Notitie Uitkomsten septembercirculaire 2022 gemeentefonds en bijstandsgelden 2022-2023

INTERNE NO TITIE Z22-070188 D22-321988 De gemeenteraad Aan Burgemeester en wethouders Via Adam Elzakalai, wethouder financiën Van Betreft

Datum

11 oktober 2022

Kopie

Uitkomsten septembercirculaire 2022 gemeentefonds en bijstandsgelden 2022/2023 0. Inleiding/Samenvatting Deze notitie informeert u over de uitkomsten van de septembercirculaire 20221 en de bekendmaking van de bijstandsbudgetten 2022 (definitief) en 2023 (voorlopig)2. Deze aanvullende informatie is aangekondigd in de Programmabegroting 2023 en kan worden betrokken bij de Raadsbehandeling van de Programmabegroting 2023 op 9 november 2022. De notitie sluit af met voorstellen voor besluitvorming. Samenvatting uitkomsten 1. De septembercirculaire en bekendmaking BUIG-budgetten betekenen “onderaan de streep” een incidenteel voordeel € 23,5 miljoen in 2022-2026, waarvan € 15,5 miljoen het effect van afspraken RIJK/VNG. Dit werd eind juni, na het verschijnen van de meicirculaire, bekend en is via raadsbrief van 27 juni 2022 ter kennis van de raad gebracht. Deze € 15,5 miljoen is ook reeds meegenomen in het financiële plaatje dat is gebruikt bij de opstelling van het Uitvoeringsprogramma 2023 (stand algemene reserve). Verder betreft € 2,3 miljoen de Energietoeslag 2022 (aanvulling van € 800 naar € 1.300). De hiermee samenhangende uitgaven zijn reeds opgenomen in de Tweede Tijdvakrapportage 2022. Aan overige, nieuwe ontwikkelingen resteert dan € 5,7 miljoen, met als grootste en meest verrassende post een summier toegelichte “Eenmalige Rijksbijdrage” in 2026 van € 4,3 miljoen.

Onderstaand overzicht zet dit op een rij.

2. Structureel wijzigt het begrotingsbeeld niet. Het accres 2023 is verhoogd vanwege hogere inflatiecijfers en ook mutaties op verdeelmaatstaven (landelijk en lokaal) leiden tot een positief effect. Deze bedragen worden toegevoegd aan respectievelijk de stelpost nominaal (circa € 2 miljoen, de post fluctueert meerjarig) en de stelpost areaal (€ 0,2 miljoen). Daarbij is ook rekening gehouden met een structureel nadeel op de BUIG/bijstandsbudgetten (€ 0,7 miljoen, zie hierna punt 3); 3. De toekenning van het definitieve BUIG-budget 2022 (bijstandsgelden) en het voorlopige budget 2023 in samenhang met de actuele prognose van de bijstandsuitgaven betekenen een incidenteel nadeel van afgerond € 1,3 miljoen in 2022 en een structureel nadeel van € 0,7 miljoen vanaf 2023. Dit laatste bedrag is in combinatie met de uitkomsten van de septembercirculaire per saldo budgettair neutraal verwerkt.

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2022/09/20/septembercirculaire-gemeentefonds-2022 2 https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/10/01/voorlopige-bijstandsbudgetten-2022-endefinitieve-budgetten-2021-bekend

[NOTITIE uitkomsten septembercirculaire 100/F012/ICT

2022 gemeentefonds en bijstandsgelden 2022-2023]

2 van 2

Pagina

1. Financieel totaaloverzicht met postgewijze toelichting Onderstaand overzicht geeft een recapitulatie van de uitkomsten van deze notitie. Na dit overzicht volgt een postgewijze toelichting. Uitkomsten septembercirculaire 2022

negatief bedrag is vo o rdelig/o verscho t; bedrag x 1.000 euro

2022

2023

2024

2025

2026

A.1. budgettair septembercirculaire 2022 ev.

-5.281

-3.611

-5.942

-7.142

-4.992

1a. meerjarenafspraak Rijk/VNG bevriezing volume-accres 1b. energietoeslag 2022 (van 800 euro naar 1.300 euro) 1c. eenmalige Rijksbijdrage 2026 ("nieuw ravijnjaar 2027") 1d. onderuitputting BCF 2022 1e. Leerlingenvervoer Oekraïne 1f. maatsch.begeleiding inburgering asielzoekers ("regulier") 1g. algemene mutaties accres, uitkeringsfactor, areaal/nominaal, c.a.

