0. Raadsinformatiebrief_afdoening_toezegging_PilotFairwork.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 27-03-2024 Economische Zaken, MBO en Toeleiding arbeidsmarkt Sofyan Mbarki Economische Zaken en Cultuur, Directie.en.managementadvisering.EZ@amsterdam.nl Afdoening toezegging TA2023-000571 - Resultaten Pilot Fairwork 2021-2022

Geachte leden van de gemeenteraad, In uw vergadering van 31 mei 2023 heb ik, naar aanleiding van een vraag over informatievoorziening aan arbeidsmigranten van raadslid Bentoumya van GroenLinks, toegezegd om de resultaten van de pilot Fair Work 2021-2022 met de raad te delen zodra daarvan een eindverslag beschikbaar is. Met deze brief doe ik deze toezegging af. Achtergrond pilot FairWork De media berichten regelmatig over misstanden op het gebied van arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en huisvesting waarmee arbeidsmigranten te maken hebben. Ook de sociale partners en (publieke) inspectiediensten onderschrijven deze misstanden. Het gaat dan vooral om bedrijfstakken waar de factor arbeid een relatief groot aandeel heeft in de totale kosten. Daar bestaat een (sterke) prikkel om te besparen op loonkosten door onderbetaling, onbetaalde werkuren, juridische constructies en schijnzelfstandigheid. Ook vanuit Amsterdamse gemeenteraad is hier regelmatig aandacht voor gevraagd, middels moties en schriftelijke vragen. Zo is bij vaststelling van de begroting van 2017 motie 1258 ‘Meldpunt misstanden buitenlandse werknemers’ aangenomen. In de motie werd het college gevraagd om een meldpunt op te zetten waar buitenlandse werknemers in Amsterdam terecht kunnen bij misstanden. En om hierbij samen te werken met relevante belangenverenigingen, zoals de Stichting FairWork (hierna FairWork).

De motie constateerde dat veel misstanden niet in het vizier komen van handhavende instanties. Op basis van de informatie die wij van de Nederlandse Arbeidsinspectie en belangenorganisaties hebben ontvangen, kunnen we dit onderschrijven. Slachtoffers van deze misstanden zijn niet erg geneigd om melding te maken van misstanden. Deels komt dit doordat zij hun rechten niet goed genoeg kennen. Daarnaast vrezen zij vaak voor het verlies van werk en zelfs eventueel daaraan gekoppelde huisvesting. Ook kan meespelen dat er weinig vertrouwen is in overheidsinstanties. Een gemeentelijk meldpunt, dat geen bevoegdheden of instrumenten heeft om opvolging te geven aan een melding, zal daarbij naar verwachting niet van toegevoegde waarde zijn. Dit wordt zowel door de Nederlandse Arbeidsinspectie en FairWork ondersteund.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 maart 2024 Pagina 2 van 4

Daarom is ter uitvoering van de motie een tweejarige pilot ‘Kwetsbare positie arbeidsmigranten’ gestart met FairWork1. Hoofddoel pilot - Versterken van informatievoorziening over arbeidsrechten specifiek voor migranten, aan zowel doelgroep als organisaties die de doelgroep ondersteunen; - Actieve outreach naar arbeidsmigranten met een kwetsbare arbeidspositie met de boodschap dat zij klachten bij FairWork kunnen melden; - Ondersteuning van arbeidsmigranten in Amsterdam die kwetsbaar zijn voor uitbuiting; - Bespreken en aankaarten van aandachtspunten met relevante stakeholders. Resultaten van de pilot in het kort U ontvangt hierbij het eindverslag als ook de rapportages over specifieke activiteiten, resultaten en de bevindingen die tijdens de cliëntondersteuning zijn verkregen in pilotjaren 2021 en 2022. In de periode van de pilot (1 januari 2021- 31 december 2022) hebben 151 internationale werkers van in totaal 32 nationaliteiten uit Amsterdam zich gemeld bij FairWork met een klacht. In 26 van deze gevallen gaven cliënten aan te weten dat er meerdere mensen voor dezelfde werkgever in problematische omstandigheden werken maar geen melding durven te maken. De buitenlandse werkkrachten waren werkzaam in de volgende sectoren: huishoudelijk werk (51), horeca (31), schoonmaak (16), bouw (8) en logistiek (7), productiewerk, detailhandel, transport, massagesalon.

Aanleidingen van de klachten waren: o.a. corona gerelateerd ontslag, te weinig of onbetaald salaris, ongezond werk, ongelijke behandeling, teveel uren werken. Door de pilot weten 10 organisaties en 30 sleutelfiguren via FairWork elkaar beter te vinden op het thema arbeid met name als het gaat om kennisopbouw en doorverwijzing. Er zijn 46 professionals van diverse organisaties getraind in het herkennen en signaleren van arbeidsuitbuiting. FairWork heeft op de doelgroep afgestemde maatwerkinformatie in 18 talen verspreid op een groot aan locaties in de stad, via sleutelfiguren en online campagnes. In totaal heeft FairWork meer dan 1800 personen bereikt via online- en voorlichtingsbijeenkomsten. Er zijn gedurende de pilotjaren 25 interventies richting de werkgever gepleegd. Denk hierbij aan een gesprek van de juridisch adviseur van FairWork met de werkgever om deze op zijn/haar plichten te wijzen. Of een brief, of een actie door een advocaat nadat cliënt is doorverwezen door FairWork. Ook zijn negen casussen gemeld bij de arbeidsinspectie (waarvan vier bij directie toezicht en vijf bij directie opsporing) en er zijn drie casussen doorverwezen en opgepakt door een civiele (pro deo) advocaat.

Meerdere cliënten zijn doorverwezen naar het Juridisch Loket, het migranteninformatiepunt of Stichting Normering Flexwonen voor verdere ondersteuning in het geval van ook niet-arbeid gerelateerde problematiek.

1

https://www.fairwork.nu/over-fairwork/

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 maart 2024 Pagina 3 van 4

Aanbevelingen en vervolg Om het proces van signalering van uitbuiting te verbeteren, ziet FairWork kansen. De doelgroep kan beter in beeld komen door bijvoorbeeld de mogelijkheid zich in te schrijven op tijdelijke woonplekken. Daarbij kunnen contactgegevens en woonadres (in plaats van adres in thuisland) waar mogelijk worden geregistreerd. Hierdoor hebben deze arbeidsmigranten meer toegang tot voorzieningen, bouwen zij rechten op en krijgt de gemeente meer beschikking over informatie over aantallen en contactgegevens. De eindrapportage van de pilot geeft daarnaast ook aanbevelingen over: - de verbetering van toegang tot informatie; - voorlichting bijvoorbeeld over het belang van DigiD; - het werken met bruggenbouwers en cultural mediators; - de ondersteuning van arbeidsmigranten bij administratieve verplichtingen; - het opstellen van een sociale kaart met relevante instanties; - de verbetering van de participatie van de doelgroep bij ontwikkelingen van beleid en instrumenten. In het Economisch Arbeidsmarktbeleid – dat op 8 juni 2023 door uw raad is vastgesteld - gaat specifieke aandacht uit naar goede arbeidsvoorwaarden. Onderdeel hiervan zijn acties gericht op de verbetering van de arbeidsmarktpositie van kwetsbare arbeidsmigranten. We onderzoeken de mogelijkheid om arbeidsmigranten toe te leiden naar werkgevers die fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden bieden.

En stimuleren we het leren van de Nederlandse taal onder onbenut arbeidspotentieel van internationale Amsterdammers. Op die manier vergroten wij hun kans op de arbeidsmarkt en kunnen zij bijdragen in de tekortsectoren zoals zorg, bouw en techniek en onderwijs. Binnen de gemeentelijke organisatie werken verschillende afdelingen aan het verbeteren van de positie van arbeidsmigranten. Voorbeelden hiervan zijn: - voorlichting aan kwetsbare doelgroepen en training van migrantenorganisaties door FairWork ter preventie van mensenhandel; - de werkzaamheden van de Regenbooggroep en andere partijen binnen de aanpak dakloze EU-burgers; - aandachtsfunctionaris mensenhandel.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 27 maart 2024 Pagina 4 van 4

Binnen de organisatie is er inmiddels een eerste verkenning plaatsgevonden over acties en werkzaamheden die aanvullend uitgevoerd kunnen worden om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren. Dit vanuit ieders expertise op het gebied van zorg, veiligheid, sociale- en economische zaken. Met aanvullende acties en maatregelen wil het college arbeidsmigranten die nu in een kwetsbare positie zitten helpen en tevens voorkomen dat migranten in die positie terechtkomen. Hiertoe gaat het college de komende maanden de signalen van kwetsbare arbeidsmigranten nader onderzoeken. Over het onderzoek gaan wij u In Q3 nader informeren. Ik zie met deze brief de toezegging als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken, MBO en Toeleiding arbeidsmarkt

Bijlagen 1. Pilot positieverbetering arbeidsmigranten Amsterdam. Bevindingen en aanbevelingen 2. Ontwikkelingen en activiteiten Pilot positieverbetering arbeidsmigranten Periode 2021 3. Ontwikkelingen en activiteiten Pilot positieverbetering arbeidsmigranten Periode 2022

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl