Document · PDF

0-5. Bijlage 5 convenant - lichthinderonderzoek.pdf

Raadscommissie Ruimtelijke ordening 1 februari 2023, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de toevoeging van 160 woningen aan het programma van Eleven Square en ondertekening van het convenant met JC ArenA. (VN2022-042966)5.708 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Bezoekadres: Gatwickstraat 11 1043 GL Amsterdam Postadres: Hoofdweg 70 3067 GH Rotterdam T +31 (0)88-5152505 E info@cauberghuygen.nl W http://www.cauberghuygen.nl K.V.K. 58792562 IBAN NL71RABO0112075584

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA Datum Referentie

14 september 2022 06143-52277-02

Referentie Rapporttitel

06143-52277-02 Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

Datum

14 september 2022

Opdrachtgever

Ballast Nedam Development Ringwade 71 3439 LM NIEUWEGEIN De heer R. De Jong

Contactpersoon

Behandeld door

De heer ir. M. Spierenburg De heer ir. M. Pakkert Cauberg Huygen B.V. Bezoekadres: Gatwickstraat 11 1043 GL Amsterdam Postadres: Hoofdweg 70 3067 GH Rotterdam Telefoon 088-5152505

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 2

Inhoudsopgave 1

Inleiding

Uitgangspunten

2.1 2.2

Situatie plangebied Situatie directe omgeving plangebied

5 6

Beoordelen van lichthinder

3.1 3.2 3.3 3.3.1 3.3.2

Algemene richtlijn betreffende lichthinder van de NSVV Gebruik verlichtingsinstallatie ArenA Onderzoeksmethode Metingen Berekeningen

7 9 9 10 11

Verlichtingsinstallatie ArenA

4.1 4.1.1 4.1.2 4.2 4.2.1 4.2.2 4.3 4.3.1 4.4 4.4.1 4.4.2 4.5 4.5.1 4.5.2

Veldverlichting werkstand (10-50%) open dak Resultaten rekenmodel Beoordeling werkverlichting Veldverlichting maximaal (100%) open dak Resultaten rekenmodel Beoordeling maximale verlichting Veldverlichting maximaal (100%) gesloten dak Resultaten metingen Evenementenverlichting Resultaten metingen Beoordeling evenementenverlichting Grasgroeiverlichting (assimilatie) Resultaten metingen Beoordeling grasgroeiverlichting

13 13 14 14 14 17 18 18 18 18 20 20 21 23

Conclusie

Bijlagen Bijlage I

Kalibratiecertificaat Hagner S4

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 3

Inleiding

In opdracht van Ballast Nedam is voor het plangebied Urban Interactive District, kortweg UID, een lichthinderonderzoek uitgevoerd. Het toekomstige plan UID omvat een programma met woonfuncties waardoor een kans bestaat op lichthinder vanuit de omgeving afkomstig van de nabijgelegen Johan Cruijff ArenA (hierna: ArenA), Ziggo Dome, kantoorgebouwen en winkels gelegen aan de ArenA Boulevard. In de rapportage met het kenmerk 06143-52277-01 d.d. 29 mei 2020 is reeds een beoordeling uitgevoerd van de lichtbronnen in de omgeving en van enkele lichtsituaties van de ArenA. In onderhavige rapportage worden de verschillende verlichtingstypen van de ArenA nader beschouwd. De beoordeling van de meet- en rekenresultaten heeft plaatsgevonden aan de hand van de grenswaarden uit de algemene richtlijn betreffende lichthinder van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV). Onderhavig onderzoek bestaat uit het vastleggen van de verlichtingssterkte ter plaatste van de toekomstige gevel van de woonfuncties en de lichtsterkte van de armaturen die worden gebruikt in de ArenA. Het doel van de metingen en berekeningen is het vastleggen of er sprake is van lichthinder wanneer woningen worden gerealiseerd.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 4

Uitgangspunten

2.1

Situatie plangebied

Urban Interactive District, kortweg UID, is een ontwikkeling van een district in het gebied Arenapoort, gelegen tegenover de Johan Cruijff ArenA (hierna ArenA), aan de ArenA Boulevard, de Haaksbergweg en de Corridor, zie figuur 2.2. Cluster 3 en 4 omvatten woonfuncties die gevoelig zijn voor lichthinder vanuit de omgeving. Met name cluster 3, omdat deze bestaat uit een woontoren van ca. 145m hoogte. Deze toren komt daarmee ruim boven de bestaande bebouwing uit. In figuur 2.1 zijn cluster 3 en 4 weergegeven. Cluster 3 is daarin blauw gearceerd. In figuur 2.2 is het plangebied weergegeven in de omgeving, waardoor de oriëntatie ten aanzien van de lichtbronnen duidelijk zichtbaar is.

Figuur 2.1:

Schematische weergave ontwerp, met UID cluster 3 en blauw en cluster 4 in oranje

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 5

2.2

Situatie directe omgeving plangebied

In de nabije omgeving van het plangebied UID bevinden zich verschillende lichthinder bronnen met verschillende toepassingsgebieden zoals vermeld in de NSVV-richtlijn. In onderhavige rapportage wordt nader ingegaan op de verlichting van de Johan Cruijff ArenA. De lichtbronnen en de meetpositie zijn weergegeven in figuur 2.2. Het toepassingsgebied van de Johan Cruijff

Figuur 2.2:

Omgeving met Stadionverlichting (B), meetpositie I op de Oval Tower, en Cluster 3 en 4 van UID

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 6

Beoordelen van lichthinder

3.1

Algemene richtlijn betreffende lichthinder van de NSVV

De commissie Lichthinder van de Nederlandse Stichting voor Verlichtingskunde heeft in 1999 een aanbeveling uitgebracht waarin grenswaarden worden gesteld aan sportverlichting 1). Deze commissie heeft de aanbeveling opgesteld op basis van externe onderzoeken. Eén van deze onderzoeken is onder andere in opdracht van het Ministerie van VROM uitgevoerd. Deze NSVV-richtlijn is voorts geaccepteerd in de bestuursrechtspraak, zie onder meer ABRvS 200601037/1 d.d. 21 februari 2007, met name r.o. 2.13 tot en met 2.17. In november 2014 heeft de commissie lichthinder de nieuwe Richtlijn Lichthinder uitgebracht. Deze nieuwe richtlijn omvat de inhoud van de vijf eerder uitgegeven delen, aangevuld met richtlijnen voor het voorkomen van lichthinder door lichtuitstraling uit gebouwen. Delen 1 tot en met 5 van de oorspronkelijke richtlijn zijn met het uitkomen van de nieuwe richtlijn komen te vervallen. Uit de vergelijking van de richtlijn uit 1999 met de Richtlijn Lichthinder uit 2014 blijkt dat de grenswaarden aan de verlichtingssterkte alsmede de lichtsterkte niet gewijzigd zijn. Evenmin zijn de meet- en beoordelingsmethode gewijzigd. In de Richtlijn Lichthinder uit 2014 worden grenswaarden gegeven voor de lichtemissie van een verlichtingsinstallatie voor sportaccommodaties ter voorkoming van lichthinder voor omwonenden.

De zone-indeling en de daarbij behorende grenswaarden staan weergegeven in tabel 3.1 en 3.2. In de meest recente Richtlijn Lichthinder uit 2020 is een aanscherping van de eis opgenomen voor verlichtingsinstallaties die vanaf 1 november 2021 worden gerealiseerd of bestaande verlichtingsinstallaties waarvan de armaturen na 1 november 2021 worden vervangen. Conform deze richtlijn is er sprake van een variërende grenswaarde afhankelijk van de afstand tussen lichtbron en gehinderde en de afmetingen van de lichtbron die zichtbaar is door de gehinderde. Deze bandbreedtes zijn aangegeven in het resultaten hoofdstuk. De variërende grenswaarde waar nieuwe verlichtingsinstallaties met ingang vanaf 1 november 2021 aan dienen te voldoen, zal in de resultaten van onderhavig onderzoek worden aangehouden als beoordelingskader. Tabel 3.1:

Grenswaarden voor de maximale verlichtingssterkte ter voorkoming van lichthinder van omwonenden OMGEVINGSZONE

Te hanteren parameter Verlichtings-sterkte Ev in

Tijdsperdiode (uur)

Duisternis-

Natuur-

Landelijk

Stedelijk

Stadscentrum/

gebied

Industriegebied

Dag en avond 07.00-23.00 n.v.t.

Nacht 23.00-07.00

0,1

lx* op relevant geveldeel c.q. vensteropening *E =

n.v.t.

Verticale verlichtingssterkte in lux (lumen per m²)

aarden voor sportverlichting; NSVV Commissie Lichthinder; november 1999.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 7

Tabel 3.2:

Grenswaarden voor de maximale lichtsterkte van armaturen of delen van samengestelde armaturen in de richting van omwonenden ter voorkoming van lichthinder

Licht-

E-zone

Armatuurgroepen in Ap in m2

Tijdsperiode

technische

0 < Ap

0,002 < Ap

0,01 < Ap

0,03 < Ap

0,13 < Ap

Ap >

parameter

0,002

0,01

0,03

0,13

0,5

0 0

Maximale

Dag en avond

lichtsterkte armatuur

Nacht

500 <

0,38d

0,82d

1,69d

3,25d

6,63d

< 2500

Ondergrens

2500 <

0,74d

1,69d

3,25d

6,50d

13d

Bovengrens

< 7500

500

2500 <

1,12d

2,47d

4,94d

9,75d

19,50d

Bovengrens

< 10000

Ondergrens

600 <

0,38d

0,82d

1,69d

3,25d

6,63d

Bovengrens

< 1000

Ondergrens

5000 <

1,82d

4,03d

8,19d

16,90d

33,80d

Bovengrens

< 25000

Ondergrens

1000 <

0,38d

0,82d

1,69d

3,25d

6,63d

< 2500

Ondergrens

(I** in cd) Bovengrens Nacht E2

Dag en avond

Nacht E3

Dag en avond

Nacht

Dag en avond

Nacht

Ondergrens

Bovengrens **I =

Lichtsterkte in candela (lumen per eenheid van ruimtehoek)

afstand tussen de omwonende en de armatuur in meters

Ap =

is de schijnbare oppervlakte van de armatuur, gezien vanuit de omwonende

2500 0 7500 500 10000

1000

25000

2500

Opmerking; een lichtsterkte van 0 candela kan alleen gerealiseerd worden bij een volledige cut-off buiten de ontworpen richtingen.

In de Richtlijn Lichthinder wordt een algemene beschrijving gegeven van de verschillende omgevingszones. Conform het verkenningsonderzoek Lichthinder uitgevoerd door Sweco met het kenmerk SWN0248397 valt UID binnen een stedelijk karakter met nachtelijke activiteiten, waardoor kan worden vastgesteld dat de lichtbronnen rondom plangebied UID dienen te voldoen aan de grenswaarden uit omgevingszone type E4. Deze zone is gearceerd in tabel 3.1 en 3.2.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 8

3.2

Gebruik verlichtingsinstallatie ArenA

In de ArenA treden verschillende verlichtingssituaties op (zie tabel 3.3). De ArenA heeft geen standaard beslisprotocol voor het openen danwel sluiten van de dakconstructie. Wel geldt het volgende: - De keuze voor het openen en sluiten van de dakconstructie is voornamelijk gebaseerd op de weersomstandigheden. - Gedurende wedstrijden is het standaard uitgangspunt dat de dakconstructie geopend is. - Gedurende concerten is het standaard uitgangspunt dat de dakconstructie gesloten is. Tabel 3.3:

Type verlichting van de ArenA.

Type verlichting

Stand dakconstructie ArenA Geopend

Gesloten

Assimilatieverlichting

Veldverlichting werkstand (10-50%)

Veldverlichting maximaal (100%)

Evenementenverlichting

X X

Onder de representatieve bedrijfssituatie valt volgens opgave van de ArenA het gebruik van de volgende verlichting: Gebruik van de veldverlichting 24 uur per dag in de werkstand met ca. 10-50% sterkte, zowel in de situatie met een open dak als een dicht dak. Ten behoeve van schoonmaak, onderhoud grasmat, onderhoud stadion en op- en afbouw evenementen. Gebruik van de assimilatieverlichting in de ArenA 24 uur per dag, zowel in de situatie met een open dak als een dicht dak. Ten behoeve van de elementaire kwaliteitsbewaking van de grasmat. Onder regelmatige afwijkingen valt volgens opgave van de ArenA het gebruik van de volgende verlichting: Het gebruik van de veldverlichting tot 0:00 uur in de maximale stand met 100% sterkte, zowel in de situatie met een open dak als een dicht dak. Ten behoeve van sportevenementen. Onder de incidentele bedrijfssituatie valt volgens opgave van de ArenA het gebruik van de volgende verlichting: Inschakelen van de veldverlichtingsinstallatie met 100% sterkte tot een later tijdstip, zowel in de situatie met een open dak als een dicht dak. Reden hiervoor is dat bij sportevenementen eventuele uitloop (verlenging) mogelijk is, daarnaast is voor tv-opnamen en interviews langs het veld gelijke lichtsterkte vereist. Het gebruik van aanvullende verlichting behorende tot een muziekevenement, waarbij het dak gesloten is. 3.3

Onderzoeksmethode

De verlichtingsinstallaties van de ArenA zijn middels twee methoden onderzocht. Hoofdzakelijk zijn metingen verricht. Alleen in de gevallen waar metingen niet mogelijk waren, zijn berekeningen gemaakt om de effecten van de verlichting inzichtelijk te maken. In tabel 3.4 is voor het type verlichting aangegeven hoe deze zijn onderzocht.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 9

Tabel 3.4:

Onderzoeksmethode per type verlichting van de ArenA.