-700 -2.305

-2.950

-5.250

-6.450

A. Uitkomsten septembercirculaire

-4.300 -1.376 -100 -112 -688

-661

-692

-692

-692

A.2. taakmutaties

-104

104

0

0

0

2a. toegekende taakmutaties

-114

-234

-174

0

0

10

338

174

0

0

A.3. egalisatiereserve AA (Omgevingswet & WOO)

0

-500

0

0

0

3a. terugvloei middelen Omgevingswet (voorfinanciering)

0

0

0

0

0

3b.inzet voor ongedekte invoeringskosten WOO-proof organisatie

0

-500

0

0

0

A. Effect septembercirculaire B. BUIG-gelden

-5.385 1.275

-4.007 692

-5.942 692

-7.142 692

-4.992 692

C=A+B. TOTAAL EFFECT SEPTEMBERCIRCULAIRE & BUIG WAARVAN: C.1. Structureel C.2. Incidenteel -> ten gunste/laste van algemene reserve totaal

-4.110

-3.315

-5.250

-6.450

-4.300

-4.110 -4.110

0 -3.315 -3.315

0 -5.250 -5.250

0 -6.450 -6.450

0 -4.300 -4.300

2b. aanpassing bijbehorende uitgavenbudgetten

A.1. Budgettair effect septembercirculaire 2022ev Het budgettair effect is te onderscheiden in een structureel effect en een incidenteel effect. Het structurele effect is per saldo nul vanwege verrekeningen met de stelposten nominaal en areaal. Dit staat verder toegelicht bij regel 1g. De overige effecten zijn incidenteel. 1a. meerjarenafspraak Rijk/VNG bevriezing volume-accres 2022-2026 Na de aanbieding aan de raad van de Perspectiefnota 2023 met aanvullende notitie over de uitkomsten van de meicirculaire 2022 gemeentefonds ten behoeve van de raadsvergadering op 13 juli werd bekend, dat Rijk en VNG een akkoord hadden bereikt over het bevriezen van de accressen gemeentefonds 2022-20253. Dit betekent dat de accressen zoals opgenomen in de meicirculaire voor 2023-2025 nog wel worden geactualiseerd voor de loonen prijsontwikkeling, maar dat het resterende deel (de volumecomponent) niet meer wordt aangepast. Dit deel wordt dus niet meer achteraf aangepast aan de werkelijke omvang van de Rijksuitgaven. Daarmee ontstaat meer stabiliteit en zekerheid voor gemeenten op dit onderdeel. Voor 2022 is ook de loon- en prijscompensatie definitief gemaakt op het niveau van de meicirculaire (afgerond 4,5%). Voor latere jaren gebeurt dit steeds via de meicirculaire van het lopende jaar.

3

https://vng.nl/nieuws/akkoord-bevriezen-volume-accres-gemeentefonds-2022-2025

Pagina

3 van 3

De notitie meicirculaire hield rekening met een onderuitputting op de feitelijke Rijksuitgaven en daardoor lagere accressen. Deze “risico-afslag” kan nu vervallen. Dit betekent over de looptijd 2022-2025 een incidenteel voordeel van ruim € 15 miljoen. Dit is via raadsbrief van 27 juni 2022 ter kennis van de raad gebracht met de mededeling dat deze ontwikkeling zou worden betrokken bij de opstelling van het Uitvoeringsprogramma 2023. Dat laatste is ook gebeurd. 1b. energietoeslag 2022 Via de meicirculaire heeft het Rijk middelen toegekend voor de uitkering van een eenmalige energietoeslag van € 800. Dit bedrag is later verhoogd naar € 1.300. Dit leidt tot een aanvullende uitkering aan gemeenten via deze septembercirculaire. Amstelveen ontvangt een aanvulling van € 2,3 miljoen. Met de uitgaven is reeds rekening gehouden in de Tweede Tijdvakrapportage 2022, mochten de werkelijke uitgaven hoger uitkomen dan nu geraamd in de Tweede Tijdvakrapportage, dan komt dat ten laste van het rekeningsaldo. Naar aanleiding van jurisprudentie is aan gemeenten nog een aanvullend bedrag in het vooruitzicht gesteld voor aanvullende uitgaven voor maatwerk via de bijzondere bijstand ten behoeve van studenten. Studenten vallen buiten de doelgroep van de regeling waarvoor de energietoeslag geldt. Macro gaat het om € 35 miljoen, de verdeling over gemeenten is nog niet bekend.

Ook hiervoor zal bij de jaarrekening de balans worden opgemaakt, mogelijk is dan via de decembercirculaire bekend wat de verdeling over gemeenten wordt. 1c. eenmalige Rijksbijdrage 2026 Nieuw en onverwacht in deze circulaire is een eenmalige Rijksbijdrage in 2026. Macro gaat het om € 1 miljard, voor Amstelveen betekent dit een incidenteel voordeel van € 4,3 miljoen in 2026. De begeleidende toelichting in de circulaire is even summier als het bedrag groot is: “….Het Rijk werkt met gemeenten en provincies door aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet voor gemeenten eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar….” (einde citaat). De toelichting verwijst naar een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026, die nog in bewerking is. Deze eenmalige bijdrage is echter niet vanaf 2026 maar uitsluitend in 2026 van toepassing. En daar wringt de schoen. In de meicirculaire is namelijk, vooruitlopend op de uitwerking van de nieuwe systematiek al een forse structurele verlaging doorgevoerd in het accres 2026 ten opzichte van 2025. Samen met het op dat moment weer structureel in volle omvang opnemen van de opschalingskorting zorgde dat per 2026 voor een grote structurele terugval, in het spraakgebruik bekend als “het ravijnjaar”.

De nu opgenomen eenmalige Rijksbijdrage duwt het ravijn een jaar naar achteren, want dan vervalt deze € 4,3 miljoen weer. Het Rijk “wint” hiermee een jaar, waardoor het nieuwe ravijnjaar 2027 precies buiten de horizon van de voorgeschreven gemeentelijke meerjarenbegroting valt (laatste jaar: 2026). Ten principale verandert dit niets aan de wettelijke vereiste voor gemeenten om een structureel sluitende begroting te hebben. Tegelijkertijd ontbreekt een bevredigend structureel perspectief, is er in structureel opzicht weinig houvast en grote onzekerheid. De discussie over de opschalingskorting loopt nog, de bekostiging Jeugd en de invoering van het nieuwe verdeelmodel kennen nog een open eind. Dit naast de grote macro-economische onzekerheden (inflatie, energie, arbeidsmarkt). De consistente Amstelveense lijn van de afgelopen jaren ongewijzigd: We doen wat nodig is en houden in ieder geval de begroting voor het lopende en komende jaar op orde waarbij we in afwachting van meer duidelijkheid vooralsnog voor een deel van de opgave onze reserve inzetten, teneinde zonodig fundamentelere afwegingen (ombuigingen en/of lastenverzwaring) pas te hoeven maken als we ook beter weten “waarvoor we aan de lat staan”.

Pagina

4 van 4

1d. onderuitputting BCF 2022 De septembercirculaire bevat een toevoeging aan het gemeentefonds van € 321 miljoen (incidenteel 2022) op basis van een verwachte onderuitputting van het BCF over 2022. Voor Amstelveen betekent dit een incidenteel voordeel van afgerond € 1,4 miljoen. Gemeenten kunnen hun betaalde BTW (met inachtneming van de nodige nuanceringen) declareren bij het BCF. In het kader van het Regeerakkoord Rutte II was het voornemen om dit fonds af te schaffen. In nader overleg met de VNG is hiervan afgezien, maar is wel het budgettaire risico afgewenteld op de gemeenten. Als gemeenten in totaliteit meer declareren dan beschikbaar in het BCF, dan wordt dit bedrag gekort op het gemeentefonds. Als gemeenten minder declareren komt het niet benutte deel van het fonds (onderuitputting) ten gunste van het gemeentefonds. Dit wordt na afloop van het jaar afgerekend op basis van de werkelijke resultaten (meicirculaire 2023). Amstelveen had als bestendige gedragslijn om de jaarlijkse afrekening van het BCF te verwerken op het moment van de definitieve nacalculatie (jaarlijks achteraf). Dat liep op die manier gelijk op met de nacalculatie van de accressen op basis van werkelijke Rijksuitgaven (“samen trap op en trap af”). Gelijktijdige verwerking van beide nacalculaties geeft een dempend effect op de schommelingen.

Sinds sprake is van vaste afspraken over het volume-accres volgen we de circulaire en valt nu incidenteel in 2022 een bedrag vrij. 1e & 1f. leerlingenvervoer Oekraïne en maatschappelijke begeleiding Twee relatief geringe posten zijn goed voor een incidenteel voordeel van € 0,2 miljoen. Dit betreft in de eerste plaats een vergoeding voor kosten leerlingenvervoer Oekraïne. De desbetreffende kosten zijn ten laste van het Lokaal Werkbudget Oekraïne gebracht, de vergoeding kan nu terugvloeien naar de algemene reserve. In de tweede plaats ontvangen gemeenten jaarlijks een budget voor de inburgering van asielzoekers. Dit is een vast bedrag per persoon. Het aantal personen waarvoor een vergoeding wordt toegekend wordt achteraf op basis van nacalculatie definitief vastgesteld (peildatum 1 januari 2022). De afrekening over 2022 komt uit op € 232.000. Dit betekent een incidenteel voordeel van € 112.000 ten opzichte van de structurele begrotingsraming ad. € 120.000. Vorig jaar was sprake van een incidenteel nadeel van € 39.000.4 ad. 1g: algemene mutaties accres, uitkeringsfactor, areaal/nominaal, c.a. Deze paragraaf behandelt de meerjarige accresontwikkeling in samenhang met de nominale ontwikkeling en overige algemene mutaties die met elkaar “de lengte of de breedte”, c.q. de groei/krimp van de speelruimte van de algemene uitkering bepalen.

specificatie algemene mutaties accres, uitkeringsbasis, areaal, c.a.

negatief bedrag is vo o rdelig/o verscho t; bedrag x 1.000 euro

2022 1g-1) mutaties/afrekeningen oude jaren (2020/2021) 1g-2) IPS-regeling (indiv.plaatsing en steun) 1g-3) Uitvoeringskosten SVB tbv PGB (trekkingsrechten) * inzet reservering meicirculaire 2022 1g-4) uitkeringsbasis/areaal, c.a. * reservering via stelpost areaal 1g-5) nominale bijstelling accres * reservering via stelpost nominaal Totaal

4

2023

2024

2025

2026

-733

31 118 -118 -902 210 -1.800 1.800

118 -118 -902 210 -2.205 2.205

118 -118 -902 210 -2.475 2.475

118 -118 -902 210 -2.745 2.745

-688

-661

-692

-692

-692

45

De hier opgenomen mutatie betreft de reguliere uitvoering van de Wet inburgering. Daarnaast is sprake van incidentele extra middelen voor inburgering vanwege het recente Asielakkoord inzake de verhoogde instroom. Dit komt apart aan de orde in paragraaf A.2 van deze notitie.

Pagina

5 van 5

1g-1/2) oude jaren & IPS-regeling Aanpassingen op verdeelmaatstaven in oude uitkeringsjaren door actuelere CBS-statistieken zorgen deze keer voor een beperkte mutatie van € 45.000 positief. Daarnaast vindt een algemene uitname uit het gemeentefonds plaats, waarmee gemeenten voor 50% bijdragen aan de landelijke Subsidieregeling vergoeding Individuele plaatsing en steun (IPS). Dit budget is bestemd voor de inzet op de re-integratie van mensen met een ernstige psychische aandoening of een zogenoemde common mental disorder via een subsidieregeling. Voor Amstelveen gaat het om een incidentele verlaging van de algemene uitkering met€ 31.000. 1f-3) Uitvoeringskosten SVB tbv PGB (trekkingsrechten) Ter dekking van de uitvoeringskosten bij de SVB voor pgb trekkingsrechten wordt een bedrag uit het gemeentefonds genomen op basis van de nieuwe SVB-begroting. Tot dusver gebeurde dit jaarlijks eenmalig, met ingang van deze circulaire wordt de uitname structureel met een periodiek evaluatie van de hoogte van het bedrag. De eerstkomende evaluatie vindt plaats per 2026. Voor deze uitname was bij de meicirculaire een reservering opgenomen die nu vrijvalt. 1g-4) uitkeringsbasis/maatstaven & stelpost areaal Samen met het accres worden ook overige algemene mutaties verwerkt, zoals de ontwikkeling van de uitkeringsbasis in samenhang met volumemutaties op maatstaven, landelijk en lokaal.

In 2022 is sprake van een incidenteel voordeel van afgerond € 0,7 miljoen als resultaat van een groot aantal uiteenlopende mutaties in lokale aantallen en in landelijke statistieken. De doorwerking naar 2023 is dit jaar gering, omdat vanaf 2023 een geheelnieuw verdeelmodel geldt met andere maatstaven en een “nieuwe” uitkeringsbasis/uitkeringsfactor. Op de maatstaven die in 2023 gelden is sprake van een voordeel van afgerond € 0,9 miljoen5. Zoals hierna onder B. “Bijstandsbudgetten/bijstandsgelden” nader wordt toegelicht leiden de nieuwste cijfers voor de bijstandsgelden tot een structureel nadeel van € 0,7 miljoen. Dat betekent per saldo aan het eind van deze notitie een structureel voordeel van € 0,2 miljoen, dat in deze uitwerking is toegevoegd aan de stelpost areaal. Deze stelpost heeft twee functies: het opvangen van schommelingen in effecten van de aanpassing van maatstaven en het vervolgens reserveren van de per saldo beschikbare ruimte voor brede, integrale afweging/inzet via de Perspectiefnota. De stelposten areaal en nominaal vormen twee belangrijke stabilisatoren in het meerjarig, trendmatig begrotingsbeleid. 1g-5) nominale bijstelling accres & stelpost nominaal De septembercirculaire bevat geactualiseerde aannames voor de loon- en prijsontwikkeling op basis van de Macro Economische Verkenningen (MEV, september 2022).

De vorige aannames waren nog gebaseerd op het Centraal Economisch Plan (CEP, maart 2022). De gemeentelijke nominale grondslagen actualiseren we in samenhang met de gemeentefondscirculaires. Dit is uitvoeriger uitgelegd in de Perspectiefnota (paragraaf 2.6.3)6.

5

Dit resultaat is na verwerking van een correctie van -/-€0,7mln. op basis een nagekomen bericht van het Ministerie van BZK (mail 5okt22), dat de septembercirculaire een technisch fout bevat. Formele aanpassing volgt in de decembercirculaire, maar voor een actueel beeld is dit al wel in deze notitie meegenomen; 6

Voor goede orde: Er is geen permanente, directe 1-op-1-relatie waardoor gemeenten hun nominale kosten automatisch via het gemeentefonds gecompenseerd krijgen. Denk aan de volgende verschillen: (1) Rijk en gemeenten kennen eigen cao’s die ongelijktijdig verlopen en ook qua uitkomsten verschillen. (2) De Rijksbegroting kent verschillende indexen die niet parallel lopen met de gemeentelijke huishouding. (3) Het is wisselend en onduidelijk hoe/wanneer nominale ontwikkelingen zich exact vertalen in de uitzetting van departementsbegrotingen, c.q. Rijksuitgaven. (4) Onderdeel van de accressen is ook de volume ontwikkeling, denk aan zorguitgaven.

Pagina

6 van 6

Concreet bevat de septembercirculaire een aanvullend nominaal accres met ingang van 2023, dat voor Amstelveen neerkomt op € 1,8 miljoen. Meerjarig loopt dit op naar € 2,5 miljoen als gevolg van de grotere omvang van het gemeentefonds in latere jaren. Net buiten de horizon van de meerjarenraming, in 2027 gaat dit bedrag weer omlaag. Dat versterkt het eerder genoemde ravijneffect in 2027. De toename wordt veroorzaakt doordat de verwerkte prijsontwikkeling afgerond is verhoogd van afgerond 2,5% naar 6%. Dit extra bedrag wordt toegevoegd aan de stelpost nominaal en betrokken bij de actualisering van de nominale grondslagen 2023ev in het traject richting Perspectiefnota 2024. A.2. Taakmutaties De septembercirculaire bevat slechts een zeer beperkt aantal nieuwe toevoegingen en onttrekkingen in verband met specifieke maatregelen (taakmutaties). De algemene beleidslijn is, dat het in deze gevallen gaat om wijzigingen in taken/werkzaamheden en dat er een directe relatie is met samenhangende uitgavenbudgetten waarmee verrekening plaatsvindt. Afhankelijk van de aard en omvang van de maatregel kan nadere besluitvorming plaatsvinden aan de hand van aparte advisering.

Ad. a) Asiel (inburgering) In het bestuurlijk akkoord met betrekking tot de opvang van asielzoekers op 26 augustus jl. is afgesproken dat het kabinet voldoende financiële middelen beschikbaar stelt voor integratie. Als gevolg van een hogere instroom van inburgeraars is afgesproken het budget voor de inburgering voor de jaren 2022, 2023 en 2024 op te hogen met respectievelijk € 20, 40 en 30 miljoen. Voor Amstelveen betekent dit een inkomstenreeks van respectievelijk € 104.000 in 2022, € 234.000 in 2023 en € 174.000 in 2024. Het bedrag voor 2022 wordt aan de uitgavenkant in 2023 opgenomen (totaal uitgavenbedrag 2023 daarmee € 338.000). Per saldo is dit een neutrale fasering die inkomsten- en uitgavenritme reëel raamt. Ad b) SW-bedrijven (covid-19) Het kabinet stelt € 10 miljoen beschikbaar voor het opvangen van de exploitatietekorten van de Sociale Werkbedrijven als gevolg van de coronapandemie in de periode van 1 januari tot 1 april 2022. Tegenover deze inkomst staat een bijdrage aan AM-Match.

Pagina

7 van 7

A.3. Egalisatiereserve AA (Omgevingswet en WOO) Op dit moment spelen twee omvangrijke implementatietrajecten voor nieuwe wetgeving: (1) het traject Omgevingsweg/Wet Kwaliteitsborging Bouw en (2) het traject Wet Open Overheid (WWO). Dit vraagt qua financiële inkadering specifieke aandacht: (a) De implementatievergoedingen die het Rijk geeft en de kosten die hiervoor gemaakt moeten worden lopen niet in de pas, niet in omvang en niet in de tijd én (b) De organisatie AA bedient twee gemeentebesturen, elk met een eigen begroting en een eigen algemene uitkering; In het kader van de vernieuwde samenwerkingsafspraken AA is onder meer een egalisatiefonds AA ingesteld, waarin Aalsmeer en Amstelveen beide een bedrag hebben gedoteerd. Het egalisatiefonds AA beoogt flexibiliteit en budgettaire rust te bieden in de samenwerking, door hieruit incidenteel gezamenlijke extra uitgaven te bekostigen. Beide gemeentebesturen hoeven in dat geval niet ieder eigen dekking te zoeken voor gedeelde uitgaven. Het Uitvoeringsprogramma 2023 bevat voor 2023 een eenmalig bedrag voor implementatiekosten voorbereiding Omgevingswet met als dekking de egalisatiereserve AA. De septembercirculaire bevat een eenmalige toekenning in 2022 van een bijdrage voor deze invoeringskosten. Deze kan terugvloeien naar de egalisatiereserve AA. Tegelijkertijd dient zich de implementatie van de WOO aan.

Deze wet is op 1 mei 2022 in werking getreden. Ofschoon slechts één letter verschil met de Wob is de impact hiervan enorm. De wetgever geeft overheden acht jaar de tijd om de wet volledig te implementeren, tijd die onder andere nodig is om een grote transitie in onze informatiehuishouding door te voeren ten behoeve van de wettelijk bepaalde en maatschappelijk zeer gewenste bestuurlijke transparantie. Het Rijk geeft voor de implementatie van de WOO slechts een beperkte vergoeding voor juridische capaciteit ten behoeve van de implementatie in enge zin. Alle overige kosten die hierachter wegkomen vergoedt het Rijk niet, omdat de stelling luidt dat deze aan het eind van de rit zichzelf terugbetalen, en/of dat het gaat om zaken die gemeenten al zouden moeten doen. Dat laat onverlet dat die kosten nu wel gemaakt moeten worden en dat het terugverdieneffect ongewis is. De organisatie AA heeft inmiddels een programmaplan uitgewerkt om beide gemeenten WOO-proof te maken, waarbij de kernorganisatie Aalsmeer in dit traject wordt meegenomen. Het Uitvoeringsprogramma 2023 bevat hiervoor een eenmalig bedrag van € 500.000. Daarnaast worden de kosten voor 2022 nu geraamd op € 70.000. Het voorstel is, om deze kosten te dekken uit de egalisatiereserve AA.

Dat past bij het doel van deze reserve, en na terugvloeien van de Rijksbijdragen voor de implementatie Omgevingswet biedt deze reserve daarvoor ook voldoende slagkracht. Onderstaand overzicht zet dit op een rij.

Pagina

8 van 8

B. Bijstandsbudgetten / BUIG-gelden Het Ministerie van SZW heeft 30 september 2022 opgaven verstrekt voor de bijstandsgelden 2022/2023. Dit betreft het definitieve budget 2022 en het voorlopige budget 2023. Deze gelden worden aangeduid als BUIG-gelden (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorziening Gemeenten). Het gaat om een budget dat gemeenten ontvangen voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen. Als gemeenten meer of minder uitgeven aan bijstandsuitkeringen blijft dit voor rekening van de gemeente. Het macrobudget wordt vastgesteld met rekenregels van het CPB voor de prognose van het totale verwachte bijstandsvolume als afgeleide van de economische ontwikkeling en de ontwikkeling van de werkloosheid, rekening houdend met eventuele gevolgen van specifiek Rijksbeleid dat van invloed is op het bijstandsvolume. Dit budget wordt voor het grootste deel bepaald via een objectief verdeelmodel. Met ingang van 2022 is een apart deelbudget Loonkostensubsidie gevormd, dat wordt verdeeld op basis van de historische (werkelijke) uitgaven van gemeenten op dit onderdeel in het voorafgaande jaar (t-1)7. Dit als beoogde prikkel om dit instrument in te zetten. Het BUIG- budget gaat alleen over de uitkeringsgelden. De bekostiging van de ambtelijke uitvoeringskosten wordt geacht plaats te vinden via de algemene uitkering gemeentefonds.

Het totale macrobudget voor de BUIG-gelden bedraagt afgerond € 6 miljard, waarvan in 2023 afgerond € 0,4 miljard deelbudget Loonkostensubsidie. 1. definitief budget 2022 Het Amstelveense BUIG-budget 2022 is definitief vastgesteld op € 21,5 miljoen. Dit is € 0,2 miljoen minder dan het voor de zomer bekend gemaakte nader voorlopige budget ad. € 21,7 miljoen. In onze begroting hielden we juist rekening met een verwachte verhoging van het budget met € 0,85 miljoen vanwege nog toe te kennen compensatie voor de loonen prijsontwikkeling (LPO). Dit betekent aan de inkomstenkant een nadeel van afgerond € 1,05 miljoen. De helft hiervan wordt verklaard doordat de werkelijke LPO lager uitkomt dan de gemaakte inschatting, de andere helft betreft een nieuwe bijstelling van de conjuncturele ontwikkeling (doorwerking lagere werkloosheid en minder beroep op de Bbz). Aan de uitgavenkant komt de landelijke verwerkte volumedaling (conjunctuur) niet terug in de Amstelveense cijfers. Dit is gelet op het a-typische Amstelveense uitkeringsbestand ook niet verwonderlijk (we kennen een relatief zeer klein en daardoor relatief “vaster” uitkeringenbestand). De actuele prognose van de eigen uitgavenontwikkeling leidt tot een geringe opwaartse bijstelling van € 0,2 miljoen van € 17,0 miljoen naar € 17,2 miljoen (afwijking van afgerond 1,4%).

Per saldo is daarmee sprake van een incidenteel nadeel 2022 van € 1,3 miljoen (lagere inkomsten € 1,05 miljoen en hogere uitgaven € 0,25 miljoen). 2. voorlopig budget 2023 Voor 2023 is nu een eerste voorlopige opgave verstrekt. Het macrobudget 2023 is vrijwel gelijk aan het definitieve budget 2022 (€ 6,8 miljoen lager op een totaal van € 6 miljard). Binnen het per saldo gelijkblijvende budget macrobudget zijn wel een paar te onderscheiden mutaties zichtbaar:  Een volumedaling door de conjuncturele ontwikkeling (incl. IOAW/Bbz);  Een groei van het LKS-budget;  Een groei vanwege overig rijksbeleid (o.a. hogere instroom door afbouw Wajong/WSW)

7

Bij de voorlopige toekenning wordt in eerste instantie uitgegaan van de gegevens (t-2), bij de nader voorlopige vaststelling vindt definitieve vaststelling plaats op basis van (t-1).

Pagina

9 van 9

Aan de inkomstenkant neemt voor Amstelveen het BUIG-budget wel toe met € 0,3 miljoen van € 21,5 miljoen (zie boven) naar € 21,8 miljoen. Dit komt door een positief herverdeeleffect als gevolg van het actualiseren van de gehanteerde maatstaven in het objectief verdeelmodel. Dat gebeurt één keer per jaar bij de toekenning van het voorlopig budget. Daarna wijzigt dit niet meer voor het desbetreffende jaar en wordt alleen de omvang van het macrobudget nog aangepast. Aan de uitgavenkant komt een actuele prognose van de verwachte uitgaven 2023 uit op een verlaging van € 0,3 miljoen ten opzichte van 2022 van € 17,2 miljoen naar € 16,9 miljoen. In de loop van 2022 ligt het uitgavenvolume in de tweede helft van het jaar iets lager dan in de eerste helft. De hogere uitgaven in de eerste helft van 2022 werden grotendeels veroorzaakt door extra uitgaven op het gebied van de Bbz. Naar aanleiding van het stopzetten van de Tozo was de Bbz in het laatste kwartaal van 2021 en het eerste kwartaal van 2022 gemakkelijker toegankelijk vergeleken met de reguliere Bbz. Dat lagere niveau in de tweede helft van 2022 is nu aangehouden voor 2023, waarbij aanvullend rekening is gehouden met een (beperkte) aanvullende instroom door de afbouw Wajong/WSW.

Het structureel nadeel per 2023 bedraagt aldus € 0,7 miljoen, te specificeren als volgt: Nadeel 2022 1,3 N miljoen Herverdeelvoordeel 2023 0,3 -/- V Lagere uitgaven 2023 0,3 -/- V Per saldo structureel 2023ev 0,7 N === Deze voorlopige toekenning 2023 is net als andere jaren nog prijspeil 2022. De LPO-correctie voor 2023 volgt pas in het najaar. Daartoe rekent het Rijk ook de compensatie voor de verhoging van het wettelijk minimumloon per 1jan23. Het effect van deze maatregel voor de bijstandsuitkeringen (die ook stijgen) is dus nog niet in het voorlopig budget 2023 meegenomen. Nu wordt een forse voorfinanciering gevraagd van gemeenten. Voor Amstelveen is dit een effect in de orde van € 2 miljoen. 2. Overige onderwerpen 2.1. Grote openstaande dossiers In algemene zin blijft een rode draad, dat er de eerste jaren incidenteel extra geld komt, maar dat een structureel perspectief voor gezonde financiële verhoudingen vooralsnog ontbreekt.

Dossiers die daarin een rol spelen zijn in ieder geval:  de bekostiging van het sociaal domein: het tekort Jeugd, het abonnementstarief Wmo, de autonome groei van de zorgvraag, de decentralisatie Beschermd Wonen;  de bekostiging van het Klimaatakkoord (zie ook hieronder);  de bekostiging van de invoering en uitvoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw;  de verdere invoering van het nieuwe verdeelstelsel voor het gemeentefonds in samenhang met de daarop betrekking hebbende onderzoeksagenda (zie ook hieronder);  de invoering van een nieuwe financieringssystematiek voor (de omvang van) het gemeentefonds met ingang van 2026;  een mogelijke uitbreiding van het gemeentelijk belastinggebied.

Pagina

10 van 10

2.2. Klimaat en Energie In 2022 hebben gemeenten een bedrag ontvangen voor hun bijdrage aan de uitvoering van het Klimaatakkoord. Het Regeerakkoord heeft ook meerjarig, tot en met 2030, middelen gereserveerd voor de uitvoeringskosten van gemeenten8. Over de toekenning daarvan vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere de VNG, het IPO en het Rijk. 2.3. Onderzoeksagenda verdeelmodel gemeentefonds Met ingang van 1 januari 2023 is sprake van de invoering van een nieuwe verdeling van de algemene uitkering. Amstelveen is in dit nieuwe model een voordeelgemeente. De doorvoering van de herverdeeleffecten in het nieuwe model is echter sterk afgetopt en gefaseerd, vooralsnog vinden drie stapjes plaats in de jaren 2023, 2024 en 2026. Bij onverkorte doorvoering op basis van de cijfers 2023 zou het Amstelveense voordeel € 8,6 miljoen bedragen. Met de (rigoureuze) aftopping beperkt het voordeel zich vooralsnog tot € 3,2 miljoen per 2026. Tegelijkertijd is een onderzoeksagenda opgesteld om te bezien of het nieuwe model op onderdelen aanpassing behoeft. Elementen die nader worden onderzocht zijn onder andere Financiële draagkracht van gemeenten, overige eigen inkomsten en de maatstaf eenpersoonshuishoudens. Daarmee is sprake van een grote mate van onzekerheid op een bepalend onderdeel van het structurele Amstelveense begrotingsperspectief. 4. Voorgestelde besluitvorming 1.

In te stemmen met de notitie inzake de uitkomsten van de septembercirculaire 2022 en de bijstandsgelden 2022/2023 en deze notitie aan te bieden aan de gemeenteraad om te betrekken bij de behandeling van de Programmabegroting 2023. 2. De gemeenteraad aan te bieden, een naar aanleiding van de septembercirculaire/bijstandsgelden aangepast raadsvoorstel “Begroting 2023 en Uitvoeringsprogramma 2023” met bijbehorend concept-raadsbesluit met daarin het volgende toegevoegde (voorgesteld) besluit nummer III.: III. Ten aanzien van de notitie septembercirculaire 2022 en de bijstandsgelden 2022/2023 instemmen met verwerking van de volgende uitkomsten en hiervoor de begrotingen 2022 en 2023 te wijzigen: a) incidenteel ten gunste van de algemene reserve (begrotingssaldo) € 4.110.000 in 2022, € 3.315.000 in 2023, € 5.250.000 in 2024 en € 6.450.000 in 2025 en € 4.300.000 in 2026 conform regel C.2. in het financieel totaaloverzicht in de aangeboden notitie; b) ten gunste van de stelpost nominaal € 1.800.000 in 2023, oplopend naar € 2.205.000 in 2024, € 2.475.000 in 2025 en € 2.745.000 in 2026 (structureel) conform de specificatie van post 1g in de aangeboden notitie; c) ten gunste van de stelpost areaal € 210.000 met ingang van 2023 (structureel); d) vrijval van de stelpost uitvoeringskosten SVG t.b.v.

PGB € 118.000 met ingang van 2023 (structureel) conform de specificatie van post 1g in de notitie; e) het opnemen van de volgende posten in samenhang met specifieke taakmutaties binnen de algemene uitkering conform de specificatie van onderdeel A.2 in de aangeboden notitie: e1) verhoging bijdrage AM-Match incidenteel 2022 met € 10.000; e2) toekenning budget Asiel (inburgering) ter uitvoering afspraken Bestuurlijk Asielakkoord augustus 2022 ad. incidenteel € 338.000 in 2023 en € 174.000 in 2024; 8

Het Rijk heeft in het Regeerakkoord een groot bedrag gereserveerd in een Klimaatfonds voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. Dit fonds valt buiten de accressystematiek Gemeentefonds (telt niet mee in “samen-trap-op”), zodat het Rijk vanuit dit fonds apart middelen toekent voor gemeentelijke uitvoeringskosten.

Pagina

11 van 11

f) conform de specificatie van onderdeel A.3 in de aangeboden notitie: f1) dotaties aan de egalisatiereserve AA van € 980.000 in 2022 en € 56.000 in 2023 tot en met 2026 (incidenteel), waarvan uit bijdragen Aalsmeer € 295.000 in 2022 en € 17.000 in 2023 tot en met 2026 vanwege terugvloei voorgefinancierde Rijkscompensatie implementatie Omgevingswet/Wet Kwaliteitsborging Bouw; f2) onttrekkingen aan de egalisatiereserve AA van € 70.000 in 2022 en € 500.000 in 2023 ten behoeve van implementatie Wet Open Overheid (WOO). g) conform de specificatie van onderdeel B van de aangeboden notitie: g1) een verlaging van de geraamde uitkering BUIG 2022 met € 1.040.000 en een verhoging van geraamde bijstandsuitgaven 2022 met € 235.000; g2) ten opzichte van de nieuwe ramingen 2022 in 2023 een structurele verhoging van de uitkering BUIG met € 287.000 en een structurele verlaging van de bijstandsuitgaven met € 296.000.