0. Raadsinformatiebrief Brede monitor armoede en stadspas niet-minima.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 Juni 2023 Armoede en schuldhulpverlening Wethouder Moorman Directie Werk, Participatie en Inkomen, bestuurszaken.wpi@amsterdam.nl Brede monitor armoederegelingen 2022 en het stopzetten van de Stadspas voor AOW’ers die niet tot de minima behoren

Geachte leden van de gemeenteraad, U ontvangt hierbij de Brede monitor armoederegelingen 2022. Met de Brede monitor armoederegelingen informeren we u over het bereik en gebruik van de Amsterdamse armoederegelingen in absolute aantallen. Deze brief gaat nader in op de voornaamste bevindingen uit de monitor tot en met december 2022, de uitvoeringscapaciteit bij de afdeling Armoedevoorzieningen en op een recent gepubliceerd onderzoek naar verborgen armoede. Daarnaast informeren we u in deze brief over het stopzetten van de Stadspas blauwe ruit voor AOW’ers die niet tot de minima behoren. Brede monitor armoederegelingen Bij het interpreteren van de cijfers uit de Brede monitor armoederegelingen is van belang dat de toekenning van armoederegelingen plaatsvindt op basis van het inkomen van het voorgaande jaar. Een eventuele stijging in het gebruik van minimaregelingen als gevolg van toename van de armoede in de stad wordt daarom pas na enige tijd zichtbaar. Bevindingen Brede monitor armoederegelingen We zien in de Brede monitor armoederegelingen over 2022 dat het bereik in absolute aantallen van enkele regelingen zoals de scholierenvergoeding, de reiskostenvergoeding voor scholieren, de gratis laptop voor scholieren en de stadspas groene stip in 2022 wat lager ligt dan in 2021.

Eind 2022 was ondanks extra inzet van personeel de druk op het team Armoedevoorzieningen als gevolg van de uitvoering van de niet geplande energietoeslag zeer hoog. Dit heeft ertoe geleid dat bij de andere regelingen in 2022 langere doorlooptijden zijn ontstaan die in het eerste en tweede kwartaal van 2023 worden ingehaald. Ook geldt voor de kindregelingen dat herinneringsbrieven van eind 2022 naar het eerste halfjaar van 2023 zijn verplaatst waardoor de cijfers van 2022 wat lager kunnen uitvallen en in het eerste halfjaar van 2023 ingehaald worden. Er vindt een doorlopende inzet op het bereik van de minimaregelingen plaats via o.a. het verspreiden van informatiemateriaal, de inzet van de Flying Squad, intermediairsbijeenkomsten, jaarlijkse campagnes en het versimpelen van aanvragen en verbeteren van de dienstverlening. Ook staat een plan van aanpak klaar om de kinderen in minimahuishoudens met een inkomen tot 150% van het sociaal minimum te bereiken.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 2 van 4

De aanhoudende daling van het aantal kinderen dat opgroeit in armoede tussen 2011-2020 (Amsterdamse Armoedemonitor 2021) kan ook een verklaring zijn voor het lagere bereik in absolute aantallen van de kindregelingen in 2022. Ter referentie, in de Armoedemonitor die Onderzoek en Statistiek jaarlijks uitbrengt met de relatieve bereikcijfers (het bereik afgezet tegen de rechthebbende minimadoelgroep) zien we tussen 2014-2021 een stijging in het bereik van de kindregelingen. Bij de ov-regeling Tegemoetkoming Aanvullend OV voor ouderen zien we een daling in het bereik. Op dit moment onderzoeken we wat hier de verklaring voor kan zijn. Bij de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen zien we een dalende trend. De dalende trend is de afgelopen drie jaar ook terug te zien in het aantal kwijtscheldingsverzoeken dat de gemeente heeft ontvangen, dit is waarschijnlijk vanwege een periode van economische groei. De belangrijkste afwijsgronden zijn een vermogen boven de vermogensnorm, betalingscapaciteit en het niet meer reageren op het verzoek om aanvullende gegevens. Vorig jaar is een pilot uitgevoerd om meer reacties op dit soort verzoeken te krijgen, dit heeft niet geleid tot het gewenste resultaat.

Voor 2o23 verwachten we een toename van het aantal verzoeken voor kwijtschelding van belastingen omdat met ingang van dit jaar de wettelijke vermogensnorm is verhoogd, waardoor meer mensen in aanmerking komen voor kwijtschelding. De monitor laat een toename zien van het aantal nieuwe toekenningen van de Regeling Tegemoetkoming Meerkosten voor chronisch zieken en/of mensen met een beperking (RTM). Onderdeel van de RTM is een tegemoetkoming in de energiekosten. De extra aandacht voor de RTM door de eenmalige ophoging van de energiecomponent in november 2022 heeft er vermoedelijk toe geleid dat meer Amsterdammers deze regeling wisten te vinden. De eenmalige ophoging van de energiecomponent was een onderdeel van de inkomensondersteunende maatregelen waar het college bij de besluitvorming over de begroting 2023 toe besloten heeft. In het aantal bezoekers van de Voedselbank zagen we in 2022 eerst een lichte daling en vervolgens in het najaar een toename, waarschijnlijk als gevolg van de hoge inflatie en energieprijzen. Deze stijging zet tot nu toe in 2023 niet verder door. Tot slot zien we dat het gebruik van regelingen zoals de cultuurparticipatie jeugd, het gebruik van de stadspas en het aantal ritten Gratis openbaar vervoer voor oudere minima in 2022 lijkt te zijn hersteld na een flink verminderd gebruik in de coronaperiode.

Energietoeslag legt groot beslag op uitvoeringscapaciteit armoedevoorzieningen In de Brede monitor armoederegelingen rapporteren we niet over de energietoeslag, omdat dit geen structurele regeling is. Uw raad is hierover in het afgelopen jaar in verschillende brieven geïnformeerd. De energietoeslag is een regeling voor een omvangrijke doelgroep die een groot beslag legt op de capaciteit van de afdeling Armoedevoorzieningen. Aan alle minima die al bekend waren bij de gemeente (circa 72.000 huishoudens) is de energietoeslag automatisch overgemaakt. Maar het hoge bereik leidde ook tot een aanzienlijk aantal aanvragen van Amsterdammers die

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 3 van 4

(nog) niet bekend waren als minima, veel meer dan verwacht. Dat heeft ook gevolgen voor de uitvoering van andere armoederegelingen (die wel zijn opgenomen in de Brede monitor armoederegelingen). De gemeente streeft er naar alle aanvragen voor armoederegelingen binnen de wettelijke termijn van acht weken af te handelen. Door de tienduizenden aanvragen voor de energietoeslag duurde het afhandelen van aanvragen het afgelopen jaar helaas soms langer dan acht weken. Ondanks de krappe arbeidsmarkt is het op meerdere momenten gelukt om medewerkers te werven. Ook recent zijn er nog nieuwe medewerkers geworven voor het behandelen van aanvragen en het doen van herbeoordelingen waardoor bestaande klanten niet jaarlijks een nieuwe aanvraag hoeven in te dienen. Naar verwachting zijn medio juni de werkvoorraden en behandeltermijnen weer op het niveau van voor de energietoeslag. Onderzoek naar Verborgen armoede in Nederland De Brede monitor armoederegelingen ondersteunt in het monitoren van het bereik van de armoederegelingen. Recent is een onderzoek naar Verborgen armoede in Nederland gepubliceerd dat inzicht geeft in de omvang, samenstelling en dynamiek van minimahuishoudens die nog niet bereikt worden. In bijlage 2 vindt u deze publicatie.

Als aanvulling op deze landelijke publicatie heeft de Gemeente Amsterdam een factsheet over verborgen armoede in Amsterdam laten opstellen (zie bijlage 3). Het onderzoek wijst uit dat 8,6% van de huishoudens in Amsterdam een inkomen op of onder het sociaal minimum van 120% had én onbekend was bij de gemeente ten opzichte van 6% landelijk. Hierbij is het goed te vermelden dat het onderzoek is gebaseerd op data uit 2018 en verborgen armoede in het grootste gedeelte van dit onderzoek betekent dat een Amsterdammer geen bijstandsuitkering ontvangt. Het bereik van de armoederegelingen is daarin niet meegenomen. Gecorrigeerd voor het bereik van de gemeentelijke armoederegelingen, had 6% van de Amsterdamse huishoudens in 2018 een inkomen op of onder het sociaal minimum van 120% én was onbekend bij de gemeente. Het onderzoek naar verborgen armoede nemen we samen met diverse andere landelijke en lokale onderzoeken1 mee in onze continue inzet op het verhogen van het bereik van de armoederegelingen en in de verdere uitwerking van onze inzet op bestaanszekerheid. Het stopzetten van de Stadspas voor AOW’ers die niet tot de minima behoren Om tot een meer doelmatige inzet van armoedemiddelen te komen wordt de Stadspas blauwe ruit stopgezet.

Deze is bedoeld voor AOW’ers die vanwege een te hoog inkomen niet in aanmerking komen voor een Stadspas groene stip (minimapas) en wordt automatisch verstrekt aan alle Amsterdammers die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Vanaf juni 2023 zal de Stadspas blauwe ruit niet meer worden verstuurd aan Amsterdammers die de AOW-leeftijd bereiken en vanaf 1 augustus kunnen ook de huidige pashouders hun pas niet meer gebruiken.

1

In de raadsinformatiebrief van 21 februari jongstleden hebben we u geïnformeerd over een onderzoek naar het niet-gebruik van bijstand

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 juni 2023 Pagina 4 van 4

De directe aanleiding voor het stopzetten is de verhoging van de inkomensgrens voor minimavoorzieningen naar 130% van het sociaal minimum, waardoor een bredere groep Amsterdammers (waaronder AOW’ers) in aanmerking komt voor een Stadspas groene stip. Deze minimapas heeft een aanmerkelijk grotere aanbod dan de Stadspas blauwe ruit en bekostigt naast uitjes ook bijvoorbeeld sport (Seniorensportfonds), een ID-kaart en een bezoek aan de dierenarts voor de doelgroep. Overweging is ook dat er relatief weinig gebruik wordt gemaakt van de Stadspas blauwe ruit, mede omdat veel musea en andere uitjes eigen kortingsregelingen voor AOW’ers hebben. In 2022 heeft 7,5% van de 85.717 pashouders gebruik gemaakt van de Stadspas blauwe ruit. Het afschaffen van de Stadspas blauwe ruit levert een besparing op van maximaal € 250.000 per jaar, wat kan worden besteed aan Stadspasactiviteiten gericht op minima.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Marjolein Moorman Wethouder Armoedebestrijding

Bijlagen 1. Brede monitor armoederegelingen 2022 2. Onderzoekspublicatie Verborgen armoede in Nederland 3. Factsheet verborgen armoede in Amsterdam

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl