0. Raadsinformatiebrief factsheet Gezondheidszorg en update manifest divers-sensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 16 maart 2026 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling & Inclusie en Antidiscriminatiebeleid Alexander Scholtes Directie Jeugd, Zorg, Diversiteit, bestuurszaken.ojz@amsterdam.nl Bestuurlijke reactie factsheet inclusie en antidiscriminatie in de gezondheidszorg en update manifest ‘divers-sensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn’

Geachte leden van de gemeenteraad, In de Grondwet staat dat iedereen gelijk behandeld moet worden, maar in de praktijk is gelijke behandeling lang niet altijd het geval. Het is onacceptabel dat Amsterdammers discriminatie, racisme en ongelijkheid ervaren. Het college vindt het van groot belang dat Amsterdam een stad is waarin iedereen de ruimte heeft om zichzelf te zijn, zich vrij en beschermd voelt en mee kan doen ongeacht geloof, culturele identiteit, uiterlijke kenmerken zoals huidskleur, gender(identiteit), seksuele oriëntatie en/of (functie)beperking. Het college zet binnen al haar portefeuilles in op gelijke behandeling. Juist ook binnen zorg en welzijn is het belangrijk dat cliënten en patiënten goede en respectvolle zorg en ondersteuning ontvangen, omdat zorg een fundamenteel recht is en directe invloed heeft op gezondheid en welzijn. Daarnaast moeten zorgverleners hun werk kunnen doen zonder daarbij gediscrimineerd te worden. Dit is een vereiste voor hun eigen welzijn en bevordert de kwaliteit van zorg die zij leveren.

Uw raad is middels een brief1 (ter kennisname aangeboden aan de commissie FKD van 16 januari jl.) geïnformeerd over de factsheets Inclusie en Antidiscriminatie. In die brief is toegezegd dat het college elke factsheet van een bestuurlijke reactie voorziet. Via deze brief informeer ik u over de factsheet Gezondheidszorg en zal ik reflecteren op de inzichten uit deze factsheet en de aanbevelingen die daarin zijn gedaan. Daarnaast geef ik een update over de beweging van het manifest ‘divers-sensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn’.

In november 2022 is motie 419 van de leden Bentoumya, Lust, Bouhassani, Garmy, Kabamba, Khan en Ahmadi inzake Begroting 2023 - Integrale benadering van diversiteits- en antiracisme beleid aangenomen om van diversiteit en inclusie een integraal thema te maken voor het gehele college en te zorgen dat collegebreed en op alle portefeuilles wordt ingezet op inclusie en antidiscriminatiebeleid. De ontwikkeling van de factsheets en de bestuurlijke reacties dragen bij aan de uitvoering hiervan. 1

Proces factsheets Inclusie en Antidiscriminatie.pdf

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 maart 2026 Pagina 2 van 5

Factsheets Inclusie en Antidiscriminatie Om meer inzicht te krijgen in de aard en omvang van discriminatie binnen de verschillende portefeuilles heeft Movisie vanuit de afdeling Diversiteit de opdracht gekregen factsheets te ontwikkelen op de terreinen Wonen, Arbeidsmarkt, Onderwijs, Kunst en Cultuur, Vervoer, Gezondheidszorg (inclusief sociaal werk en jeugdzorg), Sport, Armoede en Schuldhulpverlening, en Horeca. De factsheets bieden actuele cijfers en inzichten over discriminatie en inclusie binnen een bepaald domein voor zowel Amsterdam als het landelijk beleid. Ook laten ze in sommige gevallen zien over welke thema’s er nog weinig beschikbare data is. Naast cijfers en inzichten, bieden de factsheets praktische handvatten voor de gemeente om discriminatie aan te pakken en inclusie te versterken.

Factsheet Gezondheidszorg In bijlage 1 vindt u de factsheet Gezondheidszorg met onderzoek uit Amsterdam en Nederland. De cijfers in de factsheet laten zien dat discriminatie in zorg en welzijn een serieus probleem is: 13 procent van de Amsterdamse medewerkers in zorg en welzijn gaf aan zich in 2021 gediscrimineerd te voelen (O&S 2021). Verder laat actieonderzoek naar moslimdiscriminatie in Amsterdam van EMCEMO uit 2022 zien dat Amsterdamse inwoners aangeven niet serieus te worden genomen als zorgverlener vanwege hun islamitisch geloof. Ook geven zorgverleners aan dat zij bijvoorbeeld vanwege hun hoofddoek te maken krijgen met verbale agressie of met zorgontvangers die weigeren zorg van hen aan te nemen. Discriminatie in zorg en welzijn vindt plaats op verschillende niveaus: van zorgverlener naar zorgontvanger, van (de omgeving) van de zorgontvanger naar de zorgverlener, tussen zorgverleners en -ontvangers en op institutioneel niveau.

De factsheet toont aan dat zorggebruikers en –verleners in Nederland op al deze niveaus structureel discriminatie ervaren. Mensen met een migratieachtergrond, moslims, lhbtiqa+ personen, mensen met een beperking en mensen met ernstig overgewicht ervaren relatief vaker discriminatie in de zorg dan anderen. Het ervaren van discriminatie leidt bij 28% van de mensen tot emotionele en psychische problemen. Andere onderzoeken geven aanwijzingen dat het hier niet alleen gaat om persoonlijke ervaringen met zorgverleners of cliënten, maar ook om institutionele barrières, zoals gebrekkige protocollen, stereotyperend medisch onderwijs en uitsluitende medische onderzoekspraktijken.

Bestuurlijke reactie aanbevelingen aan gemeente Amsterdam Allereerst tonen de cijfers uit het eerste deel van de factsheet het grote belang van aandacht voor het tegengaan van discriminatie in de zorg. Het college vindt het schrijnend en onacceptabel dat veel mensen in zorg en welzijn in Amsterdam te maken hebben met discriminatie en uitsluiting. In deel twee van de factsheet staan aanbevelingen voor gemeente Amsterdam. De aanbevelingen van Movisie zijn opgedeeld in drie categorieën: aanjagen, ondersteunen en faciliteren en regie voeren. Hieronder beschrijf ik per categorie de Amsterdamse inzet.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 maart 2026 Pagina 3 van 5

Aanjagen De aanbevelingen onder het thema aanjagen gaan over het agenderen van discriminatie in de zorg, inzet op preventie, optimaliseren van het meldingssysteem en het verrichten van onderzoek. In Amsterdam is, ook vanuit uw raad, al langer aandacht voor discriminatie en racisme in de zorg, bijvoorbeeld vanuit het initiatiefvoorstel ‘bestrijding racisme in de zorg'. In de raadsinformatiebrief ‘voortgang bestrijden racisme in de zorg’ (commissie OZA 10 september 2025) beschreef ik de aanpak de afgelopen periode. Een belangrijke stap die is gezet is het bestuurlijk manifest ‘diverssensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn’ dat is ontwikkeld binnen Amsterdam Vitaal & Gezond.

Met het manifest (zie bijlage 2) zetten we een beweging in gang in Amsterdam waarbij diverssensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg vanzelfsprekend is voor zorggebruikers en – verleners. We zien dat de beweging groter wordt: 15 organisaties ondertekenden het manifest in oktober 2025. Op 6 maart 2026 hebben nog eens 35 Amsterdamse zorg- en welzijnsbestuurders hun handtekening onder het manifest gezet. Aan ondertekening van het manifest zijn twee voorwaarden verbonden: 1. Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG) is (of op korte termijn wordt) opgenomen in de visie en strategie van de organisatie. 2. Bestuurders reflecteren een keer per jaar gezamenlijk op de voortgang en bespreken dilemma's met elkaar in het realiseren van deze strategie.

Op 6 maart 2026 vond ook de eerste reflectiesessie plaats voor de bestuurders die het manifest op 2 oktober 2025 hebben ondertekend. Tijdens deze sessie hebben bestuurders uitgewisseld over hun eigen rol, positionering en dilemma’s rondom diversiteit en inclusie. Ook hebben bestuurders gereflecteerd op de doelen van het manifest en de implementatie in de praktijk. Tot slot was er ruimte om elkaar te inspireren: Organisaties zijn na ondertekening van het manifest aan de slag gegaan met objectief werven & selecteren, het organiseren van bijeenkomsten over validisme en neurodiversiteit. Ook zijn organisaties gestart met een leiderschapstraining en aanscherping van de gedragscode. Naast de inzet op de beweging van het manifest werken we samen met Discrimatie.nl aan meer naamsbekendheid van dit meldpunt onder zorg- en welzijnsorganisaties.

Ondersteunen en faciliteren De tweede categorie aanbevelingen gaat over ondersteunen en faciliteren. Zo adviseert Movisie om netwerkvorming te stimuleren, bijeenkomsten en trainingen te faciliteren en protocollen te ontwikkelen.

Vanuit de gemeente Amsterdam ondersteunen we zorg- en welzijnsorganisaties op de volgende manier: Sigra heeft de opdracht gekregen om op te halen wat er al goed gaat in het tegengaan van discriminatie en het bevorderen van inclusie en gelijkwaardig en welke barrières organisaties ervaren. Dit rapport ‘Van bewustzijn naar bestendiging’ is te lezen via deze link.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 maart 2026 Pagina 4 van 5

Het rapport laat het belang zien van bestuurlijk commitment en inclusief leiderschap bij zorg- en welzijnsorganisaties. Bestuurders en leidinggevenden moeten een duidelijke voorbeeldrol vervullen om beleid over Diversiteit, Inclusie en Gelijkwaardigheid (DIG) breed te verankeren in de dagelijkse praktijk. Daarnaast is het belangrijk dat DIG-beleid wordt verankerd in de organisatiestrategie, HR-processen en de gehele organisatiestructuur. Het rapport concludeert dat organisaties bereid moeten zijn tot zelfreflectie over de eigen cultuur, vooroordelen en in hoeverre de organisatie een afspiegeling is van de samenleving. Tussen organisaties kan nog veel van elkaar geleerd worden door middel van netwerkvorming en kennisdeling. Het manifest diverssensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn heeft de potentie om te bevorderen dat DIG-beleid structureel wordt verankerd bij organisaties. Daarnaast biedt het ruimte voor evaluatie en monitoring op bestuurlijk niveau door jaarlijkse reflectie. Dit versterkt draagvlak en commitment in de top.

Het rapport is via het Sigra-netwerk gedeeld met zorg- en welzijnsorganisaties. De oplossingsrichtingen worden verder gebracht in de bestuurlijke reflectiesessies en besproken in het netwerk diversiteit & inclusie van Sigra. Daarnaast heeft Sigra vanuit de gemeente de opdracht gekregen om met input van zorg- en welzijnsorganisaties een handreiking te ontwikkelen die ingaat op de vijf ambities van het manifest. Deze ‘DIG-gids’ biedt inspiratie en verwijst naar stappenplannen en tools om werk te maken van de ambities van het manifest (zie bijlage 3).

Regie voeren Ten slotte deelt Movisie in de factsheet adviezen en tips over regie voeren, zoals het stellen van eisen in de aanbesteding, het belonen van goede voorbeelden en het vergroten van mogelijkheden voor cultuurs-sensitieve zorg.

In Amsterdam voeren we regie door de beweging van het bestuurlijk manifest te stimuleren. Daarom heb ik als wethouder Zorg en Jeugd onze Wmo- en Jeugdaanbieders nadrukkelijk opgeroepen het manifest te ondertekenen en actie te ondernemen. Daarnaast wordt het een voorwaarde voor toekomstig gecontracteerde aanbieders om het manifest te ondertekenen. In de accountgesprekken die de gemeente regelmatig voert met alle aanbieders is er aandacht voor uitvoering van het DIG-beleid. Op deze manier stellen we als Amsterdam gezamenlijk een sociale norm tegen discriminatie in zorg en welzijn.

Tot slot Voor discriminatie is geen plaats in Amsterdam, zeker niet binnen zorg- en welzijn. Het college blijft zich onverminderd inzetten voor een inclusieve en gelijkwaardige samenleving waarin iedereen zich welkom en gerespecteerd voelt. De inzichten uit de factsheet Gezondheidszorg en de aanbevelingen van Movisie bieden waardevolle handvatten om samen met zorg- en welzijnsorganisaties verdere stappen te zetten. Met het bestuurlijk manifest en de bijbehorende

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

16 maart 2026 Pagina 5 van 5

initiatieven blijven we inzetten op divers-sensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg en welzijn voor iedereen. Zo blijven we werken aan goede en respectvolle zorg voor Amsterdamse zorgontvangers en zorgverleners. Hiermee vertrouwt het college erop u voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Alexander Scholtes Wethouder Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling, Publieke gezondheid en preventie Jeugd

Bijlagen 1. Factsheet Gezondheidszorg 2. Manifest ‘divers-sensitieve, inclusieve en gelijkwaardige zorg- en welzijn’ 3. DIG-gids

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl