0. 23062025 Raadsinformatiebrief uitkomsten BOL Noordwest 2025.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan:

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 24 juni 2025 Grond en Ontwikkeling en Ruimtelijke Ordening, Verkeer Steven van Weyenberg Ruimte en Duurzaamheid (bestuurszaken.RD@amsterdam.nl)

Onderwerp

Uitkomsten Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) Noordwest 2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief wil ik u informeren over het Bestuurlijk Overleg Leefomgeving (BOL) 2025, dat plaatsvond op dinsdag 10 juni j.l. Ondanks dat het Kabinet demissionair is, hebben Rijk en regio een aantal afspraken gemaakt over woningbouw, mobiliteit en ruimtelijke ordening. Dat is van groot belang voor Amsterdam en haar inwoners, omdat we bij het realiseren van onze gemeentelijke ambities aanlopen tegen vraagstukken die op regionaal- of Rijksniveau opgelost moeten worden. BO Leefomgeving Het BOL is een jaarlijks overleg waarin Rijk en regio afspraken maken over ruimtelijke vraagstukken. Onder regie van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) vindt een bestuurlijk overleg plaats voor elk van de vijf MIRT-regio’s1: Dit jaar vond het BOL Noordwest – waar Amsterdam onderdeel van uitmaakt – plaats met enkel de demissionaire bewindspersoon van het ministerie van VRO (minister Keijzer). De ministeries van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) en Defensie waren ambtelijk vertegenwoordigd. Met gedeputeerde Rommel van Noord-Holland, gedeputeerde Müller van Flevoland en wethouder Ruijgrok van Haarlemmermeer maakte ik deel uit van de delegatie die namens de twee provincies en de Metropoolregio Amsterdam (MRA) in gesprek ging met de minister. De belangrijkste agendapunten met relevantie voor Amsterdam betroffen: a. b. c. d. e.

1 2

Actualiteiten voorjaarsnota Eerste Ruimtelijke Arrangementen provincies Update NOVEX-gebieden2 Deltaprogramma deelgebied Centraal Holland Voortgang MIRT, inclusief vooruitblik richting BO MIRT 2025

MIRT = Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport NOVEX = Nationale Omgevingsvisie Extra

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 2 van 6

Voor de besluitteksten van het BOL verwijs ik naar de bijgevoegde Kamerbrief van de minister van VRO, waarin de uitkomsten uitgebreider zijn verwoord. Deze is te lezen in de bijlagen, net als de afspraken tussen Rijk en de provincie Noord-Holland binnen het Eerste Ruimtelijk Arrangement: 1. Kamerbrief uitkomsten BOL 2. Afsprakenlijst BOL 3. Ruimtelijk Arrangement provincie Noord-Holland Ad a. Actualiteiten voorjaarsnota Richting minister Keijzer is allereerst waardering uitgesproken voor het besluit van de minister om de huurbevriezing niet door te laten gaan. De woningbouwcorporaties gaven immers zeer indringend aan dat met deze maatregel hun investeringscapaciteit zodanig zou slinken dat alleen al in Amsterdam duizenden woningen minder gebouwd en verduurzaamd konden worden dan afgesproken. Het is goed dat deze maatregel nu van de baan is. Tegelijkertijd heb ik samen met de andere regionale bestuurders het signaal richting de minister afgegeven geschrokken te zijn van de voorjaarsnota3. Wij zijn als regio verantwoordelijk voor bijna 25% van het Bruto Binnenlands Product (BBP) en dragen voor 20% bij aan de nationale woningbouwopgave, maar om het verdienvermogen van deze regio vast te houden en de huidige woningbouwambities te halen zijn structureel middelen nodig voor de fysieke leefomgeving en bereikbaarheid.

Met onvoldoende middelen en het uitblijven van keuzes in de uitvoering zal de woningbouw en ontwikkeling van de regio compleet vastlopen. Voor Amsterdam alleen al raakt dat 60.000 woningen. Dit vraagt realisme in onzekere tijden, om betrouwbare financiële afspraken én meer regie en samenhangende keuzes in de uitvoering. We hebben als regionale bestuurders opgeroepen om meer werk te maken van mogelijkheden tot alternatieve bekostiging en het realistischer toepassen van de MIRT-spelregels bij schaalsprongprojecten. Ook heb ik speciale aandacht gevraagd voor het investeringspakket Zuidasdok, OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer, Derde perron Amsterdam-Zuid, Sluiten Ringlijn en het unieke regionale bod van 1,4 miljard4 vanuit de zeven publiek-private partijen. Over deze bestuurlijke afspraak moeten Rijk en regio snel om de tafel om voortgang te houden op de verstedelijkingsopgave. Ad b. Eerste Ruimtelijke Arrangementen Provincies Provincies ontwikkelen in samenwerking met het Rijk zogeheten Ruimtelijke Arrangementen (RA), waarmee nationaal en provinciaal omgevingsbeleid op elkaar worden afgestemd. Binnen dit RA worden afspraken gemaakt voor het inpassen en uitvoeren van nationale ruimtelijke opgaven op alle relevante gebieden, van water tot defensie. Voor de provincie Flevoland en Noord-Holland werd het eerste RA vastgesteld.

Met name het RA van de provincie Noord-Holland is voor 3 Kamerstuk 36 725 A, nr. 4, Wijziging van de begrotingstaat van het mobiliteitsfonds voor het jaar 2025, 27 mei

2025, link: Wijziging van de begrotingsstaat van het Mobiliteitsfonds voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota) | Tweede Kamer der Staten-Generaal 4

BO MIRT afspraak 2022

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 3 van 6

Amsterdam van belang (zie bijlage 3). Over de volgende thema’s wil het Rijk in gesprek met de provincie Noord-Holland die ook Amsterdam raken: • Het spanningsveld tussen een gezonde leefomgeving met de haven en industrie in het Noordzeekanaalgebied (NZKG) en Schiphol; • De opgaven op het gebied van waterveiligheid, overlast door extreme neerslag, zoetwaterbeschikbaarheid en waterkwaliteit als gevolg van klimaatverandering en toenemende druk op de ruimte; • Ruimtelijke uitdagingen ten aanzien van de (eerder) aangewezen5 grootschalige woningbouwlocaties van nationaal belang als Zuidoost en Nieuw-West (3500+ woningen) en nu ook de gemeente Alkmaar. Uiteraard heb ik hier veelvuldig contact over met de Provincie Noord-Holland en Rijkspartners. Hierbij vraag ik bijvoorbeeld aandacht voor de effecten die ontwikkeling van de haven en industrie hebben op de goederenstromen over de spoorring, wat kan gaan knellen met de ontsluiting van alle verstedelijkingsopgaven. Ad c. NOVEX-gebieden In 2021 heeft de Rijksoverheid gebieden aangewezen waar de ruimtelijke opgaven van overheden zo groot en gestapeld zijn, dat ze vragen om gezamenlijke regie van het Rijk en de regio (waaronder provincies, gemeenten en waterschappen). Deze gebieden worden NOVEX-gebieden genoemd.

Sinds 2022 zijn er zestien NOVEX-gebieden waar de samenhang wordt bevorderd tussen nationaal, regionaal en lokaal ruimtelijk beleid en de uitvoering versneld door te sturen op concrete uitvoeringsafspraken. Dit wordt per NOVEX-gebied uitgewerkt in een Uitvoeringsagenda en een daaraan gekoppelde Regionale Investeringsagenda (RIA). Deze producten bieden een totaaloverzicht van maatregelen die op alle ruimtelijke onderwerpen nodig zijn. Ze zullen een agenderende functie krijgen voor Rijk en regio om samen afspraken te maken over de financiering van projecten en maatregelen. Op het BOL 2025 kwamen voor Amsterdam twee relevante gebieden ter sprake: NOVEX-MRA en NOVEX-NZKG. NOVEX-MRA De NOVEX MRA is het vehikel om als Rijk en regio samen te werken aan een regionaal ontwikkelperspectief en gezamenlijk integraal keuzes te maken ten aanzien van de uitvoering en financiering van verstedelijking. Het ontwikkelperspectief is eerder vastgesteld. Tijdens dit BOL heb ik samen met Rijk en regio de eerste versie van de bijbehorende Uitvoeringsagenda onderschreven, waarin de drie hoofdopgaven – meerkernige ontwikkeling, groenblauwe netwerken en het energiesysteem - van het ontwikkelperspectief MRA zijn uitgewerkt. Afgesproken is in de tweede helft van 2025 een eerste versie van een RIA te presenteren en te bespreken tijdens het BO MIRT van dit najaar.

De RIA is wat mij betreft een essentiële stap om samen te werken en de woningbouw en andere randvoorwaarden vlot te trekken. Ik heb aangegeven dat het nu echt nodig is om tot doorbraken te komen. Financiering van het maatregel

5

https://www.volkshuisvestingnederland.nl/onderwerpen/grootschalige-woningbouwgebieden

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 4 van 6

pakket Westeinderscheg6, dat Amsterdam in samenwerking met regionale partners heeft opgesteld, om de bereikbaarheid en de toegankelijkheid - in combinatie met natuurontwikkeling voor inwoners te verbeteren is een goede eerste stap. Afgesproken is deze aan te merken als pilot waar we samen met het Rijk nader onderzoek doen naar potentiële financiering. De uitkomsten daarvan worden tevens op het BO MIRT besproken. NOVEX-NZKG Eerder is de Uitvoeringsagenda NOVEX-NZKG vastgesteld voor de periode 2025 tot 2029. Hierin is de vertaalslag gemaakt van de overeengekomen koers naar concrete afspraken en projecten: wie doet wat en wanneer. Een groot deel van deze projecten wordt reeds voortvarend opgepakt in de regio. Er wordt momenteel gewerkt aan een RIA. Vooruitlopend hierop hebben we tijdens het BOL als regionale bestuurders met het Rijk een drietal projecten extra onderschreven, te weten: Energiehaven IJmond, Stedelijke Vernieuwing in de IJmond en de Houtrakpolder. Ad d. Deltaprogramma deelgebied Centraal Holland Als Amsterdam doen we al veel om wateroverlast te voorkomen en klimaatbestendiger te worden. Zo weten we waar de risico’s op wateroverlast het grootst zijn, pakken we regenwaterknelpunten aan bij herinrichting van de openbare ruimte en stimuleren we vergroening dan wel het vasthouden van water. Echter, er is op meerdere schaalniveaus actie nodig.

Het versterken van het bovenregionale watersysteem is cruciaal, om de stad nu en in te toekomst beter te beschermen tegen het water. Zo is het bijvoorbeeld nodig om de capaciteit van het bestaande gemaal bij IJmuiden uit te breiden en een tweede gemaal bij Amsterdam-Oost te realiseren. Daarom werkt Amsterdam samen met partners binnen het Deltaprogramma Centraal Holland, dat sinds 2024 onderdeel is geworden van het Nationale Deltaprogramma. Dit programma heeft een heldere opgave: droge voeten en voldoende zoetwater voor vier miljoen mensen in een gebied dat loopt van Utrecht tot het IJsselmeer- en het Noordzeekanaalgebied met toenemende druk op ruimte. Om dat te kunnen garanderen is afgesproken om op het BOL 2026 een ‘Maatregelenpakket Wateroverlast’ te agenderen inclusief een reeks aan specifieke uitgangspunten (die ook in de bijgevoegde Afsprakenlijst BOL te raadplegen zijn) en meer in detail de nut/noodzaak en haalbaarheid van het totale pakket in beeld te brengen. Om zo een basis te leggen voor een toekomstige investeringsbeslissing. Als regionale bestuurders hebben we benadrukt dat de kans dat dit gebied te maken krijgt met wateroverlast groot is. De maatschappelijke ontwrichting en (economische) schade die daar het gevolg van zijn, zijn enorm. De contour van de scopebepaling voor een maatregelenpakket Wateroverlast is nu helder.

Als regio willen we zo snel mogelijk gezamenlijk het maatregelenpakket opstellen. Ad e. Voortgang MIRT Rijksprojecten en -programma’s om de bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting van Nederland te bevorderen staan in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport 6

Een groenstructuur van het IJ, via het Amsterdamse Bos tot aan de Westeinderplassen, Scheggen zijn nagenoeg aaneengesloten groenblauwe gebieden die vanuit MRA-omgeving diep Amsterdam insteken en ook wel ‘groene longen’ van de stad worden genoemd.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 5 van 6

(MIRT). Ook hier stonden een aantal voor Amsterdam relevante onderwerpen op de agenda van het BOL: Afspraak over structurele financiering bereikbaarheidsorganisaties Vanuit de regio is de oproep gedaan om duidelijkheid te geven over de structurele financiering van de bereikbaarheidsorganisaties, waaronder Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB). Binnen dit programma werken we als Amsterdam samen met Rijk, regio en provincies aan bereikbaarheid binnen de MRA. Financiering is van belang voor de continuïteit van deze organisaties en zodat werk aan onderwerpen als spreiden en mijden en de werkgeversaanpak gewaarborgd blijft. De ambitie is om voor het BO MIRT 2025 afspraken te maken over de gezamenlijke meerjarige financiering van de betrokken bereikbaarheidsorganisaties. Samenhang spoorprojecten ruit Amsterdam We hebben namens de regio extra aandacht gevraagd voor OV Schiphol – Amsterdam - Almere Lelystad (SAAL). Doel van project OV SAAL is meer treinen op het bestaande spoor te kunnen laten rijden op de corridor Schiphol Amsterdam Almere en Lelystad. Dit is randvoorwaardelijk voor de effectiviteit van Zuidasdok, de bereikbaarheid van Schiphol en Amsterdam CS en de realisatie van grootschalige woon- en werkopgaven binnen én buiten de MRA.

In totaal gaat het om meer dan 100.000 woningen die er langs deze corridor bijkomen, waarmee OV SAAL enorm belangrijk is voor het realiseren van de plannen vanuit NOVEX-MRA en voor zowel nationale en internationale spoorambities. Een nieuw spoor-beveiligingssysteem (ERTMS7) is noodzakelijk. Ik heb samen met andere regionale bestuurders opgeroepen om OV SAAL in de tweede tranche van het ERTMS-programma te realiseren. Het ministerie van IenW heeft aangegeven deze op het vizier te hebben. Derde perron Amsterdam-Zuid Eind 2023 is de planning- en studiefase van het project Derde Perron gestart. Om de kosten in het verdere ontwerpproces goed te kunnen beheersen, is besloten de kostenraming van het project te herijken om de kostenstijging van het project goed in beeld te krijgen. Uit de herijking blijkt dat de projectscope niet meer te realiseren is binnen het huidige projectbudget, de raming bedraagt € 597 mln. tegen een projectbudget van ca. € 459 mln (beide bedragen zijn inclusief btw en prijspeil 2024). Het grootste deel van de stijging – bijna driekwart – is toe te schrijven aan de excessieve kostenstijgingen van materiaal en arbeid. De planning- en studiefase wordt vooralsnog volgens planning voortgezet. In 2027 zijn voor het vervolg van het project richtinggevende keuzes noodzakelijk waarbij raming en budget in evenwicht gebracht moeten worden.

Amsterdam zit met een vaste bijdrage van €29 mln (prijspeil 2023) in het project. We blijven hierover in gesprek met het Rijk.

7

European Rail Traffic Management System

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 24 juni 2025 Pagina 6 van 6

Vervolg De Tweede Kamer is geïnformeerd over de uitkomsten van het BOL middels de Kamerbrief BOL en Afsprakenlijst BOL (bijlage 1 en 2). Het BO MIRT staat gepland op 5 november 2025. Vanwege het demissionaire kabinet en de verkiezingen die op 29 oktober plaatsvinden, is het nog onzeker of het BO MIRT doorgaat. Hopende u hierbij voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Steven van Weyenberg Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Kamerbrief uitkomsten BOL 2. Afsprakenlijst BOL 3. Ruimtelijk Arrangement provincie Noord-Holland