01 Gemeenteraad Voordracht.pdf

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

0

Datum besluit

29 september 2021 (college van B&W), 10 november 2021 (Gemeenteraad) Onderwerp

Vaststellen van de uitvoeringsstandaard Bruggen en Kademuren, die toeziet op standaardisering, herkenbaarheid en versnelling van de werkzaamheden binnen het programma De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1.

Kennis te nemen van de wens van het college om met het oog op langjarige, voortvarende aanpak van bruggen en kademuren een uitvoeringsstandaard te laten vaststellen door het college en de gemeenteraad • Om de grote opgave van het programma Bruggen en Kademuren (PBK) voortvarend aan te pakken, is een set regels, afspraken en standaarden opgesteld. Het moet de basis vormen voor een langjarige programmatische aanpak van voorbereiding en uitvoering van veiligheidsmaatregelen en vernieuwing. • Door het vast te stellen, onderschrijven raad en college hiermee samen de ambitie en verklaren de werkwijze voor de komende jaren te omarmen. Het gaat dus verder dan een agenda of plan van het huidige college. • Het programma Bruggen en Kademuren is er op gericht om het huidige areaal met achterstallig onderhoud te herstellen en versneld toe te werken naar een blijvend functionerende stad met veilige en toekomstbestendige bruggen en kademuren. De voorwaarden voor succes van deze aanpak worden in verschillende stukken uitgewerkt, zoals de Markstrategie, het beleid voor het weren van zwaar verkeer (7,5t-zone) en de voorliggende uitvoeringsstandaard. • De uitvoeringsstandaard is een essentieel onderdeel van de programma-aanpak Bruggen en Kademuren, zoals beschreven in het programmaplan Herstellen en verbinden (april 2020).

De standaard biedt de noodzakelijke voorwaarden voor een flinke versnelling op korte termijn. Het biedt ook de noodzakelijke ruimte om de komende jaren te blijven doorontwikkelen en doorlopend te blijven zoeken naar innovaties en mogelijkheden tot versnelling. Met de vaststelling, zal de benodigde versnelling dus niet in één keer worden gerealiseerd, maar wordt wel een belangrijke stap gezet. Zonder het consequent toepassen van de voorstellen uit deze standaard, zal de benodigde versnelling ieder geval niet haalbaar zijn. Zie ook besluit 3 voor de frequente aanpassing en het doorvoeren van nieuwe maatregelen. • De in de uitvoeringsstandaard beschreven keuzes en regels gaan vaak over het consequent toepassen en gebruiken van wat al aanwezig is op het gebied van vakmanschap, instrumenten en – eerder door de gemeenteraad en/of het college vastgestelde kaders. Een voorbeeld hiervan is het consequent toepassen van de standaard voor het Amsterdamse straatbeeld: de Puccinimethode, zoals in 2018 vastgesteld door de gemeenteraad. 2. In te stemmen met de uitvoeringsstandaard Bruggen en kademuren, die toeziet op standaardisering, herkenbaarheid en versnelling van de werkzaamheden binnen het programma: • Het document bestaat uit een inleiding en zes thematische hoofdstukken. In elk van de hoofdstukken staat een beschrijving van de huidige praktijk en de voorgestelde werkwijze.

Het hoofdstuk wordt telkens afgesloten met een set concrete regels, die duidelijk bieden aan iedereen die werkt aan bruggen, kademuren of een ander programma dat hiermee

Gegenereerd: v1.18

1

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

samenhangt. In enkele gevallen wordt verwezen naar schematische overzichten in de bijlage waarin processen nog gedetailleerder (of begrijpelijker) zijn beschreven. • Vernieuwen van de openbare ruimte: we laten de stad mooier achter dan we hem aantroffen. Via een vlot en eenduidig proces, wordt na de werkzaamheden ook de openbare ruimte vernieuwd. Met ruimte voor gerichte participatie van belanghebbenden, maar zonder formele inspraak, stapsgewijs ontwerpproces en bestuurlijke besluitvorming over de inrichting. Het handboek voor het Amsterdamse straatbeeld (Puccini) is telkens het startpunt voor de inrichting van de openbare ruimte. • Preventie en interventie. Bij veiligheidsrisico’s wordt snel en adequaat gehandeld volgens een vaststaand proces, vooruitlopend op definitieve vernieuwing van de betreffende brug of kademuur. Altijd in goed contact met de directe omgeving. • Boomrijke grachten. We houden de kades boomrijk door te verplanten, herplanten en waar mogelijk te behouden. Met speciale aandacht voor beschermwaardige bomen. • Bereikbaarheid en samenhang met andere opgaven in de stad: we willen en moeten veel in de stad. Dat vergt andere manieren van werken en leidt onvermijdelijk tot overlast. Een voorbeeld van een andere wijze van uitvoering, is dat er vaker bruggen of kades volledig afgesloten zullen worden voor verkeer tijdens de bouw.

Dat is even vervelend, maar scheelt veel tijd en kosten in de uitvoering. • Woonboten: er wordt gewerkt aan het vergroten van het aantal wissellocaties voor woonboten. Bij de zoektocht naar wissellocaties, wordt vooral gekeken naar beschikbaarheid – en zal minder aandacht zijn voor voorzieningen en locatie. Onvergund aangebrachte voorzieningen komen in principe niet terug na de werkzaamheden. • Inkoop: het doorlopen van het proces van inkoop van goederen en arbeidskrachten wordt versneld, uiteraard binnen de grenzen van nationale en Europese wetgeving. 3. Om de voorgestelde werkwijzen tussentijds te kunnen evalueren en aanpassen, spreken raad en college af dat het college de kaders in de uitvoeringsstandaard tussentijds kan aanvullen of wijzigen. Hierover informeert het college de raad. Periodiek, eenmaal per 3 jaar, herbevestigen college en raad de uitvoeringsstandaard, door dit in geactualiseerde vorm opnieuw vast te stellen. 4. Kennis te nemen van de gevoerde participatie en de advisering vanuit de geraadpleegde stadsdeelbesturen. Wettelijke grondslag

• Artikel 108, eerste lid van de Gemeentewet bepaalt dat de bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente aan het gemeentebestuur wordt overgelaten; • Artikel 147, tweede lid van de Gemeentewet bepaalt dat de overige bevoegdheden (buiten het vaststellen van verordeningen), bedoeld in artikel 108 eerste lid, berusten bij de raad. Bestuurlijke achtergrond

• 12 juli 2019 - Actieplan en brief “Aanpak bruggen en kademuren”. Hierin geeft het college invulling aan de aangekondigde intensivering van de programmatische aanpak. In de bijbehorende brief gaat het college in op de voorgestelde programmatische aanpak en op de bijbehorende maatregelen. • 14 april 2020 - Programmaplan Bruggen en Kademuren ‘Herstellen en verbinden’ en raadsbrief waarmee het college de organisatie en de aanpak van de opgave verder vormgeeft. Er is voor een zorgvuldige en brede aanpak gekozen, met nadruk op herstel van de bruggen en kademuren en verbinding met de stad. Hierin wordt ook de uitvoeringsstandaard aangekondigd, op dat moment nog onder de titel Verordening Bruggen en Kademuren. • 16 juni 2020 - Marktstrategie Programma Bruggen en Kademuren, waarmee het college de overkoepelende marktstrategie voor het programma Bruggen en Kademuren vaststelt. Ook

Gegenereerd: v1.18

2

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

wordt voor het programma de wijze van samenwerking met de markt en kennisinstellingen vastgelegd, om zo een impuls te geven aan het behalen van de programmadoelen. Onderbouwing besluit

Ad 1 en 2 – functie van de uitvoeringsstandaard en de inhoudelijke strekking ervan Zie bijlage Uitvoeringsstandaard Bruggen en Kademuren voor een nadere toelichting en de schematische overzichten. Ad 3 – periodieke update Geen nadere toelichting. Ad 4 – Kennis nemen van (i) de gevoerde participatie en (ii) de advisering vanuit de stadsdeelbesturen I - Participatie In de uitvoeringsstandaard bepalen college en raad richting en leggen ze kaders vast voor de uitvoering van de activiteiten van het programma Bruggen en Kademuren. Er worden geen wetten gewijzigd of regels buiten spel gezet: we maken een keuze tussen al bestaande mogelijkheden en passen die keuze toe. De verwachting is dat juist het maken van keuzes en het consequent toepassen daarvan, versnellingswinst kan opleveren. Winst die behaald wordt door niet iedere keer opnieuw de vraag te hoeven beantwoorden hoe we iets gaan doen en die behaald wordt door gemaakte keuzes niet voortdurend ter discussie te stellen. Tegen deze achtergrond is naar het oordeel van het college geen sprake van een ‘beleidsvoornemen’ in de zin van de Algemene Inspraakverordening. Inspraak in de zin van die verordening hoeft dan niet te worden verleend. De Inspraakverordening bepaalt dat, enkele uitzonderingen daargelaten, inspraak wordt verleend met betrekking tot een beleidsvoornemen.

Kijkend naar hetgeen in het de uitvoeringsstandaard wordt afgesproken, is van beleid in deze zin geen sprake. Het betreft veeleer een keuze voor de wijze waarop de gemeente feitelijk werk uitvoert binnen al bestaande kaders. Het betreft bijvoorbeeld geen beleid over het verlenen van vergunningen, maar het vastleggen van de wijze waarop deze wordt aangevraagd. De gemeente heeft in 2020 evenwel een participatietraject uitgevoerd over de wijze van participeren binnen het programma Bruggen en Kademuren. Dit bestond uit een tweetal online bijeenkomsten met bewoners en andere belanghebbenden die wilden meedenken over hoe de gemeente de verschillende belanghebbenden goed kan betrekken bij de planvorming en uitvoering van werkzaamheden. De lessen zijn nadrukkelijk gebruikt bij het ontwerpen van de uitgangspunten voor toekomstige participatie. Hieronder staan belangrijkste punten uit de participatie en hoe ze recht worden gedaan in het voorstel: Geef in een vroeg stadium duidelijke, overzichtelijke informatie geeft over wat gaat komen. Met daarin ook de mate van ruimte voor participatie en de kaders die een rol spelen. Besteed meer aandacht aan het meenemen en informeren van bewoners aan de voorkant, dat scheelt later tijd en draagvlak

Gegenereerd: v1.18

De participatie start lang voordat de werkzaamheden gaan beginnen met het informeren van bewoners dat er gewerkt gaat worden aan bruggen en/of kademuren in hun buurt. Op dat moment wordt duidelijk gemaakt wat er gaat gebeuren en welke kaders en handboeken de gemeente daarbij hanteert.

3

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Zorg dat bewoners eerder de kans krijgen om te participeren en hun wensen kenbaar te maken en dat zij in het proces vervolgens kunnen zien hoe die input is toegepast (niet input vragen als een ontwerp er al ligt) De wens is mét bewoners te komen tot het ontwerp, dat geeft meer draagvlak, dus samen ontwerpen / beschikbare keuzes maken na heldere kaders vooraf.

Maak duidelijk hoe het participatieproces en de wijze van besluitvorming eruit zien: Hoe wordt er tot keuzes gekomen?

In de fase waarin de vernieuwing van constructie en maaiveld wordt voorbereid, kunnen bewoners en andere belanghebbenden meepraten over de ruimte in het ontwerp voor de openbare ruimte. Of die ruimte er is, is aankelijk van onder meer de lokale situatie, de fysieke ruimte en de kaders voor dat gebied. Vaak zal die ruimte te vinden zijn in de zogenaamde functiestrook, waar de geparkeerde auto's, fietsenrekken, bomen en afvalcontainers staan. Precies over die ruimte gaan we dan het gesprek aan. Bewoners worden op de hoogte gesteld van het uiteindelijke ontwerp en de overwegingen die zijn gemaakt n.a.v. de input. Het participatieproces wordt aan de start van elk project kenbaar gemaakt. Het is in hoofdlijnen beschreven in de standaard en wordt nog nader uitgewerkt in een participatieaanpak. De kern is dat het gesprek tussen bewoners en gemeente zich toespitst op de ruimte in het ontwerp (en in de regel dus niet op de volledige ruimte tussen gevel/water)

Laat de gemeente belangen bij elkaar brengen en voorkomen Door helder te zijn over waar wel en niet over kan worden dat tegenstellingen versterkt worden tussen verschillende geparticipeerd, zal dit risico naar verwachting fors afnemen. groepen bewoners.

Voorkom dat inspraak/participatie alleen verplicht nummer is voor de gemeente.

Met de participatie-aanpak uit de uitvoeringsstandaard, stelt de gemeente een afgebakende vraag (‘wat kunnen we doen met de ruimte die er nog is in het ontwerp, na het toepassen van alle kaders en verplichtingen’) in plaats van een (te) grote vraag (‘denk mee over de volledige inrichting van de straat). Die laatste vraag is – gezien de kaders en het feit dat de openbare ruimte slechts vernieuwd wordt en niet volledig wordt heringericht – zou inderdaad snel overkomen als verplicht nummer. Omdat de gemeente de vraag wel kan stellen maar veel antwoorden niet waar zal kunnen maken.

Zorg dat bomen die net niet de officiële monumentale status hebben, wel als zodanig worden gewaardeerd of deze status zouden moeten hebben, ook de behandeling krijgen die zij verdienen.

Aan de uitvoeringsstandaard is toegevoegd dat voorafgaand aan de voorbereiding van werkzaamheden voor de zekerheid nog een laatste controle gedaan op waardevolle bomen in het betreffende gebied. Dit kan ertoe leiden dat een boom nog als monumentaal wordt aangemerkt.

II- Adviezen vanuit de stadsdeelbesturen De concept-uitvoeringsstandaard is gedeeld met de dagelijks besturen van de stadsdelen, waarbij zij de mogelijkheid hebben gekregen om deze te bespreken in de stadsdeelcommissie en van een formeel advies vanuit DB aan het college te voorzien. Hiervan heeft Stadsdeel West gebruik gemaakt. Dit advies, inclusief opvatting van de stadsdeelcommissie, is opgenomen in de bijlage bij deze voordracht. Verder is het document besproken in een bestuurlijk overleg in aanwezigheid van alle zeven portefeuillehouders Verkeer en de wethouder Verkeer. Hieronder staan de reacties en adviezen en hoe deze zijn verwerkt in de eindversie van de uitvoeringsstandaard. Advies van het dagelijks bestuur West aan het college: Reactie/advies

Gegenereerd: v1.18

Verwerking in uitvoeringsstandaard

4

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Het dagelijks bestuur ondersteunt het belang van innovatieve maatregelen gericht op klimaatadaptatie en het tegengaan van hittestress en de toepassing daarvan bij het vernieuwen van kades en bruggen. Ook het belang van de ontwikkeling van nieuwe bouwmethoden voor het behoud van bomen ondersteunt het dagelijks bestuur van harte. Het dagelijks bestuur zal het belang en de toepassing van maatregelen nogmaals onder de aandacht brengen van het college.

In alle uitvoeringsvarianten (vernieuwing en herinrichting van openbare ruimte), worden maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie meegenomen, zoals verwoord in de uitvoeringsstandaard en zichtbaar in de schema’s achterin.

Het dagelijks bestuur vindt het belangrijk om de verkeers- en parkeerdruk te verminderen op zowel kades als in de achterliggende straten. Hieraan wordt reeds invulling gegeven door het toepassen van de maatregelen in de Agenda Autoluw.

In aansluiting op wat het DB al aangeeft, worden de maatregelen uit de agenda autoluw meegenomen in de vernieuwing van de openbare ruimte na herstel van brug of kademuur.

Het advies van het dagelijks bestuur is om de programmering (waarin duidelijk wordt op welke plekken de openbare ruimte alleen vernieuwd wordt en waar deze volledig heringericht wordt) door het dagelijks bestuur vast te laten stellen, dan wel hierover aan de wethouder te adviseren (aankelijk van de plek in het netwerk en de omvang van de investering.

Naar aanleiding van dit advies, is in de uitvoeringsstandaard toegevoegd dat elk jaar de programmering zal worden besproken in het Bestuurlijk Overleg Stad Stadsdelen, voordat deze wordt vastgesteld.

Om de snelheid van het programma te garanderen en tegelijkertijd recht te doen aan belangen van woonbootbewoners en zorgen van omwonenden verdient het de aanbeveling om een duidelijk kader te schetsen met welke Deze opmerkingen worden meegenomen in het locaties in aanmerking komen voor tijdelijke aangekondigde verplaatsingsprotocol. ligplaatsen en op welke manier de afweging tussen verschillende belangen plaatsvindt. Ook dient een participatieproces voor de verplaatsing van woonboten ingericht te worden. Zoals beschreven in hoofdstuk twee, wordt jaarlijks de programmering van werkzaamheden voor de komende vijf jaar geactualiseerd. Die Bij de jaarlijkse bespreking van de programmering programmering wordt ook voorbesproken met de de volgende punten vast te stellen dan wel portefeuillehouders. Op dat moment wordt ook de hierover aan de wethouder te adviseren projectcategorie (A vernieuwing of B herinrichting (aankelijk van de plek in het netwerk en de van openbare ruimte) bepaald. Daaruit volgt ook omvang van de investering): de bestuurlijke besluitvormingsroute en hoofdlijn voor de participatie. Bij lijn A is er geen bestuurlijke de projectcategorie / de participatieruimte / de rol besluitvorming en wordt de participatie toegespitst van het dagelijks bestuur in het participatieproces / op de ruimte die er nog is op het ontwerp.

de rol van het dagelijks bestuur in het besluitvormingsproces Bij de vaststelling van de programmering, zal de hoofdlijn van de aanpak worden bepaald .. Het dagelijks bestuur adviseert daarom om (vernieuwing danwel herinrichting), maar zal nog dit (de paticipatieruimte) mee te nemen in de niet gedetailleerd (kunnen) worden vastgelegd jaarlijkse gesprekken over de programmering. welke participatieruimte er per ingreep is. Dit volgt uit nadere (gebiedsgerichte) analyse van de maatregelen en de lokale situatie.

Adviezen naar aanleiding van bespreking in gezamenlijk bestuurlijk overleg:

Gegenereerd: v1.18

5

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Reactie/advies

Verwerking in uitvoeringsstandaard

Vernieuwing danwel herinrichting openbare ruimte:

In tekst en schema is aangegeven dat als er wordt overgegaan tot een herinrichting van de openbare ruimte, dit wordt gedaan volgens het geëigende proces. In de praktijk betekent dit meestal dat het DB van het stadsdeel het ontwerp voor de openbare ruimte vaststelt en dat de stadsdeelcommissie hierover wordt geraadpleegd. Als het gaat om een plus- of hoofdnetroute van auto of tram, dan besluiten college en raad hierover.

Houd oog voor belangenafweging en bestuurlijke betrokkenheid als er toch iets meer wordt gedaan dan vernieuwing. Besef dat ontwerpproces meer is dan optellen van bestaande standaarden. Er doen zich altijd vraagstukken voor, gezien de beperkte ruimte. Hoe bepaal je wat je doet en wanneer je bestuur betrekt? En hoe worden de stadsdeelcommissies betrokken bij dit proces?

Als zich bij de vernieuwing van openbare ruimte (zonder herinrichting) grote dilemma’s voordoen, dan worden deze besproken met de portefeuillehouder van het betreffende stadsdeel.

Dit advies sluit helemaal aan bij de tekst en filosofie Heb aandacht voor communicatie richting bewoners: laat telkens goed weten welke ruimte er van de uitvoeringsstandaard. Zie hoofdstuk twee onder de kop ‘we werken gebiedsgericht en starten is voor inspraak. de participatie al voordat het ontwerpproces begint’.

Woonbootbeleid (hoe om te gaan met terugplaatsingen bijvoorbeeld) is erg gewenst.

Dit advies is overgenomen en verwerkt in hoofdstuk zes: het college zal in een generiek verplaatsingsprotocol , een format voor een verplaatsingsplan per project en een format voor een verplaatsingsovereenkomst per woonboot vaststellen ten aanzien van de tijdelijke verplaatsing van woonboten.

Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

De uitvoeringsstandaard beoogt een werkwijze die eenvoudiger, sneller en meer gestandaardiseerd is dan de huidige praktijk. Daarmee zal met minder inspanning, uren en kosten hetzelfde resultaat kunnen worden bereikt: veilige constructies in een aantrekkelijke stad. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

Niet van toepassing.

Welke stukken treft u aan

Gegenereerd: v1.18

6

Gemeenteraad

VN2021-019339 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 10 november 2021

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2021-103351

02 Uitvoeringsstandaard_Bruggen_V6.pdf (pdf)

AD2021-103352

03 Definitief Advies DB en SDcie West .docx (msw12)

AD2021-071488

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Tim Witte, t.witte@amsterdam.nl, 06 5118 6607

Gegenereerd: v1.18

7