001 dagmail Raadsinformatiebrief Toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie docx

Raadsinformatiebrief

Aan:

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 18 december 2025 Portefeuille(s) Portefeuille Afval en Reiniging Portefeuillehouder(s): Hester van Buren Behandeld door Stadswerken (bestuurszaken.stadswerken@amsterdam.nl) Datum

Onderwerp

Toekomstgerichte uitvoeringsorganisatie Schone Stad

Geachte leden van de gemeenteraad, Naast de halfjaarlijkse rapportage Schoon en Afvalvrij1 met daarin de voortgang van ingezette maatregelen om afvaloverlast het hoofd te bieden, wordt u in deze aanvullende brief geïnformeerd over de achtergrond en voorgenomen agenda van de verschillende directies die in nauwe samenwerking, toekomstgericht gaan werken aan de Schone Stad. Inleiding De opgave om te komen tot een schone stad is groot. Hoewel we voor de gehele stad en over het jaar gezien nog steeds voldoen aan de in de begroting vastgestelde doelstelling om de stad op een gemiddeld sober beeldniveau te reinigen, is het op meerdere probleemlocaties zeker niet schoon genoeg. De vervuiling en de hoeveelheid geproduceerd afval is de afgelopen jaren sterk toegenomen. Dit komt met name door de stijging van het aantal bezoekers, het verkeerd weggooien van afval, en de enorme hoeveelheid wegwerpverpakkingen die we gebruiken. Als belangrijke succesfactor om de stad schoon te krijgen benadrukken wij de medeverantwoordelijkheid van bewoners en ondernemers. We zien dat dit besef groeit en er mooie initiatieven ontstaan waarbij Amsterdammers samen met de gemeente optrekken om het eigen woongebied schoon te maken en te houden. Tegelijkertijd weten we ook dat de gemeentelijke uitvoeringsorganisaties zich moeten verbeteren ten aanzien van zowel bedrijfsvoering als dienstverlening.

Dit is in gang gezet. De directies van Afvalinzameling en Reiniging (en aanvullend ook Handhaving) zijn gezamenlijk aan zet in hun verantwoordelijkheid voor een schoon resultaat. Hierbij een toelichting waar we vandaan komen en waar we naar toe gaan om ons doel van een samenwerkende, toekomstgerichte organisatie te bereiken.

1

De tweede rapportage Schoon en Afvalvrij werd met de raad gedeeld in de Commissie DC van 27 november 2025

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 2 van 5

Waar we vandaan komen De stadsdelen waren tot 2018 afzonderlijk verantwoordelijk voor de gemeentelijke afval- en reinigingstaken met ieder een eigen organisatie en tot 2015 een eigen afvalstoffenheffing. Met de wijziging van het bestuurlijk stelsel werd de afvalstoffenheffing uniform (2015) en werd de bedrijfsvoering ondergebracht bij de centraalstedelijke directies dagelijks beheer/reiniging (Stadswerken, 2018) en afvalinzameling (Afval en Grondstoffen, 2019), waarbij door de crisis met het AEB (stilzetten verbrandingsovens) vanaf 2020 ook de gemeentelijke taken die AEB nog uitvoerde (exploitatie recyclepunten en contractbeheer afvalverwerkingscontracten) naar de gemeente kwamen. Vanuit een gedecentraliseerde lappendeken aan beleid, uitvoeringsbesluiten, plaatsingsbesluiten, inzamelmaterieel, inzamelvoorzieningen, databeheer, applicaties en werkwijzen moest centrale sturing worden gerealiseerd. Daarbij kwam in 2020 de coronacrisis met extra druk op onze medewerkers in de uitvoering. Vooral afvalinzameling kreeg een onverwacht grote toename van wel 25% meer afval te verwerken waarbij de aansturing met nieuwe werkprocessen door thuiswerkenden op afstand moest worden geregeld, wat de implementatie aanzienlijk bemoeilijkte. Benchmarkonderzoek in 2024 In 2024 is een benchmarkonderzoek naar de gemeentebegroting op onder andere het gebied van afvalinzameling en reiniging uitgevoerd.

Hieruit bleek dat Amsterdam structureel hogere uitgaven voor afvalinzameling en reiniging heeft dan vergelijkbare grote gemeenten. Om inzicht te krijgen in de oorzaken van deze hoge kosten en om van elkaar te leren, heeft een externe partij een verdiepend onderzoek uitgevoerd waarin de afvalinzameling en reiniging van Amsterdam werden vergeleken met die van Rotterdam en Den Haag. Door de grote verschillen tussen de drie gemeenten in omstandigheden, organisatie en bedrijfsvoering en omdat de administraties niet goed op elkaar aansluiten, blijkt het niet mogelijk om een goede (kosten)vergelijking te maken. Zo kan het zijn dat activiteiten bij de ene gemeente wel zijn opgenomen bij afvalinzameling, afvalverwerking of reiniging, maar bij een andere niet. Daarnaast verschillen de steden ook in problematiek en/of bezoekersdruk. Om een reële kostenvergelijking te maken, zou een uitgebreid vervolgonderzoek nodig zijn. We hebben hierover gesproken met Rotterdam en Den Haag en vastgesteld dat dit in deze coalitieperiode voor hen niet haalbaar is vanwege beperkte ambtelijke capaciteit. Uiteraard blijven wij vanuit onze reguliere samenwerkingsverbanden continu leren van andere gemeenten met vergelijkbare vraagstukken en voeren we de 'best practices' door in onze aanpak.

Zo vindt er frequent overleg plaats in G4-verband en draaien we mee in diverse landelijke werkgroepen gericht op kennisuitwisseling en gezamenlijke lobby. Waar we naartoe gaan Terugdringen ziekteverzuim

Het terugdringen van het hoge ziekteverzuim heeft op dit moment prioriteit. Alle aandacht gaat daarbij uit naar een gezond werkklimaat, te bereiken door een combinatie van preventieve maatregelen, investeringen in duurzame inzetbaarheid en zowel procedurele als praktische aanpassingen. We moeten ervoor zorgen dat medewerkers tot hun pensioen gezond, gemotiveerd en goed toegerust kunnen blijven werken. Hier is veel te winnen. Met name Afval & Grondstoffen heeft een zeer hoog ziekteverzuim, en ook de uitval bij Reiniging is zorgelijk. Binnen de

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 3 van 5

verzuimaanpak van Tijs van Lieshout gaat veel extra aandacht uit naar deze directies, naast voortzetting van de interventies die we de afgelopen periode al in gang hadden gezet. Het doel is een prettige werkomgeving, verdere modernisering van het wagenpark en het continue opleiden van onze mensen zodat ze hun werk steeds goed kunnen blijven doen. We organiseren viermaal per jaar een wervings- en selectieprocedure om voldoende chauffeurs voor afvalinzameling aan te trekken, en er is onderzoek naar mogelijkheden om voldoende gekwalificeerde medewerkers aan te trekken en te behouden. Gebiedsgericht werken 2

Een belangrijke verandering is dat de focus op capaciteitsinzet verschuift naar gebiedsgericht werken met medewerkers die zoveel mogelijk met dezelfde voertuigen zorgdragen voor een eigen gebied. De kennis van het werkgebied, meer productieve uren (dicht bij de werf), verbeterde samenwerking tussen afvalinzameling en reiniging vanuit bekendheid met elkaar, en vooral ook een vergroting van het werkplezier zullen naar onze verwachting bijdragen aan een schonere stad. Voor de teams van de reiniging zal dit met een nieuwe roosterregeling vanaf januari 2026 starten. Hiermee geven we invulling aan de behoefte van onze medewerkers die zich meer betrokken willen voelen bij hun eigen gebied, en met een eigen team resultaten in ‘hun’ gebied voor elkaar willen krijgen. Gebiedsgericht werken is ook een uitgesproken wens van bewoners en ondernemers die het fijn vinden een bekend persoon in hun buurt te zien met wie ze vertrouwd raken en aan wie ze vragen kunnen stellen. We blijven nog wel flexibiliteit vragen zodat we incidenteel extra inzet kunnen leveren waar dat nodig is, maar de basis van de roosterinvulling is werken in eigen gebied. De invulling van de roosters hebben we in nadrukkelijke samenspraak met de medewerkers en medezeggenschap bepaald. De teams van afvalinzameling werken al in dezelfde buurten met vaste routes, vaste voertuigen en vaste chauffeurs.

Echter, de medewerkers beginnen nog wel vanuit verschillende werven. Dat willen we vanaf juni 2026 veranderen door gebiedsgericht te gaan inzamelen zodat de teams binnen een eigen gebied, vanuit een vaste standplaats, met kennis en eigen verantwoordelijkheid uitvoering kunnen geven aan een goed resultaat. De invoering van deze werkwijze wordt met de medewerkers afgestemd. De ingezette ontwikkelingen van samenwerkende directies en gebiedsgericht werken zullen naar onze overtuiging de gewenste verbetering brengen in het resultaat op straat, ten aanzien van de dienstverlening en van de tevredenheid bij zowel onze medewerkers als de bewoners. Het voorstel van raadslid Schmit 3 om een aparte centrumorganisatie te overwegen is met de nieuwe gebiedsgerichte aanpak en verbeteringsverwachting niet aan de orde. Daarbij kan een reorganisatie in de huidige personele situatie voor nieuwe onrust zorgen, hetgeen niet bijdraagt aan het bouwen van een solide dienstverlening. Een aparte bedrijfsvoering voor één stadsdeel betekent ook een nadelig gevolg in schaalvoordeel en flexibiliteit.

2 Afhandeling TA2025-001289; Toezegging commissie DC van 17-09-2025; Gebiedsgericht Werken bij Afval en Reiniging 3 Afhandeling TA2025-001280; Agendapunt 10: Bespreken van de werkomstandigheden bij Afval en Reiniging. Het lid

Schmit (D66) vraagt om schriftelijk terug te komen op het wel of niet invoeren van een aparte organisatie voor het centrumgebied.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 4 van 5

Hoe ziet die samenwerkingsopgave eruit In de samenwerking tussen de twee directies die verantwoordelijk zijn voor afvalinzameling en reiniging werken we aan verbeterde prestaties op schoon en afvalvrij, en een adequate, afgestemde reactie op afvaloverlast. Dit doen we door effectieve inzet van beschikbare middelen, mensen en materieel. In deze plannen om de organisatie compact te maken realiseren we ons dat we onze mensen in de uitvoering hard nodig hebben. We zullen dan ook niet bezuinigen op het aantal medewerkers die de stad schoonmaken.4 De samenwerking wordt afgestemd binnen een regulier overleg met de directeuren van afvalinzameling, reiniging, handhaving en de stadsdelen. Er is een samenwerkingsagenda opgesteld waarin de directies hebben aangegeven waar ze effectief en impactvol kunnen samenwerken ten behoeve van een schone stad. Onderdeel hiervan is samenwerking op een aantal operationele processen waaronder 1) het meldingenproces 5, 2) het afstemmen van de routes en 3) de aanpak bijplaatsingen. Verder richten we ons voor de langere termijn op het gezamenlijk optrekken in ondersteunende processen, zoals ICT, uitvoeringsbeleid en datagericht werken. De eerste stappen zijn gezet.

Zo hebben we tijdens de zomeraanpak het aansluitende werkproces van het ‘treintje’ ingevoerd op plekken waar nog losse afvalzakken ingezameld worden, en plaatsen we tijdelijk extra bovengrondse afvalcontainers. Verder is in de werkprocessen van verschillende disciplines van inzameling, reiniging en handhaving afgesproken om, naast de eigen taken, ook bijplaatsingen mee te nemen als het werk dat toelaat. Daarnaast zijn er in stadsdelen Centrum en Oost gezamenlijke dagstarts tussen operationele teams van reiniging en afvalinzameling zodat ingespeeld kan worden op actualiteit en veranderde omstandigheden. De andere stadsdelen volgen. Voor de langere termijn verbeteren we het meldingenproces door coördinatie tussen de meldingenteams van de afzonderlijke directies. Op dit moment worden de meldingen nog regelmatig heen en weer gestuurd zonder daar een uitvoeringsactie aan te koppelen. Het meldingenproces wordt opnieuw bekeken vanuit een integrale blik op schoon. Beter inzicht in de afhandeling van de meldingen is daarbij een belangrijke stap richting verbeterde dienstverlening. Ook is het nodig om de routes en de werkafspraken tussen afvalinzameling en reiniging beter op elkaar af te stemmen, zodat meldingen voorkomen worden.

We werken aan een gezamenlijke aanpak om structurele afvaloverlast tegen te gaan door bijvoorbeeld de aanpak bijplaatsingen uit te breiden met alle vormen van niet-regulier aangeboden afval. Tot slot Het geheel van personele aanpassingen, logistieke veranderingen en wijzigingen in samenwerkende bedrijfsvoering heeft tijd nodig. We kunnen op sommige onderdelen binnen relatief korte termijn winst behalen, maar de totaalaanpak van verzuim, sturing, leiderschap en (her)inrichting van gezamenlijke werkprocessen vergt meer tijd. De veranderde focus naar gebiedsgericht werken vraagt om rust en doelgerichte aandacht voor mens en organisatie in een traject wat enkele jaren zal duren. We doen dit zorgvuldig en in nadrukkelijke samenspraak met onze medewerkers, medezeggenschap, de bestuurders, bewoners en ondernemers.

4 Afhandeling TA2025-001540; toezegging commissie DC van 27-11-2025; niet te bezuinigen op aantal reinigers 5 De bestuurlijke reactie op het initiatiefvoorstel aanpak afvalmeldingen van de leden Noordzij, Kabamba. TA2025-

000807 wordt aan de raad voorgelegd in februari 2026

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Pagina 5 van 5

Ik stel uw inzet en betrokkenheid bij dit vraagstuk zeer op prijs, en zal u zoals toegezegd over onze vorderingen blijven informeren in onze halfjaarlijkse rapportages. In de verwachting u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Hester van Buren Wethouder Afval en Reiniging

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl