0 Raadsvoordracht RvdV.pdf

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

Portefeuille

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit

Agendapunt

0

Datum besluit

23 mei 2023 Onderwerp

Vaststellen van beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording behorend bij het beleidskader Ruimte voor de Voetganger met daarin de uitkomsten van de inspraakperiode en de adviezen vanuit de stadsdelen; 2. Het beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ vast te stellen met als belangrijkste punten: a. Beleidskader Ruimte voor de Voetganger stelt normen vast voor de (minimale) vrije doorloopruimte op de stoep. Het minimum is twee meter vrije doorloopruimte. In drukke gebieden is meer ruimte nodig. b. Beleidskader Ruimte voor de Voetganger is alleen van toepassing op nieuwe situaties. Dat wil zeggen: herinrichtingen en integrale herverdelingen. c. Beleidskader Ruimte voor de Voetganger geeft de mogelijkheid om meer voetgangersruimte te creëren met behulp van integrale herverdelingsplannen in straten met grote voetgangersknelpunten en met een potentie voor verbetering. d. Voor bestaande situaties gelden de huidige normen voor de vrije doorloopruimte van de stadsdelen. Wettelijke grondslag

Artikel 169 lid 2 Gemeentewet Het college geeft de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 147 Gemeentewet 1 Gemeentelijke verordeningen worden door de raad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college of de burgemeester is toegekend. 2 De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad. Artikel 108 lid 1 Gemeentewet De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. Bestuurlijke achtergrond

Initiatiefvoorstel ‘Voetganger keizer’ (2011) en doorvertaling in beleid

Gegenereerd: v1.7

1

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

In 2011 werd het initiatiefvoorstel ‘De voetganger keizer - Meer ruimte voor de Amsterdamse tweevoeter’ aangenomen door de gemeenteraad. Sindsdien is er in beleid en uitvoering groeiende aandacht voor het belang van de Amsterdamse voetganger. Dit belang werd expliciet verankerd in de Mobiliteitsaanpak Amsterdam (2013) en vervolgens nader uitgewerkt in het Beleidskader Verkeersnetten (2017). Hierin is het belang van de voetganger op de kaart gezet door een ‘hoofdnet voetganger’ en een ‘plusnet voetganger’ aan te wijzen. In datzelfde jaar werd in de Visie Openbare Ruimte het volgende uitgangspunt vastgesteld: “Bij het verdelen van de schaarse ruimte krijgen verblijfsfuncties, voetgangers en fietsers prioriteit.” Agenda Amsterdam Autoluw (2020): amendement 2 meter vrije doorloopruimte bij herinrichting In januari 2020 is de Agenda Amsterdam Autoluw vastgesteld. Daarin wordt verwezen naar het beleidskader Ruimte voor de Voetganger dat op dat moment al in de maak is. Bij de behandeling van de Agenda Amsterdam Autoluw in de gemeenteraad werd een amendement aangenomen waarmee de volgende tekst werd opgenomen: bij herinrichtingen streven we zo veel mogelijk naar een vrije doorloopruimte van 2,00 meter of meer.

‘Ruimte voor de Voetganger’ vrijgeven voor inspraak (februari 2020) In navolging van de Agenda Amsterdam Autoluw werd in februari 2020 het beleidskader Ruimte voor de Voetganger vrijgegeven voor inspraak, door het college van B&W. Het concept beleidskader leidde in 2020 tot 133 inspraakreacties. Daarnaast is van alle stadsdelen een advies ontvangen. Impact coronapandemie op de besluitvorming (voorjaar 2020) In maart en april 2020 werd de enorme impact van de coronapandemie zichtbaar in de stad. In deze uiterst onzekere tijd was het moeilijk om te beoordelen of het beleidsvoornemen van vóór de coronacrisis nog voldoende aan zou sluiten op de situatie na de coronacrisis. Derhalve is de gemeenteraad op 2 juli 2020 geïnformeerd dat de besluitvorming over beleidskader Ruimte voor de Voetganger werd uitgesteld tot na het zomerreces. Verder uitstel van de besluitvorming (januari 2022) Uiteindelijk besloot het vorige college om het beleid niet ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. In een raadsinformatiebrief van 20 januari 2022 werd de raad hierover geïnformeerd, met als kern: “Zoals hierboven al gemeld bieden we het beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ in deze bestuursperiode niet aan de gemeenteraad aan ter vaststelling.

De belangrijkste reden daarvoor is de aanhoudende onzekerheid die de coronacrisis met zich meebrengt en de implicaties van het nieuwe voetgangersbeleid voor horecaondernemers en winkeliers. Daarnaast wordt er binnen afzienbare tijd een nieuwe raad geïnstalleerd en een nieuw college gevormd. Het college vindt het daarom nu niet het juiste moment om een nieuwe voetgangersnorm vast te stellen.” Onderbouwing besluit

Ad 1 Kennis te nemen van de Nota van Beantwoording behorend bij het beleidskader Ruimte voor de Voetganger met daarin de uitkomsten van de inspraakperiode en de adviezen vanuit de stadsdelen De besluitvorming rondom het Beleidskader Ruimte voor de Voetganger kent een lange voorgeschiedenis. Het concept werd vrijgegeven voor inspraak op 17 februari 2020, dus voordat de

Gegenereerd: v1.7

2

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

impact van de coronacrisis in volle hevigheid zichtbaar werd en in maart 2020 leidde tot de het begin van de ‘intelligente lockdown’. De inspraak werd daarom verlengd tot 17 april 2020. Het concept beleidskader leidde in 2020 tot 133 inspraakreacties. Daarnaast is van alle stadsdelen een advies ontvangen. In hoofdlijnen is als volgt gereageerd: • Bewoners vonden het kader niet ambitieus genoeg en ondernemers maakten zich zorgen over de gevolgen van het kader voor hun terrassen en daarmee hun omzet en hun voortbestaan. Vanuit de ondernemers zijn veel reacties ontvangen (ongeveer 90). Veel insprekers vroegen daarbij om het beleidskader te vertalen naar concrete uitvoeringsstappen. • De Stadsdelen waren het op hoofdlijnen eens met het beleidskader. Daarbij werden een aantal zaken meermaals genoemd. Om te beginnen was de afweging tussen de voetganger en andere modaliteiten voor hen niet duidelijk. Dit stond niet expliciet opgenomen, maar deze afwegingen worden gemaakt op grond van het Beleidskaderkader Verkeersnetten (2018). Hierin zijn de Hoofd- en Plusnetwerken voor alle modaliteiten opgenomen. Daarnaast is er de Agenda Autoluw (2020) die weergeeft dat er minder auto ten gunste van voetganger, fiets en OV wordt nagestreefd. De beleidstekst is hierop aangepast. • Een ander inspraakpunt was de vraag waarom er niet een intensiever participatietraject is doorlopen.

Het antwoord is dat dit via de projecten gebeurt, omdat daar de lastige keuzes gemaakt worden tussen verschillende belangen (voetganger, fiets, OV, auto, parkeren, terrassen, groen, etc.). • Verder gaven een aantal stadsdelen aan in specifieke situaties te willen kunnen afwijken van de voorgestelde maatvoering. In het concept beleidskader stond deze mogelijkheid om af te wijken al beschreven. Verder gaf een aantal stadsdelen aan dat ze ook toegankelijkheidsissues (bijv. goede op- en afritjes) terug wilden zien in dit beleidskader. Toegankelijkheid is echter geregeld in de leidraad van het Toetsteam Openbare Ruimte en Mobiliteit, op grond waarvan toegankelijkheid getoetst wordt door experts. Buitenom de maatvoering van trottoirs zijn toegankelijkheidsissues niet van grote invloed op de ruimteverdelingen in straten en leiden ze daardoor zelden tot grote discussies. Voor de breedte van trottoirs is dat anders. Het is daarom zinvol om deze normen bestuurlijk vast te stellen zodat het belang van voldoende voetgangersruimte wordt meegewogen bij de ruimteverdeling in straten. De inspraakreacties en adviezen hebben in 2020 geleid tot een aantal kleine aanpassingen in de beleidstekst, maar die versie is nooit voor besluitvorming voorgelegd.

In de afgelopen jaren (2020-2023) bleek met name de rol van de terrassen een knelpunt te zijn richting de vaststelling van ‘Ruimte voor de Voetganger’. Daarbij speelde mee dat in de coronatijd de terrassen tijdelijk verruimd waren. Het oorspronkelijke voornemen om middels ‘Ruimte voor de Voetganger’ bestaande terrassen te verkleinen, na het aflopen van de vergunningtermijn, vormde daarmee een groot contrast. Het beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ zoals nu voor besluitvorming wordt voorgelegd bij beslispunt 2 heeft alleen betrekking op nieuwe situaties. Het betekent dat het beleid geen impact heeft op bestaande terrassen, winkeluitstallingen, etc. tenzij een integraal herverdelingsplan gemaakt wordt voor de ruimte in de betreffende straat (zie ook beslispunt 2c). Met deze aanpassing is naar verwachting een aantal bezwaren uit de negatieve inspraakreacties van ondernemers (horeca, winkeliers) weggenomen. Ad 2 Het beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ vast te stellen met als belangrijkste punten: Ad 2a Beleidskader Ruimte voor de Voetganger stelt normen vast voor de (minimale) vrije doorloopruimte op de stoep. Het minimum is twee meter vrije doorloopruimte. In drukke gebieden is meer ruimte nodig.

Gegenereerd: v1.7

3

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

Beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ werd in 2018 - 2020 opgesteld met als doel het herwinnen van vrije doorloopruimte voor de voetganger op de trottoirs. Daarvoor zijn in het beleid harde normen opgenomen om projecten aan te toetsen. De reden dat deze normen voor de voetganger bestuurlijk vastgelegd moeten worden, is dat de voetgangersruimte - meer dan ruimte voor OV, fiets of auto - onder druk staat omdat continu andere functies beslag leggen op het trottoir. Denk aan fietsenrekken, terrassen, reclameborden, winkeluitstallingen, geveltuinen, bloembakken, etc. De ruimte voor de voetganger is dus continu in het geding en is daarmee een politieke kwestie. Beleidskader ‘Ruimte voor de Voetganger’ stelt een minimum vast van twee meter vrije doorloopruimte. In straten met veel voetgangers is meer doorloopruimte nodig, ook daarvoor zijn normen opgenomen. Het beleidskader bevat praktische instructies over hoe de ruimte gemeten wordt en hoe aantallen voetgangers geteld worden. Ad 2b Beleidskader Ruimte voor de Voetganger is alleen van toepassing op nieuwe situaties. Dat wil zeggen: herinrichtingen en integrale herverdelingen We verklaren de maatvoeringen uit ‘Ruimte voor de Voetganger’ alleen van toepassing op nieuwe situaties. Dat betekent: bij herinrichtingen en bij integrale herverdelingen van ruimte in straten.

