Definitief accountantsverslag Gemeente Amstelveen 2021

Accountantsverslag Gemeente Amstelveen Boekjaar 2021

21/09/2022

© Baker Tilly

1

Aan de gemeenteraad van de gemeente Amstelveen Postbus 4 1180 BA Amstelveen Amsterdam, 21 september 2022

Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2021 van de gemeente Amstelveen te controleren. Dit accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2021 naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Vanwege de corona-maatregelen hebben wij afgelopen jaar de controles en werkzaamheden grotendeels digitaal uitgevoerd. Hierdoor gingen afstemmingen over bevindingen en het proces ook dit jaar anders dan gebruikelijk. Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. J.M.A. Drost RA Partner Audit

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Rechtmatigheid

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Wij zullen bij de jaarrekening 2021 een goedkeurende verklaring verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle van materieel belang zijnde opzichten nageleefd in 2021.

Een aantal begrotingsoverschrijdingen zijn te laat gemeld maar passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.

Inzake de kosten jeugdwet en de Wmo steunt de gemeente (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring en finale afrekeningen. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en Wmo inclusief de PGB’s een onzekerheid van € 4,8 miljoen.

Wij hebben ten aanzien van de financiële rechtmatigheidscontrole een aantal aanbestedingsfouten geconstateerd die wij, op basis van de rapporteringstolerantie, aan u zouden moeten rapporteren. De omvang van de onrechtmatige aanbestedingsfout bedraagt € 2,1 miljoen.

Wij hebben geen controleverschillen (financiële fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 in overeenstemming is met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Amstelveen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

5

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - de jaarrekening; - bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 4 oktober 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 3.300.000 Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 3.300.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 9.900.000

Rapporteringstolerantie

€ 100.000

Goedkeuringstolerantie fouten

o.b.v. controleprotocol

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  schattingen en toelichtingen in de jaarrekening;  nauwkeurigheid van de voorzieningen;  waardering van de grondexploitaties;  rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen;  uitvoering Tozo  Covid-19 aspecten;  WNT-verantwoording;  onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen inkopen en uitkeringen. Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2021 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd.

Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel.

7

Waardering van de grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een risico in onze controleaanpak, vanwege de mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven. Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1 miljoen) 4.000

Parameter

2021

2020

Kostenstijging





Opbrengstenstijging





Rente





Disconteringsvoet





Programmering





Verkoopprijzen





2019

2.000 2020 0 -2.000

Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Amstelveen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat:

Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

2021

-4.000 -6.000

Ten opzichte van 31 december 2020 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gemuteerd met € 1,3 miljoen. De mutatie van de boekwaarde per 31 december 2021 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2021

2020

Boekwaarde per 1 januari

-4.668

-2.974

Investeringen

1.469

2.283

Grondverkopen

-97

-5.830

Tussentijdse winstneming

1.206

2.788

Terugname winstneming

-501

0

Mutatie verliesvoorziening

-590

-935

-3.181

-4.668

Boekwaarde per 31 december

Legenda status:  = evenwichtig  = optimistisch  = voorzichtig  = controleverschil

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2,2% - 2,5% en ligt iets lager dan het parameteradvies van Metafoor. Deze gaat voor 2022 uit van een kostenstijging van 3% - 5%. Op de langere termijn voldoet de kostenstijging wel aan de benchmark van Metafoor. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter derhalve optimistisch. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren en de kostenstijging hierop aan te sluiten.

8

Waardering van de grondexploitaties Opbrengstenstijging De gemeente rekent met de volgende opbrengstenstijgingen voor de volgende categorieën: Jaar

Woningen

Bedrijven

2022

2,8%

1,0%

2023

1,8%

1,0%

2024 ev

1,8%

1,0%

Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter voorzichtig ingeschat aangezien het parameteradvies van Metafoor uitgaat voor 2022 van een opbrengstenstijging tussen de 3% - 5% voor woningbouw. Inzake bedrijventerrein gaat Metafoor tevens uit van een stijging van 3% - 5%. Ook op de langere termijn voldoet de opbrengstenstijging niet aan de benchmark van Metafoor aangezien Metafoor uitgaat van een opbrengstenstijging van 2%. In het kader van de jaarrekeningcontrole 2021 heeft dit verder geen materiële impact. Gezien de ontwikkelingen in de markt achten wij het wel van belang dit goed te blijven volgen en de opbrengstenstijging hierop aan te sluiten. Rente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,73% (2020: 1,73%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Amstelveen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

Programmering De programmering van de grondexploitatie is niet extern getoetst door de gemeente. Op basis van externe benchmarks hebben wij vastgesteld dat de programmering past binnen de vraag naar woningen in de gemeente Amstelveen. Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Ten aanzien van de grondprijzen liggen taxatierapporten of residuele berekeningen ten grondslag. Op basis van de aangeleverde onderbouwingen kwalificeren wij deze parameter evenwichtig. Bedrijventerrein De Loeten De boekwaarde van het project bedraagt € 261.000 negatief (2020: € 698.000 negatief) . De nog te maken kosten zijn beperkt en de nog te realiseren opbrengsten worden onderbouwd met een taxatierapport. Op basis hiervan achten wij de schattingsonzekerheid ten aanzien van dit project als laag. Stadshart In 2020 is het project Stadshart geopend. De boekwaarde van dit project is nog redelijk beperkt (€ 68.000). Het verwachte resultaat is vooralsnog € 243.000 negatief waardoor er in de jaarrekening een voorziening is gevormd. Voor het deelproject Rembrandstraat is reeds een overeenkomst afgesloten, echter het project is momenteel in overweging aangezien de projectontwikkelaar wil afzien van de koop. Mocht dit project niet doorgaan dan zal dit leiden tot een verslechtering van het resultaat met € 0,07 miljoen.

Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Dit percentage is door de gemeente correct toegepast, waardoor wij deze parameter kwalificeren als evenwichtig. 9

Waardering van de grondexploitaties Middenwaard De boekwaarde van dit project bedraagt € 2.003.000 negatief (2020: € 1.996.000 negatief). Deelgebieden 3 en 4 zijn nagenoeg uitgegeven, per deelgebied is er nog één kavel beschikbaar. Deze wordt naar verwachting in de eerste helft van 2022 verkocht. Voor deze kavels ligt een taxatierapport ten grondslag. Deelgebieden 1 en 2 dienen nog te worden uitgeven en hier ligt een residuele berekening ten grondslag welke is gebaseerd op reële uitgangspunten.

Langtong De grondexploitatie Langtong is in 2021 geopend door de raad. De boekwaarde bedraagt € 426.000 positief. Het project bestaat uit woningbouw en maatschappelijke voorzieningen. Eerste uitgiften staan pas gepland in 2024. Het verwacht resultaat wordt ingeschat op € 3.738.000 positief. In het kader van de jaarrekeningcontrole 2021 is de schattingsonzekerheid vooralsnog laag gezien de geringe boekwaarde en het positieve resultaat van het project.

Ten aanzien van de programmering en de fasering van Middenwaard ligt nog geen externe onderbouwing c.q. marktanalyse ten grondslag waarin is vastgesteld dat het aantal uit te geven woningen en de type woningen ook passen binnen de marktvraag in de regio Amstelveen. Wij adviseren u om de programmering te laten valideren door een externe deskundige. Wel hebben wij op basis van externe benchmarks vastgesteld dat het aantal woningen past binnen de vraag naar woningen in de gemeente Amstelveen.

Bedrijventerrein Amstelveen Zuid Deze grondexploitatie is in 2021 nieuw geopend door de raad. Het project Bedrijventerrein Amstelveen Zuid betreft de ontwikkeling van een bedrijventerrein aan de zuidzijde van de gemeente Amstelveen en bestaat uit circa 40 hectare uitgeefbaar gebied. Een groot deel van de gronden dienen nog door de gemeente te worden verworven. Hiervoor heeft een onafhankelijke taxatie plaatsgevonden van de inbrengwaarden. Hiervoor is door de raad verwervingskrediet vastgesteld. Het project heeft een looptijd tot en met 2038. Dit is langer dan de 10 jaarstermijn die wordt voorgeschreven door de Commissie BBV. Het afwijken hiervan is alleen toegestaan indien: de langere looptijd en de motivatie expliciet zijn geautoriseerd door de raad; er risicobeperkende beheersmaatregelen door de gemeente zijn genomen om de onzekerheden en risico’s die gepaard gaan met de langere looptijd te mitigeren.

Westwijk Zuidoost De boekwaarde van dit project bedraagt € 287.000 (2020: € 570.000). Het verwachte resultaat is positief. In 2021 heeft wel een terugname van de winstneming plaatsgevonden van € 0,44 miljoen wat wordt veroorzaakt door hogere civieltechnische en plankosten. De nog te maken kosten bestaan voornamelijk uit het bouw- en woonrijpmaken voor de voorzieningenstrook en het afronden van fase 4 (eilandwoningen en wegaanpassingen) en zijn relatief beperkt. De nog te realiseren opbrengsten worden onderbouwd middels een taxatierapport en een koopovereenkomst. De verwachting is dat de laatste werkzaamheden voor fase 4 in 2022 worden afgerond. Voor de ontwikkeling van het woon-zorgcomplex is de verwachte einddatum 2023. Door verschillende bezwaren vn omwonenden is de datum voor de grondlevering nog ongewis. Voorzichtigheidshalve is deze aangepast naar 2023. Wij kwalificeren de schattingsonzekerheid van dit project als laag.

Aan beide voorwaarden zijn voldaan. De boekwaarde is nog relatief beperkt (€ 663.000). Het verwacht resultaat bedraagt circa € 9,6 miljoen positief. In het kader van de jaarrekeningcontrole 2021 is de schattingsonzekerheid vooralsnog laag gezien de geringe boekwaarde en het positieve resultaat van het project.. Tussentijdse winstneming Wij hebben vastgesteld dat de tussentijdse winstnemingen in overeenstemming is met de POC-methode zoals deze is benoemd in de notitie grondbeleid van de Commissie BBV.

10

Sociaal domein (1/3) Algemeen De gemeente Amstelveen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

AM Match

Delegatie

Vaste bijdrage op basis van de afname

Jeugdwet

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Uitkeringen (Participatiewet) De gemeente Amstelveen voert zelfstandig de participatiewet uit. Op basis van onze werkzaamheden zijn er geen bijzonderheden geconstateerd. Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) in 2021 verlengd om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. Er zijn in 2021 1077 aanvragen behandeld en uiteindelijk is een bedrag van € 5.975.139 verstrekt aan zelfstandigen.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (vervolg) Belangrijke voorwaarde in de uitvoering van de Tozo is het hebben van beleid aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Om te waarborgen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten heeft uw gemeente, overeenkomstig aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. Wij hebben de opzet, bestaan en werking van dit beleid gecontroleerd. Met dit beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het aanvraagproces, achteraf vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt. Het belangrijkste onderdeel van dit controleplan is welke signalen van het Inlichtingenbureau worden onderzocht, in welke diepgang deze signalen worden onderzocht en binnen welke periode deze signalen worden onderzocht. Waar geconstateerd wordt dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgen terugvorderingen. De wetgever heeft toegestaan om de geplande controles op signalen van misbruik of oneigenlijk gebruik, welke betrekking hebben op verstrekte uitkeringen in 2020, gedurende 2021 konden worden opgepakt en de consequenties hiervan in de administratie van 2021 te verwerken. U heeft de signalen van het inlichtingenbureau over 2020 welke zijn aangemerkt als hoog risico (inkomsten etc.), conform M&O beleid, integraal verwerkt in 2021.

Wij hebben vastgesteld dat de eventuele hieruit volgende correcties juist zijn verwerkt in de administratie 2021. U heeft de signalen over 2020 welke zijn aangemerkt als laag risico en derhalve middels een steekproef worden onderzocht per heden nog niet volledig verwerkt. Uw organisatie heeft op basis van de eerste resultaten uit de steekproef op de laag risico signalen inzichtelijk gemaakt dat het nog niet volledig verwerkt hebben van deze laag risico signalen geen materiële impact op de verantwoording over boekjaar 2021 heeft. Wij adviseren om, conform planning, de steekproef op de laag risico signalen per 2022 verder uit te voeren.

11

Sociaal domein (2/3) Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (vervolg) De hoog risico signalen van het inlichtingenbureau over de verstrekte uitkeringen in 2021 zijn per begin 2022 nader onderzocht en per april 2022 is hiervan 70% gereed. Uw organisatie heeft hierbij aangegeven dat in ruim de helft van de reeds nader onderzochte signalen over 2021 de betreffende signalen geen gevolgen hebben m.b.t. de rechtmatigheid van de verstrekte uitkering. De laag risico signalen over de verstrekte uitkeringen in 2021 zijn per april 2022 nog niet nader onderzocht. U heeft aangegeven dat eventuele correcties naar aanleiding van de IB-signalen over 2021 in de administratie van 2022 zullen landen, aangezien de IB-signalen pas per begin 2022 nader zijn onderzocht.

Jeugdwet De gemeente Amstelveen is zelf verantwoordelijk voor de controle van de levering van de afgesproken zorg. De gemeente maakt hier gebruik van de productieverantwoordingen van de zorgaanbieders voorzien van een controleverklaring van de accountant. Voor de controle op de rechtmatigheid van de levering van de gemaakte kosten zijn de opgaven van zorgverleners voorzien van controleverklaring noodzakelijk. Een overzicht van de thans ontvangen opgaven inclusief verklaringen ten opzichte van de totale kosten is als volgt:

Het is toegestaan om de IB-signalen over 2021 uit te voeren in 2022, waarbij geen fout in de verantwoording ontstaat als en voor zover er sprake is van een toereikend M&O beleid. Wij hebben vastgesteld dat er sprake is van een toereikend M&O beleid, waarbij signalen, al dan niet steekproefsgewijs, op basis van een risico afweging nader worden onderzocht. Wij adviseren om de IB-signalen over 2021, conform M&O beleid, in 2022 alsnog nader te onderzoeken. De opvolging hiervan vormt onderdeel van de accountantscontrole 2022. Uit de controle komen de volgende bevindingen voort: Wij hebben controles uitgevoerd op de verstrekte Tozo uitkeringen in 2021. De gemeente Amstelveen heeft hierbij, conform vorig jaar, herstelwerkzaamheden verricht omdat het gehanteerde aanvraagformulier in het eerste kwartaal van 2021 niet in overeenstemming was met het landelijke aanvraagformulier. Bij de controle is, door het uitvoeren van de herstelwerkzaamheden, vastgesteld dat de Tozo uitkeringen in 2021 rechtmatig zijn verstrekt.

WMO Voor de vaststelling van de prestatielevering op de WMO heeft de gemeente Amstelveen gebruik gemaakt van de vaststellingsovereenkomst met zorgaanbieders ten aanzien van de geleverde zorg over 2021. Op basis van de getekende vaststellingsovereenkomsten resteert nog de volgende onzekerheid over de levering van WMO: Omschrijving Totale kosten wmo Onderbouwd door vaststellingsovereenkomst Onzekerheid

Bedrag € 14.261.831 € 13.450.878 € 810.953

12

Sociaal domein (3/3) Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Amstelveen heeft vooralsnog een bedrag van € 491.000 opgenomen in de jaarrekening 2021. PGB’s De verantwoording van de SVB inzake de PGB-stromen Jeugdwet en WMO over 2021 bevat een verklaring met beperking. Hierdoor is er vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten verstrekt.

Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente om zelf de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente Amstelveen heeft aanvullend onderzoek gedaan of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Wij hebben kennis genomen van deze werkzaamheden en concluderen dat de werkzaamheden die zijn verricht om de prestatielevering van de PGB’s daadwerkelijk vast te stellen nog van onvoldoende detail / kwaliteit is.De aandachtspunten hebben wij gemeld en zullen door de gemeente worden meegenomen in de controleplannen voor 2022. Derhalve hebben wij voor 2021 deze stromen evenals voorgaand jaar als onzeker aangemerkt. Omschrijving Bedrag PGB wmo BH € 965.000 PGB wmo HBH € 291.000 PGB Jeugd € 617.000 Totale PGB € 1.873.000

Formele bevinding WMO Bij gemeente Amstelveen is geconstateerd dat er geen aanvraagformulieren en/of getekende gesprekverslagen aanwezig is zoals dat vereist wordt vanuit de verordening. Hierdoor is er sprake van een (formele of financiële) onrechtmatigheid. Er is sprake van een financiële onrechtmatigheid wanneer recht, hoogte en/of duur van de zorg niet juist is. Wij hebben kennis genomen van de procedures binnen de gemeente. Hierbij hebben wij het volgende vastgesteld: voordat er een aanvraag wordt gedaan doet een client een melding van de zorgvraag; de gemeente controleert of de client een inwoner is van de gemeente en start vervolgens een werkproces op; de indicatieadviseur/consulent voert een gesprek met de aanvrager en maakt hier verslag van; de gemeente verstuurt een beschikking naar de client over de toekenning van de zorg. De client heeft de mogelijkheid om bezwaar te maken op de beschikking; de zorg wordt geleverd door een zorgaanbieder. Dit zijn vaak gerenommeerde partijen met strikte procedures. Daarnaast worden deze eveneens gecontroleerd door een externe accountant, waarbij onder andere gekeken wordt naar prestatielevering. De externe accountant rapporteert vervolgens middels een controleverklaring en productieverantwoording; bij de meeste Wmo hulp en ondersteuning wordt een eigen bijdrage per maand betaald.

De procedures en randvoorwaarden zijn duidelijke en helder binnen de gemeente. De betrokken WMO medewerker binnen het proces zijn bevoegd om de wmo-aanvragen te behandelen en vervolgens te beschikken. Deze toetsen aan de normen (recht/hoogte/duur) alvorens een beschikking tot stand komt. Het ontbreken van een aanvraagformulier of een getekende gespreksverslag is derhalve een formaliteit, wat onzes inziens leidt tot formele onrechtmatigheid. Aangezien de toetsing aan de norm (recht/hoogte/duur) gewaarborgd is er geen sprake van financiële onrechtmatigheid. 13

Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de corona-crisis voor de gemeente zijn nader toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • uitvoeren Tozo regeling; • aanvullende rijksbijdragen die zijn verstrekt in relatie tot Covid-19; • subsidieverantwoording door subsidie ontvangende partijen (prestatielevering); • onderbouwing prestatielevering zorgaanbieders; • risicoanalyse mogelijke Covid-19 impact op balansposities (o.a. in het kader van mogelijke oninbaarheid); • toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag en jaarrekening (diverse paragrafen, met name onder weerstandsvermogen en bedrijfsvoering); • aanvullende bijdrage / steunmaatregelen / subsidies / etc. Uit de controle aangaande “specifieke” Covid-19 items komen de volgende bevindingen voort: − −

−

−

−

wij hebben diepgaande aanvullende controles uitgevoerd op de waardering dan wel inbaarheid van posities zoals vaste activa, vorderingen, gevormde voorzieningen, rechtmatigheid subsidieverantwoordingen, etc. Uit onze jaarrekeningcontrole 2021 zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen, anders dan in ons verslag gemeld. We constateren dat de gemeente zelf al aanvullende analyses had uitgevoerd en overeenkomstig heeft verwerkt (bijvoorbeeld voorziening dubieuze debiteuren); ten aanzien van uw gemeentelijke gesubsidieerde instellingen zijn door het college aanvullende afspraken gemaakt over de besteding van de subsidiebijdrage in 2021 als gevolg van de beperkingen vanuit COVID-19. Wij hebben vastgesteld dat de subsidies getrouw en rechtmatig zijn verantwoord in de jaarrekening 2021; wij hebben controles uitgevoerd op de verstrekte Tozo uitkeringen in 2021. De gemeente Amstelveen heeft hierbij, conform vorig jaar, herstelwerkzaamheden verricht omdat het gehanteerde aanvraagformulier in het eerste kwartaal van 2021 niet in overeenstemming was met het landelijke aanvraagformulier. Bij de controle is, door het uitvoeren van de herstelwerkzaamheden, vastgesteld dat de Tozo uitkeringen in 2021 rechtmatig zijn verstrekt.

de gemeente Amstelveen heeft de aanbeveling van de commissie BBV om een aparte paragraaf "effecten Covid-19" op te nemen overgenomen als bijlage; de aard van de crisis bracht snelle besluitvorming met zich mee en door de gemeente is op periodieke basis geacteerd op de uitdagingen die vanuit Covid19 naar voren zijn gekomen. Aangezien de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen is, zijn de financieel relevante stukken in de jaarrekening opgenomen en toegelicht.

14

Overige bevindingen (1/2) Analyse afwijkingen t.o.v. beheerplannen Tijdens onze controle hebben wij vastgesteld dat de afwijkingen tussen de gerealiseerde onderhoudslasten in de jaarrekening en de geraamde onderhoudslasten volgens het beheerplan net als voorgaand jaar nog onvoldoende door de gemeente worden geanalyseerd. Wij adviseren u voor volgend jaar een analyse op te stellen van de gerealiseerde kosten van de onderhoudsvoorziening ten opzichte van de begrote onttrekkingen volgens het beheerplan. Dit geeft de gemeente inzicht of de voorziening ultimo boekjaar nog steeds toereikend is. Eenmalige dotatie aan onderhoudsvoorzieningen Wij hebben geconstateerd dat gemeente Amstelveen in 2021 een eenmalige dotatie heeft gedaan aan de onderhoudsvoorzieningen ‘onderhoud overige gebouwen’ van € 3,3 miljoen en ‘onderhoud sportaccommodatie’ van € 1,7 miljoen. De dotatie is door de gemeente verwerkt doordat er gedurende de looptijd een negatieve voorziening ontstaat. Conform de notitie materiële vaste activa van de commissie BBV is het niet toegestaan om een eenmalige dotatie te verrichten aan de voorziening, tenzij er sprake is van een negatieve voorziening aan het einde van het huidige boekjaar. Naar aanleiding van onze bevinding heeft de gemeente dit gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening.

Voorziening vervanging riolering Gedurende 2021 is er een bedrag van € 1,0 miljoen vrijgevallen vanuit de voorziening ‘riolering’. Dit bedrag is vervolgens door de gemeente gedoteerd aan een voorziening (‘vervanging riolering’) welke bedoeld is ter dekking van (een deel van) de toekomstige vervangingsinvesteringen in riolering (artikel 44 lid 1d van de BBV). Het vormen van een voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen is volgens de notitie riolering alleen mogelijk indien het tarief voor rioolheffing een spaarcomponent bevat. Voorgaand jaar was geconstateerd dat dit niet het geval was. Vanaf 2021 is wel een spaarcomponent opgenomen in het tarief van de rioolheffing. Hiermee voldoet de gemeente aan de notitie riolering van de Commissie BBV. Egalisatievoorziening riolering De stand van de egalisatievoorziening riolering bedraagt eind 2021 € 1,5 miljoen. Dit overschrijdt het plafond van 10% van de omzet (vastgelegd in de Nota Reserves en voorzieningen) op het taakveld riolering met € 0,6 miljoen. Deze overschrijding is ook door u onderkend in de jaarrekening 2021. Volgens de Nota reserves en voorzieningen dient u hierover een besluit te nemen in de eerstvolgende perspectiefnota. Wij adviseren u om dit aspect mee te nemen in de Perspectiefnota 2023.

15

Overige bevindingen (2/2) Egalisatievoorziening huishoudelijk afval Ook voor de egalisatievoorziening huishoudelijke afval wordt het plafond van 10% van de omzet overschreven. De stand van de egalisatievoorziening huishoudelijk afval bedraagt eind 2021 € 1,4 miljoen, dit is een overschrijding van circa € 1,1 miljoen. Deze overschrijding is ook door u onderkend in de jaarrekening 2021. Volgens de Nota reserves en voorzieningen dient u hierover een besluit te nemen in de eerstvolgende perspectiefnota. Wij adviseren u om dit gegeven mee te nemen in de Perspectiefnota 2023. Doorbelastingen gemeente Amstelveen Als onderdeel van de dienstverleningsovereenkomst vinden er doorbelastingen plaats tussen de gemeenten Amstelveen en Aalsmeer. Dit bestaat enerzijds uit een vaste dienstverleningsbijdrage en anderzijds uit overige bijdragen. Inzake de overige bijdragen hebben wij tijdens de controle 2020 geconstateerd dat de administraties van Amstelveen en Aalsmeer niet altijd op een eenduidige wijze waren afgestemd. Tijdens de jaarrekeningcontrole 2021 hebben wij vastgesteld dat er vooraf onderlinge afstemming is geweest en dat de onderlinge doorbelastingen door beide partijen zijn bevestigd.

Samenwerkingsovereenkomst gemeente Aalsmeer De gemeenten Amstelveen en Aalsmeer hebben ingestemd om de onderlinge samenwerking te vernieuwen voor een periode van vijf jaar, waarbij elk jaar een evaluatiemoment zal zijn. Belangrijkste uitkomst uit deze hernieuwde samenwerking is dat er in Aalsmeer zelf weer een ambtelijke kernorganisatie komt. Voor de bewoners en ondernemers zullen alle loketfuncties voor dienstverlening vanaf 2022 weer in het gemeentehuis van Aalsmeer beschikbaar zijn. Daarnaast zullen ambtenaren die voornamelijk met Aalsmeerse dossiers bezig waren, weer vanuit Aalsmeer werken. De gemeenteraden van Aalsmeer en Amstelveen hebben ingestemd met deze hernieuwde samenwerking. Voor de controle 2021 heeft dit geen gevolgen gehad voor onze controleaanpak en geplande controlewerkzaamheden. Voor 2022 gaan wij graag met u in gesprek welke gevolgen de wijzigingen binnen uw organisatie hebben op onze controlewerkzaamheden.

Deelneming Stedin In 2021 heeft de gemeente 11.713 aandelen inzake Stedin gekocht voor een bedrag van EUR 5,6 miljoen. Deelnemingen worden in de jaarrekening opgenomen tegen verkrijgingsprijs. Wij hebben vastgesteld dat transactie juist is verantwoord in de jaarrekening. Eneco / REMU Bij de verkoop van de aandelen in Eneco in 2020 heeft Eneco aangegeven dat de koper gevrijwaard zal zijn van de claim van de oud-aandeelhouders van REMU. Samenvattend stelt REMU dat Eneco door het juridisch verzet tegen de Splitsingswet verhinderd heeft dat Eneco vóór 31 december 2010 verkocht is en dat REMU daardoor een contractueel afgesproken privatiseringsvergoeding niet ontvangen heeft. Eneco is van mening dat Eneco, inclusief REMU, niet vóór 31 december 2010 verkocht is en dat de aandeelhouders daartoe ook geen plan hadden. In 2020 zijn de aandelen van Eneco verkocht. Momenteel is er door oud-aandeelhouders van REMU een claim ingediend van ruim € 300 miljoen inclusief rente. Uitgaande van een totale opbrengst Eneco van € 4,1 miljard betekent toekenning van de claim voor Amstelveen een terugbetaling van een bedrag van € 4,4 miljoen. De claim is in hoger beroep afgewezen, waarna de oud-aandeelhouders van REMU eind 2020 cassatie hebben aangetekend bij de Hoge Raad. Deze zaak loopt nog en de uitkomst is nog onbekend.

Vooralsnog heeft de gemeente het toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wij achten de toelichting in dit kader toereikend.

16

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2021 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Onze waarneming

Vereisten BBV

Uw jaarverslag voldoet aan de vereisten van de BBV

Verenigbaar

Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau met enkele aanbevelingen (zie hieronder)

Paragraaf Verbonden Partijen

In de paragraaf Verbonden Partijen zijn nog de financiële gegevens van 2020 opgenomen bij de desbetreffende verbonden partijen in plaats van die van 2021. Wij begrijpen dat nog niet alle definitieve financiële gegevens 2021 beschikbaar zijn voor alle verbonden partijen. De gemeente heeft echter aangegeven dat mogelijke financiële risico ten aanzien van verbonden partijen wel zijn vertaald naar de jaarrekening. Dit is wat ons betreft akkoord.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De risico’s zijn uitgebreid toegelicht in deze paragraaf. De kans en impact zijn nog niet voor alle risico’s toegelicht.

Informatiewaarde

De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan notitie ‘Structurele en incidentele baten en lasten’. Wij adviseren u wel om een grensbedrag op te nemen in de financiële verordening vanaf welke omvang incidentele lasten en baten afzonderlijk gespecificeerd worden in het overzicht incidentele lasten en baten.

Covid-19 (in bijlage)

Uw gemeente heeft ervoor gekozen om een afzonderlijke bijlage op te nemen waarin de impact als gevolg van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u een goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenissen.

17

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2021 geen wijzigingen voorgedaan. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

18

Rechtmatigheid

Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor enkele gemeentelijk inkooptrajecten met een inkoopwaarde van in totaal € 2.147.000 niet de juiste procedure is gevolgd en hebben dit bedrag daarom als rechtmatigheidsfout aangemerkt.

In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2021. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid.

Dit wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed of doordat er sprake is van een uitzondering op de aanbestedingsregels zonder dat daar een adequate juridisch pleitbaar standpunt is ingenomen.

Wij constateren de volgende overschrijdingen op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting.

Wij adviseren het college om de interne beheersing op de aanbestedingen aan te scherpen. Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd.

Lastenoverschrijding programma

Begrotingsafwijking

Programma 01 Sociaal Domein (totaal € 2,5 miljoen)

€ 2,5 mio is onrechtmatig maar telt niet mee voor het oordeel aangezien de overschrijding geheel wordt gecompenseerd door direct gerelateerde inkomsten van het Rijk.

Programma 06 Bestuur, bevolking en veiligheid (totaal € 0,2 miljoen)

€ 0,2 mio is onrechtmatig maar telt niet mee voor het oordeel aangezien voor het tekort goedkeuring van de raad is middels een besluit.

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV.

20

Rechtmatigheid Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen overschrijdingen op investeringen aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten. Mutaties in de reserves De mutaties in de reserves zoals opgenomen in de jaarrekening kunnen als volgt worden gespecificeerd: (x € 1.000)

Gewijzigde begroting

Jaarrekening

Verschil

Dotaties

38.051

38.013

38

Onttrekkingen

46.023

42.069

3.954

Saldo mutaties in de reserves

7.972

4.056

3.916

Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen voortgekomen.

Niet financiële beheershandelingen Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard vallen buiten de scope van de rechtmatigheidscontrole door de accountant. De accountant toetst deze handelingen en beslissingen niet inhoudelijk door gegevensgericht onderzoek. Volstaan wordt in dit kader met het beoordelen van het interne systeem van risicoafwegingen. Binnen dit systeem moeten voorwaarden zijn geschapen om risico’s goed te kunnen beoordelen en in de tijd te kunnen volgen. Wij hebben ons een beeld gevormd over de wijze van totstandkoming van de inventarisatie van de risico’s en de getrouwe weergave van de hieruit mogelijk voortvloeiende financiële gevolgen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag. Misbruik en oneigenlijk gebruik In de externe en interne regelgeving zijn diverse bepalingen opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Uw gemeente heeft de toets op het misbruik en oneigenlijk gebruik neergelegd in interne controleplannen. De uitkomst van deze toets heeft niet geleid tot bevindingen die invloed hebben op de rechtmatigheid van baten en lasten en balansmutaties.

Financiering In 2021 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Amstelveen zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.

21

Financiële positie

3. Financiële positie 3.1 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen

Gemeente

Landelijk

2021

2020

2021*

2020

Netto schuldquote

-6

-14

72,6

48,7

Netto schuldquote gecorrigeerd

-6

-14

66,6

42,3

Solvabiliteit

63

67

30,5

35

Grondexploitaties

-1

-1

8,5

8,5

Belastingcapaciteit

101

102

102,2

102,6

Structurele exploitatieruimte

14

5

0,6

2,5

* Is gebaseerd op de begrotingssaldi

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit bedraagt, inclusief het voorstel tot resultaatbestemming. Er is dus sprake van een stijging van 50% van de beschikbare weerstandscapaciteit ten opzichte van 2020. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: − risico’s als gevolg van normale bedrijfsrisico’s (5% over begrotingstotaal van € 275 miljoen); − risico’s wegens grote onzekerheden met betrekking tot nieuwe ontwikkelingen in de financiële verhouding en decentralisaties (€ 10 miljoen); − risico’s inzake grondexploitaties (€ 25 miljoen); − risico’s inzake mobiliteit (€ 5 miljoen). (bedragen * EUR 1 miljoen)

2021

2020

2019

Weerstandscapaciteit

152

98

46

Risico’s

55

41

30

Weerstandsratio

2,8

2,4

1,5

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

23

Bevindingen interne beheersing

4. Bevindingen interne beheersing 4.1 Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2021 hebben wij op 14 december 2021 een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. De belangrijkste bij uw gemeente onderkende risico’s / kernpunten in de controle zijn: − rechtmatigheid aanbestedingen (verhoogd risico); − risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Dit risico onderkennen wij ten aanzien van de afgrenzing van de kosten (verhoogd risico).

− waardering van uw grondexploitatie; − prestatielevering inkopen; − prestatielevering bij persoonsgebonden budget bij zowel wmo als jeugdhulp; − rechtmatigheid van de Tozo-verstrekkingen; − prestatielevering van de jeugdzorg, de WMO en andere voorzieningen, complicerende factor daarbij is dat deze voorzieningen deels vanwege COVID-19 hebben stilgelegen.

4.3 Fraude, corruptie en naleving wet- en regelgeving Fraude Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het college gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude.

4.2 Automatisering Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

25

4. Bevindingen interne beheersing Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen.

Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed; − door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij; − door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Klokkenluidersmelding Wij zijn tijdens onze controle op de hoogte gebracht van een klokkenluidersmelding door de gemeente. Deze melding bevat de mogelijke bevoordeling van één specifieke leverancier en het betalen van diensten aan deze leverancier zonder dat hiervoor een prestatie is geleverd. De gemeente heeft vervolgens een aanvullend onderzoek laten uitvoeren door een externe partij die gespecialiseerd is in forensisch onderzoek. Daarnaast zijn ook door ons aanvullende werkzaamheden uitgevoerd.

Uit het door de externe partij uitgevoerde onderzoek en uit onze eigen aanvullende analyses en controlewerkzaamheden is echter niet gebleken dat er onregelmatigheden hebben plaatsgevonden. Maatschappelijk wordt er steeds meer transparantie verwacht over frauderisico’s en rapportage daarover. Wij willen de gemeente daarom adviseren om in de paragraaf bedrijfsvoering uiteen te zetten welke interne frauderisicofactoren de gemeente heeft onderkend en welke interne beheersmaatregelen de gemeente heeft getroffen om mogelijke onregelmatigheden te voorkomen.

26

Overige onderwerpen

5. Overige onderwerpen Fraude en continuïteit in de controleverklaring Als reactie op de rapporten van de Commissie Toezicht Accountancysector en Monitoring Commissie Accountancy heeft de NBA in de 2e helft van 2020 aangekondigd dat zij het beleid op de gebieden Fraude en Continuïteit meer concreet en meer zichtbaar tot uitdrukking wil brengen. In het voorjaar van 2021 is een pilot uitgevoerd waarbij aan accountantsorganisaties is gevraagd aandacht aan deze onderwerpen te besteden in de controleverklaring. Het gaat niet om een uitbreiding van uit te voeren werkzaamheden maar over het rapporteren over onze werkzaamheden. Inmiddels is de volgende stap gezet en zijn in december 2021 de beroepsregels (vastgelegd in de Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden) aangepast. De aanvulling in Standaard 700 komt er in hoofdlijnen op neer dat afzonderlijke secties voor de onderwerpen continuïteit en fraude in de controleverklaring worden opgenomen. Hierin wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. Als aanvulling kan de accountant ook de uitkomsten van deze werkzaamheden of belangrijke waarnemingen met betrekking tot het onderwerp toelichten.

De beide secties worden in alle controleverklaringen (verplicht) opgenomen; ook in situaties waar geen sprake is van ernstige continuïteitsonzekerheid of spraakmakende fraudecasuïstiek. Deze verplichting geldt voor de verklaring bij de jaarrekening 2022. Omdat binnen de publieke sector het begrip continuïteit minder relevant is, zijn de stakeholders nog in overleg hoe de accountant hier voor de publieke sector invulling aan gaat geven. Ten aanzien van de fraudecasuïstiek zou idealiter de nieuwe sectie in de controleverklaring moeten aansluiten op de frauderisico-analyse opgesteld door het college, dan wel de toelichting van het college op eventuele frauderisico’s in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag.

Rechtmatigheidsverantwoording In de loop van 2022 wordt de Wet versterking decentrale rekenkamers van kracht. In de tweede nota van wijziging is hierin ook de rechtmatigheidsverantwoording meegenomen die het college van burgemeester en wethouders met ingang van 2022 moet afleggen. Deze verantwoording wordt onderdeel van de jaarrekening en daarmee ook object van onderzoek van de accountant ten aanzien van getrouwheid van de jaarrekening. In de Kadernota rechtmatigheid 2022 is door de commissie BBV invulling gegeven aan de rechtmatigheidsverantwoording met betrekking tot het voorwaarden-, begrotings- en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Voor u als gemeente is het van belang om: de rapporteringsgrens vast te stellen (0-3% van de begrote lasten na dotatie aan de reserves); het normenkader 2022 op te stellen (en dit door de raad te laten vaststellen); het normenkader te vertalen in een toetsingskader (toetspunten financiële rechtmatigheid); beheersdoelstellingen, risico’s en beheersmaatregelen te formuleren; een controleplan opstellen; en de controlewerkzaamheden uitvoeren. Daarbij vragen wij specifieke aandacht voor deugdelijke dossiervorming. Bij de gemeenten die hiertoe in 2021 al een pilot hebben gedraaid is gebleken dat het geen sinecure is om de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording goed in te richten.

De intentie van de wetswijziging is om de gemeentelijke organisatie beter in control te laten komen. Dat betekent dus ook dat de organisatie, denk aan budgethouders en management, moeten worden meegenomen. Ook gaat de wetswijziging uit van collectieve verantwoordelijkheid van het college. Dat vraagt het creëren van breed draagvlak en betrokkenheid. Wij adviseren u tijdig de werkzaamheden op te starten, niet alleen de controle, maar juist ook de versterking van de interne beheersing. Hoewel alleen financiële rechtmatigheid nu een wettelijke borging kent, is bovenstaand framework ook goed toe te passen bij o.a. doelmatigheid, doeltreffendheid, niet-financiële rechtmatigheid, fiscaliteit en IT. 28

5. Overige onderwerpen Environmental Social and Governance rapportage In april 2021 heeft de Europese Commissie de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) gepubliceerd. Als gevolg van deze richtlijn worden grote bedrijven verplicht om met ingang van het boekjaar 2023 te rapporteren over hun impact op milieu- en sociale zaken. De richtlijn heeft tot doel de kwaliteit van de gerapporteerde informatie met betrekking tot ESG-aangelegenheden te verbeteren, met als uiteindelijk doel de transformatie naar een duurzamere economie te ondersteunen in lijn met de klimaatverbintenis van Parijs. De volgende informatie is o.a. vereist om in de ESG-rapportage op te nemen: −

− − −

welke duurzaamheidstrends en -ontwikkelingen een materiële impact kunnen hebben op de onderneming (bijv. tekort aan middelen, bedrijfsonderbrekingen door slechte weersomstandigheden enz.); welke materiële impact de onderneming heeft op haar omgeving (mens en milieu); informatie over langetermijndoelstellingen van de onderneming met betrekking tot ESG en de geboekte vooruitgang daarin; informatie over immateriële activa (bijv. sociaal kapitaal).

Momenteel is de rapportage over duurzaamheid alleen van toepassing voor grote bedrijven. Maatschappelijk staat duurzaamheid echter hoog op de agenda en dat betekent dat in de toekomst mogelijk ook een rapportageverplichting voor u als gemeente gaat gelden. Wij gaan graag met u in gesprek over hoe ESG binnen de gemeente is vormgegeven en hoe ontwikkelingen hierover worden gemonitord. Wij kunnen u ondersteunen bij de uitwerking van uw duurzaamheidsstrategie, het adviseren omtrent te nemen acties omtrent uw duurzaamheidsstrategie en u te ondersteunen bij de bewaking van de realisatie van de strategie door middel van KPI’s en dashboarding.

29

5. Overige onderwerpen Soft controls De huidige maatschappelijke ontwikkelingen en toegenomen aandacht voor cultuur en gedrag alsmede de omgang met ethische dilemma’s, maakt dat ook van de accountant wordt verwacht dat anders wordt gekeken naar risico’s op dat gebied. Daarmee zijn soft controls, als belangrijke aspecten van cultuur en gedrag, een relevant onderdeel in de jaarrekeningcontrole.

Cultuur en gedrag zijn brede begrippen. Cultuur is een gemeenschappelijke verzameling van normen, waarden en gedragsuitingen die gedeeld worden door de leden van de organisatie. Of anders gezegd: ‘zo doen we dat hier’. Gedrag kan worden omschreven als een verzameling van bewuste of onbewuste, (niet-) tastbare handelingen die gestuurd worden door bijvoorbeeld overtuigingen en omgeving.

In de herziene Standaard 315 Risico’s op een afwijking van materieel belang identificeren is in paragraaf 21b vermeld: ‘De accountant dient door het uitvoeren van risico-inschattingswerkzaamheden inzicht te verwerven in de interne beheersingsomgeving. De accountant doet dit door te evalueren of: • het management, onder het toezicht van de met governance belaste personen, een cultuur van eerlijkheid en ethisch gedrag heeft gecreëerd en gehandhaafd; • de sterke punten in de elementen van de interne beheersingsomgeving samen een geschikte basis vormen voor de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit gezien de aard en complexiteit van de entiteit, en; • tekortkomingen in de interne beheersingsomgeving de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit ondermijnen.