Uitgangspunten Warmteprogramma 2026

Uitgangspunten warmteprogramma 2026

1 Inleiding In 2030 wil Nederland volgens de Nederlandse

moet voldoen vastgelegd. Het warmteprogramma

klimaatwet 55% minder broeikasgassen uitstoten

beschrijft in ieder geval de aanpak van het isoleren

vergeleken met 1990. En in 2050 moet Nederland

en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving.

klimaatneutraal zijn. De broeikasgassen

Het warmteprogramma moet vóór december 2026

die Nederland in 2050 nog uitstoot, worden

vastgesteld worden door het college.

gecompenseerd met koolstofverwijdering. Hierdoor is

Daar waar een betaalbaar alternatief voor aardgas

er netto geen uitstoot meer.

beschikbaar is/komt kan het warmteprogramma aangeven welke buurten in de komende 10 jaar van het

In het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over het

aardgas gaan en hoe dat gebeurt. De aanwijsbevoegdheid

behalen van deze doelen. Afgesproken is dat Nederland in

zou dan ingezet kunnen worden.

2050 een aardgasvrije gebouwde omgeving wil hebben. In totaal moeten 7 miljoen woningen en 1 miljoen gebouwen

Waarom deze notitie?

van het aardgas af. Dit betekent dat we op een andere

Om het warmteprogramma te kunnen opstellen is het

manier onze woningen en gebouwen moeten verwarmen

noodzakelijke om uitgangspunten te benoemen. De

en dat we op een andere manier moeten koken.

uitgangspunten die in deze notitie worden besproken, worden gebruikt voor het maken van keuzes binnen de

Hoe we dat in Amstelveen gaan doen beschrijven we in het Warmteprogramma. In het Warmteprogramma

warmtetransitie in Amstelveen.

alternatief is, hoe en wanneer de buurten en wijken in

Hoe zijn de uitgangspunten tot stad gekomen?

Amstelveen van het aardgas af gaan.

Aangezien het warmteprogramma een vervolg is

Voor het gemeentelijke vastgoed is de ambitie om deze in

op de transitievisie warmte (2020) zijn we gestart

2035 aardgasvrij te hebben.

met de uitgangpunten die daarin benoemd zijn. De

communiceren we, daar waar er een betaalbaar

Waarom een warmteprogramma?

uitgangspunten zijn vervolgens geactualiseerd naar het beleid van 2025. Ook zijn de resultaten van de participatie

Het warmteprogramma is de opvolger van de in 2020

met inwoners en gesprekken met de stakeholders

vastgestelde Transitievisie Warmte en is een verplicht

verwerkt in de uitgangspunten.

programma onder de Omgevingswet.

Beslissingen voor het aardgasvrij maken van gebouwen

In de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie

zullen worden getoetst aan deze uitgangspunten. Het

(Wgiw)1 zijn de eisen waaraan een warmteprogramma

warmteprogramma zelf wordt vastgesteld door het college.

1 De exacte eisen waar het warmteprogramma moet voldoen en bijvoorbeeld de uitwerking van het begrip betaalbaarheid worden nog

MILIEU CENTRAAL

uitgewerkt in het Besluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Bgiw). Deze treedt naar verwachting op 1 januari 2026 in werking.

2

2. Uitgangspunten De volgende uitgangspunten zijn opgenomen in de

Ook willen we lock-in effecten voorkomen. Een lock-

Transitievisie Warmte van Amstelveen uit 2020 en zullen

in effect treedt bijvoorbeeld op wanneer bewoners

ook bij de ontwikkeling van het warmteprogramma

in een buurt individueel aan de slag gaan met het

worden gehanteerd:

aardgasvrij maken van hun woning, waardoor het niet

a) De toekomstige warmtevoorziening is betaalbaar voor eindgebruikers

meer rendabel is een warmtenet aan te leggen. Het is daarom belangrijk duidelijk te communiceren over de toekomstige warmteopties in de verschillende buurten

Uit de enquêteresultaten blijkt dat veel Amstelveners zich

van Amstelveen en wat inwoners tot dat moment al

zorgen maken over de betaalbaarheid van alternatieve

kunnen ondernemen.

warmteopties. Veel deelnemers geven aan enkel van het aardgas af te willen gaan als er betaalbare alternatieven

Ten slotte houdt toekomstbestendigheid ook in dat er

zijn. Financiële haalbaarheid en duidelijkheid in beleid

geen keuzes worden gemaakt in één buurt die belangrijke

zijn belangrijke aandachtspunten; mensen zijn bang

opties in een andere buurt onmogelijk maken. Het kan

voor hoge kosten en onbetrouwbaar beleid. Daarom is

bijvoorbeeld op korte termijn gunstig zijn om bepaalde

financiële draagdracht een belangrijk uitgangspunt bij het

nieuwbouw op een warmtenet aan te sluiten. Als

opstellen van het warmteprogramma.

daardoor een andere buurt zeer dure maatregelen moet nemen omdat er geen warmte meer beschikbaar is,

Op aangeven van de tweede kamer wordt de definitie van

terwijl er voor de nieuwbouw goede alternatieven zijn, is

het begrip betaalbaarheid vastgelegd in de wet. Bij de

dit niet toekomstbestendig.

ontwikkeling van het warmteprogramma wordt daarvan uitgegaan.

c) CO2-reductie staat voorop Met de transitie naar een aardgasvrije gebouwde

De prijs van aardgas zal de komende jaren steeds

omgeving wordt beoogd bij te dragen aan het behalen van

verder oplopen o.a. door het in werking treden van

nationale CO2-reductiedoelstellingen zoals opgenomen

emissiehandel ETS2, waarmee CO2 uitstoot ook voor

in de Klimaat wet. Daarom staat CO2-reductie centraal

kleinverbruikers belast wordt. Dit betekent dat het

bij het maken van keuzes in de warmtetransitie. Dit kan

aardgasvrij maken van gebouwen niet alleen vraagt

bijvoorbeeld door het energiegebruik terug te dringen

om investeringen, maar op termijn ook besparing in de

door vroegtijdig en vergaand te isoleren. Maar ook

maandelijkse lasten kan betekenen. De opbrengsten

wanneer een buurt aangesloten wordt op een warmtenet

vanuit het ETS2 worden onder andere ingezet om

en daarmee aardgasvrij wordt, is het belangrijk dat

overstap naar aardgasvrije energievoorziening voor

het warmtenet steeds verder verduurzaamd wordt en

iedereen mogelijk te maken d.m.v. verschillende

uiteindelijk gevoed wordt met een CO2-vrije warmtebron.

subsidieregelingen en compensatiefondsen.

b) Onze keuzes zijn toekomstbestendig

Daarnaast besteden we aandacht aan CO2-reductie in buurten die voorlopig nog niet 100% aardgasvrij worden.

Een laatste belangrijk aandachtspunt is dat keuzes die

In deze buurten kan bijvoorbeeld aan de slag worden

worden gemaakt in de warmtetransitie in Amstelveen,

gegaan met het toepassen van isolatiemaatregelen

toekomstbestendig zijn. Dit houdt in dat zogenaamde no-

om energiebesparing en daarmee CO2-besparing te

regretmaatregelen de voorkeur hebben. Het toepassen

realiseren. Dit sluit aan bij de resultaten op Denk Mee

van isolatie is een voorbeeld van een dergelijke maatregel:

Amstelveen. 59% van de deelnemers vindt het een

hiermee wordt energie bespaard, maar de keuze voor een

goed idee om stap voor stap te stoppen met aardgas.

alternatieve warmtevoorziening ligt nog niet vast. Het is

Overigens zijn daarbij wel zorgen over betaalbaarheid,

wel van belang dat de isolatie passend is bij wat de warmte-

beschikbaarheid en betrouwbaarheid van een alternatief.

oplossing wordt. Maximaal isoleren tegen zeer hoge kosten moet afgewogen worden tegen minder vergaande isolatie

Bovendien kan op korte termijn CO2-reductie behaald

en een hogere temperatuur warmte-oplossing.

worden door in buurten die op korte termijn nog niet

3

aardgasvrij worden, hybride oplossingen toe te passen.

Op lange termijn worden maatschappelijke kosten echter

Een hybride warmtepomp, bijvoorbeeld, gebruikt nog wel

uiteindelijk gedragen door alle inwoners van Nederland,

aardgas, maar veel minder dan een traditionele cv-ketel.

bijvoorbeeld via belastingen en vastrechttarieven.

d) De warmteoptie met de laagste kosten voor de maatschappij heeft de voorkeur

Daarom kan het gezien worden als ieders belang om de maatschappelijke kosten laag te houden. Ondanks dat het merendeel van de deelnemers aan Denk

In de WIGW staat dat gemeenten zich bij het in kaart

mee Amstelveen de keuzevrijheid in het kiezen van een

brengen van alternatieve warmteopties richten op de

energieleverancier belangrijk vindt, geeft ruim 41% van

alternatieven met de laagste maatschappelijke kosten.

de deelnemers aan lage maatschappelijke kosten het

Maatschappelijke kosten zijn de totale kosten van alle

belangrijkst te vinden bij het kiezen voor een alternatieve

maatregelen die nodig zijn om ergens (bijvoorbeeld in

warmtevoorziening.

een buurt) over te stappen op een andere manier van betaald. Het zijn kosten over de hele keten: productie,

e) We verbeteren comfort en leefbaarheid

distributie, besparing en consumptie. Maatschappelijke

In de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving

kosten geven dus een beeld van de totale kosten van

streven we naar zo min mogelijk overlast voor inwoners.

de warmtetransitie, zonder de belangen van één partij

Daarom houden we rekening met andere geplande

voorop te stellen.

projecten in de stad. Hiertoe werken we samen met

verwarmen, ongeacht door wie deze kosten worden

partijen als woningcorporaties en netbeheerders. De warmteoptie die in een buurt de laagste

Misschien kunnen de plannen voor het aardgasvrij maken

maatschappelijke kosten heeft, hoeft niet altijd de optie

van een buurt wel worden gecombineerd met gepland

met de laagste kosten voor de eindgebruiker te zijn.

grootschalig onderhoud van een woningcorporatie

Andersom geldt hetzelfde. Onderstaand kader gaat hier

of ingrepen in de openbare ruimte. Op deze manier

verder op in aan de hand van een voorbeeld.

beperken we de overlast én maken we minder kosten. We maken zo veel mogelijk gebruik van zulke

Tekstkader 1 - Voorbeeld: verschil maatschappelijke

meekoppelkansen. Dit is ook een duidelijk wens die

kosten en eindgebruikerskosten

bewoners in Denk mee Amstelveen hebben aangegeven.

Een buurt wordt aangesloten op een

technieken objectief met elkaar worden vergeleken.

warmtenet. De kosten hiervoor bestaan onder andere uit het aanleggen van een

De kosten voor de eindgebruiker zijn slechts deels

warmtenet, het plaatsen van installaties

gerelateerd aan deze maatschappelijke kosten. Een

in de woning om van de warmte gebruik te maken, het

bewoner betaalt enkel de kosten voor installaties en

aanbrengen van eenvoudige isolatie en de kosten voor

woningisolatie, en natuurlijk voor de energierekening.

het gebruik van warmte.

Daarnaast kan een bewoner soms gebruik maken van subsidies waardoor de eindgebruikerskosten lager

Bij maatschappelijke kosten worden al deze kosten bij

worden. Op basis van deze kostenberekening bepaalt

elkaar opgeteld. Er wordt geen rekening gehouden

een woningeigenaar of deze een warmtetechniek kan

met het feit dat de warmteleverancier de kosten

en wil betalen. De totale investering die dit vraagt is

voor het aanleggen uiteindelijk doorrekent naar een

hiermee echter buiten beeld. Eindgebruikerskosten

woningeigenaar: de kosten worden gemaakt, en bij

hangen onder andere af van de op dat moment

wie de kosten terechtkomen is voor deze berekening

aanwezige subsidies en de wijze waarop kosten

niet relevant. Op deze wijze kunnen verschillende

worden doorberekend aan de klant.

4

Overige uitgangspunten/definities

Geothermie

Naast bovenstaande strategische uitgangspunten zijn

Als vervolg op de proefboring naar geothermie bij

voor de uitwerking de onderstaande uitgangspunten/

Ouderkerk aan de Amstel wordt in 2025 een 3D scan

definities gehanteerd:

onderzoek uitgevoerd, zie ook de raadsbrief van 22 april 2025. Dit onderzoek wordt uitgevoerd om te

Isolatie

bepalen waar succesvol een winningsput geslagen zou

In de uitwerking van het warmteprogramma wordt

kunnen kan worden. Amsterdam, Vattenfall en EBN

gekeken naar de isolatiestandaarden die door het Rijk zijn

onderzoeken de ondergrond als onderdeel van de

ontwikkeld. Dit moet nog verder uitgewerkt worden.

samenwerkingsovereenkomst ‘Aardwarmte AmsterdamAmstelveen I’, . Zij hebben de opsporingsvergunning voor

Hybride warmtepompen

dit onderzoek gekregen.

