0. Raadsbrief VIA-pilot.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 5 oktober 2021 Vluchtelingen en ongedocumenteerden Wethouder Groot Wassink / wethouder Moorman WPI Statushouders, Marije Schoonen, m.schoonen@amsterdam.nl Eindrapportage VIA-pilot begeleiding naar werk en participatie

Geachte raadsleden,

Hierbij informeer ik u over de uitkomsten van de eindrapportage (MKBA)1 van de pilot VIA – begeleiding naar werk en participatie van langdurig werkzoekende Amsterdammers met een Somalische migratieachtergrond. In september 2019 is de gemeente Amsterdam gestart met deze pilot, als onderdeel van het programma Verdere Integratie op de Arbeidsmarkt (VIA) van het ministerie van SZW.2 In Amsterdam hebben we op verzoek van SZW gekeken naar het effect van intensieve begeleiding op de positie van de arbeidsmarkt van deze groep, naar voorbeeld van de Amsterdamse aanpak statushouders. De pilot is deze zomer afgerond en de eindrapportage van het adviesbureau LPBL is gereed. Belangrijkste uitkomsten De intensieve begeleiding leidde tot een hogere uitstroom naar voltijds betaald werk (9,2 procent tegenover 4,2 procent in de controlegroep).3 Hoewel het ‘slechts’ gaat om 13 mensen extra uitstroom, is dit een significant verschil en voor deze groep een mooi resultaat.4 We zien verder dat bij 4,9 procent van de klanten de intensieve aandacht leidde tot meer en eerdere beëindiging van de uitkering na constatering van oneigenlijk gebruik. Ook blijkt dat er in de interventiegroep vaker succesvol is doorgeleid naar vrijwilligerswerk. Daarnaast hebben de klantmanagers in enkele gevallen kunnen bijdragen aan het voorkomen van escalatie.

Bijvoorbeeld in het geval van schuldenproblematiek, scheiding of dakloosheid.

1

Maatschappelijke kosten en batenanalyse. Zie het Jaarverslag Amsterdamse aanpak statushouders en inburgering 2020 waarin de pilot op pagina 19 staat omschreven. 3 Om te onderzoeken wat het effect is van de intensieve begeleiding is een deel van de doelgroep intensief begeleid (interventiegroep), een ander deel kreeg de reguliere ondersteuning (controlegroep). 4 Van de 5 procent stroomde 3 procent uit naar regulier werk en 2 procent naar gesubsidieerd werk. 2

Gemeente Amsterdam

Datum 5 oktober 2021 Pagina 2 van 3

Maatschappelijke kosten-batenverhouding Uit het onderzoek komt naar voren dat in deze pilot de klanten de belangrijkste baathebber zijn van de aanpak door een hoger inkomen en meer kwaliteit van leven. In de MKBA worden naast financiële baten ook nadrukkelijk meegenomen wat het oplevert in immaterieel opzicht. De Amsterdamse Aanpak verhoogt voor (een deel van) de doelgroep het welbevinden of welzijn. Klanten participeren meer, hebben vaker een daginvulling en meer sociale contacten. Dit alles leidt tot meer gevoel van eigenwaarde, zelfvertrouwen en een verbetering van de mentale gezondheid.5 Het Rijk heeft baten door de extra inkomstenbelasting. De gemeente krijgt een deel van haar investering terug in de vorm van besparingen op de uitkeringslasten, doordat klanten aan het werk gingen en oneigenlijk gebruik van de uitkering werd geconstateerd. Als de totale kosten worden afgezet tegen de totale financiële en maatschappelijke baten, kost dit de gemeente een bedrag van € 300.000 euro.6 De maatschappelijke kosten-batenverhouding komt op breakeven (1:0). Iedere geïnvesteerde euro levert ongeveer hetzelfde op, oftewel tegenover de investering van de gemeente staan maatschappelijke baten die hetzelfde opleveren.

In acht genomen dat corona een mogelijke wissel heeft getrokken op de voortgang van de pilot, is de verwachting dat onder andere omstandigheden en na toepassing van de geleerde lessen, de Amsterdamse aanpak potentie heeft om een nog positiever maatschappelijk rendement te behalen, namelijk met een kosten-batenverhouding tussen 1,0 en 1,6. Aanbevelingen en vervolg Het programma VIA is nadrukkelijk opgezet om met de pilots inzicht te krijgen in wat werkt. Zo levert het onderzoek lessen op voor de overdracht van een bepaalde aanpak naar andere gemeenten of andere doelgroepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De Amsterdamse pilot laat zien dat aandacht werkt - ook voor een doelgroep die al lang werkloos is. Sleutels voor effectiviteit zijn aandacht voor de klant, systematisch en kostenbewust werken en een lange adem. De rol van de klantmanagers en jobhunter is hierbij cruciaal. De klanten die intensief begeleid werden door het VIA-team van de gemeente Amsterdam zijn inmiddels één op één overgedragen naar de reguliere begeleiding binnen WPI. De lessen uit de verschillende pilots krijgen een vervolg in de werkagenda van de Taskforce Werk & Integratie. Met deze agenda werken we met meer dan 20 landelijke (koepel-)organisaties de komende vier 5

In de groep die intensief is begeleid zijn bij 56 procent één of meer interventies ingezet, in de controlegroep is dit 13 procent. Denk hierbij aan taaltrajecten, medische en psychologische keuringen en trajecten bij Werk & Re-integratie. 6 De pilot is deels bekostigd door het Rijk. In de analyse is dit niet vereffend, evenals de overige pilotkosten zoals projectleiding, omdat ze niet van toepassing zijn bij opschaling of overdracht van de aanpak aan andere gemeenten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 5 oktober 2021 Pagina 3 van 3

jaar aan structurele verbetering van de arbeidsmarktkansen en -posities van mensen met een migratieachtergrond. Als wethouder ben ik nauw bij deze landelijke Taskforce betrokken. Aan het einde van het jaar zal de Tweede Kamer in de breedte worden geïnformeerd over de resultaten van het Programma VIA. Hiermee hopen we u voor nu voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Wethouder Rutger Groot Wassink

Bijlagen 1. LPBL Eindrapportage MKBA Pilot VIA Amsterdam 2021

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl