01 Brief Rekenkamer Amsterdam Aandachtspunt bij documenten Bouwen voor een complete stad, d.d. 7 mei 2026

Gemeente Amsterdam T.a.v. de gemeenteraad Postbus 202 1000 AE Amsterdam

Datum

7 mei 2026

Ons kenmerk

RA_26_016

Behandeld door

J. Kooij

Cc

-

Onderwerp

Aandachtspunt bij documenten Bouwen voor een complete stad

Bijlagen

-

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 1 april 2025 publiceerden we het onderzoek Bouwen aan de complete stad. Lessen uit woningbouw in transformatiegebieden. Uit dit onderzoek bleek dat de gemeentelijke ambities voor de groei van de stad niet in evenwicht zijn met de (financiële) mogelijkheden. Aan een belangrijk deel van de aanbevelingen uit dit onderzoek is invulling gegeven met de bestuursopdracht Bouwen voor een complete stad.a In deze brief spreken we onze waardering uit voor de aanpak en de resultaten van deze bestuursopdracht en geven we een aandachtspunt mee ten aanzien van de benodigde budgetten voor ambtelijke capaciteit. De resultaten van de bestuursopdracht werden op 30 maart 2026 openbaar gemaakt, als onderdeel van de informatiedocumenten die zijn opgesteld ter voorbereiding op de nieuwe bestuursperiode. Deze resultaten bestaan uit het hoofddocument Analyse Bouwen voor een complete stad 2026, en de bijlage Knoppen voor een complete stad. Het doel van deze documenten is inzicht geven in te maken keuzes over de ontwikkeling van de complete stad. Onze indruk is dat de analyse en de veertig knoppen duidelijk ingaan op de hoofdboodschap van ons rapport: het maken van realistische keuzes om zo ambities en mogelijkheden met elkaar in evenwicht te brengen.

Het zijn documenten waarin op systematische wijze de gevolgen van het draaien aan knoppen inzichtelijk worden gemaakt en waarin ook aandacht is voor de onderlinge verbanden en de complexiteit die daardoor ontstaat. De documenten geven inzicht in de vele ambities, knelpunten, randvoorwaarden en keuzes. Een belangrijk deel van de effecten van keuzes is uitgedrukt in getallen en geld. Ook de financiële situatie en de keuzes in het verdienvermogen zijn kwantitatief uitgewerkt. Mede door effecten van keuzes kwantitatief te maken is een belangrijke stap gezet om de balans tussen de ambities voor de groei van de stad en de (financiële) mogelijkheden inzichtelijk te maken. En met dit inzicht kan gewerkt worden aan herstel van deze balans. In de documenten wordt terecht nadrukkelijk stilgestaan bij de benodigde uitvoeringscapaciteit en in het bijzonder bij de ambtelijke capaciteit. Want het merendeel van de keuzes (‘knoppen’) heeft hierop effect. Zo kunnen keuzes ertoe leiden dat de complexiteit of omvang van de opgave toeneemt waardoor een grotere a

Bron: Gemeente Amsterdam, Jaarrapportage 2025 Woningbouwplan 2022-2026, 17 februari 2026, p. 25.

Weesperstraat 105A, 1018 VN Amsterdam | T 020 30 36 300 | E info@rekenkamer-amsterdam.nl

ambtelijke inzet noodzakelijk is. Dit effect wordt redelijk systematisch besproken bij de ‘knoppen’. Daarbij is aangegeven of dit effect positief of negatief is. Ook wordt in het hoofddocument aangegeven dat de capaciteit binnen de ambtelijke organisatie beperkt is, en dat het voor een aantal functies niet mogelijk is om voldoende gekwalificeerde mensen aan te trekken. Het belang van de uitvoeringscapaciteit en in het bijzonder de ambtelijke capaciteit wordt dus duidelijk onderkend. Niet alleen ondersteunen we het gewicht dat in de documenten aan dit belang wordt toegekend, maar we willen u daar met deze brief nadrukkelijk op wijzen en daarvoor een aandachtspunt meegeven. De effecten van keuzes op ambtelijke capaciteit zijn in de documenten niet financieel doorgerekend, in tegenstelling tot veel andere effecten. Het risico daarvan is dat bij het maken van de noodzakelijke keuzes aan knoppen wordt gedraaid waardoor meer ambtelijke capaciteit nodig is, maar dat vergeten wordt om de benodigde budgetten voor het uitbreiden van de ambtelijke capaciteit te reserveren. We vragen u hiervoor om aandacht, omdat we in ons rapport constateerden dat in de huidige situatie de budgetten voor de benodigde ambtelijke capaciteit al knellen.

Dit geldt bijvoorbeeld voor de praktijk van gebiedstransformaties, die inherent complexer is en meer ambtelijke capaciteit vraagt dan de ‘traditionele’ gebiedsontwikkeling. Dit betekent dat het bij het maken van uw keuzes des te belangrijker is om goed op te letten dat deze ook goed zijn vertaald naar toereikende budgetten voor de benodigde ambtelijke capaciteit om de keuzes te kunnen uitvoeren. Aandachtspunt: we adviseren om er bij keuzes met effect op de ambtelijke capaciteit op te letten dat de daarvoor benodigde budgetten doorgerekend en gereserveerd worden. Met deze brief hoop ik u voldoende te hebben geïnformeerd over het belang van de stap die is gezet met de documenten Bouwen voor een complete stad, en over het uitlichten van het effect van keuzes op budgetten voor ambtelijke capaciteit. Als u nog vragen heeft, neem dan gerust contact op met mij.

Met vriendelijke groet,

A.L. Daalder directeur Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad

2