Bijlage 14 advies externe veiligheid Amstelveen Kronenburg - risicodiagram brandweer AA

Brandweer Amsterdam-Amstelland Behulpzaam Deskundig Daadkrachtig

Advies Externe Veiligheid Kronenburg in Amstelveen Referentie: Datum:

41/RoEv-2019 7 oktober 2019

Behandeld door:

K. Wiering

1

Inhoud INHOUD ....................................................................................................................................................................2 INTRODUCTIE .........................................................................................................................................................3 W AARBORGEN VAN VEILIGHEID IN DE FYSIEKE LEEFOMGEVING ...................................................................................3 Methodiek ..........................................................................................................................................................3 Het risicodiagram ...............................................................................................................................................4 Kronenburg Amstelveen ....................................................................................................................................4 RISICODIAGRAM KRONENBURG .........................................................................................................................5 SCENARIO I: VLIEGTUIGONGEVAL BIJ START OF LANDING TOEKOMSTIGE SITUATIE (2025/2030) ........6 SCENARIO II: VLIEGTUIGONGEVAL BIJ START OF LANDING HUIDIGE SITUATIE (2019) ............................9 REFERENTIE INCIDENT I: VLIEGTUIGONGEVAL TURKISH AIRLINES - FEBRUARI 2009

...........................12 REFERENTIE INCIDENT II: VLIEGTUIGONGEVAL BIJLMERMEER (BIJLMERRAMP) – OKTOBER 1992 ....15 SCENARIO 3: FAKKELBRAND DOOR BREUK HOGEDRUK AARDGASLEIDING ..........................................18

2

Risicodiagram Amstelveen Kronenburg Introductie De Omgevingswet beoogt het in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en het bereiken en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit. Hiervoor moet de fysieke leefomgeving doelmatig beheerd, gebruikt en ontwikkeld worden om maatschappelijke behoeften te vervullen. In de besluiten onder de Omgevingswet worden hiervoor een beperkt aantal normen opgenomen. Er komt meer afwegingsruimte voor het lokale bestuur. Het waarborgen van de veiligheid moet in dit proces van integrale belangenafweging onder de aandacht gebracht worden.

Waarborgen van veiligheid in de fysieke leefomgeving De Omgevingswet schrijft voor dat moet worden nagedacht over het waarborgen van de veiligheid van de fysieke leefomgeving en dat daarbij aansluiting moet worden gezocht bij de Wet veiligheidsregio’s. Hieronder wordt beschreven hoe dit kan worden ingevuld met de methodiek die is ontwikkeld voor de veiligheidsregio’s voor het bepalen en afwegen van de risico’s in een regio. Uitgangspunt hierbij is dat impact- en waarschijnlijkheids-beoordeling de basis is voor het risico denken. En dat dit samen met betrokken partijen wordt bepaald. De fysieke veiligheid van een gebied wordt bepaald door de ongevalsscenario’s (crisistypen) die kunnen optreden en daardoor een gevaar vormen voor de omgeving. Het gevolg van een ongevalsscenario bepaalt samen met de kans op dat ongeval het risico. Er is inzicht nodig in de mogelijke ongevalsscenario’s om risico’s te kunnen bepalen en wegen en uitspraken te kunnen doen over de verantwoording van de veiligheid van de fysieke leefomgeving. De veiligheidsregio’s hebben de taak om een regionaal risicoprofiel maken. Hierin wordt beschreven welke risicovolle situaties de regio bedreigen. Van deze situaties moet de impact op de samenleving worden ingeschat en de waarschijnlijkheid worden onderzocht. Ter ondersteuning van de veiligheidsregio’s is de landelijke handreiking regionaal risicoprofiel opgesteld.

In deze handreiking staat beschreven hoe de situaties die de samenleving bedreigen kunnen worden geselecteerd, hoe de impact op de samenleving kan worden bepaald en hoe met behulp van een risicodiagram de risico’s kunnen worden gewogen. Veiligheidsregio’s gebruiken deze methodiek voor het bepalen van het regionaal risicoprofiel. Deze eenduidige methode kan ook worden gebruikt bij besluitvorming op grond van de Omgevingswet over het waarborgen van de veiligheid van de fysieke leefomgeving.

Methodiek De ernst van een ongevalsscenario wordt bepaald door de impact die het heeft op de samenleving. In de handleiding regionaal risicoprofiel wordt een systematiek beschreven om deze maatschappelijke impact vast te stellen. De samenleving kan op meerdere vlakken worden ontregeld. Daarom zijn er 10 verschillende impactcriteria benoemd die tezamen de totale impact van ongevalsscenario bepalen. De impactcriteria zijn:

         

Aantasting van de integriteit van het grondgebied; Doden; Ernstig gewonden en chronisch zieken; Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften); Kosten; Langdurige aantasting van milieu en natuur; Verstoring van het dagelijks leven; Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur; Sociaal psychologische impact; Aantasting cultureel erfgoed.

3

Voor het bepalen van de mate van impact is een klasseindeling gemaakt met 5 verschillende niveaus voor de ernst van de gevolgen, namelijk:

    

Beperkt gevolg; Aanzienlijk gevolg; Ernstig gevolg; Zeer ernstig gevolg; Catastrofaal gevolg.

Voor ieder criterium is apart beschreven welke gevolgen bepalend zijn voor de ernst van de impact van een ongevalsscenario en in welke klasse het moet worden ingedeeld. De 10 impactcriteria tezamen bepalen de maatschappelijke impact van een ongeval. De rekenmethodiek waarmee de resultaten van de verschillende criteria worden samengevoegd staat beschreven in de handreiking.

Het risicodiagram In een risicodiagram worden de ernst van een ongeval en de waarschijnlijkheid ervan in een grafiek gezet. Hierdoor wordt inzicht verkregen in het risico maar blijft in beeld wat de maatschappelijke impact van een scenario is en hoe groot de kans daarop is. De risico’s van verschillende risicovolle situaties kunnen zo met elkaar worden vergeleken. De systematiek van het risicodiagram kan worden gebruikt als instrument voor het bepalen en waarborgen van de veiligheid bij het maken van afwegingen over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.

De opzet voor een risicodiagram uit het methodiekboek van de Handreiking Regionaal Risicoprofiel, november 2009.

Kronenburg Amstelveen Voor het ontwikkelgebied Kronenburg Amstelveen is de veiligheid van de fysieke leefomgeving in kaart gebracht met behulp van het instrument ‘Risicodiagram’ door:  Relevante crisistypen te selecteren  De bijbehorende ongevalsscenario’s uit te werken  De gevolgen van ongevalsscenario’s in te schatten  Per scenario de impact op de samenleving te bepalen  De waarschijnlijkheid van de scenario’s te bepalen.  Impact en waarschijnlijkheid uit te zetten in het risicodiagram De uitkomsten zijn gepresenteerd in het onderstaande risicodiagram op de volgende bladzijde. 4

Risicodiagram Kronenburg

Het risicodiagram laat verschillende risico’s ten opzichte van elkaar zien. De risico’s zijn een functie van impact en waarschijnlijkheid. Deze zijn ingeschat op basis van de methodiek uit het Regionaal Risicoprofiel. Voor sommige risico’s wordt inzichtelijk gemaakt hoe het risico verminderd kan worden door het toepassen van maatregelen. Blauw: risico’s natuurlijke omgeving Rood: risico’s gebouwde omgeving Oranje: risico’s technologische omgeving Paars: risico’s vitale infrastructuur & voorzieningen Groen: risico’s verkeer & vervoer Zwart: referentie incidenten

De maat van de bolletjes maakt inzichtelijk dat de impactschaal exponentieel is. Het verschil tussen de impactcategorieën “beperkt” en “aanzienlijk” is duidelijk kleiner dan het verschil tussen de categorieën “zeer ernstig” en “catastrofaal”.

5

Scenario I: Vliegtuigongeval bij start of landing toekomstige situatie (2025/2030) Maatschappelijk thema

Crisestype

Incidenttype

Verkeer en vervoer

Luchtvaartincident

Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein

Scenario Op 5 februari 2030 om 14:30 uur stort een passagiersvliegtuig (Boeing 777) tijdens een noodlanding neer in Amstelveen Noord op de wijk Kronenburg. Aan boord zijn 400 passagiers en 15 bemanningsleden. Het vliegtuig raakt daarbij een hoogbouwcomplex met studentenunits. Gevolgen Er ontstaat schade aan vastgoed en vitale infrastructuur. Het hoogbouwcomplex dat geraakt wordt door het vliegtuig gaat branden en stort gedeeltelijk in, waarbij ongeveer 150 studentenwoningen vernield worden. De bereikbaarheid van Kronenburg is ontwricht en de mobiliteit is beperkt. Alle 400 passagiers en 15 bemanningsleden komen te overlijden. Het aantal slachtoffers op de grond in de wijk Kronenburg wordt in totaal geschat op 250 personen, waarvan 50 overlijden. Referentie incidenten Vrachtvliegtuigongeluk Amsterdam Bijlmermeer – 04 oktober 1992 (“Bijlmerramp”) zie p.13

Figuur 1 – Plan Kronenburg

Figuur 2 – Referentie incident: Bijlmerramp 1992

6

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

Lichamelijk

Doden

Zeer ernstig Catastrofa al

Territoriaal

Ernstig

Criterium

Aanzienlijk

Veiligheidsbelang

Beperkt

Impactbepaling Beoordeling gevolgen (impact)

1-4 weken is minder dan 4 km2 grondgebied aangetast. De inschatting is dat 465 mensen overlijden (personen uit de wijk, passagiers & bemanning) Het aantal ernstig gewonden is ingeschat op 50 personen. Er is geen gebrek aan primaire levensbehoefte. De kosten worden ingeschat op €224 mln

Ernstig gewonden & chronisch zieken Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

Economische

Kosten (materiële schade, gezondheid schade, financiële schade, bestrijdingskosten en herstel)

Ecologische

Langdurige aantasting van milieu & natuur

Sociale-politiek

Verstoring dagelijks leven

[verlies van woningen (≈ 30 mln), schade aan infrastructuur in de wijk (≈ 20 mln), het aantal doden & gewonden (≈ 74 mln), de vliegtuigschade (≈ 100 mln) en bestrijdingskosten]

Geen aantasting van broedgebieden, EHS gebieden of Natura 2000 gebieden. Minder dan 4000 personen hebben een korte verstoring van 1-2 dagen (onderwijs, werk & bereikbaarheid) Geen aantasting van de politieke vertegenwoordiging, het functioneren van het openbaar bestuur, het financieel stelsel, de openbare orde en veiligheid, vrijheden en rechten of Nederlandse waarden en normen. Er ontstaat maatschappelijke onrust en angst

Aantasting van positie van het lokale & regionale openbaar bestuur

[Perceptie: onbekendheid oorzaak = geen, onzekerheid mate dreiging = beperkt, mate onnatuurlijkheid = beperkt] [Verwachtingspatroon: gevoelde verwijt-baarheid = aanzienlijk, verlies vertrouwen overheid/ bedrijven = aanzienlijk, verlies vertrouwen hulpdiensten = beperkt] [Handelingsperspectief: onbekendheid met vormen zelfredzaamheid = beperkt, persoonlijke onmogelijkheid beheersing eigen situatie = aanzienlijk]

Sociaalpsychologische impact

Cultureel erfgoed

Toelichting

Geen effect op cultureel erfgoed.

Aantasting cultureel erfgoed

Waarschijnlijkheid dat het scenario gebeurt

Zeer waarschijnlijk

Waarschijnlijk

Mogelijk

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk

Waarschijnlijkheidsbeoordeling

Kans dat een vliegtuig neerstort in de wijk Kronenburg.

7

E1

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

A

0,01235

E2

Doden

E

1

E3

Ernstig gewonden en chronisch zieken

D

0,33333

E4

Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

-

0

E5

Kosten

D

0,33333

Vitaal belang

Getalswaar de

Impactcriterium

Impactscore

Impact scores

Territoriale veiligheid

Lichamelijke veiligheid

Economische veiligheid

Materiële schade Gezondheid schade Financiële schade

0 0 0

Bestrijdingskosten en herstel

0

Ecologische veiligheid

Sociale en politieke stabiliteit

Veiligheid van cultureel erfgoed

E6

Langdurige aantasting van milieu en natuur

-

0

E7

Verstoring van het dagelijks leven

A

0,01235

E8

Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur

-

0

E9

Sociaal psychologische impact

D

0,33333

E10

Aantasting cultureel erfgoed

-

0 2,02469

Totale score

Alle scores bij elkaar optellen en delen door 10 maakt de eind score. Max score is 1, minimaal 0. De score kan in onderstaande verdeling geschaald worden. 0.012

Beperkt Aanzienlijk Eindscore: 0,202469

0.037

0.11

0.33

Ernstig

Zeer ernstig

Catastrofaal

1.000

8

Scenario II: Vliegtuigongeval bij start of landing huidige situatie (2019) Maatschappelijk thema

Crisestype

Incidenttype

Verkeer en vervoer

Luchtvaartincident

Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein

Scenario Op 4 februari 2020 om 14.30 uur stort een passagiersvliegtuig (Boeing 777) tijdens een noodlanding neer in Amstelveen Noord op de wijk Kronenburg. Aan boord zijn 400 passagiers en 15 bemanningsleden. Het vliegtuig raakt daarbij een hoogbouwcomplex met kantoren. Gevolgen Er ontstaat schade aan vastgoed en vitale infrastructuur. Het hoogbouwcomplex dat geraakt wordt door het vliegtuig gaat branden en stort gedeeltelijk in, waarbij ongeveer 100 kantoorunits vernield worden. De bereikbaarheid van Kronenburg is ontwricht en de mobiliteit is beperkt. Alle 400 passagiers en 15 bemanningsleden komen te overlijden. Het aantal slachtoffers in de wijk Kronenburg wordt in totaal geschat op 450 personen, waarvan 150 overlijden. Referentie incidenten Vrachtvliegtuigongeluk Amsterdam Bijlmermeer – 04 oktober 1992 (“Bijlmerramp”) zie p.13

Figuur 3 – De functionele structuur van het plangebied Kronenburg

Figuur 4 - Referentie incident: Bijlmerramp 1992

9

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

Lichamelijk

Doden

Economische

Zeer ernstig Catastrofa al

Territoriaal

Ernstig

Criterium

Aanzienlijk

Veiligheidsbelang

Beperkt

Impactbepaling Beoordeling gevolgen (impact)

1-4 weken is minder dan 4 km2 grondgebied aangetast. De inschatting is dat 565 mensen overlijden (personen uit de wijk, passagiers & bemanning) Het aantal ernstig gewonden is ingeschat op 300 personen. Er is geen gebrek aan primaire levensbehoefte.

Ernstig gewonden & chronisch zieken Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften) Kosten (materiële schade, gezondheid schade, financiële schade, bestrijdingskosten en herstel)

Ecologische

Langdurige aantasting van milieu & natuur

Sociale-politiek

Verstoring dagelijks leven

De kosten worden ingeschat op €250 mln [Bedrijfsschade (≈ 30 mln), schade aan infrastructuur in de wijk (≈ 20 mln), het aantal doden & gewonden (≈ 100 mln), de vliegtuigschade (≈ 100 mln) en bestrijdingskosten]

Geen aantasting van broedgebieden, EHS gebieden of Natura 2000 gebieden. Minder dan 4000 personen hebben een verstoring (niet naar werk kunnen gaan - 1 week tot 1 maand) Geen aantasting van de politieke vertegenwoordiging, het functioneren van het openbaar bestuur, het financieel stelsel, de openbare orde en veiligheid, vrijheden en rechten of Nederlandse waarden en normen. Er ontstaat maatschappelijke onrust en angst

Aantasting van positie van het lokale & regionale openbaar bestuur

[Perceptie: onbekendheid oorzaak = geen, onzekerheid mate dreiging = beperkt, mate onnatuurlijkheid = beperkt] [Verwachtingspatroon: gevoelde verwijt-baarheid = aanzienlijk, verlies vertrouwen overheid/ bedrijven = aanzienlijk, verlies vertrouwen hulpdiensten = beperkt] [Handelingsperspectief: onbekendheid met vormen zelfredzaamheid = beperkt, persoonlijke onmogelijkheid beheersing eigen situatie = aanzienlijk]

Sociaalpsychologische impact

Cultureel erfgoed

Toelichting

Geen effect op cultureel erfgoed.

Aantasting cultureel erfgoed

Waarschijnlijkheid dat het scenario gebeurt

Zeer waarschijnlijk

Waarschijnlijk

Mogelijk

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk

Waarschijnlijkheidsbeoordeling

Kans dat een vliegtuig neerstort in de wijk Kronenburg.

10

E1

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

A

0,01235

E2

Doden

E

1

E3

Ernstig gewonden en chronisch zieken

D

0,33333

E4

Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

-

0

E5

Kosten

D

0,33333

Vitaal belang

Getalswaar de

Impactcriterium

Impactscore

Impact scores

Territoriale veiligheid

Lichamelijke veiligheid

Economische veiligheid

Materiële schade Gezondheid schade Financiële schade

0 0 0

Bestrijdingskosten en herstel

0

Ecologische veiligheid

Sociale en politieke stabiliteit

Veiligheid van cultureel erfgoed

E6

Langdurige aantasting van milieu en natuur

-

0

E7

Verstoring van het dagelijks leven

B

0,03704

E8

Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur

-

0

E9

Sociaalpsychologische impact

D

0,33333

E10

Aantasting cultureel erfgoed

-

0 2,04938

Totale score

Alle scores bij elkaar optellen en delen door 10 maakt de eind score. Max score is 1, minimaal 0. De score kan in onderstaande verdeling geschaald worden. 0.012

Beperkt Aanzienlijk Eindscore: 0,204938

0.037

0.11

0.33

Ernstig

Zeer ernstig

Catastrofaal

1.000

11

Referentie incident I: Vliegtuigongeval Turkish Airlines februari 2009 Maatschappelijk thema

Crisestype

Incidenttype

Verkeer en vervoer

Luchtvaartincident

Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein

Scenario Op 25 februari 2009 stort een passagiersvliegtuig (Boeing 737-800) van de maatschappij Turkish Airlines kort voor de landing neer. Anderhalve kilometer voor de landingsbaan van vliegveld Schiphol stort het vliegtuig in een akker nabij de rijksweg A9 en breekt in drie stukken. Er waren 135 mensen aan boord van het vliegtuig; 128 passagiers en 7 bemanningsleden. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid heeft het ongeluk onderzocht. Zij concludeert dat er technische problemen waren met de hoogtemeter, dat de luchtverkeersleiding onvolledige aanwijzingen heeft gegeven en dat de piloten eerder hadden moeten ingrijpen (doorstart maken). Gevolgen Van de 135 mensen aan boord van het vliegtuig zijn er door het ongeluk 9 overleden en 86 gewond geraakt (6 in kritieke toestand, 25 zwaargewond en 55 lichtgewond). Doordat het vliegtuig (≈ €50 mln.) in een akker is geland zijn er op de grond geen slachtoffers gevallen en is de schade aan voorzieningen en gebouwen op de grond gering. Voor de hulpverlening was het moeilijk om de locatie te bereiken omdat het vliegtuig midden in modderig akkerland was neergestort. 18 vliegtuigen konden niet meer op Schiphol landen en zijn uitgeweken. De polderbaan van Schiphol bleef 5 dagen buiten gebruik. Een deel van de A9 werd afgesloten om ruimte te bieden aan hulpverleningsvoertuigen.

Ruim twee weken na het ongeval is de berging van de wrakstukken begonnen

Figuur 5 - Vliegtuigongeval Turkish Airlines

Figuur 6 - Locaties vliegtuigongeval Turkish Airlines

12

Zeer ernstig Catastrofa al

Ernstig

Aanzienlijk

Beperkt

Impactbepaling Beoordeling gevolgen (impact) Veiligheidsbelang

Criterium

Territoriaal

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

Deel akker onbruikbaar

Lichamelijk

Doden

9 doden

Ernstig gewonden & chronisch zieken Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften) Kosten (materiële schade, gezondheid schade, financiële schade, bestrijdingskosten en herstel)

86 gewonden

Economische

Ecologische

Langdurige aantasting van milieu & natuur

Sociale-politiek

Verstoring dagelijks leven

Geen gebrek aan primaire levensbehoefte. De kosten zijn ingeschat op €73 mln [Bedrijfsschade (≈ 20 mln), het aantal doden & gewonden (≈ 3 mln), de vliegtuigschade (≈ 50 mln) en bestrijdingskosten]

Geen aantasting van broedgebieden, EHS gebieden of Natura 2000 gebieden. Minder dan 4000 personen hebben een korte verstoring (bereikbaarheid – 5 dagen) Geen aantasting van de politieke vertegenwoordiging, het functioneren van het openbaar bestuur, het financieel stelsel, de openbare orde en veiligheid, vrijheden en rechten of Nederlandse waarden en normen. Er ontstaat maatschappelijke onrust en angst

Aantasting van positie van het lokale & regionale openbaar bestuur

[Perceptie: onbekendheid oorzaak = geen, onzekerheid mate dreiging = beperkt, mate onnatuurlijkheid = beperkt] [Verwachtingspatroon: gevoelde verwijt-baarheid = normaal, verlies vertrouwen overheid/ bedrijven = beperkt, verlies vertrouwen hulpdiensten = geen] [Handelingsperspectief: onbekendheid met vormen zelfredzaamheid = beperkt, persoonlijke onmogelijkheid beheersing eigen situatie = normaal]

Sociaalpsychologische impact

Cultureel erfgoed

Toelichting

Geen effect op cultureel erfgoed.

Aantasting cultureel erfgoed

Waarschijnlijkheid dat het scenario gebeurt

Zeer waarschijnlijk

Waarschijnlijk

Mogelijk

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk

Waarschijnlijkheidsbeoordeling

Kans dat een vliegtuig neerstort tijdens de landing = eens in de 100.000 jaar

13

Impactcriterium

E1

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

A

0,01235

E2

Doden

C

0,11111

E3

Ernstig gewonden en chronisch zieken

D

0,33333

E4

Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

-

0

E5

Kosten

C

0,11111

Getalswaar de

Vitaal belang

Impactscore

Impact scores

Territoriale veiligheid

Lichamelijke veiligheid

Economische veiligheid

Materiële schade Gezondheid schade Financiële schade

0 0 0

Bestrijdingskosten en herstel

0

Ecologische veiligheid

Sociale en politieke stabiliteit

Veiligheid van cultureel erfgoed

E6

Langdurige aantasting van milieu en natuur

-

0

E7

Verstoring van het dagelijks leven

A

0,01235

E8

Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur

-

0

E9

Sociaal psychologische impact

C

0,11111

E10

Aantasting cultureel erfgoed

-

0 0,69136

Totale score

Alle scores bij elkaar optellen en delen door 10 maakt de eind score. Max score is 1, minimaal 0. De score kan in onderstaande verdeling geschaald worden. 0.012

Beperkt Aanzienlijk Eindscore: 0,069136

0.037

0.11

0.33

Ernstig

Zeer ernstig

Catastrofaal

1.000

14

Referentie incident II: Vliegtuigongeval Bijlmermeer (Bijlmerramp) – Oktober 1992 Maatschappelijk thema

Crisestype

Incidenttype

Verkeer en vervoer

Luchtvaartincident

Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein

Scenario Op zondag 4 oktober 1992 verliest het vrachtvliegtuig, de EL-AL vracht Boeing 747-258F van Israël Airlines, kort na de start vanaf Schiphol twee motoren boven het Gooimeer. Bij een poging een noodlanding te maken raakt het vliegtuig onbestuurbaar en stort om 18:35 neer op de Bijlmer flats Groeneveen/ Klein-Kruitberg in de Amsterdammer wijk Bijlmermeer. Er waren 4 mensen aan boord van het vliegtuig; 3 bemanningsleden en 1 passagier. De Raad voor de Luchtvaart heeft het ongeluk onderzocht. Zij concludeert dat de ontwerp- en constructiefout de eerste oorzaak is van het vliegtuigongeluk. Gevolgen Na het neerstorten van het vliegtuig op de twee hoogbouwcomplexen op het hoekpunt van de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg ontstond er direct brand. Later stortten de gebouwen gedeeltelijk in, waarbij ongeveer 100 appartementen vernield werden. Snel na de inslag kwamen de eerste brandweer- en reddingsploegen aan op de rampplek. Ziekenhuizen in de omgeving werden gealarmeerd om honderden gewonden te kunnen opnemen. Aanvankelijk werd voor de levens van honderden personen gevreesd. Later werd het aantal doden officieel vastgesteld op 43, waaronder de vier personen aan boord van het vliegtuig. In totaal waren er 26 gewonden.

Ook jaren later is er nog politieke discussie en nasleep van de ramp, zowel over het incident, over het onderzoek van de ramp als ook over gezondheidsklachten veroorzaakt door de landing van het vliegtuig welke deels bleek te bestaan uit gevaarlijke stoffen, zoals verarmd uranium. Er was veel maatschappelijke reactie op de aanwezigheid van het verarmd uranium. Bron: Enquête vliegramp Bijlmermeer (1999) Kamerdossier 26241 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26241-9.html

15

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

Lichamelijk

Doden

Zeer ernstig Catastrofa al

Territoriaal

Ernstig

Criterium

Aanzienlijk

Veiligheidsbelang

Beperkt

Impactbepaling Beoordeling gevolgen (impact)

1-6 maanden is minder dan 4 km2 grondgebied aangetast. 43 doden 26 gewonden (aantal mogelijk zieken door gevaarlijke stoffen niet bekend) Geen gebrek aan primaire levensbehoefte.

Ernstig gewonden & chronisch zieken Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

Economische

Geen totale kosten bekend. Inschatting: 210 mln

Kosten (Materiële schade, gezondheid schade, financiële schade, bestrijdingskosten en herstel)

Ecologische

Langdurige aantasting van milieu & natuur

Sociale-politiek

Verstoring dagelijks leven

[verlies van woningen (≈ 30 mln), schade aan infrastructuur in de wijk (≈ 20 mln), het aantal doden & gewonden (≈ 10 mln), bedrifj-, vliegtuig- & ladingschade (≈ 150 mln) en bestrijdingskosten]

Er is geen aantasting van broedgebieden weidevogels, EHS en natura 2000 gebieden. Minder dan 4000 personen hebben een korte verstoring van 1-2 dagen (onderwijs, werk & bereikbaarheid) Geen aantasting van de politieke vertegenwoordiging, het functioneren van het openbaar bestuur, het financieel stelsel, de openbare orde en veiligheid, vrijheden en rechten of waarden en normen. Wel is er een aanzienlijke nasleep voor het bestuur (zie volgende indicator) Er ontstaat maatschappelijke onrust en angst en aanzienlijke nasleep

Aantasting van positie van het lokale & regionale openbaar bestuur

[Perceptie: onbekendheid oorzaak = geen, onzekerheid mate dreiging = beperkt, mate onnatuurlijkheid = beperkt] [Verwachtingspatroon: gevoelde verwijtbaarheid = aanzienlijk, verlies vertrouwen overheid/ bedrijven = aanzienlijk, verlies vertrouwen hulpdiensten = beperkt] [Handelingsperspectief: onbekendheid met vormen zelfredzaamheid = beperkt, persoonlijke onmogelijkheid beheersing eigen situatie = aanzienlijk]

Sociaalpsychologische impact

Cultureel erfgoed

Toelichting

Er is geen cultureel erfgoed in het gebied aanwezig

Aantasting cultureel erfgoed

Zeer waarschijnlijk

Waarschijnlijk

Mogelijk

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk

Waarschijnlijkheidsbeoordeling

16

Waarschijnlijkheid dat het scenario gebeurt

Kans dat een vliegtuig neerstort tijdens start of landing = eens in de 100.000 jaar

Impactcriterium

E1

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

A

0,01235

E2

Doden

D

0,33333

E3

Ernstig gewonden en chronisch zieken

C

0,11111

E4

Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

-

0

E5

Kosten

D

0,33333

Getalswaar de

Vitaal belang

Impactscore

Impact scores

Territoriale veiligheid

Lichamelijke veiligheid

Economische veiligheid

Materiële schade Gezondheid schade Financiële schade

0 0 0

Bestrijdingskosten en herstel

0

Ecologische veiligheid

Sociale en politieke stabiliteit

Veiligheid van cultureel erfgoed

E6

Langdurige aantasting van milieu en natuur

-

0

E7

Verstoring van het dagelijks leven

A

0,01235

E8

Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur

-

0

E9

Sociaalpsychologische impact

D

0,33333

E10

Aantasting cultureel erfgoed

-

0 1,1358

Totale score

Alle scores bij elkaar optellen en delen door 10 maakt de eind score. Max score is 1, minimaal 0. De score kan in onderstaande verdeling geschaald worden. 0.012

Beperkt Aanzienlijk Eindscore: 0,11358

0.037

0.11

0.33

Ernstig

Zeer ernstig

Catastrofaal

1.000

17

Scenario 3: Fakkelbrand door breuk hogedruk aardgasleiding Maatschappelijk thema

Crisestype

Technologische omgeving

Incident met brandbare stof in openlucht

Incidenttype Incident transport buisleidingen

Scenario Op 22 mei 2025 om 15.00 uur vinden in de buurt van de Kalfjeslaan (graaf)werkzaamheden plaats in de directe omgeving van de ondergrondse hogedruk aardgasleiding A-807. Vanwege deze werkzaamheden ontstaat een breuk in de aardgasleiding. Het aardgas stroomt onder hoge druk uit. Het brandbare gas ontsteekt waardoor er een fakkelbrand optreedt. Direct na de breuk is de omvang van de fakkel het grootst. Het uitstroomdebiet loopt binnen enkele minuten na de breuk terug totdat een stabiel uitstroomdebiet wordt bereikt. De fakkel is dan kleiner van omvang. Dit stabiele uitstroomdebiet blijft aanwezig tot dat de leidingbeheerder het getroffen leidingdeel met afsluiters inblokt. Dit kan enkele uren duren.

Figuur 7 – Bron: Scenarioboek Externe Veiligheid (https://www.scenarioboekev.nl/hoge-druk-aardgasleidingfakkelbrand/)

Gevolgen De hittestraling van de fakkelbrand veroorzaakt (dodelijke) slachtoffers, schade en brand tot op 380 meter van de ongevallocatie. Personen die niet beschermd zijn kunnen tot op ongeveer 400 meter van de aardgasleiding komen. Daarbinnen is de hittestraling te groot. De kalfjeslaan wordt afgesloten en er wordt opdracht gegeven het metroverkeer langs de Beneluxbaan te staken. Gebouwen binnen 380 meter van de fakkelbrand worden blootgesteld aan hittestraling en gaan branden. Het merendeel van de slachtoffers zijn personen die zich in de buitenruimte bevinden. Personen in gebouwen dicht bij de ongevallocatie raken (dodelijk)gewond. Het totaal aantal slachtoffers wordt geschat tussen de 40 en 400. Referentie incidenten  Gasexplosie op 17 oktober 2016 in Ludwigshafen  Gasexplosie op 30 juli 2004 in Gellingen  Gasexplosie op 9 september 2010 in San Bruno

18

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

Lichamelijk

Doden

Economische

Zeer ernstig Catastrofa al

Territoriaal

Ernstig

Criterium

Aanzienlijk

Veiligheidsbelang

Beperkt

Impactbepaling Beoordeling gevolgen (impact)

Er is geen aantasting van de integriteit van het grondgebied. Het aantal sterfgevallen in de wijk Kronenburg ligt tussen 4-40 Het aantal ernstig gewonden ligt tussen 40-400 Geen gebrek aan primaire levensbehoefte.

Ernstig gewonden & chronisch zieken Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften) Kosten (Materiële schade, gezondheid schade, financiële schade, bestrijdingskosten en herstel)

Ecologische

Langdurige aantasting van milieu & natuur

Sociale-politiek

Verstoring dagelijks leven

Materiële en financiële schade als ook bestrijdings- en herstelkosten schatting tussen 20 en 200 miljoen

Er is geen aantasting van broedgebieden weidevogels, EHS en natura 2000 gebieden. Minder dan 400 personen hebben een korte verstoring (onderwijs, werk, maats. voorzien. & bereikbaarheid) Geen aantasting van de politieke vertegenwoordiging, het functioneren van het openbaar bestuur, het financieel stelsel, de openbare orde en veiligheid, vrijheden en rechten of waarden en normen. Er ontstaat maatschappelijke onrust en angst. Er is onzekerheid over de mate van dreiging. Er is geen cultureel erfgoed in het gebied aanwezig

Aantasting van positie van het lokale & regionale openbaar bestuur

Sociaalpsychologische impact Cultureel erfgoed

Toelichting

Aantasting cultureel erfgoed

Waarschijnlijkheid dat het scenario gebeurt

Zeer waarschijnlijk

Waarschijnlijk

Mogelijk

Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk

Waarschijnlijkheidsbeoordeling

Kans dat gasleiding A-807 nabij Uilenstede/Kronenburg breekt.

19

Impactcriterium

Getalswaar de

Vitaal belang

Impactscore

Impact scores

Territoriale veiligheid

Lichamelijke veiligheid

Economische veiligheid

E11

Aantasting van de integriteit van het grondgebied

-

0

E12

Doden

C

0,11111

E13

Ernstig gewonden en chronisch zieken

D

0,33333

E14

Lichamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften)

-

0

E15

Kosten

C

0,11111

Materiële schade Gezondheid schade Financiële schade

0 0 0

Bestrijdingskosten en herstel

0

Ecologische veiligheid

Sociale en politieke stabiliteit

Veiligheid van cultureel erfgoed

E16

Langdurige aantasting van milieu en natuur

-

0

E17

Verstoring van het dagelijks leven

A

0,01235

E18

Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur

-

0

E19

Sociaalpsychologische impact

D

0,33333

E20

Aantasting cultureel erfgoed

-

0 0,90123

Totale score

Alle scores bij elkaar optellen en delen door 10 maakt de eind score. Max score is 1, minimaal 0. De score kan in onderstaande verdeling geschaald worden. 0.012

Beperkt Aanzienlijk Eindscore: 0,090123

0.037

0.11

0.33

Ernstig

Zeer ernstig

Catastrofaal

1.000

20