007. Rapport gemeente Amsterdam Meerjarige plekken op de evenementenkalender (2).pdf

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender Onderzoeksrapport naar onderbouwing van langere looptijd voor schaarse evenementenvergunningen.

Augustus 2025 Gemeente Amsterdam

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Inhoud

1 Aanleiding en afbakening ......................................................................................... 3 2 Dienstenrichtlijn...................................................................................................... 5 3 Economisch onderzoek (SEO) ................................................................................... 8 3.1 Terugverdientermijn ................................................................................................................. 9 4 Onderzoek naar dwingende redenen van algemeen belang (gemeente Amsterdam) ... 10 4.1 Inleiding ...................................................................................................................................10 4.2 Onderzoek uitgevoerd door gemeente Amsterdam................................................................. 11 4.3 Algemene toelichting op resultaten ......................................................................................... 11 4.4 Uitkomst onderzoek per belangengroep..................................................................................12 4.5 Samenvatting en belangrijkste conclusies uit gesprekken....................................................... 20 5 Onderbouwing en termijn ......................................................................................

23 5.1 Inleiding ...................................................................................................................................23 5.2 Dwingende reden van algemeen belang ..................................................................................23 5.3 Non-discriminatoir.................................................................................................................. 25 5.4 Proportioneel.......................................................................................................................... 25 5.5 Noodzakelijk ........................................................................................................................... 26 5.6 Termijn ................................................................................................................................... 28 5.7 Invoering meerjarige plekken ................................................................................................. 29

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

1 Aanleiding en afbakening

Amsterdam staat (inter-)nationaal op de kaart als een evenementenstad. Deze evenementen vinden doorgaans plaats op binnenlocaties of in de openbare ruimte. De openbare ruimte in Amsterdam is schaars en wordt niet alleen gebruikt voor evenementen, maar voor veel verschillende doeleinden: ontspanning, sporten, verjaardagen, etc. Om de lee aarheid in de stad te behouden, is voor locaties in de openbare ruimte die in meer- of mindere mate geschikt zijn voor evenementen een maximum gesteld aan het toegestane aantal evenementen. Door de groeiende druk op de openbare ruimte en de toenemende belangstelling voor het organiseren van evenementen zijn de beschikbare plekken in toenemende mate schaars. Om te komen tot een goede verdeling van alle evenementen die zich aanmelden om een evenement te organiseren in Amsterdam, vindt de verdeling van beschikbare plekken plaats bij het samenstellen van de evenementenkalender. De evenementenkalender biedt een overzicht voor de stad en voor veiligheids-, hulp- en vervoersdiensten van grote evenementen met 1.501 en meer bezoekers. Dit is ook de categorie waar de meeste schaarste in plaatsvindt. Als schaarste optreedt zal vanaf 2026 een nieuw verdeelsysteem worden gebruikt waarbij de beschikbare plekken worden verdeeld op basis van vooraf gestelde beoordelingscriteria.

Aanvragen die het hoogste scoren op de beoordelingscriteria en dus bovenaan de ranglijst staan, worden als eerste op hun voorkeurslocatie op de evenementenkalender geplaatst. Deze jaarlijkse verdeling leidt tot onzekerheid bij organisatoren, bewoners en stadsdelen, omdat zij niet weten of een evenement het daaropvolgende jaar weer mag plaatsvinden, laat staan of deze opnieuw op dezelfde locatie op de evenementenkalender zal worden geplaatst. Tegen deze achtergrond is onderzocht of het juridisch mogelijk is om plekken op de evenementenkalender meerjarig toe te kennen aan dezelfde organisator, ook wanneer er sprake is van schaarste. Er zijn twee onderzoeken opgestart. Allereerst heeft onderzoeksbureau SEO Economisch Onderzoek (hierna: SEO) een onderzoek verricht gericht op de terugverdientijd van evenementen en andere economische gronden voor een langere looptijd van vergunningen. Uit dit onderzoek komt, kort samengevat, terug dat de terugverdientijd meer dan één jaar/editie van een evenement is. De precieze duur van de terugverdientijd is moeilijk economisch vast te stellen. Een aanvullend onderzoek wordt verricht door de gemeente Amsterdam naar andere dwingende redenen van algemeen belang. Dit onderzoek kan aanvullende argumentatie leveren voor de termijn die aan een meerjarige plek dient te worden verbonden.

In dit document vindt u een samenvatting van het SEO-rapport en een overzicht van het gemeenteonderzoek. Het doel van deze onderzoeken is om te onderzoeken of er een onderbouwing bestaat voor de mogelijkheid en wenselijkheid van het verstrekken van meerjarige plekken op de evenementenkalender, inclusief de looptijd en voorwaarden zoals welke plekken geschikt zijn om

3

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

meerjarig toe te kennen en vanaf welke omvang en bezoekersaantallen evenementen voor meerjarige plekken in aanmerking kunnen komen. Voor zover in dit onderzoek wordt gesproken van ‘evenementen’ wordt gedoeld op evenementen met 1.501 of meer bezoekers, tenzij expliciet anders aangegeven.

4

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

2 Dienstenrichtlijn

De Europese Dienstenrichtlijn schrijft voor dat lidstaten het vrije verkeer van diensten niet onnodig mogen beperken. De Dienstenrichtlijn is in beginsel van toepassing op alle diensten die dienstverleners in een lidstaat verlenen, dus ook op het organiseren van evenementen. Het vergunningstelsel voor evenementen is op zichzelf al een beperking op het vrij aanbieden van diensten. Deze beperking wordt gerechtvaardigd door dwingende redenen van algemeen belang: het waarborgen van de openbare orde, veiligheid en het beschermen van het stedelijk milieu. Een vergunningenstelsel maakt immers mogelijk dat vooraf getoetst wordt of een evenement veilig, verantwoord en zonder onevenredige aantasting van de leefbaarheid en de omgeving zal worden georganiseerd en voorkomt daarmee problemen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Voor evenementen van 1.501 en meer bezoekers wordt een onderscheid gemaakt tussen een evenementenvergunning en een plek op de evenementenkalender. Evenementenvergunningen worden voor een beperkte duur afgegeven, wat enerzijds wordt ingegeven doordat de duur van een evenement naar haar aard beperkt is tot één editie en anderzijds door het feit dat de vergunningen voor evenementen gezien de beleidsmatige beperking van het aantal evenementen in de stad schaars (kunnen) zijn.

Schaarse vergunningen mogen op grond van de Dienstenrichtlijn niet voor onbepaalde tijd worden verleend (zie bijvoorbeeld ECLI:NL:RVS:2016:2927). Als dat wel gebeurt wordt de markt voor nieuwkomers de facto dichtgezet. Het meerjarig verlenen van een evenementenvergunning is problematisch gezien de toets die vooraf plaats moet vinden op onder andere het actuele veiligheidsbeeld, de beschikbaarheid van nood- en hulpdiensten, eventueel ander gebruik van de openbare ruimte en de fysieke toestand van de locatie. Deze aspecten kunnen van jaar tot jaar verschillen en zijn niet op voorhand voor meerdere jaren vooraf te beoordelen. Hierin verschillen evenementen met bijvoorbeeld een doorlopende exploitatie in een gebouw. Voor het kunnen aanvragen van een evenementenvergunning is voor een toegekende plaatsing van het evenement op de evenementenkalender een voorwaarde. De evenementenkalender wordt jaarlijks vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. Aanvragen voor een evenementenvergunning die niet op de evenementenkalender staan worden niet in behandeling genomen1. Anders dan bij evenementenvergunningen, vindt bij een plek op de evenementenkalender alleen op hoofdlijnen een toets op veiligheid plaats.

