hersteld. Vanaf eind september tot begin oktober (week 39-41) was er weer een daling tot ongeveer 85% van het pre-Coronaverkeer. Tijdens de 2de lockdown is er dus minder verkeer dan regulier maar veel minder extreem dan tijdens de eerste lockdown. Waar het gebruik van het OV stevig is teruggelopen, zien we dat het autogebruik vrij snel weer bijna op het oude niveau is. In Amsterdam is het nooit mogelijk om een verkeersonderzoek te doen zonder verstorende effecten. Er zijn altijd werkzaamheden, evenementen en seizoensinvloeden. Wel proberen we zo

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 5 van 7

goed mogelijk rekening te houden met deze factoren door niet te meten in de winter, te meten over meerdere weken en met andere (grote) projecten rekening te houden. Daar komt nu Corona als extra effect bij. We hebben gekozen voor een 0-meting en een 1-meting dicht op elkaar in de tijd zodat er sprake is van twee goed vergelijkbare metingen. Dat is belangrijk voor het onderzoek. Beide metingen worden beïnvloed door Corona. Omdat er sprake is van vergelijkbare omstandigheden zijn deze metingen goed te vergelijken. Daarnaast kunnen de data van het kentekenonderzoek worden vergeleken met tijdreeksen van voor en na Corona om te corrigeren voor het Corona-effect. Zolang het verkeersaanbod op 80-90% (of meer) is, is een pilot zonder meer nuttig. Want: - dan zijn de herkomst-bestemmingsrelaties, gewijzigde routes en omrijdtijden goed in beeld te brengen; - ook de baten voor langzaam verkeer en leefbaarheid zijn op straat te ervaren; - er ontstaat goed inzicht in de knelpunten die daadwerkelijk zullen optreden. Een pilot is nog steeds nuttig als het verkeersaanbod minimaal 60-70% is.

Want: - dan zijn de herkomst-bestemmingsrelaties, gewijzigde routes en omrijdtijden goed in beeld te brengen; - ook de baten voor langzaam verkeer en leefbaarheid zijn op straat te ervaren; - met behulp van beschikbare data uit het kentekenonderzoek kan modelmatig een 100% situatie gesimuleerd worden inclusief knelpunten. Voordeel in deze situatie is dat er minder vertraging is voor verkeersdeelnemers. Nadeel is dat de knelpunten minder goed in beeld komen. Een pilot bij een verkeersaanbod lager dan 60%, zal minder zinvol zijn. De komende tijd wordt de ontwikkeling van het verkeer nauwgezet in de gaten gehouden. In december, of uiterlijk begin januari, volgt een go-no go besluit op basis van de laatste inzichten. Uitstel Nu besluiten om geen pilot te doen, betekent dat de eerstvolgende mogelijkheid om een pilot te doen op z’n vroegst begin 2023 is. Dit vanwege de sluiting van de Piet Heintunnel tot eind september 2022, de benodigde voorbereidingstijd en het verkeersonderzoek dat vooraf moet plaatsvinden. Ook dient opnieuw gekeken te worden naar de samenhang met andere grote projecten in de omgeving en werkzaamheden aan bruggen en kademuren. Tunnels en taxi’s Tijdens de bespreking van het plan van aanpak op 29 oktober jl.

is door meerdere partijen gevraagd naar de samenloop van de pilot met de werkzaamheden voor de tunnels en de mogelijkheden voor doorgang van specifieke doelgroepen zoals taxi’s. De planning van de pilot is zo gekozen dat deze plaatsvindt voor de algehele sluiting van de Piet Heintunnel voor groot onderhoud (van 25 juni 2021 tot 30 september 2022). Wel is er samenloop met de onderhoudswerkzaamheden aan de Michiel de Ruijtertunnel (van 30 november 2020 tot en met 31 augustus 2021). Deze vinden alleen ‘s nachts plaats waardoor er verkeerskundig geen problemen ontstaan. Voor vrachtverkeer is de situatie afwijkend aangezien de Piet Heintunnel nu

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 6 van 7

al dicht is voor vrachtverkeer. Het aandeel van het vrachtverkeer in het totale verkeer dat normaal gezien gebruik maakt van de Piet Heintunnel is minder dan 5%. Voor dit vrachtverkeer zijn er voldoende alternatieve routes de stad in. Bij de evaluatie zal worden bepaald hoe de afsluiting van de Piet Hein Tunnel voor vrachtverkeer de routekeuze en daarmee de knip van de Weesperstraat heeft beïnvloed. Voor wat betreft de mogelijkheden voor doelgroepen om toch door te kunnen rijden bij de knip is het van belang onderscheid te maken tussen de tijdelijke situatie tijdens de knip en de mogelijke situatie in de toekomst bij een definitieve knip. Mocht de raad er in de toekomst toe besluiten om de knip definitief te maken, dan zal in die situatie (uitgaande van een andere inrichting en een goed werkend digitaal systeem) maatwerk mogelijk zijn door de toepassing van Intelligente Toegang. Uit de evaluatie moet blijken of dat nodig en wenselijk is. Daarover kan per doelgroep een aparte afweging worden gemaakt. Calamiteitenplan Belangrijk bij de uitvoering van de pilot is om vooraf een plan te maken dat ingaat op mogelijke calamiteiten en de maatregelen die dan nodig en mogelijk zijn. Hier is ook door maatschappelijke partijen, zoals de logistieke sector, om gevraagd. Een calamiteitenplan bestaat uit een aantal onderdelen.

In samenwerking met nood- en hulpdiensten en het GVB is eerst een knelpuntenanalyse opgesteld. Deze analyse wordt uitgewerkt en aangevuld met mogelijke bijsturingsmaatregelen. Daarnaast worden voorafgaand aan de pilot noodscenario’s klaargelegd en afspraken gemaakt over benodigde ingrepen bij calamiteiten. Tijdens de pilot werken we nauw samen met verkeerspolitie en monitoren we aanrijtijden van nood- en hulpdiensten. Ook schouwen we regelmatig op straat, met politie maar ook met de logistieke sector, GVB en partijen uit de Centrale Verkeerscommissie.

Gemeente Amsterdam

Datum 19 november 2020 Ons kenmerk V&OR/UIT/2020007438 Pagina 7 van 7

Evaluatie en vervolg Na afloop van de pilot wordt een uitgebreid evaluatierapport opgesteld dat samen met de stedenbouwkundige visie in het najaar 2021 aan de raad wordt aangeboden. Op basis van deze beide documenten kunt u als raad bepalen of een definitieve knip wenselijk is. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Sharon A.M. Dijksma Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit