Leidraad Duurzaam Bouwen en gebiedsontwikkelen

Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen Afwegingskader integrale duurzaamheid

Amstelveen, November 2021

Programma 1. Onze gezamenlijke opgave: een duurzame stad 2. Overzicht van wettelijke kaders 3. Afwegingskader integrale duurzaamheid 4. Voorstel voor implementatie

Gezamenlijke opgave: een duurzame stad Gezamenlijke opgave: een duurzame stad

Duurzaam en toekomstbestendig ontwikkelen De regio staat voor een enorme opgave om: § Meer woningen te bouwen § Minder CO2 uitstoot te bewerkstelligen

Daarom heeft de gemeenteraad eind 2020 diverse moties aangenomen om duurzaam en toekomstbestendig ontwikkelen te stimuleren.

CO2 Meer woningen

Minder CO2 uitstoot

Duurzaam & toekomstbestendig ontwikkelen

Voortbordurend op ervaringen vanuit o.a.: § Duurzaam Bouwen in project Middenwaard § Citydeal elektrische deelmobiliteit

Moties Groen-norm, Houtbouw, Klimaatadaptief, etc.

Wat verstaan wij onder duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen (DuBo) is een manier van bouwen waarbij:

§ Het milieu zo min mogelijk wordt belast, o zowel bij het ontwerp, als tijdens bouw, verbouw, renovatie of sloop, o alsook in de gebruiksfase; § Een optimale woonkwaliteit wordt gerealiseerd; § Het gebouw en de openbare ruimte een lange levensduur hebben.

Welke thema’s vallen onder DuBo? Amstelveen heeft ambities op vijf thema’s: § energie § circulair bouwen § klimaatadaptief § groen & ecologie § mobiliteit Duurzaam ontwikkelen

Deze thema’s zijn tot stand gekomen op basis van doelstellingen, wetten, beleid en wensen van de raad.

Vijf thema’s duurzaam en toekomstbestendig bouwen

Waarom een integraal afwegingskader? 1. Samenbrengen van regelgeving, beleid en beleidsregels, en nieuwe wensen op gebied van duurzaamheid in één document.

2. Concretiseren van meetindicatoren.

Wetten & regels Overheid

Beleid

3. Ondersteunen van zowel de organisatie als ontwikkelaars bij het vormgeven van duurzaamheidsambities.

4. Invulling geven aan gestelde moties en meetbaar vast te leggen in omgevingswet en verstrekking bouwvergunningen.

Ambities

Ontwikkelaars

Meetbare duurzame ontwikkelingen

Overzicht van wettelijke kaders en ambities

“Iedereen haalt altijd alles erbij” - Deelnemer werkgroep duurzaam bouwen

Beleidsstukken per thema Zie bijlage voor links naar de genoemde documenten

Energie

Circulair Bouwen

Landelijk beleid • Wet energietransitie • Bouwbesluit 2012 • Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)

Landelijk beleid • NL Circulair in 2050 • Bouwbesluit 2012 • MRA GreenDeal Houtbouw • Het Nieuwe Normaal 0.2

Landelijk beleid • Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

Landelijk beleid • Natuurinclusief bouwen Amsterdam/Den Haag • Gedragscode soortenbescherming

Landelijk beleid • Green Deal ZES • Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Transitievisie Warmte • Visie op zonne-energie • Motie groene daken

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Motie modulair bouwen • Motie Houtbouw • Motie Integraal Huisvestingsplan

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Actieplan Klimaatadaptatie • Motie groene en klimaatadaptieve daken

Beleid Amstelveen • Groenstructuurplan 2008 • Motie groene daken • Motie groennorm

Beleid Amstelveen • Mobiliteitsvisie 2020 • Nota parkeernormen ’21 • Beleidsregels oplaadinfrastructuur 2020

Raakvlakken

Raakvlakken

Raakvlakken

Minimaliseren van CO2 uitstoot en fossielvrije gemeente

Raakvlakken

Reduceren primair grondstofverbruik en CO2 uitstoot

Raakvlakken

Klimaatadaptief Voorbereid op extreem weer als gevolg van klimaatverandering

Groen en ecologie Behoudt en stimuleren van Amstelveens groen en biodiversiteit

Mobiliteit

Prettig, bereikbaar en schoon vervoer voor alle Amstelveners

Nationaal en gemeentelijk doelstellingen, beleid en ambities • Energie §

Duurzame opwek (EU): in 2030 is 70% van alle

• Groen en ecologie §

op kwantiteit en kwaliteit groenstructuur.

elektriciteit en minimaal 27% van alle energie (elektriciteit, gas en warmte) duurzaam opgewekt §

• Circulair bouwen §

gezonde biodiversiteit in de bebouwde omgeving.