Hoewel een plek op de evenementenkalender geen garantie geeft op een vergunning (die wordt zoals hiervoor aangegeven steeds jaarlijks beoordeeld), heeft deze wel rechtsgevolgen voor het al dan niet kunnen aanvragen van een vergunning.

5

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Onderzocht is of het mogelijk is om plekken op de evenementenkalender meerjarig toe te kennen. Het meerjarig toekennen van een plek op de evenementenkalender kan gezien worden als een beperking binnen het kader van de Dienstenrichtlijn, het beginsel van gelijke kansen en het vrije verkeer van diensten (artikel 56 VWEU), omdat plekken die meerjarig worden vergeven voor die periode niet beschikbaar zijn voor andere organisatoren. Een beperking is niet zonder meer niet toelaatbaar, maar kan onder omstandigheden gerechtvaardigd zijn. De vraag is of er redenen zijn die het meerjarig plaatsen van een evenement op de evenementenkalender rechtvaardigen. In de jurisprudentie wordt voor het bepalen van de duur van een vergunning met een beperkte duur primair aangesloten bij de terugverdientijd van de vergunde activiteit. Hoewel het hier strikt genomen niet gaat om een vergunning maar om plaatsing op de evenementenkalender wordt eenzelfde benadering aangehouden als voor een vergunning. Zonder plek op de evenementenkalender immers geen evenementenvergunning. De eerste vraag is daarom of een meerjarige plek op de evenementenkalender gerechtvaardigd wordt door de terugverdientijd van een evenement. Deze vraag is onderzocht door SEO Economisch onderzoek. De resultaten van dit onderzoek worden toegelicht in hoofdstuk 3.

Er zijn echter ook andere belangen die het plaatsen van een evenement op de evenementenkalender voor een langere periode kunnen rechtvaardigen. Prof. mr. dr. Johan Wolswinkel (Wolswinkel, 2025) heeft een analyse gemaakt over het juridisch kader voor de duur van schaarse evenementenvergunningen. In zijn analyse geeft hij aan dat bij beleidsmatig schaarse vergunningen ruimte is om naast terugverdientijd ook andere dwingende redenen van algemeen belang mee te wegen bij het bepalen van een passende duur. Dat de terugverdientijd niet het enige belang is dat daarbij betrokken kan worden, blijkt bovendien uit de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van 21 juli 2o21 (ECLI:NL:RVS:2021:1588) waarin de Afdeling overweegt dat bij bepalen van een passende beperkte duur van een beleidsmatig schaarse vergunning de terugverdientijd van noodzakelijke investeringen als factor moet worden meegenomen. Het betrekken van andere feiten, omstandigheden en belangen wordt daarbij niet uitgesloten. Uit de Dienstenrichtlijn blijkt dat het gaat om belangen zoals het bescherming van het stedelijk milieu, openbare veiligheid en gezondheid, consumentenbescherming en het behoud van cultureel erfgoed. Voorwaarde is dat het middel van meerjarige plekken proportioneel en noodzakelijk zijn om de dwingende redenen van algemeen te behalen.

In de context van evenementen kan dit bijvoorbeeld betekenen dat meerjarige plekken bijdragen aan betere afstemming met hulpdiensten en crowdmanagement (openbare veiligheid en gezondheid), minder overlast van evenementen (stedelijk milieu) of behoud van culturele evenementen met betekenis (cultureel erfgoed). Deze belangen kunnen – mits voldoende onderbouwd – argumenten zijn voor het toekennen van meerjarige plekken op de evenementenkalender.

6

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

De gemeente Amsterdam heeft onderzocht welke niet-economische belangen in dit kader relevant kunnen zijn en hoe deze zich verhouden tot de eisen uit de Dienstenrichtlijn en het VWEU. De resultaten van dit onderzoek worden toegelicht in hoofdstuk 4. Ook wordt steeds aansluiting gezocht bij de dwingende redenen van algemeen belang die aansluiten bij de gestelde belangen.

7

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

3 Economisch onderzoek (SEO)

Het onderzoek ‘Terugverdientijd festivals en evenementen in Amsterdam’ (2025) is uitgevoerd door onderzoeksbureau SEO om te bepalen hoe lang een gemiddelde toetredende organisator van evenementen in Amsterdam nodig heeft om investeringen terug te verdienen. Zoals gesteld in hoofdstuk 2 is de terugverdientijd van een evenement een belangrijke factor bij het bepalen van een passende beperkte duur van een schaarse (beleidsmatige) vergunning (Wolswinkel, 2025). Volgens prof. mr. dr. Johan Wolswinkel geldt de terugverdientijd inclusief een redelijk rendement op het geïnvesteerde kapitaal als een juridische ondergrens voor de looptijd van schaarse vergunningen. Uit het onderzoek van SEO komt naar voren dat organisatoren over het algemeen lijken te toe te werken naar een sluitende begroting per editie, waarbij inkomsten en uitgaven in balans zijn en de investeringen de opbrengsten niet overschrijden en vice versa. Voor niet-commerciële organisatoren is het niet mogelijk om op basis van de kwantitatieve kasstroomanalyses de terugverdientijd vast te stellen. Deze bedrijfsmodellen zonder winstoogmerk zullen naar verwachting nagenoeg geen positief resultaat behalen of behouden en de investeringen worden deels gefinancierd via subsidies.

Tegelijkertijd geven commerciële organisatoren in gesprekken met SEO aan dat het meerdere jaren kost om een merk op te kunnen bouwen, publiek aan zich te binden en een evenement duurzaam (in houdbaarheid) en kwalitatief neer te zetten. Dit geldt vooral voor nieuwe concepten. Het eerste jaar wordt vaak nog gezien als een pilotjaar, waarin wordt gewerkt aan naamsbekendheid en de organisatie van het nieuwe evenement. Het draaien van verlies in de eerste editie(s) wordt daarbij ingerekend en begroot. Ook vraagt een eerste editie van een nieuw festival of een bestaand festival op een nieuwe locatie investeringen bijvoorbeeld in de planvorming, bij het aanvragen van vergunningen en in de samenwerking met externe partijen zoals leveranciers. Dit verlies wordt opgevangen door voor het betreffende evenement bijvoorbeeld (nog) geen personeelskosten voor de organisatie op te nemen. Door meerdere edities in opeenvolgende jaren te organiseren verwachten commerciële organisatoren dat verliezen uit de eerste editie(s) terug te verdienen. Vaak wordt genoemd dat een nieuwe toetreder tussen de drie en vijf jaar nodig heeft om een evenement rendabel te kunnen organiseren. De onderzoekers van SEO merken op dat zo’n ingroeipad van nieuwe toetreders, waarbij wordt gesteld dat een evenement meerdere jaren nodig heeft om rendabel te worden, niet met harde cijfers te onderbouwen is.

De boekhouding van festivals en evenementen geeft beperkt inzicht in de alle kosten en investeringen die bij het ontwikkelen en opzetten van een enkel evenement komen kijken. In de begrotingen worden directe kosten van specifieke evenementen opgenomen

8

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

(zoals productie, techniek, locatie en artiesten), maar structurele kosten voor de onderneming achter het evenement blijven buiten beeld. Dit zijn bijvoorbeeld personeelskosten voor vast personeel, kantoorhuur, beheer of overhead kosten. Bovendien kunnen eventuele verliezen worden weggestreept tegenover winsten van andere evenementen binnen de bv of holding. Daardoor ontstaat een beeld van een sluitende begroting per editie, terwijl belangrijke kostenposten niet zichtbaar zijn. Dit maakt het lastig om op basis van kasstromen of jaarrekeningen een betrouwbare inschatting te maken van de terugverdientijd voor nieuwe toetreders.

3.1 Terugverdientermijn De conclusie over de terugverdientijd van het SEO-rapport verschilt afhankelijk van de analysemethode. Uit de kwantitatieve analyse blijkt dat commerciële organisatoren relatief beperkt investeren in (materiele) vaste activa. De lopende kosten zijn overwegend variabel en worden vaak niet direct gelinkt aan structurele of meerjarige investeringen. Vanuit dit perspectief lijkt een terugverdientijd van evenementen één editie. Tegelijkertijd laat de kwalitatieve analyse een ander beeld zien. Daaruit blijkt dat Oorganisatoren geven zelf aangeven dat nieuwe concepten of bestaande concepten op een nieuwe locatie doorgaans pas na meerdere edities financieel haalbaar zijn. Commerciële organisatoren hanteren voor deze evenementen een ingroeipad van drie tot vijf jaar. Organisatoren geven aan dat deze tijd nodig is om een merk op te bouwen, naamsbekendheid te krijgen en een evenement van een bepaalde kwaliteit neer te zetten waarmee een redelijk rendement wordt behaald. Hoewel niet precies is vast te stellen hoeveel jaar nodig is om investeringen daadwerkelijk terug te verdienen, laat het SEO-rapport zien dat voor de gemiddelde toetreder de terugverdientijd in de praktijk meer dan één editie bedraagt. Hoeveel jaren het precies vraagt om gedane investeringen van een nieuw concept terug te verdienen blijft onduidelijk.

Het is wel aannemelijk dat de terugverdientijd tussen de twee en vijf jaar ligt en afhankelijk is van het type evenement, of het een nieuwe toetreder betreft, de grootte van het evenement en welke investeringen nodig zijn geweest bij de opstart van het evenement.

9

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

4 Onderzoek naar dwingende redenen van algemeen belang (gemeente Amsterdam)

4.1 Inleiding Naar aanleiding van de mogelijkheid om ook andere belangen dan alleen terugverdientijd mee te kunnen wegen, is nagedacht over de belangen die spelen in de stad, de praktijk rondom evenementen en de (mogelijke) problematiek waar we als stad tegenaan kunnen lopen. Om dit goed in beeld te brengen zijn verschillende gesprekken gevoerd en is vanuit verschillende hoeken en expertises informatie verzameld. In de gesprekken is steeds aandacht geweest voor de vraag of er sprake is van belangen die zwaarwegend genoeg zijn om een tijdelijke beperking op het vrije dienstenverkeer te rechtvaardigen, en of deze belangen ook op een andere, minder ingrijpende manier behaald zouden kunnen worden.

De volgende gesprekken zijn gevoerd:  Specialist evenementen en citymarketing en een docent leisure en stad;  Expert in verkeer en openbare ruimte (V&OR), gemeente Amsterdam;  Stadsdelen; evenementencoördinatoren en projectleiders, gemeente Amsterdam;  Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF);  Locatiebeheerders intern en extern;  Veiligheidspartners (beleidssub);  Experts van Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio Amsterdam Amstelland (GHOR);  Expert van politie;  Expert van brandweer;  Expert toezicht en handhaving openbare orde (THOR), gemeente Amsterdam;  Expert en adviseur in evenementen, en oud-organisator van Amsterdams festival;  Gebiedsmakelaars en evenementencoördinatoren gemeente Amsterdam  Evenementen Vereniging Amsterdam (EVA);  Vereniging voor Evenement Makers (VVEM);  Vier gesprekken met vijf festivalorganisatoren;  Medewerkers van afdeling vergunning, toezicht en handhaving (VTH), gemeente Amsterdam.

Daarnaast zijn de volgende onderzoeken gedaan:

10

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

   

Archiefonderzoek, waarbij visiedocumenten, verslagen van focusgroepen, participatieverslagen, mediaberichten en wetenschappelijke artikelen zijn betrokken; Participatiebijeenkomst; Vragenlijst onder vergunningverleners en handhavers; Vragenlijst onder bewoners;

4.2 Onderzoek uitgevoerd door gemeente Amsterdam Het aanvullende onderzoek naar meerjarige plekken is uitgevoerd door de gemeente zelf. Dit brengt in zekere zin een risico op subjectiviteit of het ‘zoeken naar gewenste antwoorden’ met zich mee. Om dit te ondervangen is in de gevoerde gesprekken en uitgezette onderzoeken actief opzoek gegaan naar een ander antwoord of een andere uitkomst. Van ieder gesprek is een verslag gemaakt dat ter controle is voorgelegd aan de geïnterviewde persoon of personen. Gelet op de korte tijd die beschikbaar was voor het onderzoek, was het niet haalbaar om het onderzoek extern uit te zetten. Daarnaast is het onderzoek van de gemeente Amsterdam ondersteunend en aanvullend op de uitkomsten uit het onderzoek van SEO. Aangezien uit het SEO-onderzoek is gebleken dat de terugverdientijd meer dan één jaar is, met een marge tussen de twee en vijf jaar, wordt het gemeentelijk onderzoek hoofdzakelijk gebruikt voor invulling van de vraag welke termijn aan een plek op de kalender verbonden zou moeten worden.

4.3 Algemene toelichting op resultaten In het onderzoek zijn gesprekken gevoerd met evenementenorganisatoren en belangenverenigingen rondom evenementen. Dit betreft de branche zelf, die vanuit eigen ervaring kan vertellen wat zij in de praktijk zien gebeuren en wat zij nodig achten om een gezonde omgeving te creëren voor evenementen. Er is ook gesproken met twee belangenorganisaties die breder georiënteerd zijn dan Amsterdam, zodat ook landelijke trends en overwegingen meegewogen kunnen worden. Tegelijkertijd bestaan bij organisatoren en belangverenigingen mogelijk ook eigen/ branche belangen die, al dan niet bewust en bedoeld, een rol kunnen spelen in het beeld dat geschetst wordt. Onder andere om deze reden zijn ook gesprekken gevoerd met gemeentelijke én externe experts en adviseurs, er een data-onderzoek is gedaan naar een aantal evenementen, er archiefonderzoek is gedaan en een vragenlijst is uitgezet onder omwonenden. In algemene zin valt te concluderen dat alle gesprekken en onderzoeken wijzen op voordelen van, dan wel noodzaak voor, meerjarige plekken. Opvallend hierin is het lerend vermogen dat vanuit verschillende disciplines en oogpunten wordt (h)erkend. Als aandachtspunt wordt meegegeven dat meerjarige plekken wel voorzien dienen te worden van een goede evaluatie, zowel op het evenement zelf, als op de ingediende plannen voor de evenementenkalender.

Vanuit de evenementenbranche wordt, naast de noodzaak van een goed

11

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

verloop van een evenement, hierop gewezen om misbruik te voorkomen door bijvoorbeeld mooiere plannen te schetsen dan worden uitgevoerd. Veiligheids-, hulp, en vervoersdiensten wijzen op deze noodzaak in het kader van veiligheid en de impact op het woon- en leefklimaat. Het moet mogelijk zijn om een meerjarige plek tussentijds in te trekken als de situatie daarom vraagt.

4.4 Uitkomst onderzoek per belangengroep Gesprekken (oud)organisatoren, EVA, VNPF, VVEM Meerdere organisatoren geven aan dat meerjarige zekerheid het voor hen mogelijk maakt om efficiënter te produceren, te investeren in relaties met de buurt en de inhoudelijke kwaliteit van het evenement te verbeteren. Organisatoren raken beter bekend met de locatie en de omgeving, waardoor zij efficiënter kunnen werken en kosten kunnen besparen, wat volgens hen vaak het verschil maakt tussen winst en verlies. Hierdoor kan het evenement sneller worden op- en afgebouwd, is er meer kennis waarmee schade aan parken kan worden voorkomen en zijn (delen van) de openbare ruimte, bijvoorbeeld parken, langer beschikbaar voor omwonenden en bezoekers. Organisatoren kunnen naarmate zij ervaring hebben op de locatie het terrein optimaal indelen. Zij kunnen bijvoorbeeld de podia op een andere manier opstellen zodat het geluid minder overlast veroorzaakt of afvalbakken neerzetten op strategische plekken. Dit vermindert de overlast in de buurt. Dergelijke aanpassingen kunnen worden gedaan na ervaring, en zijn onvoldoende op te vangen met vergunningsvoorschriften of vooraf opgeschreven plannen. In dit kader geven organisatoren aan dat de fysieke situatie en ervaring met het organiseren anders is dan de papieren werkelijkheid van de vergunningen.

De situatie die in de praktijk ontstaat is afhankelijk van het evenement, de doelgroep en het gedrag van de bezoekers. Hoe beter een organisator een locatie kent in relatie met een specifiek evenement, hoe beter wordt ingespeeld op het verminderen van de overlast die zich daadwerkelijk voordoet. Daar komt bij dat organisatoren over de jaren een relatie opbouwen met de buurt. Het opbouwen van een relatie gaat over meerdere edities. Het begint met het leggen van eerste contacten – bijvoorbeeld via buurtbijeenkomsten of het uitwisselen van contactgegevens –en het betrekken van de bewoners en ondernemers bij het evenement. Door te luisteren en te handelen naar klachten of wensen uit de buurt, kan het vertrouwen opbouwen. Verschillende organisatoren ervaren dat er bij de omgeving een ‘eerst zien, dan geloven’ sfeer hangt, waarbij de samenwerking en relatie ieder jaar beter wordt. Ook leidt een relatie met een locatie tot samenwerkingen tussen evenementen, bijvoorbeeld een groot evenement dat investeert in een buurtcamping op hetzelfde terrein.

12

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

In het kader van veiligheid is er sprake van lerend vermogen. Het eerste jaar wordt bijvoorbeeld een plan geschreven voor het toelaten en de visitatie van bezoekers. Na de eerste editie is pas duidelijk hoe de bezoekers en deze doelgroep zich gedraagt. Zo is er bijvoorbeeld een organisator die vertelde dat na het eerste jaar bleek dat bezoekers een nooduitgang blokkeerden tijdens het wachten op toegang. In het tweede jaar was hier een oplossing voor verzonnen door een barricade te zetten tussen de ingang en de nooduitgang, maar bleek nog steeds sprake van een opstopping bij de ingang. Het derde jaar is bij de ingang met rijvorming gewerkt, waardoor de toegang soepel verliep. Hetzelfde geldt ten aanzien van het (persoonlijk) leren kennen van bepaalde groepen bezoekers die problemen leveren en plaatsing van beveiliging. Zonder meerjarige zekerheid achten organisatoren het vrijwel onmogelijk om een nieuw concept op de markt te brengen. Dat ligt aan verschillende actoren. De drempels zijn hoog, onder meer door de complexiteit van het organiseren in een stedelijke omgeving. Dit vraagt investeringen in bijvoorbeeld veiligheids-, mobiliteits- en geluidsrapporten. Daarnaast moet een evenement naam maken en wordt het niet meteen gevonden door het beoogde publiek.

Er is een voorbeeld gegeven van een evenement die ruimte had voor 8.000 bezoekers en de eerste twee jaren 2.000, respectievelijk 4.000 bezoekers ontving. Het opbouwen van een nieuw concept wordt als onmogelijk gezien als het evenement niet een locatie heeft waar het een merk kan opbouwen. Ook wordt er de eerste jaren relatief veel geïnvesteerd in decoratie en marketing. Organisatoren geven aan dat het gemiddeld vijf jaar duurt voordat een nieuw concept uit de rode cijfers is, en dat het zonder meerjarige zekerheid niet aantrekkelijk is om een nieuw concept te lanceren in Amsterdam. Ook ten aanzien van gevestigde evenementen geven organisatoren aan dat de inhoudelijke diversiteit van de evenementen zal lijden zonder meerjarige zekerheid. Bij eenjarige zekerheid is het goed denkbaar dat evenementen vaker zullen verplaatsen van locatie. Verplaatsing van een evenement heeft een weerslag op de inkomsten, omdat verplaatsing een weerslag laat zien in de bezoekersaantallen. In dit kader wordt aangegeven dat de winst van een evenement gemiddeld zit in de laatste 2.500 verkochte kaarten. Organisatoren zien zich dan genoodzaakt om veilige keuzes te maken en minder te investeren in inhoudelijke kwaliteit van het evenement. Organisatoren zullen zich dan moeten richten op mainstream programmering dat scoort bij een breed publiek, met zo laag mogelijke kosten.

Dit schuurt met de beleidsdoelstelling van de gemeente tot een divers en breed aanbod aan evenementen in de stad. Zonder meerjarige plekken is weinig ruimte voor kleinere of experimentele initiatieven. Investeringen in bijvoorbeeld samenwerking met de buurt of extra aandacht voor mobiliteit en veiligheid blijven dan beperkt. Concepten van buurtgerichte en culturele evenementen zijn vaak verweven met een locatie. Organisatoren van deze evenementen geven aan dat een festival dat verplaatst wordt het publiek en kracht verliest. Verplaatsing kan voor deze evenementen het einde van het evenement betekenen.

13

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Organisatoren van gratis toegankelijke evenementen geven aan dat meerjarige zekerheid alleen van waarde is voor hen als het bijdraagt aan het verlagen van kosten, op langere termijn kunnen plannen en als dit aansluit bij subsidies. Zij waarschuwen voor ‘schijnzekerheid’ als een plek na vijf jaar alsnog wordt ingetrokken omdat de voorkeur uitgaat naar vernieuwing. In dat geval tonen gratis toegankelijke evenementen liever jaarlijks hun belang en toegevoegde waarde aan, dan dat zij het risico lopen na vier jaar ‘vervangen’ te worden. Ten aanzien van innovatie in de locatie geven organisatoren aan dat zij bereid zijn om te investeren in een locatie op het moment dat er zicht op is dat deze investeringen zich in volgende jaren terug zullen verdienen. In dit kader wordt gekeken naar investeringen die zowel voor evenementen, als voor dagelijkse gebruikers van de locatie tot verbetering leiden. Om dit te stimuleren is meerjarige zekerheid nodig. Bij meerjarige zekerheid zouden organisatoren van verschillende evenementen zelfs kunnen samenwerken om gezamenlijk te komen tot verbetering van een locatie.

Brancheorganisaties zoals de Vereniging van Evenementen Makers (VVEM) en Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals (VNPF) wijzen erop dat het huidige systeem waarin de plekken op de evenementenkalender jaarlijks opnieuw verdeeld worden op basis van beoordelingscriteria zal leiden tot veel onzekerheid bij organisatoren. Volgens hen werkt dit systeem vooral in het voordeel van ervaren, grotere partijen die de middelen en ervaring hebben om te investeren in het schrijven van plannen en daarmee goed scoren op de beoordelingscriteria. Daarnaast verhoogt het jaarlijks moeten indienen van plannen de regeldruk voor kleinere of cultuur-gedreven initiatieven wat het voor deze evenementen juist moeilijk maakt. Een meerjarige plek kan voor deze evenementen juist ruimte bieden om het evenement verder te ontwikkelen als zij een meerjarige plek krijgen. Termijn Organisatoren geven aan dat het gemiddeld vijf jaar duurt voordat een nieuw evenement winstgevend wordt. In het eerste en tweede jaar draait het evenement vaak nog verlies, pas vanaf het derde jaar wordt doorgaans quitte gespeeld. In de daaropvolgende jaren kunnen de verliezen van de eerste jaren worden terugverdiend. Voor bestaande evenementen die op een nieuwe plek een evenement moeten organiseren wordt aangegeven dat gemiddeld drie jaar nodig is om een evenement (opnieuw) neer te zetten.

