005_juni_2024_bomenbrief.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s)

Openbare Ruimte en Groen Wethouder Melanie van der Horst

Onderwerp

Stand van zaken Amsterdamse bomen

Geachte leden van de gemeenteraad, Zoals ieder jaar informeer ik u over de stand van zaken van de Amsterdamse bomen. Het gaat hierbij om circa 300.000 bomen in de openbare ruimte, niet om particuliere bomen en niet om verandering vanwege gebiedsontwikkeling of herinrichting. Deze brief gaat in op alle acties rondom het boombeheer en de resultaten van het Vervangingsprogramma Boomveiligheid. Het boombeheer is gericht op behoud en verbetering van onze bomen en het op orde houden van de bomenbalans. Wat doen we goed, en waar liggen de aandachtspunten. We doen het goed ten aanzien van kwalitatief en vooruitstrevend boombeheer. Tijdens storm zijn we goed georganiseerd en handelen we effectief. Het snoeien is op orde. We richten ons door veranderingen van het klimaat steeds meer op het verhogen van de waarde van een boom. Denk aan de grootte van de kroon tegen hittestress, groeiplaatsverbetering, en teeltcontracten voor biologische SKAL1 gecertificeerde bomen voor verhoogde biodiversiteit. We zijn gestart met een grootschalige digitalisering waarmee veel meer informatie over aantallen en over de kwaliteit van de bomen beschikbaar komt. De nieuw beschikbare informatie gebruiken we al in het huidige boombeheer. In tegenstelling tot de verwachting van vorig jaar ging het in het afgelopen plantseizoen minder goed met kap en aanplant in het Vervangingsprogramma Boomveiligheid.

We hebben tegenslag gehad vanwege onverwacht langer durende aanbesteding boominkoop en datamigratie, vanwege een tekort aan capaciteit en vertragende vergunningstrajecten. Deze punten zijn inmiddels opgelost of opgepakt en in goede banen geleid. Dit jaar kunnen we de achterstand niet helemaal inlopen, maar met de ingezette acties zullen we vanaf volgend jaar weer op het niveau komen dat we meer planten dan er gekapt of omgewaaid is. We richten ons nu expliciet op het wegwerken van het achterstallig onderhoud door versnelling van de herplant en vervanging van slechte bomen. Dit zal voor de Amsterdammer vanaf 2025 in toenemende mate zichtbaar worden op straat.

1 SKAL: “Stichting Keur Alternatief voortgebrachte Landbouwproducten”. SKAL biocontrole ziet erop toe dat biologische

producten in Nederland voldoen aan de wettelijk gestelde eisen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 8

1. Inleiding In vergelijk met andere grote steden heeft Amsterdam, ondanks weinig ruimte, veel bomen. Ons doel is niet alleen om het aantal, maar vooral ook het bladerdak van alle bomen bij elkaar te vergroten. Hoe groter het kroonvolume, hoe groter de bijdrage van bomen voor een prettig en leefbaar klimaat. Het zorgt voor CO2 opslag, en voorkomt hittestress bij mens en dier. Bomen hebben het in een stad niet makkelijk. Er is dan ook veel aandacht voor verbetering van de groeiomstandigheden, voor mooie en gezonde bomen in alle wijken van Amsterdam. Om de bomen ook veilig te houden, worden er inspecties uitgevoerd volgens wettelijke vereisten. Soms is het noodzakelijk om onveilige bomen te verwijderen. Op de lege plek moet daarna zo snel mogelijk weer een nieuwe boom komen. In een drukke stad is bovengemiddeld veel vervanging nodig op vaak lastig bereikbare plekken. Tegelijkertijd wordt het plantseizoen steeds korter vanwege de stijgende temperatuur. Het gevolg is dat niet elke boom die wordt verwijderd, op korte termijn kan worden vervangen. We kunnen buiten het seizoen wèl zorgen dat de conditie van slechte bomen verbetert. Voor dit zogenaamde duurzaam beheer nemen we deel aan innovatief onderzoek in samenwerking met kennistellingen. Amsterdammers zijn betrokken bij hun bomen.

Daarom hebben we naast het professionele boombeheer ook aandacht voor bewoners die vragen kunnen stellen en hun mening kunnen geven via het meldingssysteem, via bomen@amsterdam.nl en via social media. Er is niet in alle gevallen iets aan de hand, maar het komt toch voor dat een bewoner iets ziet waarop actie moet worden ondernomen. De inmiddels snelle reactie op de boommeldingen levert een positieve bijdrage aan de betrokkenheid van bewoners bij het boombeheer. 2. Boombeheer en Bomenbalans De boombeheerder zorgt ervoor dat de bomen in de openbare ruimte gezond en veilig zijn. Zoals hiervoor aangegeven, is de kwaliteit van het boombeheer in Amsterdam hoog. De bomenbalans moet echter beter. Iedere boom die moet worden verwijderd, wordt zoveel mogelijk op dezelfde locatie vervangen of in de omgeving gecompenseerd. Het aantal bomen in Amsterdam moet minimaal gelijk blijven. Dit heeft onze prioriteit. Met de groeiende informatie op basis van satelliet navigatie zal eind 2024 het totale aantal lege boompunten duidelijk worden. We vinden het belangrijk om deze plekken aan te vullen en gaan versneld aan de slag om de ontbrekende bomen te planten. Aanvullend is er ruimte gemaakt voor een structurele jaarlijkse bijdrage voor vervanging van stormbomen. Dit budget wordt uitsluitend gebruikt voor stormschade.

Naast extra middelen is de organisatie nu zodanig ingericht dat we de beschikbare capaciteit ook beter kunnen inzetten. 2.1 Bomenboekhouding naar de regels van de Bomenverordening In de zogenaamde bomenboekhouding staat hoeveel bomen er verwijderd en herplant worden. De wijzigingen worden bijgehouden op basis van vergunningverleningen en verplicht gestelde aanwijzingen van herplant. Het gaat hierbij om alle bomen (bomen in de openbare ruimte, particuliere bomen en bomen die moeten verdwijnen en gecompenseerd vanwege gebiedsontwikkeling). De bomenboekhouding van 2023 op basis van de vergunningverlening2, is positief. https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/volg-beleid/groen/bomen/bomenboekhouding/

2

Het gaat hier om geplande kap en herplant. Niet om uitval vanwege calamiteiten zoals storm of ziekte

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

2023 Openbaar Particulier Totaal

-

Aantal bomen met vergunde kap 3.452 1.973 5.425

Pagina 3 van 8

Aantal in vergunning opgelegde herplant 4.412 2.000 6.412

Het gaat hier om het vergunde aantal te kappen bomen, en het aantal bomen dat via de vergunning als herplant is opgelegd. De actuele kap en actuele herplant kunnen hier nog van afwijken. Het aantal aan opgelegde herplant is hoger omdat in sommige gevallen 1 grote boom gecompenseerd wordt door meerdere kleine soorten, vaak in particuliere tuinen. Ook in geval van projecten wordt soms een groter aantal te herplanten bomen opgelegd.

2.2 Onderhoudsmaatregelen en Vervanging vanuit het Programma Boomveiligheid Alle bomen worden geïnspecteerd op veiligheid volgens het landelijke protocol ‘cyclisch boomveiligheidsbeheer’. Vanuit deze inspecties worden noodzakelijke maatregelen bepaald door de boomtechnisch adviseur. Soms is snoei voldoende. Bomen waarbij geconstateerd wordt dat ze een verhoogd risico vormen, moeten worden verwijderd.3 Om binnen de urgentietermijn 4 te kunnen blijven, worden per kwartaal kapvergunningen aangevraagd zodat er een continue voortgang is in de benodigde veiligheidssnoei en -kap. Zeker met het toenemende aantal stormen is het belangrijk dat de veiligheidsmaatregelen binnen de urgentietermijn genomen worden. Vervanging binnen het boomveiligheidsbeheer geven we niet meer per plantseizoen, maar per kalenderjaar aan zodat deze samenvalt met de jaarrekening. In 2023 werden 2.193 bomen herplant. Er werden 1.558 groeiplaatsen verbeterd. In 2023 werden 1600 bomen gekapt. Zoals werd aangegeven verliep de aanplant in het plantseizoen november 2023/ april 2024 niet naar verwachting. Er werden 709 bomen herplant. Voor 623 bomen is de groeiplaats voorbereid. Eind 2024 zal de productiecapaciteit weer op orde zijn. Vanaf 2025 zullen positieve resultaten merkbaar worden. 2.3 Vervanging extra opgaven 2.3.1

Herplant bomen vanwege schade als gevolg van extreem weer

Extreme hitte & droogte, extreme regen, extreme wind

Jaarlijks gaan circa 400 bomen dood door droogte of juist door wateroverlast. Vaak gaat het om de nieuwe bomen. De aannemer is verantwoordelijk voor de nazorg en mogelijke vervanging van deze bomen. We zien erop toe dat aannemers hun taken oppakken. De groeiplaatsverbetering voor nieuwe aanplant zorgt ervoor dat water optimaal in de bodem wordt vastgehouden. Tegelijkertijd kan extreem veel regen zorgen dat bomen in een doorweekte bodem bij storm kans hebben om te vallen. Zware stormen komen steeds vaker voor. In 2023 zes keer. Vooral de extreem zware zomerstorm Poly op 5 juli bracht grote schade aan de bomen die vol in blad stonden. Naast de nog zwakke nieuwe aanplant, waaien ook gezonde (grote) bomen om. In 2023 was de schade groot met een uitval van 582 bomen.

3 In 2023 zijn ruim 115.000 bomen gecontroleerd. Ongeveer 1% moet worden vervangen i.v.m. veiligheidsrisico. 4 De urgentietermijn is de tijd tussen inspectie, vergunning en kap waarbinnen de veiligheidsmaatregel dient te zijn

uitgevoerd om te voldoen aan de zorgplicht. Vanuit de aansprakelijkheidswetgeving (schuldaansprakelijkheid) moet de eigenaar kunnen aantonen dat deze voldoende zorg heeft besteed aan de boom. De eigenaar kan met de registratie van de periodieke deskundige inspecties, en uitgevoerde passende maatregelen, aantonen aan deze zorgplicht te hebben voldaan.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

2.3.2

Pagina 4 van 8

Herplant bomen vanwege boomziekten

Boomziekten, gebreken of plagen bedreigen een aantal boomsoorten in Amsterdam. De belangrijkste zijn de iepziekte, de eikenprocessierups, de kastanjebloedingsziekte, Massaria bij platanen, de essentaksterfte en takbreuk bij populieren. Deze aandoeningen brengen risico’s met zich mee voor de veiligheid, de volksgezondheid en/of het besmettingsgevaar. In 2023 moesten 249 iepen vanwege iepziekte worden verwijderd, waarvan 127 straatbomen, 106 in bosplantsoen en 16 particuliere bomen. Gerekend wordt met vervanging van gemiddeld 200 iepen per jaar. Soms is het nodig een hele besmette rij te verwijderen. In 2021 was dit het geval langs de Weesperzijde. Op deze beeldbepalende plek werden de iepen binnen een jaar vervangen. Er is een regio-overleg gestart om de iepziekte gezamenlijk te kunnen bestrijden. Injecteren is geen oplossing omdat uit experimenten is gebleken dat geïnjecteerde iepen toch ziek kunnen worden.5 Door aanplant van iepen die hoog resistent zijn tegen iepziekte zal dit probleem in de toekomst niet of nauwelijks meer spelen. Andere boomziektes zijn onder controle en leveren geen noemenswaardige uitval. We hebben in 2023 weinig hoeven inzetten in de bestrijding van de eikenprocessierups. 2.3.3

Herplant van lege ‘vergeten’ boomspiegels

Naast de herplant vanuit het reguliere Vervangingsprogramma Boomveiligheid worden ieder plantseizoen nieuwe bomen geplant in ‘vergeten’ lege boomspiegels die via bewonersmeldingen en door boominspecteurs zijn gemeld. Deze vergeten locaties komen via de nieuwe satelliet registratie (zie 3.1) nu compleet in beeld en worden zo snel als het kan aangevuld. 2.3.4

Verplant en Herplant vanwege restauratie kademuren

Amsterdam werkt aan de kademuren. Soms moeten we hiervoor bomen verwijderen of verplaatsen.6 Er is een mogelijkheid om deze bomen tijdelijk onder te brengen op de ‘bomencampings’ bij de Minervahaven (Westpoort) en bij de Rhôneweg (Nieuw-West). In principe komen deze bomen weer terug op een kademuur. Maar als het herstel van de kade te lang duurt, is het voor de boom beter om een andere definitieve plek te krijgen in de stad. De boombeheerder onderzoekt de beste opties. 7 In de afgelopen jaren zijn er op de kades vanwege de werkzaamheden, iepziekte en storm veel lege plekken ontstaan. We zijn in 2023 waar mogelijk gestart met herplant van deze verdwenen bomen. Naar aanleiding van het raadsadres van het Comité Westelijke Grachtengordel worden langs de westelijke grachtengordel (na voorbereiding in 2023) circa 50 bomen geplant in 2024.8 2.3.4

Duurzaam bosbeheer in het Amsterdamse Bos

Het beheer van de ongeveer 340 hectare van het Amsterdamse Bos richt zich op een duurzame instandhouding en het ontwikkelen van een natuurlijke bosstructuur met een grotere biodiversiteit. Door periodiek bomen te kappen ontstaat er ruimte voor de ontwikkeling van oude bomen, een volgende generatie van bomen, en meer ruimte voor biodiversiteit met de natuurlijke aanwas van kruiden en struiken. In principe worden er dus geen nieuwe bomen geplant. Als er op grote schaal bomen wegvallen als gevolg van ziekte of plagen (bijvoorbeeld Essentaksterfte) dan kan herplant noodzakelijk zijn (zie ook 3.2; boomstructuren).

5 U werd hierover geïnformeerd tijdens de Commissie MOW van 18 oktober 2023 6 In 2023 zijn op de kades 34 bomen gekapt, 12 verplaatst (waarvan 9 op de bomencamping), 48 geplant en 27 bomen

staan klaar voor aanplant, maar hebben vertraging vanwege bezwaar door bewoners. 7 Bomen op de bomencamping staan boven de grond en kunnen hier ca. 2 groeiseizoenen blijven. Langer is voor de boom ongewenst. Het kan dus voorkomen dat de bomen weg moeten voordat het werk aan de kademuur is afgerond. 8 Raadsadres ‘Herplant Bomen Gouden Bocht’ (Commissie MOW 15 maart 2023)

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

3

Pagina 5 van 8

Ontwikkelingen Amsterdams boombeheer

3.1

Aandacht voor passende beheermaatregelen van de Amsterdamse boom

Het uitgangspunt is om onze stadsbomen zo lang mogelijk gezond te houden. Daarbij leggen we vooral de nadruk op de groeiplaats. Een goed ingerichte groeiplaats (minimaal 25 m3, goede doorwortelbare ondergrondse ruimte) biedt de beste kans voor de boom om zich te ontwikkelen. Verder vragen klimaatverandering en kennis over boomziektes om aandacht voor de juiste keuzes in de aanplant van nieuwe bomen. Wetenschappelijke kennis gebruiken we in het werken met bomen in de stad, en er is uitwisseling van ervaringen met andere grote Europese steden. Op verschillende manieren wordt hiermee het boombeheer ontwikkeld zoals hieronder toegelicht. 3.1.1

Aandacht voor bomen met matige conditie

Naast veiligheidsinspecties, voeren we ook conditie inspecties (NEN-2726) uit. Hieruit blijkt dat er op verschillende locaties in de stad, vooral in naoorlogse wijken, slecht groeiende bomen staan. Deze bomen vormen geen veiligheidsrisico, maar groeien nauwelijks meer. Meestal vanwege een te kleine ondergrondse groeiruimte of een bodem van voornamelijk zand. Als groeiplaatsverbetering niet helpt zal vervanging nodig worden. We proberen herplant zoveel mogelijk aan te laten sluiten bij werkzaamheden aan de weg waarbij we tegelijkertijd kijken hoe we wortelopdruk zo goed mogelijk kunnen voorkomen. Ook in de parken worden slechte bomen verbeterd of vervangen; in het Beatrixpark is gestart met het vervangen van de kastanjering, in het Vondelpark worden 80 bomen verbeterd, vervangen en lege plekken aangevuld, en op het Museumplein worden 125 zeer slechte bomen verbeterd of vervangen. 3.1.2

Aandacht voor juiste keuze in de aanplant van nieuwe bomen naar maat en soort

Regelmatig wordt gevraagd om te kiezen voor aanplant van grote bomen.9 In Amsterdam worden bomen geplant in de maat 20-25 cm omtrek (gemeten op 1 m. hoogte). Deze bomen zijn, afhankelijk van de boomsoort, tussen acht en twaalf jaar oud. Zeker in vergelijk met andere steden planten wij forse bomen. Een nieuwe boom moet daarbij wel passen in de omgeving waar deze komt te staan. Een belemmerende factor voor aanplant van dikkere bomen in Amsterdam is de stand van het grondwater van soms 50 tot 80 cm onder het maaiveld. Bomen van een grote maat hebben een kluit waarvan de wortels bij aanplant het grondwater bereiken, wat de boom niet zal overleven. Het is van belang om te streven naar een grote diversiteit en spreiding van de boomsoorten waarmee de kans op ziekten kleiner is. Speciale aandacht is er voor de iep. Vooral in het drukke centrum is de iep een goede keuze. Iepen kunnen in het algemeen goed omgaan met parkeerdruk, brak water (grachten) en hoge grondwaterstanden. Ze groeien snel, worden relatief oud, en dragen zo in korte tijd bij aan de klimaatopgave. Nog bijzonder te vermelden is de in Amsterdam voorkomende ‘iepenpage’, een zeldzame en beschermde vlinder die in weinig steden voorkomt. We planten een variatie aan iepensoorten (hoog resistent tegen iepziekte) zodat we deze specifieke Amsterdamse boom gezond kunnen (be)houden.

Op IJburg werden als experiment meer dan 20 iepensoorten aangeplant in een mix van groeivormen en bladkleuren. Vooral de Erich Salomonstraat wordt regelmatig door boomdeskundigen bezocht om kennis op te doen over dit experiment in de weg naar de beste keuze van klimaataangepaste bomen.

9 Raadsadres "Planten volwassen Bomen”, 6-9-2023, met beantwoording op Raadsadres, 8-11-2023 en Raadsadres

‘Bezwaar antwoord planten volwassen bomen’, 12-12-2023, met beantwoording op Raadsadres, 8-2-2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 6 van 8

De aankoop van Amsterdamse bomen voldoet aan Europese richtlijnen van betrouwbaar teeltmateriaal. In de raamovereenkomst Inkoop Bomen 10 zijn actuele duurzaamheidseisen en bepalingen op nazorg opgenomen. Hiermee kunnen we de komende jaren meer biologisch geteelde bomen planten. Dit is een flinke stap voorwaarts aangezien de eerste kwekerijen nog maar net om zijn naar SKAL certificering, en er nu nog nauwelijks SKAL stadsbomen leverbaar zijn. Amsterdam heeft een grote vraag naar bomen. Wij voorzien een krapte op de bomenmarkt, vooral van specifieke soorten. Voor zowel de gemeente als voor de kwekers was er behoefte aan meer duidelijkheid en zekerheid om deze bomen te kunnen kweken en leveren. Amsterdam hecht daarbij waarde aan biologisch gekweekte bomen, het toepassen van inheemse soorten en daarbij – waar mogelijk – van autochtone herkomst. Om de leveringszekerheid van bomen voor de stad zeker te stellen, werd in februari 2024 een Teeltcontract Bomen afgesloten waarmee Amsterdam de komende 14 jaar de garantie heeft van levering naar aantallen en vooral ook van specifieke soorten die niet gemakkelijk verkrijgbaar zijn. Hiermee anticiperen we op toekomstige aanplant voor gebiedsontwikkeling zoals IJburg 2, Zuidasdok en voor bomen op de kades. Ook buiten deze projecten zal Amsterdam grote aantallen bomen nodig hebben. 3.1.3.

Aandacht voor nieuwe plantlocaties

Bomen kunnen niet op alle locaties worden geplant. Bijvoorbeeld vanwege kabels en leidingen, hoge waterstand, of beperkte bovengrondse ruimte. Realisatie van extra boomlocaties of compensatieplekken in de volle openbare ruimte is dan ook niet eenvoudig. Nieuwe plantlocaties worden door bewoners via de stadsdelen voorgesteld. Er wordt dan bekeken of een nieuwe boom op de gewenste locatie mogelijk is. In 2023 zijn 36 straatbomen als alternatieve locatie ter compensatie geplant. Er is speciale aandacht voor mogelijke nieuwe boomlocaties bij herinrichting. 3.1.4.

Aandacht voor het zorgvuldig werken rond bomen

Om te zorgen voor structurele bescherming van de bomen tijdens bouw- en graafwerkzaamheden werd motie 640,21 ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’ aangenomen. De vraag was om in de vergunningverlening standaard de verplichting tot een Bomen Effect Analyse (BEA) 11 op te nemen. Gezien het grote aantal en de verscheidenheid in grootte van alle projecten in de stad, bleek dit voorstel in volledige omvang niet uitvoerbaar.12 In een pilot13 werd aangetoond dat de beste bescherming wordt bereikt door direct contact tussen aannemer en de boomtechnisch adviseur met gebiedskennis. Dit levert praktische oplossingen met de beste garantie tot effectieve bescherming van de boom. Hiervoor breiden we het aantal toezichthoudende boomexperts uit dat nodig is om alle stadsdelen en stadsgebied Weesp te kunnen bedienen met deze duurzame, vakbekwame boomzorg in maatwerk. 3.1.5

Aandacht voor de Boomstructuren

Op 24 januari 2018 heeft de gemeenteraad als onderdeel van het beleidskader Puccini ingestemd met de Hoofdbomenstructuur (HBS). We moeten erop toezien dat deze niet wordt verstoord door het intensieve gebruik van de openbare ruimte. Waar mogelijk voegen we bomen toe ter versterking 10 Deze raamovereenkomst (augustus 2023) betreft de hele keten van kap; afvoeren van stam/snippers naar de houtwerf,

verwijderen van stobbe, aanleg van groeiplaats, leveren en planten van de boom, nazorg en 4 jaar garantie. Bomen worden aangekocht bij een kweker met een milieuzorgsysteem. Er zijn eisen gesteld aan de milieueffecten van de productie van het bomenzand, biologisch a reekbare boombanden en drains, boompalen met brandmerk van de plantaannemer waarmee te achterhalen is welke aannemer deze boom in welk jaar heeft geplant. 11 BEA: De effecten van de uitvoering voor de bomen duidelijk maken en voorwaarden stellen aan de werkzaamheden. 12 Afdoening motie 640.21: TKN Csie MOW van 12 januari 2023, ter bespreking Csie MOW van 2 februari 2023 13 Raadsinformatiebrief Evaluatie pilot ‘bescherm bomen beter bij werk in de openbare ruimte’ in uitvoering van motie 640,21 van het raadslid Van Pijpen van GroenLinks, dd 21-2-2024: TKN Csie MOW van 11 april 2024

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 7 van 8

van die structuur. In stadsdelen met relatief jong groen, zoals Zuidoost en Nieuw-West wordt het bomenbestand volwassen en geven de boomstructuren langzamerhand steeds meer vorm aan de openbare ruimte. In het Amsterdamse Bos bestaat de structuur uit solitaire bomen en laanbomen. Structuurbomen die als gevolg van storm, ziekte of ouderdom wegvallen worden herplant. In 2023 werden in het Amsterdamse Bos 99 bomen (met name de Linde) vanuit structuurbehoud geplant. 3.1.6

Aandacht voor Beschermwaardige Bomen

In de Amsterdamse bomenverordening is geregeld hoe we met beschermwaardige bomen omgaan. Per stadsdeel wordt de lijst met bijzondere bomen geactualiseerd. Bewoners kunnen een wens tot monumentale status voor een boom aandragen bij de onafhankelijke commissie die daarvoor is aangesteld. Gezien de verscheidenheid in leeftijd en stedenbouwkundige opbouw van de verschillende stadsdelen wordt vanuit gebiedskennis gekeken naar de bijzondere betekenis van een boom voor het betreffende stadsdeel. Zo is de ‘boom die alles zag’ als aandenken van de Bijlmerramp in Zuidoost, geen monument vanwege de leeftijd of de soort, maar vanwege de bijzondere betekenis voor de omgeving. Naast de bescherming van de huidige bijzondere bomen, boomgroepen, struiken en klimplanten, zoeken we ook naar nieuwe plekken met voldoende ruimte waar bomen uit kunnen groeien tot een groen monument. Recent zijn echt grote groeiplaatsen van 45 m3 bij het Centraal Station aangelegd voor herplant van de iepen voor de fietsflat. Een bijzondere prestatie op deze drukke locatie. In de hoop dat deze bomen tot monumenten zullen uitgroeien. Voor particuliere monumentale bomen is een subsidie beschikbaar gesteld waarmee de eigenaar 50% aan kosten voor onderzoek, advies en maatregelen kan besteden tot max € 3.000 per boom. 3.1.7

Aandacht voor herstel van het bomenbestand in een buurt

Soms zijn meerdere bomen in een buurt er slecht aan toe, en vallen er steeds meer bomen uit (zie 3.1.1). In zo’n situatie is het van belang om naar de oorzaak te kijken en een gehele straat of buurt te verbeteren. In de Wethouderbuurt (Zuidoost) waren in meerdere hofjes de bomen verdwenen of zeer slecht zonder enige bijdrage aan een groene omgeving. Een herstelproject werd gestart en afgerond in 2023. Er werden in totaal 220 nieuwe bomen geplant op bestaande plekken en 15 extra bomen op nieuwe plekken.14 Na de wethouderbuurt vervolgen we dit boomherstel in de S-buurt (Zuidoost). In 2023 zijn plannen gemaakt voor onderzoek en verbetering van het Funenpark (Centrum) waar de bomen om nog onbekende reden uitvallen. Ook de bomen op Rieteiland Oost (IJburg) blijken niet aan te slaan, en worden als verbeterproject in gang gezet vanaf 2024. 3.2.4

