Bijlage bij beantwoording Grondstoffen Mevr. Platenkamp Afwegingskader PMD-inzameling
Tekst van het document
Aan Nico Altorf, Ruud Oosterhof, Ben Gagel Datum 1 mei 2026 Via Van Fabian Janssen Kopie Betreft Afwegingskader PMD-inzameling 2027 hoogbouw Aanleiding Met de ingang van de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen staat de gemeente Amstelveen voor een ingrijpende keuze over de inzameling van Plastic en Metalen verpakkingen, Drankenkartons (PMD). Vanaf 2026 worden er nieuwe eisen gesteld aan de kwaliteit van het PMD en wordt van gemeenten gevraagd om brengvoorzieningen, waaronder ondergrondse containers, uit te faseren. Deze notitie gaat dieper in op de technische en financiële afwegingen van de verschillende scenario’s voor PMD-inzameling. Huidige situatie in Amstelveen Amstelveen zamelt PMD op twee manieren in: zoveel mogelijk via rolcontainers bij laagbouwwoningen en met ondergrondse containers (344 stuks) bij hoogbouw. De verdeling van bebouwing in Amstelveen is 48% laagbouw en 52% hoogbouw. Voor meer dan 23.000 huishoudens (hoogbouw) zijn ondergrondse containers het aangewezen inzamelmiddel voor PMD. Daarbij weten we dat ook bewoners van laagbouw hiervan gebruik maken. De gemeente geeft jaarlijks circa één miljoen doorzichtige PMD-zakken uit aan inwoners. De kosten voor deze zakken bedragen ongeveer €50.000 per jaar.
Tabel 1: Inzameling PMD 2025 Inzamelmethode Tonnages PMD Aantal inzamelmiddelen Rolcontainers 959 19.655 Ondergrondse containers 1.042 344 Afvalbrengstation 83 1 Kwaliteit en vergoedingen In 2026 vinden kwaliteitsmetingen van het aangeleverde PMD plaats. Op basis hiervan worden gemeenten ingedeeld in de vergoedingenstaffel (figuur 2). Hoe hoger de kwaliteit, hoe hoger de vergoeding per ton aangeleverd PMD. De kwaliteit van het PMD wordt uitgedrukt in het percentage puur PMD ten opzichte van het aandeel dat eigenlijk restafval is. INTERNE NOTITIE Pagina 2 van 8 Risico op geen vergoeding en extra kosten De kwaliteit van het PMD uit brengvoorzieningen (ondergrondse containers) en minicontainers zal in totaal 14 keer gemeten worden. Uit de eerste metingen (figuur 1) kan voorzichtig geconcludeerd worden dat het PMD uit brengvoorzieningen ondermaats (<65% PMD) is en niet in aanmerking komt voor een vergoeding. Vanaf 2026 lopen we al €214.100 aan vergoedingen mis. Daarbij zullen er extra kosten zijn voor verwerking van de stroom. De kwaliteit van PMD uit minicontainers blijkt ook niet optimaal, maar kan met een kwaliteitspercentage van 65%-75% wel rekenen op een redelijke vergoeding per ton.
Figuur 2: Vergoedingenstaffel Figuur 1: Kwaliteitsmeting PMD (via Verpact) Pagina 3 van 8 Herinrichten PMD-inzameling Met de uitfasering van brengvoorzieningen staat Amstelveen voor de opdracht om een nieuw systeem voor PMD-inzameling in te richten. Dit heeft invloed op de duurzaamheid van het afvalbeleid, de manier waarop de inzameling wordt georganiseerd, het scheidingsgedrag van inwoners en de totale kosten voor de gemeente. Daarom is het belangrijk dat de verschillende opties worden beoordeeld op praktische uitvoerbaarheid, financiële effecten, benodigde communicatie en de verwachte kwaliteit van het ingezamelde materiaal. In de alinea hieronder worden verschillende scenario's besproken. Met de nu beschikbare informatie worden de diverse componenten gewogen. Beschrijving van de scenario’s Scenario 1: Huidige brengsystemen behouden In dit scenario wordt niets gewijzigd aan het huidige systeem. We behouden de 344 ondergrondse containers bij hoogbouw en zamelen via minicontainers in bij laagbouw. Dit scenario voldoet niet aan de nieuwe afspraken van de Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen en dient vooral als referentiekader. Vanaf 2027 betekent dit dat de gemeente geen vergoeding ontvangt en extra kosten moet dragen voor nascheiding en verwerking van restafval.
Scenario 2: Inzameling via PMD-zakken PMD wordt aangeboden in doorzichtige PMD-zakken die in de openbare ruimte opgehangen worden. Hiervoor moeten voertuigen worden aangepast voor inzameling en extra medewerkers aangenomen om de zakken handmatig in te zamelen. Er is risico op vervuiling van de openbare ruimte door vroegtijdig aanbieden of opengepikte zakken. Hoewel de kwaliteit van het PMD toe zal nemen, zal het aanbod van PMD sterk afnemen tot mogelijk slechts 10% van het huidige aanbod uit hoogbouw. Inwoners van hoogbouw kunnen namelijk niet meer dagelijks terecht bij ondergrondse containers. Dit betekent dat er meer PMD bij het restafval zal belanden, wat zowel niet duurzaam als kostenverhogend is. Een stijging aan restafval betekent ook toenemende kosten voor maatregelen tegen lachgascilinders. Scenario 3: Nascheiding bij hoogbouw Bewoners van hoogbouw kunnen PMD samen met restafval inleveren. Het PMD wordt later nagescheiden bij de verwerker. Het aandeel restafval dat nagescheiden wordt hoeft niet meer geshredderd te worden op lachgascilinders wat een financieel voordeel op kan leveren. In dit scenario blijven bewoners van laagbouw het PMD gescheiden aanleveren. Er is sprake van twee systemen in de gemeente wat voor inwoners als verwarrend ervaren kan worden. Daarbij kunnen inwoners niet langer terecht bij iedere restafvalcontainer in de buurt.
Er ontstaan namelijk twee restafvalstromen die apart opgehaald en aangeleverd worden bij de verwerker. Voor zowel de inwoner als afvalbeheer neemt de complexiteit van het inzamelsysteem toe en er komt een grotere druk op de logistiek.
Pagina 4 van 8 Scenario 4: Nascheiding in de gehele gemeente Het PMD uit zowel laagbouw als hoogbouw wordt niet langer door inwoners gescheiden maar bij de verwerker uit het restafval gehaald. Van de diverse scenario’s biedt dit de meest eenvoudige en uniforme inzamelstructuur. De verwachting is dat de nascheidingsinstallatie ongeveer evenveel PMD oplevert als wanneer inwoners dit met bronscheiding zelf zouden doen. De totale verwerkingskosten lijken in dit scenario hoog omdat het tarief voor nascheiding hoger is en de vergoedingen voor nagescheiden PMD lager uit vallen. Daartegenover staan besparingen op personeel en voertuigen doordat aparte PMDinzamelroutes vervallen en het aantal transportbewegingen afneemt. Er is ook een financieel voordeel van €645.000 omdat er geen shreddering van restafval meer nodig is om lachgascilinders tegen te gaan. Rekenmodel PMD-scenario’s Om de effecten op verwerkingskosten, duurzaamheid en vergoedingen per scenario in kaart te brengen is een rekenmodel ontwikkeld. Het rekenmodel is op basis van de afvalcijfers van 2025 en de informatie die nu beschikbaar is.
Kerncijfers rekenmodel PMD Inwoners 95.844 Restafval 14.684 ton Aanbod PMD 2.084 ton Tarieven Verwerking restafval € 61,- per ton Shredderen op lachgascilinders € 45,20 per ton Tarieven nascheiding € 70,- per ton Verwerkingskosten afgekeurde stroom onbekend Vergoedingen Vaste vergoeding PMD bij nascheiding € 17,21 per ton Minimale PMD-vergoeding bronscheiding 2027 € 179,- per ton PMD-vergoeding 75-85% kwaliteitsniveau € 277,- per ton Aannames Rendement nascheiding AEB 12% Effect uitrol extra minicontainers bij laagbouw 161 ton PMD in minicontainer in plaats van brengvoorziening Prestatie zakkeninzameling hoogbouw 10% van huidige aanbod in brengvoorziening Pagina | 5 van 8 STRUCTURELE KOSTEN PER SCENARIO 2500000 2000000 1500000 1000000 500000 0 -500000 -1000000 | Huidig systeem | PMD-zakken | Nascheiding | Nascheiding behouden | hoogbouw | hoogbouw | hele gemeente Overige extra kosten | 100000 | 50000 | 0 Voertuigen | 115970 | -160000 fte | 0 | 240000 | -320000 Kosten preventie lachgascilinders | 645000 | 685207 | 309600 (€) PMD-vergoedingen (€) | -200480 | -224856 | -218069 | -34626 Verwerkingskosten restafval (€) | 840218 | 898640 | 1000337 | 1173760 Figuur 3: structurele kosten Nascheiding in Nederland In Nederland zijn er verschillende afvalverwerkers die een nascheidingsinstallatie hebben.
De verschillende verwerkers behalen allen een ander rendement: het aandeel PMD dat er uit het restafval gehaald wordt en waarover men een vergoeding ontvangt. Het gemiddelde rendement in Nederland is volgens VNG/Verpact: 14,4%. Bekend is dat Omrin 15% rendement behaald en AEB minimaal 12%. Onder normale marktomstandigheden liggen de tarieven voor nascheiding hoger dan die voor brongescheiden restafval omdat bij nascheiding gebruik wordt gemaakt van een sorteerinstallatie. Momenteel bedraagt het verwerkingstarief voor restafval €61 per ton terwijl het verwachte tarief voor nascheiding (restafval + PMD) circa €70 per ton bedraagt. In de huidige situatie moet ons restafval eerst worden geshredderd als maatregel tegen lachgascilinders. De kosten hiervan bedragen €45,20 per ton. Voor ons als bronscheidingsgemeente betekent dit dat het totale verwerkingstarief voor restafval exclusief afvalbelastingen uitkomt op €106,20 per ton. Pagina 6 van 8 Figuur 4: Prognose hoeveelheid PMD per scenario Figuur 5: Prognose tonnages restafval per scenario 0 500 1000 1500 2000 2500 1. Huidig systeem behouden 2. PMD-zakken hoogbouw 3. Nascheiding hoogbouw 4. Nascheiding hele gemeente Minicontainer Zakkeninzameling Afvalbrengstation Nascheiding Brengvoorziening Hoeveelheid PMD per scenario en inzamelmiddel 14,684 15,705 14,543 14,756 1. Huidig systeem behouden 2. PMD-zakken hoogbouw 3.
Nascheiding hoogbouw 4. Nascheiding hele gemeente Totaal Restafval (ton) Pagina | 7 van 8 Totale structurele kosten restafval en PMD (€) 2000000 1800000 1600000 1400000 1200000 1000000 800000 | 1749961 1373148 600000 | 1054437 400000 | 675902 200000 0 Huidig systeem | PMD-zakken | Nascheiding | Nascheiding hele hoogbouw | hoogbouw | gemeente Figuur 6: Structurele kosten per scenario voor restafval en PMD Uitfasering brengvoorzieningen Om te voldoen aan de nieuwe Samenwerkingsovereenkomst moet de gemeente stoppen met het inzamelen van PMD via ondergrondse containers. Dit betekent dat de 344 containers die nu in gebruik zijn moeten worden omgebouwd of verwijderd. Een complexe maar ook kostbare opgave. We inventariseren hoe deze transitie op een slimme en kosteneffectieve manier uitgerold kan worden. Hiervoor kunnen we een beroep doen op de transitievergoeding van Verpact met een maximumbedrag van 180.000. Transitieplan • | Verwijderen van circa 170 PMD-containers inclusief betonputten, aanvullen en herbestraten: €315.000 • | Ombouwen van circa 170 PMD-containers naar restafvalcontainers: €235.000 (exclusief kosten voor nieuwe bestickering) • | Inzamelen en recyclen van circa 20.000 minicontainers voor PMD: €158.000 • | Voor het vervangen van 50 verouderde containers in het Stadshart/Meander is momenteel circa €1.000.000 gereserveerd.
Door hergebruik van vrijkomende PMD-containers kan dit voor een aanzienlijk lager bedrag gerealiseerd worden. Informatietekorten Ondanks dat de Samenwerkingsovereenkomst Verpakkingen per 1 januari 2026 van kracht is gegaan, zijn er voor gemeenten nog veel onduidelijkheden. Zo weten we nog niet zeker welk kwaliteitsniveau Amstelveen behaald en daarmee ook niet de vergoedingen. Ook is er vanaf 2027 sprake van een 0-vergoeding en extra kosten voor verwerking van de lage kwaliteit stroom. Deze extra kosten zijn vanuit Verpact nog niet duidelijk. Eind 2026 zal de VNG in een evaluatie reflecteren op de praktische werking en de financiële consequenties van de afspraken over verpakkingsafval met mogelijkheid tot bijsturing. Samenvatting scenario's: 1. | Huidige voorzieningen behouden blijft risicovol door slechte kwaliteit PMD. Hierdoor vanaf 2027 €0 vergoeding en extra verwerkingskosten. Pagina 8 van 8 2. Zakkeninzameling is relatief snel in te voeren, maar kan financiële nadelen hebben en leidt tot stijging restafval en zwerfafval. 3. Nascheiding hoogbouw biedt kwaliteit en hoog rendement, maar veroorzaakt logistieke knelpunten door twee verschillende stromen restafval. 4. Nascheiding gehele gemeente is een omvangrijke verandering in het inzamelsysteem maar biedt wel een uniforme en robuuste inzamelstructuur met financiële voordelen.
Procedure - Mei 2026: Scenario’s intern bespreken en uitwerken bij Taskforce financiën afvalbeheer - Juni 2026: Scenario’s en mogelijkheden voorleggen aan Werkgroep Kwaliteit (samenwerking Verpact, NVRD en VNG) - Juni 2026: Scenario’s voorleggen aan bestuurder na installering nieuw college 2026 - Q3 2026: Voorstel nieuwe PMD-inzameling in Grondstoffenplan 2026-2030