Hybride warmtepompen gebruiken grote delen van het jaar elektra om woningen te verwarmen en besparen zo

Gezien de hoge investeringen die nodig zijn voor

aanzienlijk op het aardgasverbruik. Ze besparen hiermee

geothermie, wordt de potentiële warmte ingezet voor

direct CO2 Hybride warmtepompen zijn daarmee goede

het verduurzamen van het bestaande warmtenet in de

oplossingen, vooral in gebieden waar de definitieve

regio Amsterdam, inclusief Amstelveen. Een bestaande

aardgasvrije warmte-oplossing nog op zich laat wachten.

warmtenet heeft direct afnemers waardoor er een betere

Hybride warmtepompen zijn een tussenoplossing om de

businesscase ontstaat.

periode tot 2050 te overbruggen en al fors te besparen op aardgas.

De hoge investeringen en onzekerheid over de afname maken dat geothermie de komende 10 jaar geen reële

Groen gas

warmtebron is die Amstelveen kan inzetten voor het

Groengas is een duurzaam alternatief, maar door de

verder aardgasvrij maken van de bestaande bebouwing

beperkte beschikbaarheid is het niet geschikt als volledige

buiten het bestaande warmtenet van Eneco.

vervanging voor aardgas, zeker niet voor het verwarmen van alle huizen en gebouwen. In het warmteprogramma

Ook de gemeente Haarlemmermeer bereidt op dit

wordt er voor de periode tot 2035 daarom geen rekening

moment een seismisch onderzoek voor, voor het gebied

gehouden met de beschikbaarheid van groengas.

Greenport regio Aalsmeer. De potentie van dit gebied zal

Waterstof

later duidelijk kunnen worden. Potentiële afnemers voor

Waterstof kan een sleutelrol spelen in sectoren

deze geothermie zal waarschijnlijk in eerste instantie de

waar andere duurzame opties lastig zijn, zoals in

glastuinbouw zijn, eventueel aangevuld met de gebouwde

buitengebieden, historische stadscentra en monumentale

omgeving.

panden. Het kan ook ingezet worden als opslag voor een overschot aan groene stroom. Op korte termijn is

Biomassa

er niet genoeg groene stroom om grootschalig groene

De inzet van Biomassa binnen de bebouwde omgeving

waterstof te produceren. De bestaande groene stroom

is in verband met stankoverlast en de impact op de

is nu al hard nodig voor andere toepassingen. In het

luchtkwaliteit door de uitstoot van fijnstof en NOx niet

warmteprogramma wordt er voor de periode tot 2035

geschikt als alternatief voor aardgas.

geen rekening gehouden met de beschikbaarheid van waterstof voor de gebouwde omgeving.

Individuele biomassa In all-electric buurten bestaat het risico dat huiseigenaren

Temperatuur verlagen in warmtenet

de keuze maken om houtachtige biomassa te gaan

De gemeente werkt toe naar warmtenetten op

gebruiken. Deze oplossing is ongewenst in verband met

middentemperatuur (70°C) of lager. Hierbij wordt

stankoverlast en de impact op de luchtkwaliteit door de

goed gekeken naar de effecten op het noodzakelijk

uitstoot van fijnstof en NOx.

isolatieniveau van woningen. Bij nieuwbouw kijken we of lagere temperaturen haalbaar zijn in relatie tot de warm

Koelen en netimpact

tapwatervraag.

De afweging voor een warmte-infrastructuur moet

5

in samenhang gemaakt worden met de behoefte aan koeling, en met de impact op de infrastructuur voor elektra. Nieuwe ontwikkelingen en innovatie In het warmteprogramma wordt uitgegaan van technieken die nu beschikbaar zijn, maar wordt zoveel mogelijk ruimte gelaten voor ontwikkeling en innovatie. Bewoners initiatieven (nieuw) Bij de uitwerking van het warmteprogramma wordt samenwerkt met bewoners initiatieven.

6