0_Advies IRC inzake (herstelde) inleidende verzoek volksinitiatief betaald parkeren Zuidoost

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam Leden van de gemeenteraad en het college van B&W van Amsterdam

Datum Behandeld door Onderwerp

3 november 2025 referendum@amsterdam.nl Advies van de Initiatief- en referendumcommissie gemeente Amsterdam inzake het (herstelde) inleidende verzoek voor het houden van een referendum over het volksinitiatief, getiteld: “Wel of niet betaald parkeren in Amsterdam Zuidoost”

Geachte leden van de gemeenteraad en het college, Op 20 oktober 2025 heeft de voorzitter van de raad een (hersteld) inleidend verzoek ontvangen voor het houden van een referendum over een volksinitiatief, getiteld: “Wel of niet betaald parkeren in Amsterdam Zuidoost”. De Initiatief- en referendumcommissie heeft dit verzoek beoordeeld en brengt hierbij haar advies uit. Procesverloop Op 30 november 2024 heeft de voorzitter van de raad een inleidend verzoek ontvangen voor het houden van een parkeerreferendum Amsterdam Zuidoost. Op 27 februari 2025 heeft de voorzitter van de raad gereageerd op dit verzoek. Door een fout in de adressering kon dit niet eerder gebeuren. De voorzitter van de raad heeft vastgesteld dat het verzoek niet voldeed aan de eisen zoals opgenomen in artikel 17, tweede lid van de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022. De initiatiefnemers kregen daarom éénmalig de gelegenheid om het verzoek te herstellen. Op 17 maart 2025 dienden de initiatiefnemers bezwaar in en vroegen een voorlopige voorziening aan bij de rechtbank Amsterdam om inhoudelijk een oordeel af te dwingen, namelijk het toewijzen van het inleidend verzoek tot het houden van een parkeerreferendum. De rechter oordeelde op 27 maart 2025 dat er geen sprake was van een formeel besluit, maar van een herstelmogelijkheid. Het verzoek werd daarom afgewezen.

Op 9 april 2025 heeft er overleg plaatsgevonden met de initiatiefnemers, de raadsgriffie en een jurist van de gemeente Amsterdam. In dit gesprek hebben de initiatiefnemers aangegeven hun bezwaarschrift te willen handhaven en tegelijkertijd gebruik te willen maken van de herstelmogelijkheid die is geboden.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam

Datum 3 november 2025 Pagina 2 van 4

Op 6 juni 2025 heeft op verzoek van de initiatiefnemers een gesprek plaatsgevonden met een vertegenwoordiging van de Initiatief- en referendumcommissie. Ook medewerkers van de raadsgriffie waren hierbij aanwezig. In dit gesprek is meegegeven om te kijken naar het voorstel van het lopende volksinitiatief, getiteld: “Eerlijke kansen op sociale huurwoningen” om als inspiratie te dienen voor het inleidende verzoek. Op 11 juni 2025 heeft de gemeenteraad het bezwaarschrift van de initiatiefnemers niet ontvankelijk verklaard met als motivering dat er bij het bieden van een herstelmogelijkheid geen sprake is van een besluit waartegen bezwaar kan worden gemaakt. Op 20 oktober 2025 heeft de voorzitter van de raad een brief van de initiatiefnemers ontvangen met een voorstel volksinitiatief. Op 31 oktober 2025 heeft de gemachtigde bevestigd dat met deze stukken invulling is gegeven aan de eenmalige herstelmogelijkheid die de voorzitter van de raad op grond van de verordening de initiatiefnemers heeft geboden. Juridisch kader De beoordeling van het (herstelde) inleidende verzoek vindt plaats op basis van de Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022 (hierna: verordening), zoals bepaald in het overgangsrecht van de thans geldende verordening.

Beoordeling Gezien de systematiek van de relevante artikelen van de verordening is er duidelijkheid over de vraag waarover referenda wel en niet mogelijk zijn. Er dient een advies van de Initiatief- en referendumcommissie te zijn, en de gemeenteraad beslist over het toelaten van een inleidend verzoek. Op de vraag of het ingediende (herstelde) inleidende verzoek voldoet aan de regels die zijn neergelegd in de verordening wordt hieronder nader ingegaan. Ondersteuningsverklaringen De Initiatief- en referendumcommissie wil graag een belangrijk punt verduidelijken met betrekking tot het indienen van ondersteuningsverklaringen. In het (herstelde) inleidende verzoek verwijzen de initiatiefnemers naar ondersteuningsverklaringen die zijn verzameld via de website www.petitie24.nl. Hoewel de Initiatief- en referendumcommissie begrijpt dat er verschillende manieren zijn om steun te verzamelen, benadrukt de Initiatief- en referendumcommissie dat ondersteuningsverklaringen uitsluitend via een door de gemeente verstrekt formulier dan wel op een door de gemeente aangeboden digitale manier kunnen worden ingediend. Deze werkwijze is bewust gekozen om zodoende een transparant en zorgvuldig proces te kunnen waarborgen waar de Initiatief- en referendumcommissie toezicht op kan houden wat ten goede komt aan de besluitvorming door de gemeenteraad.

Procedure volksinitiatief en referendum De Initiatief- en referendumcommissie wijst erop dat de referendumvorm ‘volksinitiatief’ een aantal duidelijke processtappen kent. De eerste stap is het indienen van een inleidend verzoek, waarin een voorstel/uitwerking wordt gepresenteerd met als doel dit op de agenda van de gemeenteraad te krijgen. Deze stap is bedoeld om een dialoog tussen de initiatiefnemers en gemeenteraad mogelijk te maken over het ingediende voorstel/uitwerking. Pas wanneer deze dialoog niet tot stand

Gemeente Amsterdam

Datum 3 november 2025 Pagina 3 van 4

komt, of wanneer er geen compromis wordt bereikt, kunnen de initiatiefnemers overgaan tot het indienen van een definitief verzoek voor het houden van een referendum. De Initiatief- en referendumcommissie constateert dat het (herstelde) inleidende verzoek dat nu is ingediend direct het houden van een referendum beoogt, en daarmee de eerste stap – het agenderen van het voorstel/uitwerking en het voeren van een dialoog – overslaat. Dit is niet in lijn met het proces zoals bedoeld in de verordening. Verder merkt de Initiatief- en referendumcommissie op dat een volksinitiatief een eigenstandig voorstel van burgers moet zijn. De Initiatief- en referendumcommissie constateert dat het (herstelde) inleidende verzoek vooral gericht is op het terugdraaien van een eerder raadsbesluit van 8 juni 2023. Daarmee voldoet het niet aan de definitie van een eigenstandig voorstel zoals bedoeld in de verordening. De strekking van een volksinitiatief is nu juist niet dat een bepaald raadsbesluit kan worden teruggedraaid. Veeleer gaat het erom – zoals hiervoor is opgemerkt – dat tussen initiatiefnemers en gemeenteraad een dialoog tot stand kan komen op basis van een voorstel/uitwerking van de initiatiefnemers. In de gesprekken die – zoals hierboven weergegeven – hebben plaatsgevonden met de (vertegenwoordiger van de) initiatiefnemers is ook een- en andermaal gewezen op de procedure.

Daarbij is ook de mogelijkheid van ondersteuning van de kant van de raadsgriffie ter sprake gebracht. De initiatiefnemers hebben van die mogelijkheid bij het indienen van het (herstelde) inleidende verzoek geen gebruik gemaakt. Bij dit (herstelde) inleidende verzoek doet zich de vraag voor waarom de initiatiefnemers bij de totstandkoming van het raadsbesluit op 8 juni 2023 niet hebben verzocht om een referendum. De Initiatief- en referendumcommissie is van mening dat het de rechtszekerheid en slagvaardigheid niet ten goede komt, als aanvaard zou worden dat er via een ‘omweg’ alsnog een referendum komt, terwijl hier bij de totstandkoming van het besluit niet om is verzocht en de uitvoering van het besluit inmiddels in gang is gezet. Voorgaande geeft het belang aan van zuiver gebruik van deze referendumvorm. Inhoudelijke aandachtspunten Verder zijn er inhoudelijke aandachtspunten. De titel van het volksinitiatief is identiek aan de vraagstelling van een eventueel referendum, wat verwarring kan veroorzaken in een later stadium van een referendumproces. Ook merkt de Initiatief- en referendumcommissie op dat de samenvatting niet helder is en onvoldoende aansluit bij het voorstel/uitwerking.

Het voorstel/uitwerking bestaat voornamelijk uit meningen of stellingen gericht op het raadsbesluit van 8 juni 2023, en bevat geen concreet voorstel dat op de agenda van de gemeenteraad geplaatst kan worden. Uitzonderingsgronden Het voorgaande leidt tot de conclusie dat naar de mening van de Initiatief- en referendumcommissie het (herstelde) inleidende verzoek niet voldoet aan de eisen die zijn neergelegd in de verordening. Dit maakt dat niet wordt toegekomen aan de vraag of er een uitzonderingsgrond voor het houden van een referendum van toepassing is. Toch wil de Initiatief- en referendumcommissie hierop ingaan.

Gemeente Amsterdam

Datum 3 november 2025 Pagina 4 van 4

Het (herstelde) inleidende verzoek verwijst naar het raadsbesluit van 8 juni 2023. Dit raadsbesluit heeft betrekking op het wijzigen van de Verordening Parkeerbelastingen 2023 en de Parkeerverordening 2023 aangaande uitbreiding betaald parkeren in Zuidoost en Nieuw-West. Volgens artikel 2, vierde lid, onder e van de verordening zijn besluiten over het vaststellen van gemeentelijke tarieven en belastingen uitgesloten van referenda. Aangezien het raadsbesluit van 8 juni 2023 mede betrekking heeft op parkeerbelastingen, is het volksinitiatief niet zonder meer vatbaar voor toelating. Voor zover het betreffende raadsbesluit de vaststelling van tarieven en/of belastingen inhoudt, is het uitgesloten van referenda. De Initiatief- en referendumcommissie merkt echter op dat het (herstelde) inleidende verzoek zich ook of zelfs primair richt op het beleidsmatige aspect van de uitbreiding van betaald parkeren in Zuidoost. Daarmee gaat het (herstelde) inleidende verzoek verder dan enkel de vaststelling van tarieven/belastingen. Om die reden is de Initiatief- en referendumcommissie van mening dat het (herstelde) inleidende verzoek voor dit gedeelte niet onder de uitzonderingen valt en dus in beginsel referendabel zou zijn, ware het voor toelating vatbaar geweest.

Conclusie en advies Op grond van de verordening moet beoordeeld worden of het (herstelde) inleidende verzoek aan alle geldende eisen voldoet en daarmee kan worden toegelaten, oftewel ontvankelijk is. Conclusie van het advies inzake het (herstelde) inleidende verzoek tot het houden van een referendum over een volksinitiatief, getiteld: “Wel of niet betaald parkeren in Amsterdam Zuidoost” De Initiatief- en referendumcommissie adviseert de gemeenteraad om het (herstelde) inleidende verzoek voor het houden van een referendum over een volksinitiatief getiteld: “Wel of niet betaald parkeren in Amsterdam Zuidoost” niet ontvankelijk te verklaren. De Referendumverordening Gemeente Amsterdam 2022 biedt geen ruimte om het (herstelde) inleidende verzoek toe te laten. Uiteraard is de Initiatief- en referendumcommissie beschikbaar voor nadere toelichting indien gewenst. Met vriendelijke groet, Namens de Initiatief- en referendumcommissie, Roel de Lange, voorzitter