Aandacht voor innovatieve ontwikkeling

In een intensief gebruikte stad als Amsterdam worden bomen gemiddeld niet veel ouder dan 4o jaar. Terwijl de baten juist van oudere volwassen bomen gaan tellen. Ze zijn mooi, verkoelen en geven schaduw. We doen er dan ook alles aan om de bomen gezond te laten uitgroeien en te behouden. We volgen de onderzoeken van boomsoorten die het beste tegen het veranderende klimaat kunnen (WUR), welke bomen de stad het best kunnen verkoelen (TU Delft), er wordt onderzocht hoe bomen groeien in 12 verschillende soorten grond, en het bodemleven wordt gemeten door Naturalis. De kroonvolumes worden digitaal geregistreerd en in kaarten gezet. Met deze inzichten en hittestresskaarten, kunnen we kijken op welke locaties herplant en nieuwe aanplant het hardst nodig is.

14 Daarnaast werden de hofjes aangepast en ingericht met groenstroken van substantieel formaat in het kader van

Rainproof Amsterdam (1500 m2 meer groen en minder verharding).

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 8 van 8

4. Registreren, Digitaliseren en Informeren 4.1 Registreren en Digitaliseren van het Amsterdamse bomenbestand

In 2021 werd de transitie ingezet om de bomendatabase en gerelateerde werkprocessen, zoals kapen plantwerkzaamheden, ziektebestrijding, snoeiactiviteiten, inspecties en monitoring, over te zetten naar één systeem met de mogelijkheid om de boomgegevens beschikbaar te stellen aan alle belangstellenden. Vanaf september 2023 is de nieuwe Bomenkaart via data.amsterdam.nl beschikbaar. We hebben daarnaast gegevens verzameld via LiDAR /satelliet. LiDAR levert ons 3D modellen per boom met daarin informatie zoals hoogte, stamdiameter, takvrije stamgedeelte, en kroonvolume. Met deze actuele informatie kunnen we de bomen optimaal beheren. Deze kaart zal gedurende 2024 uitgebreid worden naar een geavanceerde versie die gedetailleerde realtime informatie biedt over de individuele bomen, inclusief relevante statistieken. Deze vernieuwde kaart zal ook berichtgeving kunnen verzorgen over de planning van kap en de redenen daarvan (zie 4.2). De structuur van deze kaart met uitgebreid inzicht van de Amsterdamse buurtboom15 zal overeenkomen met die van de bomenkaart van New York City Tree Map. 4.2 Informeren op de bomen over de bomenkap

In antwoord op een initiatiefvoorstel16 vanuit de raad wordt vanaf juni 2024 gestart met een pilot om te bepalen op welke wijze bewoners via bordjes op bomen geïnformeerd kunnen worden over de beheermaatregelen die van toepassing zijn op de bomen in een buurt. In geval van noodzakelijke kap kunnen we daarmee aangeven waarom het nodig is, en vervolgens ook communiceren over het herplantbeleid en de verwachting van herplant. In een samenwerking met onderzoekers wordt bekeken of de bordjes effectief zijn. Afhankelijk van de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten van het onderzoek, kan deze werkwijze, indien gewenst, in de hele gemeente worden toegepast. Tot slot Als je door de straten van Amsterdam loopt, dan valt het op dat onze stad het goed doet als groene stad met veel bomen. Hier wordt door onze boombeheerders voor gezorgd met veel aandacht en vakkennis. De grootste uitdaging ligt op dit moment in de snelheid van het aanplanten. We gaan ons hier ten volle voor inzetten. Met de inmiddels gestarte aanpak zullen er over een jaar in alle delen van de stad weer meer bomen op straat te zien zijn. In de verwachting u op dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Openbare Ruimte en Groen

15 Het gaat hier vooralsnog om de bomen in de openbare ruimte m.u.v. Amsterdamse Bos, sportparken, begraafplaatsen 16 Initiatiefvoorstel 6 april 2023; ‘Aankondiging bij Bomenkap’, ingediend door het raadslid Bloemberg-Issa van de PvdD.