Bijlage 1 Stedenbouwkundig plan Annapark
Tekst van het document
Stedenbouwkundig plan Het Annapark mei 2026
Leeswijzer
Inhoud 1. Inleiding
4
2. Samenvatting
5
3. Het Nieuwe Oude Dorp
6 8
Cultuurzone41
beschreven en de kaders waarbinnen de opgave tot
8
De Brink
42
stand is gekomen. In het vierde hoofdstuk wordt
Beweegzone43
de hoofdopzet van het stedenbouwkundig plan
Buitenruimte Piet Hein school
44
beschreven. Het is uitgewerkt aan de hand van
3.1 Toelichting op het gebied Een historisch stukje Amstelveen
Een park met een dorpsgevoel
Cultuurhistorische tijdlijn en de ontstaansgeschiedenis
4.3 Het Annapark
12
30
Dit stedenbouwkundig plan is als volgt opgebouwd.
32
In de inleiding wordt de opgave kort geschetst en
Aanwezige hoogteverschillen inzetten als verbinder36
toegelicht welke doelen de gemeente met dit plan
Middeldorpstraat en Smedemanplein
37
nastreeft. In hoofdstuk twee is een samenvatting
Ontwerp van het park
38
te lezen. In het derde hoofdstuk wordt de locatie
46
verschillende thema’s. In hoofdstuk vijf wordt een
14
Van straat naar plein
47
toelichting gegeven op de financiële onderbouwing en
Een knooppunt van assen
15
4.5 Uitlopers Annapark
50
wordt het verdere vervolgproces in beeld gebracht.
Positie in de regio
16
Groene omzoming
51
Bij enkele in dit plan gebezigde namen, waaronder het
17
4.6 Ruimtelijk kader
52
Annapark zelf, gaat om werktitels, waarbij in een later
52
stadium nog definitieve besluitvorming, op advies van de straatnamencommissie, plaatsvindt.
Historische structuur en ruimtelijke ontwikkelingen14 Transformatie A9
3.2 Kansen en ontwikkelingen De Omgevingsvisie Gebiedsvisie ‘Nieuwe Oude Dorp’
4.4 Het Colijnplein
17
1. Natuur en klimaat
18
2. Waterstructuur
53
20
3. Luchthavenindelingbesluit Schiphol
54
Het Oude Dorp weer verbinden
21
4. Gezonde leefomgeving
54
De unieke historie versterken
22
5. Beperkingen door geluid
55
Ontmoetingsplekken maken
23
6. Beperkingen door externe veiligheid
55
7. Hoogte
56
3.3 Plandoelen voor het Nieuwe Oude Dorp
4. Plantoelichting
24
8. Doorsneden
58
4.1 Een nieuw hoofdstuk voor het Oude Dorp
25
9. Evenementen
60
4.2 Het raamwerk
61
2
26
Financiële dekking
Verbinden en ontmoeten
26
Vervolg61
Verbindende lijnen
26
Een palet aan ontmoetingsplekken
26
Van raamwerk tot kwalitatief plan
28
5. Vervolgproces
61
3
1. Inleiding Dit stedenbouwkundig plan ‘Het Annapark’ is de
van de verschillende ontwikkelingen verschilt in impact
eerste deeluitwerking van de gebiedsvisie ‘Nieuwe
en tempo worden deze ontwikkelingen in verschillende
Oude Dorp’. De aanleiding voor dit plan volgt uit de
plannen verder uitgewerkt.
verbreding en verdiepte aanleg van de snelweg A9 ter hoogte van Amstelveen. Bij het Oude Dorp wordt
In de gebiedsvisie staat het Oude Dorp beschreven als
over de nieuwe snelweg een overkapping gebouwd.
‘een samensmelting van verleden, heden en toekomst’.
De komst van deze overkapping biedt de unieke kans
Het Annapark bouwt daar verder op voort. Het
om het Oude Dorp en Amstelveen weer ‘aan elkaar te
Annapark wordt een nieuwe plek waar stad en dorp,
hechten’.
jong en oud, kunst en natuur, sport en evenementen
Dit stedenbouwkundig plan is een plan op hoofdlijnen.
samenkomen. Een bijzonder park waar plek is om
Het schetst de kaders voor het park dat wordt
dagelijks op adem te komen, te vertragen en waar
aangelegd op de overkapping en de nieuwe bebouwing
bovendien ruimte is voor ontmoeten. Daarnaast
langs de randen ervan. Ook is het een uitnodiging
bieden we ruimte aan de toekomst met verbeelding en
voor het invullen van de gebouwen aan het park met
vormgeving.
functies die het park versterken. Daarnaast beschrijft dit document hoe deze gebouwen en de openbare ruimte aansluiten op het bestaande Oude Dorp. Naast de verbreding van de snelweg A9 door Rijkswaterstaat zijn er elders in het Oude Dorp ook ontwikkelingen voorzien, bijvoorbeeld daar waar het Oude Dorp grenst aan de Noordelijke Poeloever. In het coalitieakkoord 2022-2026 sprak het College van B&W de ambitie uit om dit gebied een kwaliteitsimpuls te geven. In de Gebiedsvisie ‘Nieuwe Oude Dorp’ zijn deze twee gebieden in samenhang met elkaar beschouwd en de belangrijkste uitgangspunten voor deze ontwikkelingen vastgelegd. Omdat de realisatie
4
2. Samenvatting Dit stedenbouwkundig plan is opgesteld als ruimtelijk
plan integreert randvoorwaarden op het gebied van
kader voor de transformatie van het Oude Dorp ten
geluid, luchtkwaliteit, waterberging en biodiversiteit.
behoeve van de realisatie van het Annapark. Het plan
Deze ruimtelijke uitgangspunten sturen de verdere
bepaalt hoe het dek en de directe randen zich zullen
uitwerking in latere planfasen.
ontwikkelen door uitgangspunten te benoemen voor toekomstige inrichting, functies en bebouwing. Het vertrekpunt voor dit plan is de ‘Gebiedsvisie Nieuwe Oude Dorp’. Voor het ruimtelijk raamwerk van het Annapark staan drie thema’s centraal: het opnieuw verbinden van noord en zuid, het herstellen van het dorpse karakter en het creëren van een levendige plek voor bewoners van Amstelveen. Nieuwe en bestaande voetgangers- en fietsroutes, een robuuste aansluiting op regionale fietsroutes en het waarborgen van doorlopende groenstructuren vormen de basis voor de inrichting van het park. Bebouwing draagt bij aan de geborgenheid in het park en vormt een geleidelijke overgang tussen het dorp en het Annapark. Hoogteverschillen tussen het dek en het bestaande maaiveld worden opgelost met hellingen, straatjes en in bebouwing, waarbij de menselijke maat uitgangspunt blijft. Het plan legt tevens kaders voor programmering van zowel het park als de bebouwing er omheen. Thematische zones, cultuur, bewegen en de centrale Brink, geven richting aan het gebruik van het park. Het
5
3. Het Nieuwe Oude Dorp
6
Broersepark
A9
Amsterdamse Bos
Amsterdamseweg
Burg. A. Colijnweg Sportas
Noordelijke Poeloever
Het Oude Dorp
Laan Nieuwer-Amstel
A9
A9
De Poel
Begrenzing ‘Nieuwe Oude Dorp’
7
Hofjes en binnengebieden waarin de grens tussen publieke en private ruimte vervaagt.
3.1 Toelichting op het gebied Een historisch stukje Amstelveen Het Oude Dorp is een bijzondere Amstelveense buurt met twee karakteristieken. Het wordt gekenmerkt door het historisch waardevolle dorp met haar onderscheidend karakter en door de ligging in een landschap met unieke kwaliteiten.
Variatie in dakkappen
• Het Oude Dorp wordt ervaren als een prettige plek om te wonen, werken en te verblijven. De volgende ruimtelijke kwaliteiten dragen bij aan het historische karakter van het Oude Dorp: • Het kleinschalige karakter en de menselijke maat van de gebouwen; • De diversiteit in kappen, rooilijnen en gevels ; • Een intiem en fijnmazig netwerk van publieke pleintjes, collectieve hofjes, steegjes en straatjes; • Groene erfscheidingen in de vorm van hagen; • De aanwezigheid van monumentale bomen op betekenisvolle plekken.
Autoluw dwaalmilieu door smalle straatjes en steegjes
8
Poortgebouw
Het eigen maken van de openbare ruimte door bewoners
Het Oude Dorp is gelegen aan de rand van de stad. Het grenst aan de Noordelijke Poeloever dat unieke ecologische en landschappelijke kwaliteiten heeft: • Een verkavelingsstructuur die gebaseerd is op het historische slagenlandschap; • Open, natte vegetaties die bestaan uit (veenmos) rietvelden en moerasbossen; • De Poel als grote waterplas omringd door natuurlijke oevers, graslanden en vochtige bossen. Van oudsher zijn dorp en landschap met elkaar verbonden geweest en hebben hun eigen identiteit grotendeels behouden. Ook het Broersepark grenst als groene kwaliteit aan het Oude Dorp. Het park dat in 1926 als ‘wandelpark’ is aangelegd vormde de voorloper van een latere traditie van heemparken in Amstelveen.
9
Het Oude Dorp, een impressie van vandaag de dag
1. De Dorpsstraat
4. Locatie van het toekomstige Annapark over de snelweg
10
2. Tijdelijke wand van containers in de Middeldorpstraat
3. De Amsterdamseweg
5. Museumspoorlijn met het oude station
6. Het Raadhuisplein
9. De Noordelijke Poeloever
7. Doorgang vanuit de Dorpsstraat naar de Poeloever
10. Veenlandschap Poeloever
8. Het oude slagenstructuur
11. Zicht over de Poel op de St. Urbanuskerk in Bovenkerk
11
Cultuurhistorische tijdlijn en de ontstaansgeschiedenis
zijn vandaag de dag nog bewaard gebleven als uniek,
verkeer. Ondanks alle ontwikkelingen wordt het Oude
oorspronkelijk veenlandschap.
Dorp nog steeds gekenmerkt als een levendig centrum
De oude kern van Amstelveen, toen nog Nieuwer-
In de 20ste eeuw groeit Amstelveen en raakt het
met divers aanbod van horeca, winkels en cultuur.
Amstel genaamd, ontstaat als dorp in de Middeleeuwen
oorspronkelijke dorp verder ingesloten door relatief
op de kruising tussen twee belangrijke linten: de
planmatige stadsontwikkelingen. In 1960 wordt een
Amsterdamseweg (tussen Amsterdam en Bovenkerk)
nieuw ‘modern’ centrum gebouwd en wordt het
en de Ouderkerkerlaan (naar de rivier de Amstel en het
historische dorpscentrum voortaan aangeduid als
dorpje Ouderkerk aan de Amstel).
het ‘Oude Dorp’. De A9 wordt aangelegd en de lokale
In de eeuwen daarna ontwikkelt de bebouwing zich
infrastructuur wordt uitgebreid. Dit heeft gevolgen voor
vooral langs deze twee assen. Tegelijkertijd verandert
het dorp, omdat het deels wordt afgesneden van haar
het landschap rondom drastisch. Het veen wordt
omgeving. Ook wordt het dorp als eenheid onderbroken
ontgonnen en afgegraven. De zo ontstane plassen
en opgedeeld in losse gebieden aan weerszijden van de
worden ingepolderd; eerst ten behoeve van landbouw,
snelweg en lokale wegen. Het straatbeeld wordt, met
later ten behoeve van woningbouw. Enkel de Poel en
name aan de randen van het Oude Dorp, gedomineerd
Na de Tweede Wereldoorlog groeit Amstelveen
Oeverlanden (waaronder de noordelijke Poeloever)
door infrastructuur met een focus op gemotoriseerd
uit van een klein dorp tot een grote stad.
1900
1955
1931 1950
Rond 1900 is het landschap rondom Nieuwer-Amstel bijna volledig ingepolderd. Alleen De Poel is nog herkenbaar als veenafgraving.
12
Ook in de winter biedt de Poel recreatiemogelijkheden, De Poel met het dorp Nieuwer-Amstel rechts boven.
zoals het schaatsen op de foto hierboven.
Het Oude Dorp breidt uit richting De Poel
In 1980 opent het nieuwe Raadhuis van
De bouw van de verbreding van de A9 start.
Amstelveen. Het gebouw, ontworpen door
De A9 wordt verdiept aangelegd en krijgt op
H. Maaskant, staat op een markante plek,
drie locaties in Amstelveen, waaronder ter
gedeeltelijk in De Poel.
hoogte van het Oude Dorp, een overkapping.
1960
1983 1973
1980
2029 2020
Verwachte oplevering vernieuwde A9 en overkapping bij het Oude Dorp door Rijkswaterstaat. Vanaf dat moment kan de inrichting van het dek door de gemeente Amstelveen starten.
In 1915 wordt de spoorlijn Amsterdam - Aalsmeer geopend. Amstelveen heeft een station langs deze spoorlijn in Rondom het Oude Dorp ontwikkelen zich nieuwe
het Oude Dorp. Tot 1950 dient de tram voor personenvervoer. Vanaf 1950 tot 1983 vond er vooral goederenvervoer
woonwijken en nieuwe wegen worden aangelegd.
plaats over de spoorlijn. Sinds 1983 rijdt een deel van het jaar een historische museumtram op deze route.
13
Historische structuur en ruimtelijke ontwikkelingen
de spoorlijn is in de loop der tijd afgenomen, terwijl het
De Amsterdamseweg vormt de oorspronkelijke drager
is uitgegroeid tot een belangrijke fietsverbinding voor
van de ontwikkeling van het Oude Dorp. De aanleg
zowel bezoekers van het Oude Dorp als voor passanten
van de Laan Nieuwer-Amstel heeft een deel van de
van binnen en buiten de gemeente.
fietsgebruik juist sterk is toegenomen. Het Kazernepad
verkeersdruk uit het dorpshart gehaald. Als levendige straten vormen de Amsterdamseweg en Dorpsstraat
De verbreding van de snelweg A9 heeft in de afgelopen
nog steeds een belangrijke ruimtelijke structuur in het
decennia geleid tot een toenemende ruimtelijke impact
Oude Dorp.
op het Oude Dorp. Voor deze ingrepen zijn verschillende gebouwen gesloopt en is de historische structuur op
Aan de andere zijde wordt het Oude Dorp begrensd door
meerdere punten doorbroken. De overkapping bij het
een spoorlijn. Deze ligt op de overgang van het hoger
Oude Dorp biedt de mogelijkheid om de gescheiden
gelegen bovenland naar de lagere delen van Amstelveen,
delen van het gebied opnieuw met elkaar te verbinden
met een overwegend groen karakter. De betekenis van
en de ruimtelijke samenhang te herstellen.
Historische structuur van het Oude Dorp in 1952
Transformatie A9
1970
1978
2020
1936
Eind 1969 wordt de Burgermeester
Rijksweg 6 wordt omgedoopt tot de
In 2020 zijn de werkzaamheden gestart
In 1936 werd de Burgemeester van
van Sonweg verbreed tot de Rijksweg
A9 en krijgt 2x 3 rijstroken.
om de A9 te verbreden naar 2x4
Sonweg als tweebaansweg geopend.
6 met 2x2 rijstroken.
rijstroken. Ter hoogte van, onder andere, het Oude Dorp komt een overkapping.
25m
14
60m
120m
Een knooppunt van assen Door de historische vestiging vormt het Oude Dorp vandaag de dag nog steeds een knooppunt op verschillende belangrijke assen. Deze versterken de levendigheid in het dorp en hebben, vanwege hun relatie met de omgeving, allen een andere betekenis. De assen versterken, met hun identiteit en gebruik de levendigheid van het dorp: Economische as: Langs de Amsterdamseweg concentreerden zich van oudsher economische activiteiten. Ook vandaag de dag zijn er nog tal van economische en maatschappelijke functies te vinden. Historische as: De Ouderkerkerlaan heeft cultuurhistorische waarde als verbindingslint naar de Amstel. De bijzondere hoogteligging is bij het Oude Dorp nog in het straatprofiel zichtbaar. Cultuuras: Langs de verbinding tussen het Stadshart en het Amsterdamse Bos is veel cultureel programma gevestigd en bevinden zich evenementen locaties. Voorbeelden hiervan zijn het Museum Cobra, Schouwburg Amstelveen, P60, Platform C, de Annakerk, Museum Jan en het Bloesempark. Sportas: Aan de oostzijde van het Oude Dorp ligt een belangrijke fietsroute. Deze verbindt op beweegvriendelijke wijze diverse sportparken met elkaar vanaf het Olympisch Stadion in Amsterdam tot Westwijk in Amstelveen Zuid. Paralel aan de fietsroute ligt ook een spoorlijn voor een museumtram.
15
Positie in de regio Het Oude Dorp is centraal gelegen, op de overgang
Amsterdam
tussen de stad en de meer natuurlijke delen van Amstelveen, en grenst via de Poeloever aan het Amsterdamse Bos. Als onderdelen van de regionale Westeinderscheg zijn recreatie en natuurbeleving dichtbij en maken deze deel uit van de identiteit van het gebied. Hoofdfietsroutes van en naar Amsterdam, Schiphol en Uithoorn doorkruisen het plangebied, waardoor het gebied als knooppunt betekenis heeft voor het fietsnetwerk van de Metropoolregio Amsterdam en de
Schiphol Hoofddorp Amstelveen
aansluiting ervan op het stedelijk netwerk. De Laan Nieuwer-Amstel, de Amsterdamseweg en de Colijnweg vormen de belangrijkste stedelijke ontsluitingswegen voor gemotoriseerd verkeer en bieden een snelle aansluiting op de stad en regio. De A9 en de inpassing ervan bepalen voor een groot deel de beleving van het Oude Dorp. Andersom, reizend over deze snelweg, markeert het Oude Dorp de entree van Amstelveen. Waarbij de Annakerk nu al een baken van herkenning is.
16
Aalsmeer
3.2 Kansen en ontwikkelingen
Kaart Omgevingsvisie Amstelveen
De Omgevingsvisie In 2024 is de Omgevingsvisie 2040 ‘Amstelveen bloeit’ vastgesteld. Deze visie legt de koers voor de ruimtelijke ontwikkeling van de stad vast. Om ontwikkelingen in te passen in de bestaande stad en aan te laten sluiten bij de kernwaarden van Amstelveen, introduceert de Omgevingsvisie vijf ‘ruimtelijke opdrachten’: Compact, Gezond, Duurzaam, Groen en Bereikbaar Amstelveen. In de Omgevingsvisie wordt de zone A9 west, met de overkapping ter hoogte van het Oude Dorp, als ‘ontwikkelgebied’ aangeduid. In dit gebied is verdichting mogelijk als uitwerking van de ruimtelijke opdrachten. De Omgevingsvisie benoemt voor dit ontwikkelgebied, met daarin het nieuwe dek over de A9 en de Poeloever, dat er nieuwe ruimte moet worden gecreëerd voor natuurbeleving, sport, cultuur, evenementen, detailhandel en natuurbeleving. Deze functies dienen te worden ondersteund door voorzieningen zoals horeca of extra parkeergelegenheid.
17
Gebiedsvisie ‘Nieuwe Oude Dorp’
Legenda
De gebiedsvisie ‘Nieuwe Oude Dorp’, vastgesteld in
Oude dorp
2025, is een verdere uitwerking van de Omgevingsvisie
Ontwikkelgebieden
en het coalitieakkoord, specifiek voor het Oude Dorp
Eilanden
en omgeving. Deze gebiedsvisie benoemt daarin drie
Vergroenen
doelen voor dit gebied.
Raadhuisplein
1. Het creëren van een gezonde leefomgeving;
Water
2. Het verbeteren van de vitale
Historisch lint
voorzieningenstructuur; 3. Het creëren van een aantrekkelijke woon- en
Verbinden Oude
werkomgeving.
dorp Noordelijke Poeloever
Deze doelen zijn van toepassing op het hele Oude Dorp.
Fietsverbindingen
Het merendeel van deze doelen en ambities raakt de
Wandelverbindingen
ontwikkeling van Het Annapark en haar randen. In de
Cultuuras
gebiedsvisie zijn deze verder uitgewerkt tot ruimtelijke
Groenrecreatieve
ambities. Een deel daarvan vormen de ruimtelijke
verbinding
bouwstenen voor het Annapark en de randen.
Programma groenrecreatief
De belangrijkste inhoudelijke ambities uit de visie zijn:
Programma
• Realiseren van een ontmoetingsplek voor de stad.
waterrecreatief
Door een park te realiseren met kunst, cultuur en
Programma cultuur
sportelementen; • Bijdragen aan een complete stad. Door ruimte te bieden aan stedelijke en maatschappelijke voorzieningen;
Structuurkaart uit Gebiedsvisie Nieuwe Oude Dorp 2025
• Ruimtelijk en programmatisch verbinden van de deelgebieden onderling en met het Amsterdamse Bos, de stad en de regio. Door: A. De Laan Nieuwer-Amstel een nieuw profiel te geven; B. Aan te takken op regionale fiets- en wandelroutes;
18
C. Stepping stones te realiseren die deze routes ondersteunen. • Versterken van de dorpse identiteit van het Oude Dorp. Door met de openbare ruimte de historische dragers en elementen te verbinden;
Programma sport en spel Programma overig
19
3.3 Plandoelen voor het Nieuwe Oude Dorp De komst van de overkapping over de A9 en de bestuurlijke wens om de Noordelijke Poeloever een kwaliteitsimpuls te geven, vormen de aanleiding om het Oude Dorp programmatisch te versterken. Daarnaast zijn er andere, ruimtelijke kansen om het dorp bruisend en meer toekomstbestendig te maken. De ruimtelijke en programmatische kansen zijn samen te vatten in een drietal ruimtelijke doelen, die in verschillende gebieden een andere uitwerking kunnen hebben.
1. Het Oude Dorp weer verbinden
20
2. De unieke historie versterken
3. Ontmoetingplekken maken
Het Oude Dorp weer verbinden De groei van de bestaande verbindingen en structuren in/rondom het Oude Dorp (A9, Laan Nieuwer-Amstel, Amsterdamseweg en de Museumspoorlijn) heeft de dorpskern ruimtelijk opgedeeld in losse onderdelen en afgesloten van haar omgeving. De stenige, op verkeer gerichte uitstraling van deze ‘doorsnijdingen’ is het straatbeeld gaan domineren en leidt tot aantasting van
Herstellen van het Oude Dorp als dorpskern
Verbinden van het Oude Dorp met de omgeving
het dorpse karakter.
Het opwaarderen van de uitstraling van
Het toevoegen van nieuwe routes en het
doorgaande hoofdstraten tot een kwalitatieve
opwaarderen van bestaande verbindingen, creëert
Ontwikkelingen, zoals de overkapping over de A9,
openbare ruimte, maakt het mogelijk het dorp weer
een sterker met de stad verbonden Oude Dorp.
bieden kansen om het Oude Dorp weer te verbinden.
als één helder leesbare kern te laten functioneren.
Een herkenbare, toegankelijke inrichting van deze
Allereerst door de gescheiden delen weer met elkaar
Pleinen en verbindingen waar royaal ruimte is
belangrijke routes naar onder meer Stadshart,
te verenigen. Daarnaast door het Oude Dorp sterker te
voor voetgangers, fietsers, groen, ontmoeten en
de Poeloever, Amstelveen Noord en -Zuid, maakt
verbinden met de directe omgeving en de belangrijke
verblijven, verknopen de losse gebieden weer
het aantrekkelijker en veiliger bereikbaar voor
delen van de stad.
met elkaar. Het toevoegen van bebouwing draagt
wandelaars en fietsers.
bij aan het begeleiden van nieuwe- en bestaande Bestaande en nieuwe routes krijgen een kwalitatieve
routes, kadert de openbare ruimte en geeft het een
opwaardering. Vooral voor wandelaars en fietsers
menselijke maat. Een maat die past bij de beleving
wordt de dorpskern aantrekkelijk, veilig bereikbaar en
en het karakter van een dorpskern.
voelt het weer als één geheel.
21
De unieke historie versterken Het Oude Dorp ontleent haar historische identiteit aan haar oorspronkelijke ligging in het historische veenlandschap. De hoofdstructuur van het Oude Dorp wordt nog steeds bepaald door de oude, landschappelijke structuren zoals het ontginningslint en het bovenland. Het versterken van de dorpse identiteit
Het unieke landschap ervaren
Binnen het Oude Dorp vormen grotere, publieke
Nieuwe ontwikkelingen sluiten aan op de
In en rondom het Oude Dorp liggen meerdere
gebouwen de belangrijkste accenten. Woningen,
dorpse uitstraling van het Oude Dorp. Belangrijk
bijzondere landschappelijke kwaliteiten zoals het
afgewisseld met kleinschalige voorzieningen, kennen
hierbij is de maat en schaal van gebouwen, de
veenlandschap met het rechte slotenpatroon
een grote diversiteit in architectuur, daken, oriëntatie
architectonische detaillering en het continueren
op de Noordelijke Poeloever, het Broersepark
en grootte.
van het netwerk van informele, kleinschalige en
en de groene hofjes van het Oude Dorp. Het
groene straatjes en hofjes in de openbare ruimte.
aanzetten, zichtbaar maken en uitbreiden van deze
De structuur van de openbare ruimte kan gelezen
Door bebouwing met zorg te ontwerpen worden
landschappelijke kwaliteiten versterkt de unieke
worden als een kralenketting van diverse pleinen
bestaande kwaliteiten en het karakter van het
ligging van het Oude Dorp.
en groene hofjes die door middel van een fijnmazig
Oude Dorp versterkt.
netwerk van paden die met elkaar verbonden zijn. Het versterken van het historische karakter dat wordt gevormd door deze kwaliteiten, vormt het uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen. Dit komt zowel tot uiting in de openbare ruimte als bij het realiseren van nieuwe gebouwen.
22
Ontmoetingsplekken maken In het Oude Dorp zijn verschillende voorzieningen geconcentreerd, zoals het scholencluster, winkels, horeca en het Raadhuis. De aanwezigheid van deze mix aan groot- en kleinschalige voorzieningen genereert een levendig openbaar gebied. Ook versterken deze voorzieningen de centrumfunctie van De voetganger en fietser staan centraal
Versterken van de relatie tussen gebouwen en
De inrichting van de openbare ruimte moet
omgeving.
Het toevoegen van nieuwe plekken in de openbare
bijdragen aan een aantrekkelijk en prettig
Bestaande en nieuwe functies versterken het
ruimte draagt bij aan het stimuleren van meer
verblijfsgebied. Door meer ruimte te bieden aan
gebruik van de buitenruimte op een manier die
mogelijkheden tot ontmoeting en verblijven. Door de
wandelaars en fietsers wordt de leefbaarheid
past bij de plek. Door een diversiteit aan functies
toevoeging van bebouwing ontstaan kansen om het
verhoogd en wordt de interactie tussen mensen
in (de plint van) nieuwe gebouwen op te nemen,
voorzieningenniveau van het Oude Dorp te verrijken
bevorderd. Een verkeersveilige inrichting is hierbij
ontstaan nieuwe motieven voor mensen om
met een nieuw en aanvullend programma. Hierdoor
een essentiële voorwaarde. Een continue en
naar het gebied te gaan. Met aandacht voor de
wordt het mogelijk om diverse doelgroepen aan te
herkenbare uitstraling bevordert de leesbaarheid
aansluiting van het gebouw op de aangrenzende
spreken en het Oude Dorp cultureel te versterken.
van de openbare ruimte en geeft richting waar
openbare ruimte wordt de buitenruimte
nodig. Het nodigt mensen uit langer te verblijven
levendig, aantrekkelijk en geeft aanleiding voor
en het gebied op een lagere snelheid te verkennen.
ontmoetingen en verblijf.
het Oude Dorp.
Door relaties tussen de gebouwen en de openbare ruimte te versterken wordt het gebruik van de straten en pleinen gestimuleerd. Voorzieningen kunnen profiteren van goede zichtbaarheid en meer interactie zoeken met bezoekers van het gebied.
23
4. Plantoelichting
24
4.1 Een nieuw hoofdstuk voor het Oude Dorp Vanuit de gebiedsvisie ‘Het Nieuwe Oude Dorp’ volgen meerdere ontwikkelingen rondom Het Oude Dorp. Deze ontwikkelingen worden gefaseerd en in delen nader uitgewerkt. De gebiedsvisie vormt hierbij het integrale kader waarmee verschillende ontwikkelingen in samenhang worden bekeken.
Het Annapark
Mede ingegeven door beoogde aanstaande oplevering van de A9 richt de eerste uitwerking zich op het Annapark in een stedenbouwkundig plan. Het plan geeft een nadere duiding en vertaling van de ruimtelijke doelen en legt door middel van een raamwerk de toekomstige hoofdstructuur vast.
25
4.2 Het raamwerk Verbinden en ontmoeten
Verbindende lijnen
de komst van deze nieuwe route door het Annapark
Aan het stedenbouwkundig plan Annapark ligt een
Het fijnmazige netwerk van voetpaden in het Oude Dorp
worden twee bestaande routes aan elkaar gehecht en
sterke ruimtelijke basis ten grondslag. Deze bestaat
wordt gecontinueerd in het Annapark en verbindt de
ontstaat één robuust netwerk van (hoofd)fietsroutes.
uit een raamwerk van lijnen die gevormd worden door
noord- en zuidzijde van het dorp met elkaar. Het creëert
nieuwe en bestaande paden en wegen in en rondom
heldere wandelroutes vanuit het Oude Dorp naar het
Bestaande routes voor het gemotoriseerd verkeer
het Oude Dorp. Als assen waarlangs mensen zich
Annapark en verder richting het Broersepark of het
en het openbaar vervoer, zoals de Amsterdamseweg
bewegen bepalen deze lijnen de structuur en beleving
Stadshart.
en de Colijnweg, blijven gehandhaafd en worden
van het Oude Dorp. Tussen deze lijnen in liggen zones
opgenomen in het raamwerk.
die een programmatische invulling krijgen. Dit is ofwel
Voor fietsers zijn de bestaande hoofdfietspaden
gebouwd in de vorm van nieuwe bebouwing of als
richting o.a. Amsterdam, Uithoorn en Schiphol
De groene begeleiding van de wegen en paden vormen
openbare ruimte. Deze nieuwe functies versterken de
opgenomen in het raamwerk. Een nieuwe fietsroute
groene verbindingen. Deze hebben vanwege hun
levendigheid van het Oude Dorp en de betekenis als
door het Annapark verbindt de bestaande Sportas-
doorgaand karakter vaak grote ecologische waarde.
ontmoetingsplek.
route (Amsterdam-Uithoorn) met de MRA-route (Metropool Regio Amsterdam) richting Schiphol. Met
Nieuwe en bestaande verbindingen krijgen een inrichting die past bij de uitstraling van het Oude Dorp. Dit kan in de vorm van een nieuwe, passende
Structurerende lijnen op schaal van het Oude Dorp
materialisatie, begeleiding door groen of andere ingrepen die de kwaliteit van deze routes opwaardeert.
Een palet aan ontmoetingsplekken Tussen de structurerende lijnen, die bezoekers door het gebied geleiden, ontstaan ruimtes waar ontmoeting, in de vorm van activiteiten, kunst, cultuur, sport, spel, bebouwing en evenementen centraal staat. Elke plek krijgt een andere invulling met een programmering voor verschillende doelgroepen. Voetpadenstructuur
26
Fietspadenstructuur
Weg- en railstructuur
De veelzijdigheid aan plekken vormen ondanks hun verscheidenheid, één ruimtelijk geheel: Het Annapark!
Kaart raamwerk
27
Van raamwerk tot kwalitatief plan Het raamwerk biedt een ruimtelijke basis voor de verdere invulling en uitwerking van het gebied. De plandoelen voor Het Nieuwe Oude Dorp geven hieraan belangrijke sturing. In de uitwerking van het stedenbouwkundig plan Annapark is een driedeling te onderscheiden: 1 Het Annapark - De vormgeving en
1
verschijningsvorm van het park worden geduid en de bebouwingsranden worden toegelicht. 2 Colijnplein - Het nieuwe plein aan de kop van de
Dorpsstraat en het Annapark. De transformatie van deze ruimte en aanliggende wegen wordt geduid. 3 De uitlopers van het Annapark - De functie en
inrichting van deze nu nog op zichzelf staande
3
groenzones worden nader toegelicht. 2
28
Impressie Annapark
29
4.3 Het Annapark Een verrassende, culturele, sportieve plek met het unieke karakter van het Oude Dorp! Het Annapark vormt het nieuwe dorpshart, hier staan beweging, ontmoeting en beleving centraal. Deze levendige omgeving biedt voor ieder wat wils en is de nieuwe plek waar jong en oud Amstelveen samenkomen in de charmante sfeer van het Oude Dorp.
30
Voorbeelduitwerking stedenbouwkundig plan Annapark
31
Een park met een dorpsgevoel Het Annapark is circa 100 x 249 meter groot. Ter
mag worden, verschijnt het Annapark dat beide zijden
woningen te worden ingepast. Nieuwbouw verloopt
vergelijking: dat is 1,5x de afmeting van het Stadsplein
aan elkaar smeed. Door de komst van het park en de
getrapt in bouwhoogte om de menselijke maat te
van Amstelveen. Een dergelijk grote ruimte voelt
bebouwing ontstaat weer één leesbare dorpskern
borgen in zowel het Annapark (circa 4 à 5 bouwlagen)
anders dan het kleinschalige karakter van de
en wordt de barierewerking van de A9 na 100 jaar
als de bestaande aangrenzende straten (circa 3
bestaande straten en bebouwing in het Oude Dorp.
opgeheven.
bouwlagen). Eén hoger bouwaccent aan de parkzijde
Het toevoegen van nieuwe bouwvolumes aan de
vormt een uitzondering op de bouwhoogte en
randen van het park helpt om de overgang in maat
Om vanuit het Annapark een overgang te maken
draagt met zijn ranke en slanke verschijningsvorm
en schaal tussen het dorp en het park te verkleinen
die in maat en beleving aansluit op het karakter
bij aan de oriëntatie en indeling van het park. Exacte
en ‘kadert’ tevens de parkruimte. Het definieert
van het Oude Dorp en in het bijzonder richting de
bouwhoogtes en afmetingen van de ontwikkelzones
en begrenst de openbare ruimte waarmee deze
Middeldorpstraat en het Smedemanplein, dient de
worden in een later stadium uitgewerkt en vastgelegd
overzichtelijk en leesbaar wordt voor mensen zoals
nieuwe bebouwing met respect voor de bestaande
in een omgevingsplan.
dat ook goed zichtbaar is in het Houthavenpark in Amsterdam, dat in schaal vergelijkbaar is met het Annapark. Ook andere stedenbouwkundig ingrepen zoals de positionering van de gebouwen,
Het Houthaven park in
het toepassen van wisselende bouwhoogten en
Amsterdam als passende
verspringingen in de gevel, dragen bij aan definieren
referentie voor het
van de ruimte. Door bebouwing met voorkanten op
Annapark met bebouwing
het park te richten ontstaat bovendien ruimte voor
aan de randen van
programmatische functies. Functies die op hun beurt
het park dat boven op
de parkruimte verlevendigen en activeren.
een doorgaande weg ligt. Programmering
Naast het definieren van de parkruimte speelt het
van de bebouwing
toevoegen van bebouwing aan de randen ook een
en openbare ruimte
belangrijke rol in het continueren van de ruimtelijke
levert het park vaste,
structuur van het Oude Dorp. Door het ‘gat’ van
dagelijkse gebruikers op
120 meter, dat de A9 in het Oude Dorp sloeg, met
en zorgt daarmee voor de
behulp nieuwbouw te verkleinen, worden noord- en
gewenste levendigheid.
zuidzijde dichter naar elkaar gebracht en de ruimtelijke onderbreking van het Oude Dorp teruggebracht tot een minimum. Boven de snelweg, waar niet gebouwd
32
Huidige situatie.
Toekomstige situatie.
De A9 doorsnijdt het
De komst van het Annapark
Oude Dorp dat zich van
maakt het mogelijk om aan
de snelweg ‘afkeert’ met
de randen bebouwing toe te
achterzijden van woningen.
voegen dat zich richt op het park.
Stedenbouwkundige structuur Annapark
Na oplevering van het dek over de
Doorgaande verbindingen uit het
Maximale uitvulling van de
Het toepassen van stedenbouwkundige
A9 ontstaat op de gronden naast
raamwerk geven structuur en
ontwikkelzones genereert
ingrepen als verspringingen van rooilijnen,
de snelweg ruimte voor nieuwe
richting aan de ontwikkelzones.
onwenselijke, lange
aanbrengen van zichtlijnen, inzetten van
bebouwingswanden aan het park.
hoogteaccenten en verdraaingen van
ontwikkelingen. Invulling van deze zones met bebouwing helpt de grote
gebouwen breken de bebouwingswanden
ruimte op het dek te kaderen.
op in kleinere brokken en bevorderen daarmee de menselijke maat in de bebouwing en het park.
33
De bouwhoogte van de nieuwbouw dient zich aan te passen naar de bestaande bebouwing. Aan de parkzijde is hoogte (4 à 5 bouwlagen) nodig om de parkruimte voldoende te kaderen en betekenis te kunnen geven. Terwijl in de Middeldorpstraat maximaal 3 à 4 bouwlagen wenselijk zijn. De overgang in hoogte van de bouwvolumes van Annapark naar Middeldorpstraat verloopt getrapt.
Piazza del Campo in Sienna (Italie), een klassiek voorbeeld van een plein met een sterke wandwerking en een hoogbouwaccent als markering.
34
Impressie in vogelvlucht van Annapark
35
Aanwezige hoogteverschillen inzetten als verbinder Het Oude Dorp ligt op het ‘bovenland’, land dat niet uitgegraven is in de tijd van de veenontginningen. Het ontstane hoogteverschil met de gebieden die wel uitgegraven en ingepolderd zijn, is vandaag de dag nog zichtbaar ter hoogte van het Kazernepad. Hoewel de A9 verdiept wordt aangelegd, zal het Annapark nog 1.30 meter hoger liggen dan het straatniveau van het Oude Dorp. Het overbruggen van dit hoogteverschil vindt plaats in de randzones van het park waar nieuwbouw wordt gerealiseerd. Deze nieuwbouw is gelegen tussen het Annapark en de bestaande bebouwing van het Oude Dorp in. Het wordt op een zodanige manier gedaan dat er geen fysieke of visuele barrières worden ervaren. Flauwe hellingbanen en trappen (waarbij rekening is gehouden met minder validen) overbruggen geleidelijk het hoogteverschil tussen Annapark en Oude Dorp. Door het positioneren van entrees in deze straatjes, gaan deze overgangszones naadloos over in de structuur van het dorp. In de gebouwen zelf is dit hoogteverschil goed oplosbaar door middel van het toepassen van zogenaamde ‘split level woningen’.
36
Middeldorpstraat en Smedemanplein De Middeldorpstraat en het Smedemanplein krijgen met de komst van de bebouwing aan de zuidzijde van het Annapark een nieuwe gevel aan de noordzijde van de straat. De vroegere bebouwing is in verband met de ontwikkeling van de A9 gesloopt waarmee de straat tijdens de bouwperiode slechts aan één zijde bebouwing had. Het beeld van de voormalige straat en plein en de bijhorende kwaliteit worden in ere hersteld. De bebouwing langs de Middeldorpstraat wordt circa 3 bouwlagen hoog. Ter hoogte van het Smedemanplein is een gebouw beoogd dat aan de zijde van het Annapark circa 5 bouwlagen kan krijgen en aan de zijde van het Smedemanplein circa 4 bouwlagen. Aan het Annapark is ruimte voor één hoger gebouw dat als accent aan de parkruimte staat. Op enkele plekken tussen de nieuwe gebouwen bevinden zich straatjes die vanuit de Middeldorpstraat/Smedemanplein toegang geven tot het Annapark. Aan de oostzijde van de Middeldorpstraat, ter hoogte van de Roemerdorpstraat, is ruimte voor bebouwing van circa 3 á 4 bouwlagen hoog.
37
Ontwerp van het park Bij de inrichting van het Annapark zijn de ruimtelijke
hofjes en pleintjes in het dorp. Zo voegt het park nieuwe
gezoneerd over het dek als afzonderlijk herkenbare
doelen en het raamwerk voor het Oude Dorp als
verblijfsplekken toe met aangename, gezonde en
ruimtes, die multifunctioneel kunnen worden
leidraad toegepast.
natuurinclusieve openbare ruimte en een herkenbare,
gebruikt. De overgang van nieuwe gebouwen en de
groene dorpsachtige identiteit.
openbare ruimte wordt zorgvuldig ontworpen, zodat
De verbindingen binnen het dorp en met de omgeving
voorzieningen in de plint maximaal kunnen bijdragen
vormen de basisopzet van de parkstructuur. Er
Het Annapark krijgt zijn levendigheid aan nieuwe
aan een actief en levendig park.
komen diverse wandelpaden bij, waardoor er voor
gebruiksvoorzieningen in de openbare ruimte en
voetgangers nieuwe routes ontstaan om tussen
een goede relatie met de gebouwen rondom het
Zonering
de noordelijke en zuidelijke delen van het dorp te
park. Om het voorzieningenniveau in het dorp
De parkstructuur wordt bepaald door de positie
bewegen. De bestaande verbindingen voor fietsers
te verbeteren biedt het dek ruimte voor zowel
van de gebouwen langs de randen, de aanwezige
en gemotoriseerd verkeer aan weerszijden van het
maatschappelijke, commerciële, sportieve en culturele
hoogteverschillen tussen dek en omgeving en de
plein lopen door en worden kwalitatief beter geschikt
programma’s. Deze programma’s sluiten logisch aan
groene ruimtes in het Annapark. Daarnaast zijn er drie
voor eigentijds gebruik. De regionale MRA-fietsroute
bij bestaande en nieuwe gebouwen of zijn losjes
thematische zones te onderscheiden:
krijgt een plek in het Annapark en verbindt bestaande hoofdfietsroutes. Dit fietspad vormt weliswaar een belangrijke structuur, maar mag geen barrière vormen
Zonering Annapark
voor wandelaars in het park. Daarom gaat deze route in vormgeving en materiaal integraal onderdeel
Cultuurzone
uitmaken van het park. Met passende bestratingsmaterialen en een groene inrichting sluit de identiteit van het park aan bij het
De Brink
historische en dorpse karakter. Het park vormt, door gebruik van herkenbare materialen, als baksteen en klinkers één ruimtelijk geheel. De interne parkstructuur wordt versterkt door, met behulp van hoogteverschillen en groene inrichting, kleinere, natuurlijk begrensde ruimtes te realiseren. Deze ruimtes zijn divers van vorm, formaat en hebben een gevarieerde en flexibele invulling. Ook kaderen de ruimtes het park in en op deze manier sluit het park aan bij de structuur van
38
Cultuurzone
De Brink
Beweegzone Beweegzone
& plein Piet Heinschool
Structuuropbouw Annapark
Grootte van de parkruimte is niet
Opdeling van de ruimte op basis
Er ontstaan kleinere, natuurlijk
Thematische zonering van de
passend bij het Oude Dorp
van doorgaande structuren uit
begrensde ruimtes in het park
ruimtes verbind het park ondanks de
raamwerk
schaalverkleining en geeft het park karakter
39
Identiteit Annapark, overkoepelende elementen
Diversiteit in vormgeving van de ruimtes
Passende bestratingsmateriaal, aansluiten op het Oude Dorp
Gebruik maken van de hoogteverschillen. Hoogteverschillen Groene inrichting in gekaderde/ begrensde ruimtes
maken het mogelijk om beplanting te laten groeien
Fietsverbinding over het dek. Intergraal onderdeel
Informele routes door het park die de verschillende
Gemetselde muurtjes, kaderen de ruimte en functioneren
van het park
ruimtes met elkaar verbindt
tevens als zitelementen
40
Cultuurzone De Annakerk vormt een belangrijk herkenningspunt en identiteitsdrager van Amstelveen. De inrichting van het Annapark sluit aan bij het huidige gebruik van de kerk. In het ateliergebouw A24, naast de Annakerk, zijn kunstenaars werkzaam. Ten zuiden van het Annapark is Museum Jan een belangrijke culturele trekker en biedt mogelijkheden in het Annapark cultureel actief te zijn. In en om het park is ruimte voor het uitbreiden van de bestaande cultuurfuncties zoals een broedplaats, een kunstlokaal of expositieruimte: ook in de openbare ruimte. De focus ligt daarbij op het realiseren van complementaire voorzieningen, zoals bijvoorbeeld een paviljoen, een podium of kunst-/speelobjecten. Deze kunnen geprogrammeerd worden door zowel culturele instellingen en bewoners. Het realiseren van een buitenterras bij de Annakerk, met podiumgelegenheid, zorgt voor levendigheid in dit deel het park. De inrichting van de cultuurzone sluit aan bij het gebruik ervan en is er op gericht om de buitenruimte goed aan te laten sluiten bij functies in de bebouwing. Als ontmoetings- en verblijfsruimte heeft het een aangenaam, artistiek en groen karakter. Het toevoegen van een eenduidige, artistieke vormgeving alsmede een of meerdere karakteristieke kunstwerken draagt direct bij aan het creëren van een aantrekkelijke en levendige woonomgeving.
41
De Brink De Brink vormt de centrale ontmoetingsplek in het Annapark. Het is een plek waar bewoners afspreken met vrienden, waar openluchtoptredens plaatsvinden en waar grootschalige publieksmomenten, zoals Koningsdag, gezamenlijk kunnen worden gevierd. Op de Brink staat een paviljoen dat dient als podium voor optredens, kunst of andere activiteiten. Het paviljoen is een herkenningspunt op het plein en biedt een centrale en goed zichtbare locatie voor buurtbewoners en Amstelveners. De Brink is vanuit alle windrichtingen open en veilig toegankelijk. Als herkenbaar onderdeel van het Annapark krijgt het plein een lichte afwijkende materialisatie die aansluit bij de sfeer van het Oude Dorp. Een waterelement in de bestrating zorgt voor een aantrekkelijke verblijfsplek en vormt een speels element voor jong en oud.
42
Beweegzone Aan de oostkant van het Annapark, direct grenzend aan de Sportas, staan bewegen, sport en gezondheid centraal. Een levendige, dynamische plek, die Amstelveners van alle leeftijden uitdaagt om in beweging te komen en te werken aan een gezonde leefstijl. Hier vormen multifunctionele, inclusieve speelen sporttoestellen de basis voor een uitdagende en creatieve plek die uitnodigen tot actief en creatief gebruik. Ondersteunende voorzieningen als watertappunten en meubilair worden in het landschappelijk ontwerp geïntegreerd. De inrichting is mede afgestemd op de nabijgelegen scholen (Piet Heinschool en het Keizer Karelcollege), zodat zij hier een deel van het bewegingsonderwijs kunnen geven. De beweegzone is goed en veilig toegankelijk en heeft een informele, groene uitstraling. Beplanting draagt bij aan een aangenaam verblijfsklimaat. Groen en voorzieningen zijn van hoge kwaliteit en vormen een aantrekkelijk visitekaartje langs de Sportasroute, waar sport en gezondheid voorop staan.
43
Buitenruimte Piet Hein school Onderdeel van de beweegzone is het schoolplein voor de Piet Heinschool aan de Doctor Schaepmanlaan. Net als veel andere gebouwen rondom het park garandeert ook de school levendigheid en vaste gebruikers van het park. Het schoolplein is primair gericht op de functies in het gebouw. Buiten schooltijden is het schoolplein zoveel als mogelijk openbaar te gebruiken. De inrichting van het schoolplein is veilig, aantrekkelijk en draagt bij aan de gewenste eenheid van het Annapark. Het plein en de omgeving sluiten aan bij de sfeer van het park. Beplanting en materialen zorgen voor een aangenaam verblijfsklimaat. De aanwezige hoogteverschillen worden benut als speelzone. Het gebied rondom het schoolplein is prettig en overzichtelijk en biedt voldoende ruimte.
44
Impressie Annapark
45
4.4 Het Colijnplein Een nieuwe plein dat dorps aanvoelt en geheel aansluit bij de sfeer van bestaande pleintjes en hofjes in het Oude Dorp. Het Colijnplein biedt plaats aan verblijven, ontmoeten en groen terwijl het verkeer zijn weg kan blijven vervolgen.
46
Van straat naar plein Het Colijnplein vormt een toevoeging aan de bestaande reeks van pleinen en hofjes in het Oude Dorp. Door de plek vorm te geven als kwalitatief plein, begrensd door nieuwe bebouwing, markeert het Colijnplein een nieuwe entree van het Oude Dorp. De plek functioneert niet langer als rand van het Oude Dorp maar er ontstaat een kwalitatieve verbinding tussen de Amsterdamseweg, het Annapark en de Dorpsstraat. Het plein smeedt het Oude Dorp weer aaneen tot één helder leesbare dorpskern. Huidige situatie:
Toekomstige situatie:
De realisatie van het plein is, samen met de
Amsterdamseweg-Colijnweg
Colijnplein is onderdeel van
kwalitatieve herprofilering van de Amsterdamseweg
fungeert als begrenzing van het
bestaande reeks van pleinen
en Colijnweg, gericht op het slechten van de bestaande
verblijfsgebied van het Oude
en hofjes en verlengt het
barrièrewerking van deze wegen. Zonder het
Dorp
verblijfsgebied tot aan het
doorgaande autoverkeer te hinderen is in de openbare
Annapark.
ruimte meer aandacht voor de fietser, voetganger en groen. Het plein sluit in groen en materialisatie aan bij de uitstraling van het Oude Dorp. De doorgaande boomstructuur langs de Amsterdamseweg wordt gecontinueerd. Nieuwbouw aan de noordoostelijke zijde bakent het plein af als stedelijke ruimte in het Oude Dorp. Functies in de plinten van deze gebouwen helpen om het plein en de verblijfskwaliteit van de doorgaande
Huidig en toekomstigewegprofiel Amsterdamseweg
wegen te verlevendigen.
47
Voorbeelduitwerking herinrichting Colijnplein
48
Impressie Colijnplein
49
4.5 Uitlopers Annapark De Sportasroute en de museumtramlijn vormen samen met het begeleidend groen een veilige en parkachtige route door Amstelveen en staan in directe verbinding met het Annapark. De komst van het Annapark en de vernieuwde Sportasroute smeden het Thorbeckeparkje en het parkje voor het Keizer Karel College aan elkaar tot één robustere groenzone waar volop ruimte is voor fietsers, voetgangers, natuur en ecologie.
50
Groene omzoming De Sportas-route vormt samen met de museumspoorlijn een belangrijke verbinding op stedelijke schaal. Zowel in het park als bij de aansluiting op het Annapark staat het behoud van deze verbinding centraal. Het groene karakter van deze structuur vormt daarbij het uitgangspunt. Door de ligging op de grens tussen het bovenland en de uitgeveende delen van Amstelveen, heeft de as een opvallend groen karakter. Met de nieuwe inpassing van de route in de omgeving wordt de groene kwaliteit ervan verhoogd en de verbinding met de omgeving verbeterd voor zowel fietsers als natuur. Het Thorbeckepark aan de noordoostzijde kent een parkachtige kwaliteit en is een belangrijke schakel tussen verschillende routes voor wandelaars en fietsers. De (groene) inrichting en de fiets-/ wandelverbinding Spoorlijnpad - Savornin Lohamnlaan wordt verbeterd. Ook aan de zuidzijde wordt gestreefd
Vrije ruimteprofiel tram
naar een kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte. Deze groene zone gaat onder andere ruimte bieden aan de wateropgave van dit gebied. Als
0,30m
0,30m
0,80m
aangename, veilige en groene omgeving vormt het een kwalitatieve schakel tussen het Annapark en het Keizer Karelcollege en de wandelverbinding achter de Ouderkerkerlaan richting het Stadshart.
-7,81m
Profiel rand dek oost (tram)
51
4.6 Ruimtelijk kader 1. Natuur en klimaat De groene inrichting van het Annapark en de omgeving richt zich op het aanhelen van groenstructuren om ruimtelijke continuïteit, natuurlijke verbindingen en klimaatdoelstellingen te realiseren. Dit plan schetst een leidend principe dat eisen formuleert voor de verdere uitwerking. Het Oude Dorp ligt op de grens van de resten van het voormalige veenlandschap. Dit waterrijk ecosysteem heeft grote natuurwaarde, onder meer omdat de ringslang zich hier blijvend heeft gevestigd. Ook het Amsterdamse Bos is een belangrijk kerngebied voor soorten die zich thuis voelen in een gesloten, bosrijke omgeving. Historische beplantingsstructuren leggen een natuurlijke relatie met het bos en het dorp. Ook het Broersepark herbergt, als voorloper van de Amstelveense heemparken, grote natuurwaarden. Plantsoenen en hofjes in het dorp zijn als kleine stapstenen van grote waarde voor de biodiversiteit van het Oude Dorp. De inrichting van het Annapark combineert
Groenstructuur
gebruikseisen met groene waarden, zoals natuur en klimaat. Het doorzetten van de groenstructuren aan
via het dorp aan op het Amsterdamse Bos, de Poel
midden van het dek is er ruimte voor grotere bomen
weerzijden van het dek heft bestaande barrières
en omgeving en het Broersepark. Door een grote
in opgehoogde groene eilanden. Ook de Brink wordt
op. En herstelt de natuurlijke verbindingen met de
variatie in beplantingsvorm en inheems sortiment
verhoogd aangelegd zodat hoge bomen kunnen
omgeving. Verharding blijft beperkt tot noodzakelijke
dragen de groene ruimtes in het park bij aan een grote
aansluiten op de randen en zo een doorlopende
functies zoals infrastructuur, horeca en de Brink. De
biodiversiteit.
structuur en voldoende schaduw creëren. Vanwege de
overige ruimte wordt zoveel mogelijk ingevuld met
Als verblijfsruimte voor een grote groep bezoekers van
verhoogde ligging op het snelwegdek wordt hier meer
gelaagd groen dat natuur bevordert, water vasthoudt
uiteenlopende leeftijd is het belangrijk dat er zowel
gebruik gemaakt van droogteresistente beplanting,
en het verblijfsgebied verkoelt. Ook via het interne
zonnige als schaduwrijke plekken zijn. Bestaande
maar zorgt een grote diversiteit voor voldoende
groene netwerk van hofjes en lanen sluit het park
bomen worden zoveel als mogelijk behouden. In het
natuurlijke variatie.
52
2. Waterstructuur De aanwezige hoogteverschillen en de bodemcondities in het dorp maken het noodzakelijk om in te zetten op een veerkrachtig watersysteem dat extreme neerslag opvangt, droogte tegengaat zodat het bijdraagt aan groen voor een gezonde omgeving. Door voldoende groen voor waterberging, voorzieningen voor infiltratie waar nodig en het versterken van natuurlijke waterlopen wordt wateroverlast voorkomen en het groene karakter van het gebied versterkt. Waterberging vraagt in het Annapark om een specifieke aanpak vanwege het kunstmatige dek. Daarom wordt primair gestreefd naar zoveel mogelijk groen om water in te laten zijgen. De aaneengesloten, groene zones in het Annapark vormen de primaire opvang van water in het gebied. Indien nodig kan dat gecombineerd met technische oplossingen voor afwatering en buffering bij grote bomen. Ook kan een krattensysteem worden toegepast. Hierin kan water worden gebufferd en kan het water gebruikt worden voor de beplanting op het dek in drogere periodes. In periodes waarin sprake is van overtollig water wordt het water, via een voorziening aan de zuidzijde van het dek, afgevoerd naar een natuurlijke waterpartij nabij het Keizer Karel College.
53
3. Luchthavenindelingbesluit Schiphol
4. Gezonde leefomgeving
Het plangebied ligt in het invloedsgebied van Schiphol
worden hoe rekening wordt gehouden met een
In een maatschappij die steeds sneller gaat en op een
zoals is vastgelegd in het Luchthavenindelingbesluit
vliegtuigongeval met meerdere slachtoffers.
plek waar voorheen de auto’s voorbij raasden, biedt
Schiphol (LIB). In het LIB staan veiligheids- en
het Annapark straks de unieke mogelijkheid om even te
gezondheidsregels over de bestemming en het gebruik
Daarnaast ligt een deel van het plangebied binnen LIB
vertragen. Midden in de stad. In het Annapark is ruimte
van de gronden binnen de beperkingengebieden
zone 4: beperkingengebied geluidgevoelige gebouwen.
voor een kleine groene oase. Hier komen ontmoeting,
rondom Schiphol. Hierdoor is woningbouw op
Nieuwe woningen zijn in principe niet toegestaan, met
verbinding en ontspanning centraal te staan.
sommige plekken slechts beperkt mogelijk en moeten
als uitzondering tot 25 woningen per kavel. Dit gebied
andere ontwikkelingen aan het LIB worden getoetst.