• Klimaatadaptief §

Toekomstbestendig (NL & AV): in 2050 is Nederland/Amstelveen klimaat-robuust ingericht – op

minder gebruik van primaire abiotische grondstoffen.

onderdelen wateroverlast, droogte, hitte en

Milieubeheer (NL): voldoen aan milieunormen op het gebied van geluid, NO2 en fijnstof.

§

Biodiversiteit (AV): behoud en stimuleren van een

Materiaal gebruik (NL&AV): vóór 2030 50%

• Mobiliteit §

§

Fossiel (AV): in 2040 een fossiel onafhankelijke gemeente (aardgasvrij en energieneutraal).

Groenstructuur (AV): bij nieuwbouw niet inboeten

AV: tot 2040 prettig, bereikbaar en veilig vervoer – betreft alle vormen van vervoer & de parkeerruimte.

Draagt bij aan de (inter)nationale doelstelling 55% CO2 reductie in 2030 en 95% minder CO2 uitstoot in 2050

waterveiligheid.

Legenda EU: Europese Unie NL: Nederland AV: Amstelveen

Het afwegingskader integrale duurzaamheid

Rol van het afwegingskader 1. Initiatieffase – Het vertalen van beleid en ambities in

3. Realisatiefase – Contractdocument tussen ontwikkelaar en

meetbare indicatoren. Het spreken in dezelfde taal tussen

aannemer waarmee de aannemer duidelijke lijn heeft met

gemeente en ontwikkelaars. Het concreet vastleggen van

concrete prestatie indicatoren om duurzaamheidsambities

ambities o.b.v. prestatie indicatoren in omgevingswet of

daadwerkelijk te realiseren. Standaardtaal voor

vergunningsaanvragen of gronduitgiften. Eenvoudig

communicatie met leveranciers en daarmee ambities te

prioriteren van ambities passende bij het gebied/project.

verleggen aan productverantwoordelijken.

2. Ontwerpfase – Ontwerptool waarbij architect,

4. Gebruiks- en beheerfase – Inspiratie document waarmee

constructeur en installatieadviseur houvast hebben om

toekomstige bewoners en de organisatie beseffen welke

duurzame doelstellingen te realiseren. Houvast voor

duurzame ambities van toepassing zijn en hoe zij zelf bij

ontwikkelaar voor het sturen op vastgelegde duurzame

kunnen dragen aan de vooraf vastgesteld ambities.

ambities met gemeente.

Stappen afwegingskader

1

§ Opgebouwd uit vier lagen 1. Thema: vanuit gemeente Amstelveen 2. Onderwerp: geeft invulling aan thema 3. Kritische Prestatie Indicator (KPI): meetbare indicator voor onderwerp 4. Ambitie: bepaald de eisen & wensen

Thema’s Duurzame aspecten 2

Onderwerpen Invulling thema 3

KPI’s Meetbare indicator 4

Ambitie basis / middel / hoog

Levend document

1

§ ‘Levend document’ dat aanpasbaar is op basis van voortschrijdend inzicht en nieuwe moties: §

Aanvullen van thema’s en onderwerpen

§

Nieuwe of herziene KPI’s

§

Aanscherpen van ambitieniveaus

§ Afbakening project bepaalt relevante KPI’s in samenwerking met stakeholders

Thema’s Duurzame aspecten 2

Onderwerpen Invulling thema 3

KPI’s Meetbare indicator 4

Ambitie basis / middel / hoog

Het maken van afwegingen De ambities bevatten drie soorten niveaus, bestaande uit vereisten (eis) en indicatoren die een ambitie weergeven (wens). § Eisen zijn wettelijk vastgesteld of gebaseerd op gemeentelijk beleid. Aan eisen moet altijd voldaan worden. § Wensen zijn ambitieuzer afhankelijk van het project, budget, tijd en beschikbaarheid kunnen er keuzes gemaakt worden op welke onderwerpen we in het gebied/project willen excelleren. Concreet betekent dit dat we voor iedere gebiedsontwikkeling uitgaan van het basis niveau en daarnaast alle wensen doornemen met de initiatiefnemer en besluiten we per onderwerp welk niveau haalbaar is (middel of hoog).

Ambitieniveaus 1

Basis (eis) Bouwbesluit, moties en normen

2

Middel (wens) Haalbare ambitie binnen budget

3

Hoog (wens) Hoge ambitie waarvoor meer geld nodig is maar ook hogere opbrengsten oplevert (sociaal, ecologisch én economisch)

Voorbeeld 1 Ontwikkeling die voldoet aan basis eisen

Ambitieniveaus 1

Basis (eis) Bouwbesluit, moties en normen

2

Middel (wens) Haalbare ambitie binnen budget

3

Hoog (wens) Hoge ambitie waarvoor meer geld nodig is maar ook hogere opbrengsten oplevert (sociaal, ecologisch én economisch)

Voorbeeld 2 Ontwikkeling met verschillende ambitie niveaus

Ambitieniveaus 1

Basis (eis) Bouwbesluit, moties en normen

2

Middel (wens) Haalbare ambitie binnen budget

3

Hoog (wens) Hoge ambitie waarvoor meer geld nodig is maar ook hogere opbrengsten oplevert (sociaal, ecologisch én economisch)

Dia 17 ZS1

Is vier hoge ambities ons streven? En middel? Zorge, Saskia; 25-8-2021

ZS2

Heel praktisch: hoe kunnen we dit straks zelf maken? Zorge, Saskia; 25-8-2021

EvT26 Dit figuur is een afbeelding, het orginele figuur staat op de laatste slides (bijlage C). Dit figuur kunnen jullie zelf aanpassen Eline van Terwisga; 26-8-2021

Werkdocument – in Excel

Dit is een foto van het werkbestand. De KPI’s per thema zijn in de bijlage opgenomen.

ZS14

Voorstel voor implementatie

Dia 19 ZS14 Nog zoekende naar een goede afronding... Zorge, Saskia; 25-8-2021

EvT19

Wat zijn de volgende stappen? 1. Uitspreken van de intentie voor implementatie Leidraad met integraal afwegingskader d.m.v. raadsbesluit

2. Aanwijzen project eigenaar en ruimte creëren (tijd & geld) voor uitvoering en doorontwikkeling.

3. Trainen van projectmanagers, vergunningverleners en toezichthouders in gebruik integraal afwegingskader.

Aan de slag!

Dia 20 EvT19 Dit is een voorzet vanuit ons, maar vul vooral aan naar behoefte. Eline van Terwisga; 26-8-2021

“Laten we stoppen met om de hete brei heen draaien en het gewoon doen” - Deelnemer werkgroep duurzaam bouwen

“Kom ik met een houten gebouw, gaat het alleen over de hoogte!” - Deelnemer werkgroep duurzaam bouwen

Op naar een meetbaar duurzaam 2050

Opgesteld in samenwerking met Copper8

Bijlagen A. Onderliggende beleidsstukken B. Achterliggende Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s)

Opgesteld in samenwerking met Copper8

Bijlage A. Onderliggende beleidsstukken Energie

Circulair Bouwen

Landelijk beleid • Wet energietransitie • Bouwbesluit 2012 • Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)

Landelijk beleid • NL Circulair in 2050 • Bouwbesluit 2012 • MRA GreenDeal Houtbouw • Het Nieuwe Normaal 0.2

Landelijk beleid • Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

Landelijk beleid • Natuurinclusief bouwen Amsterdam/Den Haag • Gedragscode soortenbescherming

Landelijk beleid • Green Deal ZES • Energy Performance of Buildings Directive (EPBD)

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Transitievisie Warmte • Visie op zonne-energie • Motie groene daken

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Motie modulair bouwen • Motie Houtbouw • Motie Integraal Huisvestingsplan

Beleid Amstelveen • Pleck 2.0 • Actieplan Klimaatadaptatie • Motie groene en klimaatadaptieve daken

Beleid Amstelveen • Groenstructuurplan 2008 • Motie groene daken • Motie groennorm

Beleid Amstelveen • Mobiliteitsvisie 2020 • Nota parkeernormen ’21 • Beleidsregels oplaadinfrastructuur 2020

Raakvlakken

Raakvlakken

Raakvlakken

Minimaliseren van CO2 uitstoot en fossielvrije gemeente

Raakvlakken

Reduceren primair grondstofverbruik en CO2 uitstoot

Raakvlakken

Klimaatadaptief Voorbereid op extreem weer als gevolg van klimaatverandering

Groen en ecologie Behoudt en stimuleren van Amstelveens groen en biodiversiteit

Mobiliteit

Prettig, bereikbaar en schoon vervoer voor alle Amstelveners

Bijlage B. KPI’s - Energie Ontwerp voor energiereductie

KPI (meetbare indicator)

basis

midden

hoog

E1. Gebouwgebonden energiebehoefte

% reductie kWh/m²/jaar

BENG 1

-10%

-30%

E2. Primair fossiel energiegebruik

% reductie kWh/m²/jaar

BENG 2

-50%

E3. Gebruiksgebonden energiebehoefte

% reductie kWh/m²/jaar

nvt

-10%

-30%

E4. Energiegebruik realisatiefase

% reductie t.o.v. theoretische berekening

nvt

-25%

-75%

basis

midden

hoog

BENG 3

70%

100%

nvt

50%

100%

basis

midden

hoog

nvt

50%

100%

Duurzame energie opwek E5. Aandeel hernieuwbare energie (gebouw)

% duurzame opwek voor eigen gebruik (gebouw)

E6. Aandeel hernieuwbare energie (gebied)

% duurzame opwek ten gunste van openbaar gebied

Uitwisseling en opslag E7. Energieopslag (gebied)

% opslag van zelf opgewekte benodigde energie

-100%

(aardgasvrij)

Bijlage B. KPI’s - Circulair Bouwen Circulair ontwerp

KPI (meetbare indicator)

basis

midden

hoog

C1. Bouw niet meer dan nodig

Reductie m³ materiaal

nvt

-10%

-20%

C2. Maximale levensduur

Mat08 (BREEAM)

nvt

30%

70%

C3. Beheer & onderhoud

Reductie vrijkomende materialen (m³)

nvt

-10%

-20%

C4. Meerdere levenscycli

Losmaakbaarheidsindex

nvt

0,4

0,6

C5. Materialenpaspoort

% van totaal gewicht (kg) in materialenpaspoort

nvt

50%

100%

basis

midden

hoog

Circulair materiaal gebruik C6. Minimaliseren milieu-impact

€ / m² BVO / jaar (schaduwkosten, MPG)

0,8/ 0,1

0,75

0,5

C7. Herkomst materialen

% materialen (kg / m³) nonvirgin of biobased herkomst

nvt

30%

55%

ZS15 EvT27

Bijlage B. KPI’s - Klimaatadaptief Hitte

KPI (meetbare indicator)

basis

midden

hoog

K1. Temperatuurverschil

Verschil ºC tussen bebouwing en groene omgeving

nvt

2 ºC

1 ºC

K2. Temperatuuroverschrijding

TOJuli (temp. overschrijding)

1,2

1,0

0,8

K3. Koelen bedrijfslocaties

Afstand tot min. 200m² koelen verblijfslocatie

300 m

200 m

100 m

basis

midden

hoog

Wateroverlast en droogte

K4. Waterverwerking

Water vasthouden, bergen en afvoeren

70 mm/h in 12 uur

n.t.b.

Alles bergen, vasthouden en afvoeren

K5. Droogte

Schade door water tekort

Geen schade

n.t.b.

n.t.b.

Dia 27 ZS15 Vooral hier: wat zit op gebouw- en wat op gebiedsniveau? In gesprek met ontwikkelaar zal niet elk aspect moeten worden meegenomen? Zorge, Saskia; 25-8-2021

EvT27 Dat klopt. Niet ieder onderwerp zal meegenomen hoeven worden. Eline van Terwisga; 26-8-2021

Bijlage B. KPI’s - Groen & ecologie Natuurinclusief

KPI (meetbare indicator)

basis

Aantal natuurinclusiviteitspunten

Conform gedragscode flora en fauna

G1. Gevel en dak gebouw G2. Verblijf gebouw G3. Omgeving gebouw, terrein Groenstructuur G4. Groen in openbare ruimte

Conform groenstructuurplan

midden

hoog

9-16 punten

17-22 punten

2-3 punten

4-5 punten

20-29 punten

30-35 punten

basis

midden

hoog

neutraal

+ 20% + 40% t.o.v. plan t.o.v. plan

Bijlage B. KPI’s - Mobiliteit Veranderen vervoerswijze

KPI (meetbare indicator)

basis

M1. Actieve mobiliteit

Aantal fietsparkeerplekken per eenheid

Conform +10% +20% norm t.o.v. norm t.o.v. norm

M2. Deelconcepten

Aantal deelauto’s en – scooters per eenheid

nvt

in ontwikkeling

M3. Openbaar vervoer

Optimalisatie OV routes

nvt

Goede Uitstekende verbinding verbinding

basis

midden

nvt

30% bij 15% bij 150 mm/h 180 mm/h

Verschonen mobiliteit M4. Uitstoot realisatiefase

Reductie % stikstofuitstoot

M5. Laadpalen

Aantal laadpalen + voorbereidende infrastructuur

midden

hoog

hoog

Conform +10% +20% norm t.o.v. norm t.o.v. norm