Voor het opbouwen van een relatie met de buurt en in het lerend vermogen rondom veiligheid wordt aangegeven dat dit drie tot vijf jaar duurt. Het leggen van goede contacten met omliggende ondernemers vraagt drie tot vier jaar.

Gesprekken (oud)organisatoren, EVA, VNPF, VVEM Uit gesprekken met veiligheidspartners – politie, brandweer en GHOR – en experts van V&OR en THOR blijkt dat meerdere jaren een evenement organiseren op dezelfde locatie bijdraagt aan een veiliger verloop van evenementen. Organisatoren hebben op nieuwe locaties tijd nodig om zich

14

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

aan te passen aan de situatie op die specifieke locatie. Er is altijd een minimale veiligheidsbasis, anders kan het evenement niet doorgaan. Maar toch kan de veiligheid vergroot worden met meer ervaring. Bijvoorbeeld door plaatsing van de ingang of hekken, door kennis over hekkenklimmers, kennis over bepaalde bezoekers, ervaring met vervoersbewegingen, etc. De diensten geven aan dat organisatoren doorgaans in het eerste jaar ervaring opdoen met een specifieke locatie, in het tweede jaar hun plannen verbeteren naar aanleiding van de eerste evaluatie, en dat de uitvoering pas in het derde jaar echt staat. Dit leerproces leidt tot optimalisatie in de indeling van het terrein en een betere inschatting van de risico’s. De brandweer benadrukt hierbij dat ook ingehuurde partijen, zoals beveiligingsbedrijven, onderdeel zijn van de leerketen. Deze kennis bouwt zich pas op bij herhaling. Wel wordt hier ook een nuance aangebracht; ervaren organisatoren kunnen soms al bij de eerste editie een professioneel plan neerleggen, zeker als ze samenwerken met beveiligingsbedrijven die een locatie goed kennen. Het leerproces van drie jaar geldt voor veel organisatoren, maar er zijn uitzonderingen zowel in positieve als in negatieve zin.

Ook THOR geeft aan dat herhaling zorgt voor een betere samenwerking tussen organisator en de hulpdiensten in de afstemming en uitvoering op het gebied van veiligheid. Een expert van V&OR ziet dat herhaalde evenementen in de praktijk leiden tot betere maatregelen in de mobiliteit en crowdmanagement en dat dit uiteindelijk bijdraagt aan veiligere evenementen. Het gedrag van bezoekers in mobiliteit verschilt niet alleen per locatie, maar ook per doelgroep voor het evenement. Hierdoor is een echt goede inschatting van de mobiliteit vaak pas te maken na praktijkervaring met een evenement op een specifieke locatie. Tegelijkertijd wordt gepleit voor voorzichtigheid: zowel THOR als de veiligheidsdiensten waarschuwen dat routine niet mag leiden tot verslapping van toetsing of toezicht. Ook bekende organisatoren moeten aan alle eisen blijven voldoen. Er wordt gewezen op het belang van een goede vergunningstoetsing vooraf en goede evaluatie achteraf. De brandweer benadruk hierbij ook dat ingehuurde partijen, zoals beveiligingsbedrijven, onderdeel zijn van de leerketen. Nieuwe ingehuurde partijen hebben net als organisatoren tijd nodig om zich aan te passen de specifieke risico’s van een locatie. Daarnaast wijzen veiligheidspartners op het belang van kennis van het type publiek, omdat het gedrag van bezoekers en daarmee de risico’s van het evenement per doelgroep kunnen verschillen.

Termijn Veiligheidspartners zijn het er over het algemeen over eens dat vanaf de derde editie een evenement ‘staat’. Na drie jaar verloopt de samenwerking goed en zijn organisator en veiligheidspartners op elkaar ingespeeld. Vanwege het kunnen profiteren van die voordelen wordt een termijn van drie tot vijf jaar als passend gezien. De GHOR adviseert daarbij een maximale termijn van vijf jaar voor (nieuwe) organisatoren, vanwege veranderende omstandigheden. Vanuit het oogpunt van de politie is een lange termijn van vijf tot zelfs tien jaar wenselijk omdat op deze manier lang van een (doorgaans) goede samenwerking geprofiteerd kan worden. Tegelijkertijd is er begrip voor de belangen van mogelijke nieuwe toetreders en een open markt.

15

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Vragenlijst, gesprek en analyse VTH Uit de vragenlijst die is uitgezet onder VTH-medewerkers en een verdiepend gesprek met vergunningverleners en toezichthouders komt naar voren dat 80% van VTH-collega’s zien dat meerjarige plekken bijdragen aan een beter verloop van evenementen. Terugkerende organisatoren kennen de buurt en de locatie beter, waardoor de veiligheids- en mobiliteitsplannen over de jaren beter worden afgestemd op het evenement op de specifieke locatie en op de behoeften van omwonenden. Vergunningverleners, handhavers en toezicht zijn van oordeel dat de beoordeling van een vergunning altijd afhankelijk is van de locatie waarop een evenement plaatsvindt. Er worden meerdere voorbeelden genoemd waarbij herhaalde evenementen hebben geleid tot minder klachten. Bij evenementen als Milkshake, Loveland Burst en DGTL heeft uitvoerig overleg met omwonenden en aanpassingen aan het evenement op de locatie geleid tot een afname in het klachtenpatroon. Op de Tuinen van West, een locatie met een ingewikkelde verkeerssituatie, wordt opgemerkt dat de omgang met mobiliteit verbetert bij terugkerende organisatoren dankzij samenwerking met VTH, gebruik van een over de jaren opgebouwd netwerk en het gebruik van de op de locatie afgestemde mobiliteitsplannen.

In gesprekken met vergunningverleners en toezichthouders gaven buurtbewoners terug dat de overlast groter was bij een nieuwe organisator die afweek van de standaard mobiliteitsplannen. Verder wordt genoemd dat terugkerende organisatoren zich beter houden aan de vergunningsvoorschriften. Tegelijkertijd wordt erop gewezen dat regelmatige controles en een duidelijke handhavingsstrategie met consequenties nodig zijn om te voorkomen dat organisatoren grenzen gaan opzoeken of in de uitvoering de vergunning niet helemaal naleven, ook bij terugkerende en professionele organisatoren is dit van belang. Termijn Volgens VTH-collega’s weten organisatoren en vergunningverleners, toezichthouders en handhavers elkaar vanaf de derde editie echt te vinden. Voor nieuwe organisatoren lijkt vier tot vijf jaar nodig, waarbij ook een ingroeipad (bijvoorbeeld 1+3 jaar) zou kunnen werken.

Gesprekken stadsdelen, evenementcoördinatoren, gebiedsmakelaars Evenementcoördinatoren uit de stadsdelen zien meerwaarde van meerjarige plekken op vaste locaties. Ze benoemen dat terugkerende organisatoren vaker investeren in goed contact met de buurt, zich inzetten om de schade aan de locatie en natuur zoveel mogelijk beperken en dat hun uitvoeringsplannen steeds verder verbeteren. Tegelijkertijd zien stadsdelen dat organisatoren nu met eenjarige zekerheid vaak extra hun best doen om te mogen terugkeren op een locatie. Bij het toekennen van meerjarige plekken is het daarom belangrijk dat die inzet van organisatoren blijft; jaarlijkse evaluaties zijn daarvoor nodig. Ook wijzen zij erop dat duidelijke kaders nodig zijn voor het kunnen intrekken van een meerjarige plek, bijvoorbeeld bij overtredingen of het niet houden aan de ingediende plannen.

16

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Stadsdelen en gebiedsmakelaars benadrukken dat er ruimte moet blijven op de evenementenkalender voor culturele initiatieven. Juridisch gezien mag er geen onderscheid gemaakt worden tussen verschillende typen evenementen op grond van inhoud gelet op het gelijkheidsbeginsel. Stadsdelen wijzen ook op het belang van het benutten van lokale kennis bij het toewijzen van meerjarige plekken. De programmaraden, zoals in het Westerpark en het Stenen Hoofd, worden genoemd als goede voorbeelden waar lokaal advies wordt meegewogen in de programmering. Wanneer gevraagd welke locaties geschikt zijn voor meerjarige toewijzing geven meerdere stadsdelen aan dat locaties waar grote evenementen plaatsvinden doorgaans geschikt zijn voor meerjarige toewijzing. Ook kleinere locaties worden geschikt geacht. Zo zijn er in Centrum een aantal kleinere buurtgebonden evenementen waarvoor ook meerjarige zekerheid gewenst zou zijn. Een enkele gebiedsmakelaars is sceptisch over meerjarige plekken op de evenementenkalender, omdat een meerjarige toewijzing voor organisatoren kan voelen alsof zij recht hebben op de plek. Termijn In gesprekken met evenementcoördinatoren wordt aangegeven dat het minimaal drie jaar kost om een evenement goed neer te zetten. Sommigen pleiten voor een termijn van vier jaar, om na drie jaar opbouwen nog één jaar te kunnen profiteren van het goedlopende evenement.

Maar ook om aan te sluiten op bestaande subsidieregelingen zoals het AFK.

Locatiebeheerders (intern en extern) Locatiebeheerders benadrukken dat het helpt als een organisator vaker terugkomt op een locatie. De samenwerking verloopt dan soepeler, omdat partijen – locatiebeheerder en organisator, maar ook buurt en veiligheidspartners – elkaar beter kennen, gemakkelijker afspraken worden gemaakt en op- en afbouw sneller en efficiënter gaat. Organisatoren weten dan beter hoe de locatie werkt en waar ze rekening mee moeten houden. Locatiebeheerders zien dat organisatoren meerdere jaren nodig hebben om hoge opstartkosten terug te verdienen. Evenementen op nieuwe locaties beginnen klein en vaak zonder winst en pas als wordt opgeschaald in bezoekersaantal kan winst gemaakt worden. Hoewel (externe) locatiebeheerders een marktconforme huur vragen, houden locatiebeheerders zelf ook rekening met opstartkosten door ingroeiafspraken te maken en korting op huurtarieven te rekenen. Ook wordt benadruk dat meerjarige zekerheid niet alleen belangrijk is voor grote evenementen, maar ook voor kleinere evenementen. Juist omdat hun financiële marges klein zijn en ze daardoor gevoeliger zijn voor tegenvallende opkomst, bijvoorbeeld bij slecht weer. Locatiebeheerders geven aan dat het opbouwen van een relatie tussen organisator en de buurt tijd vraagt. Er zijn (evaluatie)gesprekken nodig om wederzijds begrip en vertrouwen op te bouwen.

17

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Een vaste organisator weet welke behoeftes er vanuit de buurt zijn en zoekt contact met bewoners. Op deze manier wordt geïnvesteerd in communicatie en afstemming met de buurt en bewoners. Zowel bewoners als organisatoren herkennen dit en beamen dat pas na meerdere edities binding met de buurt ontstaat. Stichting NDSM houdt zelf meldingen bij en handelt naar de klachten. Er is een substantiële daling in de klachten, bij DGTL op NDSM waren in 2019 ruim 300 klachten per dag, in 2025 waren dan ongeveer 25 klachten per dag. Deze daling kan deels worden verklaard door de rol van NDSM als beheerder. Zij zetten in op het continue informeren en structurele communicatie met omwonenden. Daar komt bij dat meerjarige zekerheid voor organisatoren een kans om mee te investeren in betere infrastructuur, publieke voorzieningen zoals toiletten, elektra en/of afwatering. Locatiebeheerders geven aan dat de markt bereid is om te investeren, juist omdat bij meerjarige toewijzing de investeringen kunnen worden terugverdiend omdat er een businesscase aan ten grondslag ligt. Er zijn bovendien locaties met beheerders waarbij de inkomsten uit evenementen, met name via opbrengsten uit terreinhuur, gekoppeld worden aan de verduurzaming van sportvelden. Op deze manier kunnen opbrengsten uit evenementen worden ingezet als onderdeel van bredere gebiedsontwikkeling.

Termijn Locatiebeheerders geven aan dat een minimale termijn van drie jaar nodig is voor bestaande organisatoren, eventueel met een verlengingsoptie. Het ligt voor de hand om nieuwe organisatoren meer tijd te geven via een ingroeipad. Een model van minimaal vijf jaar wordt gesuggereerd.

Bewoners Bij de participatiebijeenkomst op 23 juni gaven bewoners en organisatoren aan dat het organiseren van een terugkerend evenement voordelen heeft. Bewoners beamen dat een binding met de buurt niet kan ontstaan in maar één jaar tijd; een meerjarige plek is noodzakelijk voor het opbouwen van een meer langdurige relatie. Voor bewoners is het prettig als zij weten wat zij kunnen verwachten. Ook merkten aanwezigen van de bijeenkomst op dat na meerdere edities het wederzijds vertrouwen groeit. Een buurt voelt zich serieus genomen als er wordt geluisterd naar feedback en een organisator laat dat zien door zich aan gemaakte afspraken te houden. Omwonenden geven aan dat er wel gevolgen moeten zijn als een evenement op een meerjarige plek niet blijkt te werken. Dit moet blijken uit evaluaties. Er moet een balans zijn. In een aparte focusgroep die is georganiseerd na de verwerking van de eerste participatieopbrengst voor het evenementenbeleid, gaven buurtbewoners die in de basis kritisch zijn op evenementen in de stad aan dat, als er dan toch evenementen in de stad worden georganiseerd, zij liever meepraten. Daarbij wordt aangegeven dat goede inspraak van

18

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

buurtbewoners belangrijk is. Ook ontstaat er bij herhaling van een evenement ruimte om samen – buurt en organisator – duurzaam te investeren in de locatie. Er is een vragenlijst uitgestuurd aan omwonenden rondom evenementenlocaties. De onderstaande resultaten zijn gebaseerd op de antwoorden op de vragenlijst van 130 personen. De gemiddelde leeftijd van deze groep was 55 jaar. De leeftijd en het feit dat de vragenlijst is uitgezet bij mensen die wonen rondom grote evenementenlocaties waar extra geluidbelasting (tussen 8595 dB(C)) is toegestaan is mogelijk een verklaring voor de over het algemeen negatief ingevulde vragenlijst. Dit blijkt ook uit antwoorden uit vrije invulvelden waarin bewoners aangeven dat er helemaal geen evenementen moeten plaatsvinden op deze locaties. Uit de vragenlijst die aan buurtbewoners is uitgedeeld komt naar voren dat buurbewoners zich beter geïnformeerd voelen over een evenement als dat vaker plaatsvindt. Bewoners voelen grotendeels geen binding met een evenement op het moment dat het meerdere jaren op een locatie plaatsvindt. Een kleine minderheid van de ondervraagde bewoners is van oordeel dat er evenementen die vaker plaatsvinden meer rekening houden met omwonenden (33,1%). 25,4% van de ondervraagden is hier neutraal in. En 37,7% van de ondervraagden is het oneens met deze stelling.

Ten aanzien van de betrokkenheid bij een evenement, bijvoorbeeld in het contact met de organisator en informatie over het evenement, is het grootste deel van de bewoners van oordeel dat zij zich zowel bij een nieuw evenement (51,6%) als bij een vaker terugkerend evenement (50,0%) niet (voldoende) betrokken voelen. Tegelijkertijd is er een grotere groep mensen die zich wel betrokken voelt bij een terugkerend evenement (19,3%) ten opzichte van de groep die zich wel betrokken voelt bij een nieuw evenement (7,7%). Ongeveer een even grote groep omwonenden is het eens (36,9%) met de stelling “Ik vind het leuk als er nieuwe evenementen in mijn buurt worden georganiseerd”, als de groep omwonenden die het ermee oneens is (37,7%). Op de stelling dat terugkerende evenementen zorgen voor minder vernieuwing beantwoordt 45,2% van de omwonenden dat zij het hier niet mee eens zijn. Slechts 15,1% is het eens met deze stelling. 35,5% is neutraal. Hieruit valt op te maken dat terugkerende evenementen niet in de weg staan aan vernieuwing in het aanbod volgens omwonenden. Termijn De bewoners uit de focusgroep gaven aan dat zij denken aan een termijn van drie jaar.

19

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

4.5 Samenvatting en belangrijkste conclusies uit gesprekken Samenvattend laten de gesprekken zien dat veel van de betrokkenen positief staan tegenover het toekennen van meerjarige plekken op de evenementenkalender. Organisatoren geven aan dat meerjarige zekerheid nodig is om een goede relatie met de buurt op te bouwen, te kunnen investeren in kwaliteit en programmering, en een evenement veilig en kostenefficiënt te organiseren. Zonder meerjarige plek is het volgens hen vrijwel onmogelijk om nieuwe concepten te lanceren in de stad. Veiligheidspartners benadrukken dat herhaling bijdraagt aan een veiliger verloop van evenementen: plannen worden beter, de samenwerking met hulpdiensten verbetert en risico’s worden beter ingeschat. Wel is het belangrijk dat toezicht en toetsing scherp blijven, ook bij bekende organisatoren. Vergunningverleners, toezichthouders en handhavers (VTH) herkennen dat terugkerende organisatoren minder overtredingen begaan, beter voorbereid zijn en dat de samenwerking soepeler verloopt. Tegelijkertijd waarschuwen zij dat meerjarige zekerheid niet moet leiden tot verslapping in toezicht en wijzen ze op noodzaak van een handhavingsstrategie met duidelijke consequenties. Stadsdelen en gebiedsmakelaars zien dat vaste organisatoren beter communiceren met de buurt en zorgvuldiger omgaan met natuur en locatie.

Tegelijkertijd benadrukken ze het belang van jaarlijkse evaluaties en heldere voorwaarden voor intrekking bij niet-naleving. Ook willen zij voldoende ruimte behouden voor culturele initiatieven. Ook locatiebeheerders wijzen erop dat meerjarige plekken de samenwerking verbetert, organisatoren zorgvuldiger omgaan met het terrein en het een kans is om gezamenlijk te investeren in publieke voorzieningen. Zowel grote als kleine evenementen hebben baat bij meerjarige zekerheid, mede gezien de hoge opstartkosten. Bewoners geven aan het prettig te vinden dat ze weten wat ze kunnen verwachten en niet elk jaar met een nieuwe organisator te maken krijgen. Als er naar hun feedback wordt geluisterd en afspraken worden nagekomen, groeit het vertrouwen. Uit de gesprekken komen drie onderwerpen naar voren. Deze thema’s laten zien op welke manieren meerjarige zekerheid kan bijdragen aan het beter organiseren van evenementen, het verminderen van overlast en het stimuleren van vernieuwing. De drie onderwerpen zijn: (1) binding met de stad en de inwoners, (2) het verbeteren van de veiligheid en uitvoering door herhaling, en (3) gevarieerd aanbod en ruimte voor vernieuwing en experiment. Twee van deze thema’s raken aan drie van de vier beleidsdoelstellingen zoals opgesteld in de visie festivals en evenementen 2025-2035 “Amsterdam bruisende stad”.

Alleen de doelstelling spreiding komt in de gesprekken over meerjarige plekken niet expliciet aan bod.

1. Binding met de stad en de inwoners Allereerst blijkt uit de gesprekken dat het organiseren van meerdere edities van hetzelfde evenement bijdraagt aan een goede relatie tussen organisator met de buurt en omgeving. Verschillende organisatoren onderstrepen het belang van communicatie en informeren, maar geven ook aan dat het meerdere jaren duurt voordat de contacten zijn gelegd. Zij zien een ‘eerst zien, dan geloven’ mentaliteit bij omwonenden en lokale ondernemers, waarbij de organisatoren

20

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

zich moeten bewijzen en daarna het vertrouwen ontstaat. Dit wordt erkend door locatiebeheerders, die aangeven dat organisatoren na gesprekken met bewoners aanpassingen doen in de opstelling van het evenement, en zelfs het piepende terugrijdgeluid van werkverkeer vervangen door een minder indringend of storend waarschuwingssignaal om op deze manier de overlast tijdens de op- en afbouw te verminderen. Dat deze aanpassingen effect hebben blijkt ook uit de VTH-vragenlijst waarin 60% van de ondervraagden een afname in klachten ziet bij terugkerende evenementen. In een gesprek met VTH worden Milkshake, Loveland en DGTL als voorbeelden genoemd waarbij organisatoren aanpassingen hebben gedaan op basis van input uit de buurt, wat leidde tot minder overlast in volgende edities. 2. Het verbeteren van de veiligheid en uitvoering door herhaling Ten tweede blijkt bekendheid met de uitdagingen en risico’s van een locatie bij aan een veiliger verloop van het evenement. Uitvalswegen, vluchtroutes, specifieke uitdagingen van het terrein, bekendheid met het publiek; het zijn allemaal aspecten die van groot belang zijn voor een veilig verloop van het evenement.

Door zowel toezichthouders van de gemeente en organisatoren zelf, als door de nood- en hulpdiensten wordt bevestigd dat meerdere malen achtereen organiseren van een evenement de veiligheid en beheersbaarheid van een evenement sterk verbeteren. 3. Gevarieerd aanbod en ruimte voor vernieuwing en experiment Tot slot is het vanwege de hoge drempels om een nieuw evenement te organiseren en de financiële druk die hiermee gepaard gaat niet waarschijnlijk dat vernieuwende concepten zich zullen aanmelden voor een eenjarige plek op de kalender. De financiële risico’s zijn, zo wordt beargumenteerd door organisatoren, te hoog. Met meerjarige zekerheid durven organisatoren te investeren in vernieuwende of culturele programmering. Nieuwe concepten krijgen de tijd om een publiek op te bouwen, een merk op te zetten en een goed nieuw concept neer te zetten. Locatiebeheerders bevestigen dit en voegen toe dat de markt wil innoveren in vernieuwende programmering, concept of format, maar dat dit alleen mogelijk is als er zicht is op meerdere edities zodat het rendement zich niet in één jaar hoeft terug te verdienen. Termijn Organisatoren geven aan dat tenminste vijf jaar nodig is om een rendabel nieuw evenement op te kunnen zetten. Minimaal drie jaar is nodig om een bestaand evenement op een nieuwe locatie goed neer te kunnen zetten.

Ook het opbouwen van de relatie met buurtbewoners en omliggende bedrijven vraagt drie tot vijf jaar. Veiligheidspartners zien dat een evenement vanaf de derde editie goed staat en vinden een termijn van drie tot vijf jaar passend, met de kanttekening dat de politie ook pleit voor langere termijnen tot 10 jaar om de vruchten van de samenwerking te kunnen plukken. Tegelijkertijd wordt gewaarschuwd voor een termijn van langer dan vijf jaar, gelet op omstandigheden die kunnen veranderen. VTH-medewerkers zien ook dat samenwerking met organisatoren bij de derde editie goed verloopt, en geven aan bestaande organisatoren daarom drie jaar een passende termijn vinden. Voor nieuwe organisatoren zou vier of vijf jaar kunnen, waarbij wordt gesuggereerd te werken met een ingroeipad (1+3 jaar of 3+2 jaar). Stadsdelen noemen drie of vier

21

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

jaar, vier jaar mede vanwege de aansluiting bij meerjarige subsidies zoals van het Evenementenfonds of Amsterdams Fonds van de Kunsten. Locatiebeheerders vinden een termijn van minstens drie jaar passend voor bestaande organisatoren en pleiten voor langere termijnen voor nieuwe organisatoren van minimaal vijf jaar. Bewoners noemen een termijn van 3 jaar. Samenvattend kan worden geconcludeerd dat er een gedeeld beeld is dat een termijn van drie tot vijf jaar nodig is om de genoemde voordelen van meerjarige plekken – relaties op te bouwen en de veiligheid van een evenement – te benutten. Voor nieuwe organisatoren wordt vaak een langere termijn of een ingroeimodel voorgesteld, terwijl bij bestaande organisatoren drie jaar als minimale termijn wordt genoemd.

22

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

5 Onderbouwing en termijn

5.1 Inleiding De inperking van de vrije mededinging in de vorm van het meerjarig plaatsen van evenementen op de kalender moet worden gerechtvaardigd door dwingende redenen van algemeen belang. Daarnaast stelt de Europese Dienstenrichtlijn dat elke beperking op het vrij verkeer van diensten moet voldoen aan de voorwaarden van non-discriminatie, noodzakelijkheid en proportionaliteit (artikel 15 lid 3 en artikel 16 lid 1). Bij het verlenen van schaarse vergunningen zoals evenementenvergunningen, en indirect dus een plek op de evenementenkalender, geldt bovendien dat de duur van de vergunning beperkt moet zijn. In dit hoofdstuk wordt hier nader op ingegaan.

5.2 Dwingende reden van algemeen belang Op basis van het gemeentelijke onderzoek komen drie dwingende redenen van algemeen belang naar voren die aanleiding geven om, onder voorwaarden, evenementen meerjarig op de evenementenkalender te plaatsen. Deze belangen vallen binnen de ruimte die de Europese Dienstenrichtlijn biedt om in specifieke gevallen het vrije verkeer van diensten te beperken. De drie dwingende redenen van algemeen belang die uit het onderzoek van de gemeente blijken zijn:

Het beschermen van het woon- en leefklimaat van omwonenden en het stedelijk milieu Meerjarige plekken voor evenementen dragen bij aan het beschermen van het woon- en leefklimaat, en daarmee aan de dwingende reden van algemeen belang van het stedelijk milieu. De eerste keer dat een evenement op een locatie plaatsvindt staan er meerdere, goed afgestemde, plannen op papier die bijdragen aan het goede verloop van een evenement. Toch wordt consequent gesteld dat de papieren werkelijkheid eigenlijk altijd afwijkt van de praktijk en dat organisatoren de uitvoering van een evenement kunnen doorontwikkelen met behulp van de evaluaties en geleerde lessen. Een goed georganiseerd evenement, dat is afgestemd op de locatie en waar bewoners een organisator weten te vinden op het moment dat zij (onevenredige) overlast ervaren, leidt tot het verminderen van (de ervaren) overlast. Tegelijkertijd dragen evenementen bij aan de levendigheid in de stad. Op deze manier ontstaat een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid.

Het waarborgen van een veilig verloop van een evenement en de openbare orde

23

Gemeente Amsterdam Evenementenbeleid

Onderzoeksrapport V.0.1 8 augustus 2025

Meerjarige plekken op de evenementenkalender

Meerjarige plekken voor evenementen dragen bij aan het waarborgen van een veilig verloop van evenementen en daarmee aan de dwingende reden van algemeen belang van de openbare orde. Ook hier is het verschil tussen de papieren werkelijkheid van plannen en de daadwerkelijke uitwerking in de praktijk van belang. Na afloop van een evenement wordt het evenement geëvalueerd. Geleerde lessen kunnen het volgende jaar wordt meegenomen in de plannen en in de uitvoering. Door alle betrokken veiligheidspartners wordt beaamd dat terugkerende evenementen leiden tot een vergroting van de veiligheid gelet op het lerend vermogen over de jaren heen.

Het faciliteren van vernieuwende concepten en daarmee het bevorderen van culturele diversiteit en vernieuwend aanbod (cultuurbeleid) Het college van de gemeente Amsterdam heeft met de visie voor evenementen en festivals in Amsterdam vastgesteld dat behoefte is aan een gevarieerd aanbod aan evenementen. Voor alle Amsterdamse inwoners zijn er evenementen en festivals in de stad en/of in hun wijk, met een aanbod dat aansluit op hun leefwereld. Hiermee voert de gemeente cultuurbeleid. In ieder instantie zal dit gebeuren op een wijze waarop de markt wordt gestimuleerd om nieuwe concepten te lanceren. Op het moment dat schaarste ontstaat, wordt met behulp van vooraf kenbare beoordelingscriteria gestuurd op een divers aanbod. Tegelijkertijd moet wel een omgeving bestaan waarin de markt de ruimte voelt om, binnen de eigen verantwoordelijkheid en de maatschappelijk geaccepteerde bedrijfsrisico's, een nieuw concept op te starten. Vanuit de markt wordt aangegeven dat meerjarige zekerheid van een plek een minimaal vereiste is om te investeren in een nieuw concept. Hiermee draagt meerjarige zekerheid dus ook bij aan het cultuurbeleid van de gemeente Amsterdam.

Conclusie Wat deze drie belangen met elkaar verbindt is het lerend vermogen dat ontstaat als een organisator meerdere jaren op dezelfde locatie een evenement organiseert. Bij elke editie leren organisatoren, maar ook hulpdiensten, buurtbewoners, ambtenaren en andere betrokkenen van de ervaringen uit eerdere jaren. Door het opbouwen van kennis wordt er onderling beter afgestemd. Dit leidt tot een veiliger verloop van het evenement en in veel gevallen tot minder overlast. Dit lerend vermogen laat zich niet vooraf afdwingen in het vergunningsproces of door plannen of voorschriften. Het ontstaat in de praktijk door meerdere jaren een evenement te organiseren. De betrokkenheid van organisatoren met de locatie en de buurt maakt het mogelijk dat dat publieke belangen zoals veiligheid en leefbaarheid worden geborgd. Ook geeft meerjarige zekerheid een nieuwe toetreder de nodige stabiele factor om een nieuw concept op te zetten en te mogen leren en ontwikkelen. Het lerend vermogen is in die zin de rode draad tussen de drie redenen die zijn benoemd.