Dit betekent dat op grond van ‘Ruimte voor de Voetganger’ niet stadsbreed de regels voor terrassen, winkeluitstallingen en andere objecten op de stoep worden aangepast. Dit is een beleidswijziging ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel dat in 2020 werd vrijgegeven voor inspraak en wél zou leiden tot verkleining van onder meer bestaande terrassen door aanpassing van de regels. Om een gelijk speelveld te behouden worden ook nieuwe terrassen, nieuwe winkeluitstallingen, nieuwe geveltuinen etc. binnen bestaande straatinrichtingen niet getoetst aan ‘Ruimte voor de Voetganger’. Meer ruimte voor de voetganger (minimaal twee meter vrije doorloopruimte) moet dus gemaakt worden door de ruimte integraal anders in te richten. Daarbij plaatsen we de volgende kanttekening: herinrichtingsprojecten zullen nog maar beperkt voorkomen de komende jaren. Ad 2c Beleidskader Ruimte voor de Voetganger geeft de mogelijkheid om meer voetgangersruimte te creëren met behulp van integrale herverdelingsplannen in straten met grote voetgangersknelpunten en met een potentie voor verbetering Een alternatief voor een herinrichting om meer voetgangersruimte in straten te realiseren, biedt een integraal herverdelingsplan. Deze plannen kunnen samen met bewoners en ondernemers worden gemaakt.

Daarin kunnen objecten, straatmeubilair, modaliteiten of functies worden herschikt (zonder herinrichting) om meer vrije doorloopruimte te maken. Het integraal herverdelingsplan staat als optie benoemd in het beleidskader. Om het maken van integrale herverdelingsplannen plannen te begeleiden wordt een projectleider aangesteld. Deze zal in samenwerking met de stadsdeelorganisaties aan de slag gaan. De capaciteit om terrassenplannen of andersoortige plannen voor de integrale herverdeling van ruimte te maken, zal echter altijd beperkt zijn; we kunnen niet voor de hele stad gelijktijdig nieuwe terrassenplannen en/of plannen voor een integrale herverdeling van ruimte maken. Deze werkwijze is daarom alleen toepasbaar in straten waar grote voetgangersknelpunten aanwezig zijn en waar potentie voor verbetering is. Ad 2d Voor bestaande situaties gelden de huidige normen voor de vrije doorloopruimte van de stadsdelen Beleidskader Ruimte voor de Voetganger is alleen van toepassing op nieuwe situaties (zie ad 2b). Voor bestaande situaties gelden de huidige normen voor de vrije doorloopruimte van de stadsdelen.

Gegenereerd: v1.7

4

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

De regels op stadsdeelniveau voor terrassen, winkeluitstallingen, bloempotten van bewoners, etc. gaan veelal uit van 1,50 meter vrije doorloopruimte. In situaties waarin op dit moment nog meer vrije doorloopruimte is dan 1,50 meter, kan deze de komende jaren worden ‘opgevuld’ tot 1,50 meter met dit soort objecten. Om dit te voorkomen kan op stadsdeelniveau lokaal de regelgeving worden aangepast, bijvoorbeeld voor specifieke straten waar een integraal herverdelingsplan gemaakt wordt (zie ook ad 2c). Financiële onderbouwing Overige toelichting

Het gaat hier om een algemeen beleidskader waarin breedtenormen voor voetpaden zijn geformuleerd. Projecten dienen zich in principe te daaraan te houden. Het beleidskader heeft daarmee geen financiële consequenties. Projecten hebben een eigen budget. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben geen financiële consequenties. Geheimhouding

N.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2023-044259

1 Beleidskader Ruimte voor de voetganger.pdf (pdf)

AD2023-044268

10 Nieuw West advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044269

11 Inspraak VVAB [integraal bijgevoegd op verzoek].pdf (pdf)

AD2023-044261

2 Bijlage - tabel normen stadsdelen.pdf (pdf)

AD2023-044260

3 Nota van Beantwoording.pdf (pdf)

AD2023-044262

4 Centrum advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044263

5 Noord advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044264

6 Oost advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044265

7 Zuid advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044266

8 West advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044267

9 Zuidoost advies RvdV.pdf (pdf)

AD2023-044227

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Gegenereerd: v1.7

5

Gemeenteraad

VN2023-014068 Verkeer en Openbare Ruimte

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 28 juni 2023

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Frans Osté, Verkeer & Openbare Ruimte, f.oste@amsterdam.nl , 0619281942

Gegenereerd: v1.7

6