Type verlichting

Berekening

Veldverlichting werkstand (10-50%)

Veldverlichting maximaal (100%)

Meting X

Assimilatieverlichting

Evenementenverlichting

3.3.1

Metingen

De lichtmetingen aan de verlichting van de ArenA zijn op verschillende momenten uitgevoerd. In tabel 3.5 is aangegeven wanneer de metingen zijn uitgevoerd en onder welke omstandigheden. De metingen zijn verricht vanaf het dak van de Oval Tower op een hoogte van 95,5 m boven maaiveld en vanaf de catwalk in de ArenA (zie afbeelding 3.1). Daarmee is zicht op de dakconstructie en een gedeelte van de armaturen van de ArenA. Tabel 3.5:

Onderzoeksmethode per type verlichting van de ArenA.

Type verlichting

Datum

Tijd

Bewolking

Meteorologisch zicht (KNMI

Veldverlichting maximaal (dak open)

06-12-2019

19:00

22:00

Bewolkt

13.300

Veldverlichting maximaal (dak gesloten)

10-12-2019

Assimilatieverlichting (dak open en gesloten)

31-08-2022

19:00

22:00

Bewolkt

28.000

22:30

02:30

Onbewolkt

Evenementenverlichting (dak gesloten)

02-07-2022

45.000

23:30

02:30

Licht bewolkt

45.000

meetstation Schiphol)

De metingen zijn uitgevoerd met een lux- en luminantiemeter merk HAGNER UNIVERSAL \PHOTOMETER/RADIOMETER model S4. Hiermee is de verticale verlichtingssterkte [lx] gemeten evenals de luminantie [cd/m2] per armatuur. Conform de NSVV richtlijn is de luminantie per armatuur omgerekend naar lichtsterkte. Het kalibratiecertificaat van de gebruikte meetapparatuur is opgenomen in bijlage I.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 10

Figuur 3.1:

Bovenaanzicht van de ArenA en de meetposities waarvandaan de lichthindermetingen zijn verricht, meetpunt I vanaf het dak van de Oval Tower en meetpunten A, B, en C vanaf de catwalk in de ArenA.

3.3.2

Berekeningen

Het effect van de veldverlichting in de ArenA op cluster 3 van UID is middels een rekenmodel bepaald. Hiervoor is gebruik gemaakt van het veldverlichtingsontwerp van de stadionverlichting, dat opgesteld en aangeleverd is door Signify (voormalig Philips Lighting). De hoogste woontoren van het UID, cluster 3, zal ca. 145 meter hoog worden en heeft daarmee zicht op enkele armaturen van de ArenA bij de situatie met geopend dak. Het rekenmodel met de veldverlichtingsinstallatie van de ArenA is door Signify (voormalig Philips Lighting) beschikbaar gesteld. Aan het verlichtingsmodel zijn diverse constructies toegevoegd (zie figuur 3.2 en 3.3): - De afschermende constructie van de ArenA; - Het plangebied UID conform het ontwerp d.d. 06-05-2020; - De Oval Tower. De berekeningen zijn uitgevoerd met Calculux V7.7.2.0.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 11

Figuur 3.2:

3D weergave van het rekenmodel

Figuur 3.3:

Bovenaanzicht rekenmodel met

observatiepunt (III), in rood omcirkelde

armatuurgroepen bevinden zich ieder 2 armaturen die zijn ingeschakeld tijdens de werkverlichtingsstand van de stadionverlichting

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 12

Verlichtingsinstallatie ArenA

4.1

Veldverlichting werkstand (10-50%) open dak

4.1.1

Resultaten rekenmodel

Ten behoeve van de maximale verlichtingssterkte is een meetvlak aangebracht op de twee gevels (op de noord- en westzijde) van cluster 3 van UID (zie figuur 3.2). In tabel 4.1 zijn de maximaal berekende verlichtingssterktes ten gevolge van het inschakelen van de werkstand weergegeven. Tabel 4.1:

Overzicht gemiddelde en maximale verticale verlichtingssterkte gevels in de werkstand (10-50%) op gevels cluster 3

Gevel Cluster 3

Gemiddelde verlichtingssterkte Egem [lux]

Maximale verlichtingssterkte Emax [lux]

Grenswaarde maximale verlichtingssterkte [lux]

Beoordeling

Noord

0,03

0,09

Voldoet

West

0,00

0,01

Voldoet

Ten behoeve van de lichtsterkte is een observatiepositie op het midden van de noordgevel aangebracht op cluster 3.1 van UID (zie figuur 3.2). In tabel 4.2 is de berekende lichtsterkte voor de werkverlichting per verdieping weergegeven. Uit de berekeningen blijkt dat vanaf verdieping 25 diverse lichtbronnen zichtbaar zijn. De zichtbare lichtbronnen zijn in figuur 4.1 aangegeven. Tabel 4.2:

Rekenresultaten lichtsterkte I in de werkstand (10-50%), beoordelingspositie cluster 3

Beoordelingspositie III, 24e verdieping

Hoogte [m] 78,7

III, 25e verdieping

81,8

III, 26e verdieping

84,9

III, 27e verdieping

88,0

III, 28e verdieping

91,1

III, 31e verdieping

100,4

III, 34e verdieping

109,7

III, 45e verdieping

143,8

Maatgevende lichtbron

Berekende lichtsterkte [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

23:00 uur [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

07:00 uur [cd]

B02

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet

B02

2.400

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

2.108

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

2.380

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

3.684

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

2.359

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

3.638

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

2.336

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

3.591

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

2.255

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

3.439

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

2.135

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

3.292

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B02

1.720

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B04

2.781

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B07

415

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 13

Figuur 4.1:

Bovenaanzicht met rood omcirkelde armatuurgroepen (B02, B04 en B07) die in de werkstand zijn ingeschakeld en zichtbaar zijn vanaf Cluster 3.

4.1.2

Beoordeling werkverlichting

Uit de toetsing van de veldverlichtingsinstallatie van de ArenA blijkt het volgende: - De veldverlichtingsinstallatie is op het midden van de noordgevel van cluster 3 vanaf de 24 e verdieping zichtbaar. Daarbij is alleen zicht op de ingeschakelde werkverlichting van armatuurgroepen B02, B04 en B07. - In de dagperiode tussen 07:00 en 23:00 uur zorgt geen van de lichtbronnen die zijn ingeschakeld bij de werkverlichtingsstand voor een overschrijding van de gestelde grenswaarde van 5.000 cd. - In de nachtperiode tussen 23:00 en 07:00 uur zorgen armatuurgroepen B02 en B04 voor een overschrijding van de gestelde grenswaarde van 1.000 cd wanneer die zijn ingeschakeld in de werkverlichtingsstand. De overschrijdingen vinden plaats op de noordgevel vanaf de 25e verdieping t/m de 45e verdieping. Vanwege de overschrijding van de grenswaarde kan gesteld worden dat in de nachtperiode sprake is van een risico op lichthinder. 4.2

Veldverlichting maximaal (100%) open dak

4.2.1

Resultaten rekenmodel

Ten behoeve van de maximale verlichtingssterkte is een meetvlak aangebracht op de twee gevels (op de noord- en westzijde) van cluster 3.1 van UID (zie figuur 3.2). In tabel 4.3 zijn de maximaal berekende verlichtingssterktes ten gevolge van het inschakelen van de werkstand weergegeven.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 14

Tabel 4.3:

Overzicht gemiddelde en maximale verticale verlichtingssterkte gevels in de maximale stand (100%) op gevels cluster 3

Gevel Cluster 3

Gemiddelde verlichtingssterkte Egem [lux]

Maximale verlichtingssterkte Emax [lux]

Grenswaarde maximale verlichtingssterkte [lux]

Beoordeling

Noord

0,47

1,20

Voldoet

West

0,02

0,07

Voldoet

Ten behoeve van de lichtsterkte is een observatiepositie op het midden van de noordgevel aangebracht op cluster 3.1 van UID (zie figuur 3.2). In tabel 4.4 is de berekende lichtsterkte voor de werkverlichting per verdieping weergegeven. Uit de berekeningen blijkt dat vanaf verdieping 25 diverse lichtbronnen zichtbaar zijn. De zichtbare lichtbronnen zijn in figuur 4.2 aangegeven. Tabel 4.4:

Rekenresultaten lichtsterkte I in de maximale stand (100%), beoordelingspositie cluster 3

Beoordelingspositie

III, 24e verdieping

III, 25 verdieping

III, 26e verdieping

III, 27e verdieping

III, 28e verdieping

Hoogte Maatgevende [m] lichtbron

78,7

81,8

84,9

91,1

Berekende lichtsterkte [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

23:00 uur [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

07:00 uur [cd]

B02

5.419

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

111

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet

B01

29.777

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

9.958

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.817

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

5.208

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B16

24.980

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

29.087

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

9.774

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.750

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

15.791

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B16

24.507

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

28.398

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

9.595

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.686

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

20.132

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B16

24.035

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M01

31.663

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M02

7.780

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M20

24.063

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

27.719

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

9.423

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.616

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

19.914

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B16

23.616

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M01

30.955

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 15

Beoordelingspositie

III, 31e verdieping

III, 34 verdieping

III, 45e verdieping

Hoogte Maatgevende [m] lichtbron

100,4

109,7

143,8

Berekende lichtsterkte [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

23:00 uur [cd]

Grenswaarde lichtsterkte

Beoordeling

07:00 uur [cd]

M02

33.688

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M20

23.643

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

25.983

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

9.015

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.399

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

19.221

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B16

22.606

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M01

28.915

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M02

31.153

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M20

22.570

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

24.573

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

8.578

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

6.151

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

18.534

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B06

1.617

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet niet

B16

21.651

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M01

27.290

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M02

28.890

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M20

21.595

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B01

20.889

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B02

7.204

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B03

5.061

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B04

15.802

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B06

3.364

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

B07

415

5.000

Voldoet

1.000

Voldoet

B16

18.903

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M01

22.908

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M02

22.585

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

M20

19.191

5.000

Voldoet niet

1.000

Voldoet niet

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 16

Figuur 4.2:

Bovenaanzicht met rood omcirkelde armatuurgroepen (B01, B02, B03, B04, B06, B07, B16, M01, M02 en M20) die in de maximale stand zichtbaar zijn vanaf cluster 3.

4.2.2

Beoordeling maximale verlichting

Uit de toetsing van de veldverlichtingsinstallatie van de ArenA blijkt het volgende: - De veldverlichtingsinstallatie is op het midden van de noordgevel van cluster 3 vanaf de 24 e verdieping zichtbaar. Daarbij is zicht op de ingeschakelde werkverlichting van armatuurgroepen B01, B02, B03, B04, B06, B07, B16, M01, M02 en M20. - In de dagperiode tussen 07:00 en 23:00 uur zorgen alle lichtbronnen die zijn ingeschakeld bij de maximale stand en zichtbaar zijn vanaf cluster 3 voor een overschrijding van de gestelde grenswaarde van 5.000 cd, met uitzondering van armatuurgroep B07. - In de nachtperiode tussen 23:00 en 07:00 uur zorgen dezelfde armaturen voor een overschrijding van de gestelde grenswaarde van 1.000 cd. De grenswaarde is echter strenger dan in de dagperiode, waardoor de mate van overschrijding toeneemt. - De overschrijdingen van de grenswaarden vinden plaats op de noordgevel vanaf de 24 e verdieping t/m de 45e verdieping. Vanwege de overschrijding van de grenswaarde kan gesteld worden dat bij inschakeling van de maximale verlichtingsstand sprake is van een risico op lichthinder.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 17

4.3

Veldverlichting maximaal (100%) gesloten dak

4.3.1

Resultaten metingen

Figuur 4.3:

Zicht op het dak van Johan Cruijff ArenA vanaf de Oval Tower in gesloten toestand (6 december 2019).

Het dak van de ArenA is in gesloten toestand gemeten. Vanwege de transparantie van de dakconstructie is het dak in gesloten toestand een lichtgevend constructiedeel. De resultaten van de meting met het dak in gesloten toestand en de veldverlichting ingeschakeld zijn weergegeven in tabel 4.5. De grenswaarden uit de Richtlijn Lichthinder zijn ook weergegeven in de tabel. Tabel 4.5:

Resultaten veldverlichting Johan Cruijff ArenA

Meetpositie

Situatie dak

Gemeten

luminantie 2

Grenswaarde

Beoordeling 2

dak [cd/m ]

luminantie [cd/m ]

dak gesloten

4.4

Evenementenverlichting

4.4.1

Resultaten metingen

Voldoet

Ten tijde van een evenement op 2 juli 2022 zijn lichthindermetingen uitgevoerd. Gedurende evenementen is het dak gesloten. Vanwege het semi transparante dak kan echter alsnog licht uittreden naar buiten. Gedurende het evenement zijn verschillende verlichtingstypen waargenomen.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 18

Figuur 4.4 en 4.5: De gemiddelde verlichtingssituatie die gedurende het evenement voorkomt, waarbij felle verlichting is ingeschakeld dat naar onderen is gericht (links). En minder felle verlichting aanwezig is (rechts).

Figuur 4.6 en 4.7: Situatie waarbij een beperkt aantal stroboscopen zichtbaar zijn (links) Situatie waarbij meerdere stroboscopen zichtbaar zijn (rechts).

Figuur 4.8, 4.9 en 4.10: Kortstondig worden de stadionlampen ingeschakeld (links) Kortstondig wordt met lampen het dak beschenen (rechts).

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 19

Het dak van de ArenA is in gesloten toestand gemeten tijdens een evenement (Sensation). Vanwege de transparantie van de dakconstructie is het dak in gesloten toestand een lichtgevend constructiedeel. De resultaten van meting met het dak in gesloten toestand en de veldverlichting ingeschakeld zijn weergegeven in tabel 4.6. De grenswaarden uit de Richtlijn Lichthinder zijn ook weergegeven in de tabel. Tabel 4.6:

Resultaten evenementverlichting Johan Cruijff ArenA Gemeten luminantie dak [cd/m2]

Grenswaarde luminantie [cd/m2]

Beoordeling

0,04

Voldoet

4,5

Voldoet

11,2

Voldoet

4,5

Voldoet

109,7

Voldoet niet

Meetpositie

Situatie dak

Situatie verlichting

dak gesloten

Gemiddeld

dak gesloten

Stroboscoop beperkt

2,2

dak gesloten

Stroboscoop fel

10,4

dak gesloten

Tijdelijk ingeschakelde stadionlampen

dak gesloten

Lampen gericht op dak

4.4.2

Beoordeling evenementenverlichting

Uit de toetsing van de evenementverlichting in de ArenA blijkt het volgende: - De dakconstructie is tijdens evenementen gesloten, hierdoor kan alleen licht waargenomen worden dat door de semi transparante dakconstructie treedt. Een kenmerk van de evenementverlichting is dat het dak niet te allen tijde egaal wordt verlicht. - De luminantie die bij de dakconstructie waargenomen wordt is dusdanig beperkt dat gedurende de meetperiode, op enkele momenten na, geen sprake was van overschrijding van de grenswaarden. - Alleen in de situatie wanneer lampen op het dak gericht worden treedt een overschrijding van de grenswaarde op. Dit betreft echter een kortstondige overschrijding gedurende enkele seconden en op een klein oppervlakte van de dakconstructie (zie afbeelding 4.9 en 4.10). 4.5

Grasgroeiverlichting (assimilatie)

Op 31 augustus 2022 zijn lichthindermetingen uitgevoerd. Het dak van de ArenA kan zowel geopend als gesloten zijn wanneer de grasgroeiverlichting ingeschakeld is. Vanwege het semi transparante dak kan licht uittreden naar buiten. In de ArenA is de luminantie gemeten van verschillende onderdelen om het risico op lichthinder in te schatten. Vervolgens zijn metingen vanaf het dak van de Oval Tower verricht om een toetsing aan de grenswaarde uit de NSVV richtlijn te verrichten.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 20

4.5.1

Resultaten metingen

Figuur 4.11 en 4.12 overzichtsfoto van de grasgroeiverlichting zoals in de ArenA opgesteld op 31 augustus 2022 (links). In een close-up is zichtbaar dat de lichtintensiteit op het grasveld verschilt (rechts).

Figuur 4.13 en 4.14 De metingen zijn verricht met zowel een geopend dak (links) als gesloten dakconstructie (rechts).

Figuur 4.15 en 4.16 foto van de ArenA met grasgroeiverlichting ingeschakeld vanaf het waarneempunt op het dak van de Oval Tower. Met zowel een geopend dak (links) als gesloten dak (rechts).

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 21

Het dak van de ArenA is zowel in open als gesloten toestand gemeten terwijl de grasgroeiverlichting was ingeschakeld. Vanwege de transparantie van de dakconstructie is het dak een lichtgevend constructiedeel. De resultaten van metingen zijn weergegeven in tabel 4.7. De grenswaarden uit de Richtlijn Lichthinder zijn ook weergegeven in de tabel. Tabel 4.7:

Resultaten grasgroeiverlichting Johan Cruijff ArenA

Meetpositie

Situatie dak

Situatie verlichting

Gemeten luminantie [cd/m2]

Grenswaarde luminantie [cd/m2]

Beoordeling

Binnenzijde in de ArenA* A-C

dak open en gesloten

Verlicht veld

Risico

A-C

dak open en gesloten

Kooiconstructie verlichting (reflectie)

280

2470

480

Beperkt risico

A-C

dak open en gesloten

Tussen lampen op het veld

Beperkt risico

A-C

dak open en gesloten

Staalconstructie

Beperkt risico

A-C

dak open en gesloten

Vast deel dakconstructie

Beperkt risico

A-C

dak gesloten

Bewegend deel dakconstructie

Beperkt risico

Voldoet

Buitenzijde vanaf dak Oval Tower I

dak open

Vast deel dakconstructie

dak open

Beweegbaar deel dakconstructie

Voldoet

dak open

Staalconstructie

Voldoet

dak gesloten

Vast deel dakconstructie

Voldoet

dak gesloten

Beweegbaar deel dakconstructie

Voldoet

* in de ArenA gelden geen grenswaarden aan de luminantie, de metingen zijn verricht om een indicatie te krijgen van het risico op lichthinder.

Figuur 4.17:

Maatgevende zichtlijn (in rood) vanaf het hoogste punt van het gebouw van cluster 3. Het grasveld (blauw gearceerd) is vanaf cluster 3 niet zichtbaar.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 22

4.5.2

Beoordeling grasgroeiverlichting

Uit de toetsing van de grasgroeiverlichting van de ArenA blijkt het volgende: - De grasgroeiverlichting staat naar beneden gericht op een beperkte afstand tot het veld. Desondanks is er sprake van lichtuitstraling naar boven, waardoor de stalen constructiedelen en de dakconstructie worden verlicht. - In de ArenA zijn op de verlichte delen van het veld hoge luminantie-waardes gemeten. Wanneer vanaf cluster 3 direct zicht is op deze verlichte delen van het veld kan sprake zijn van een risico op lichthinder. Uit figuur 4.17 blijkt echter dat vanuit cluster 3 geen sprake is van direct zicht op het grasveld. Daarmee is geen sprake van een risico op lichthinder. - De verlichtingssterkte die bij de dakconstructie waargenomen wordt is dusdanig beperkt dat zowel met een open- als gesloten dakconstructie voldaan wordt aan de grenswaarde van de NSVV richtlijn. Daarmee is het risico op lichthinder ten gevolge van de grasgroeiverlichting beperkt.

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 23

Conclusie

Voor het plangebied Urban Interactive District, kortweg UID, is een lichthinderonderzoek uitgevoerd om te beoordelen of sprake is van lichthinder ter plaatse van de toekomstige woningen in cluster 3 ten gevolge van de verlichtingsinstallaties in de Johan Cruijff ArenA. Daarbij zijn zowel op het dak van de nabijgelegen Oval Tower als in de ArenA metingen verricht en zijn lichthinderberekeningen gemaakt. De metingen en berekeningen zijn gebruikt voor een toetsing van de verschillende verlichtingssituaties aan de grenswaarden uit de algemene richtlijn betreffende lichthinder van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV). Uit het onderzoek blijkt het volgende (zie tabel 5.1 voor de beoordeling): - Bij een gesloten dakconstructie is geen sprake zijn van een overschrijding van de grenswaarden uit de NSVV richtlijn lichthinder, met uitzondering van enkele korte momenten waarop evenementenverlichting op het dak wordt gericht. - Bij een geopende dakconstructie zorgt de maximale verlichtingsstand van de veldverlichting voor een overschrijding van de grenswaarden, zowel overdag als gedurende de nacht. Deze verlichtingsstand wordt echter alleen tijdens wedstrijden ingeschakeld. - Bij een geopende dakconstructie zorgt de werkstand alleen in de nachtperiode voor een overschrijding van de grenswaarden.

De overschrijding wordt veroorzaakt door twee armatuurgroepen die zichtbaar zijn vanaf cluster 3. De werkverlichting valt onder de representatieve bedrijfssituatie en zal zowel in de dagals nachtperiode gebruikt worden. - Bij een geopende dakconstructie en ingeschakelde assimilatieverlichting wordt voldaan aan de grenswaarden. Tabel 5.1:

Beoordeling verlichtingssituaties Johan Cruijff ArenA Beoordeling conform NSVV richtlijn lichthinder1

Type verlichting

Dakconstructie ArenA

Dakconstructie

geopend

Arena gesloten

07:00

23:00

Gebruik verlichting2

07:00

Assimilatieverlichting

Voldoet

Representatieve bedrijfssituatie

Veldverlichting werkstand (10-

Voldoet

Voldoet niet

Voldoet

Representatieve bedrijfssituatie

Voldoet niet

Voldoet

Regelmatige afwijking

50%) Veldverlichting

maximaal

(100%) Evenementenverlichting Voldoet niet Voor een uitgebreide beoordeling wordt verwezen naar hoofdstuk 4. 2 Voor een nadere beschrijving van het gebruik van de verlichting wordt verwezen naar paragraaf 3.2.

Incidentele afwijking

Cauberg Huygen B.V.

De heer ir. M. Spierenburg Adviseur

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022 Pagina 24

Bijlage I

Kalibratiecertificaat Hagner S4

Urban Interactive District te Amsterdam; lichthinderonderzoek Johan Cruijff ArenA

06143-52277-02 14 september 2022

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12323332/1