is besproken op de ‘Alders Tafel’, omdat de LIB-zonering
In heel Nederland is een trend zichtbaar waarbij ons
op deze locatie niet meer relevant lijkt. Daarbij zijn
mentale welzijn steeds meer onder druk staat. Ook in
Het gehele plangebied ligt in LIB zone 5:
afspraken gemaakt om woningbouw vanwege de aan
Amstelveen ervaren inwoners in toenemende mate
afwegingsgebied geluid en externe veiligheid. Voor
te passen LIB-contour toe te staan. Overleg met de
stress, angst of eenzaamheid. Daarnaast is er een stijging
nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet gemotiveerd
betrokken ministeries en toestemming is hiervoor nodig.
van het aantal éénpersoons huishoudens en digitalisering in onze maatschappij. Om hier op een gezonde manier mee om te kunnen gaan is het belangrijk om in verbinding met elkaar te blijven, rust en ontspanning in de nabijheid te vinden en energie te kunnen opdoen. Door middel van het stimuleren van ontmoetingen, creativiteit, spelen en bewegen dragen we preventief bij aan onze collectieve gezondheid. Bovendien vergroot een karakteristieke plek als het Annapark voor onze inwoners verbondenheid met de stad en de eigen leefomgeving. De locatie van het toekomstige Annapark kent ook enkele gezondheidsbeperkingen door de ligging boven de snelweg. Hierdoor is er extra aandacht voor de luchtkwaliteit en geluidsoverlast. Desondanks zal het Annapark een meerwaarde zijn voor de gezonde leefomgeving in het Nieuwe Oude Dorp, en wordt het park een beweegvriendelijke omgeving met volop
LIB 4 en 5 contour
54
ruimte voor ontmoeten, spelen en creativiteit.
5. Beperkingen door geluid In het gehele plangebied is het geluid vanwege het
Geluidscontour verkeer A9
verkeer op de A9 hoog. Binnen de rode contour is het geluid hoger dan de grenswaarde, wat betekent dat geluidgevoelige gebouwen - zoals woningen, scholen
>60dB
en ziekenhuizen - niet zonder (bron- of overdrachts)
53 - 60 dB
maatregelen mogelijk zijn. Binnen de blauwe contour, is het geluid iets lager, maar nog steeds te hoog. Hier zijn geluidgevoelige gebouwen mogelijk onder bepaalde voorwaarden; onder andere met minimaal één geluidluwe zijde. Deze voorwaarden staan in het Geluidbeleid bij nieuwe ontwikkelingen. De eerste stap hierbij is bepalen hoe de gebouwen het beste gepositioneerd en ontworpen kunnen worden ten opzichte van het geluid.
6. Beperkingen door externe veiligheid
Brandaandachtgebied
Het gehele Annapark gebied valt binnen het explosieaandachtsgebied (kans op explosies) van de A9. Daarnaast valt een deel van het gebied binnen het brandaandachtsgebied (kans op warmtestraling). Binnen een aandachtsgebied kan een voorschriftengebied aangewezen worden. Dit zijn locaties waar extra bouweisen gelden voor (vervangende) nieuwbouw. Locaties voor zeer kwetsbare gebouwen (o.a. basisschool, ziekenhuis, kinderopvang) in een brand- of explosieaandachtsgebied moeten altijd worden aangewezen als voorschriftengebied. Voor kwetsbare (woningen) en beperkt kwetsbare gebouwen kan hier gemotiveerd van worden afgeweken.
55
7. Hoogte Het Annapark krijgt een afwisselende
groeiruimte voor bomen en groen in het park is hier in
hoogtemaatvoering. Een balans tussen de belasting
bepalend. Hoogteverschillen worden opgevangen door
op onderliggende tunnelconstructie en voldoende
muurtjes die tevens als zitelement kunnen fungeren.
Hoogteligging
56
Voorbeelden van werken met hoogtes
57
8. Doorsneden
B
Aanduiding doorsnedes
A
B Profiel plein
Ontwikkelveld grens
School
Openbaar Openbaar
Privé
Oude rooilijn Openbaar
Entree school, KDV
Entree GYM, BSO
Entree school, KDV
Speelterrein KDV
Privé
2,50m 0,60m
0,41m
0,60m
1,25m 0,00m
0,60m
-0,10m
-1,40m Wadi
Doorsnede A-A, beweegzone
school, sportveld
Grens ontwikkelveld Grens ontwikkelveld
Grens ontwikkelveld
Grens ontwikkelveld
1,10m
1,10m -0,40m
-1,50m
Doorsnede B-B, de Brink
58
0,60m
0,00m -1,35m
A
Aanduiding doorsnedes
C
D
E E F
D
F
C
Profiel Annakerk
Openbaar
Privé Privé
Openbaar
Openbaar
Privé
Locatie bestaande boom
0,00m
0,40m
0,95m
0,95m
0,65m
0,60m
0,00m
-0,40m
0,00m
-1,50m Nieuwe bebouwing
K&L
Doorsnede C-C, cultuurzone
Doorsnede D-D, Annakerk
Doorsnede E-E, Amsterdamseweg
Doorsnede F-F, Sportas route
Vrije ruimteprofiel tram
2,50m 0,64m -0,60
0,00
-0,40
0,00
0,60
0,60
0,00m
0,10m
0,60m -0,40m
-7,81m
Profiel Annakerk
Profiel rand dek west (Amsterdamseweg)
0,30m
0,30m
0,80m
-7,81m
Profiel rand dek oost (tram)
59
9. Evenementen In het Annapark fungeert De Brink naast een dagelijks
laagdrempelige en uitnodigende omgeving te bieden
te versterken. Een evenement dat zich tegelijkertijd
verblijfsplein ook als volwaardige evenementenlocatie.
waar bewoners, organisaties en culturele en sportieve
afspeelt in het Oude Dorp, op de Brink en aan de
De compacte, flexibele en toegankelijke inrichting
aanbieders elkaar kunnen ontmoeten en gezamenlijke
Poeloever creëert een routing door het gebied die
maakt het mogelijk om spontane ontmoetingen en
programmering tot stand kan komen.
bezoekers laat ervaren hoe de verschillende omgevingen
georganiseerde activiteiten te faciliteren zonder dat
De evenementenfunctie van de Brink, en van het
elkaar aanvullen. Dit resulteert in samenhang in beleving
de kwaliteit van het plein wordt aangetast. De Brink
Annapark als geheel, staat in directe relatie tot de
en een fysieke koppeling tussen de dorpsstructuur, het
biedt ruimte aan buurtgerichte evenementen, culturele
bestaande evenementenlocaties in het Oude Dorp en
Annapark en het landschap van de Poeloever. Hiermee
programmering en seizoensactiviteiten die passen bij de
op de Noordelijke Poeloever. Het Oude Dorp kent een
wordt de identiteit van het gehele gebied versterkt en
schaal van het gebied en bijdragen aan een levendig en
historische en intieme setting, terwijl de Poeloever
wordt de ambitie van Amstelveen ondersteund om deze
verbonden verblijfsgebied.
gericht is op recreatie, landschap en activiteiten in de
drie locaties te verbinden tot het Nieuwe Oude Dorp.
Gemeente Amstelveen hecht waarde aan het versterken
open lucht. Het Annapark vormt het derde aansluitende
Naast de Brink, kan er tijdens evenementen, ook gebruik
van sociale samenhang tussen bewoners en het
evenementengebied en biedt een groen recreatief
worden gemaakt van andere zones in het Annapark
bevorderen van samenwerking tussen maatschappelijke
verblijfsgebied tussen stedelijke functies. De drie
waar cultuur, sport en onderwijs onderdeel zijn van de
en culturele instellingen. Evenementen spelen hierin
locaties verschillen in sfeer en gebruik, maar versterken
programmering. De Brink fungeert daarbij als centrale
een belangrijke rol doordat zij ontmoeting stimuleren,
elkaar binnen één gebiedsstructuur.
uitvalsbasis, terwijl aanvullende zones binnen het park
drempels verlagen en samenwerking zichtbaar
Gelijktijdige programmering op alle drie locaties kan
kunnen worden betrokken bij evenementen die breder
maken. De Brink ondersteunt deze ambitie door een
worden ingezet om ruimtelijke en sociale verbinding
geprogrammeerd worden.
Voorbeeldopstelling evenementen
60
5. Vervolgproces Financiële dekking
verwachting in 2029), plaats zal kunnen vinden.
Na vaststelling van het stedenbouwkundig plan wordt een ontwikkelstrategie opgesteld voor de
De realisatie van de bebouwing aan de randen is ook
ontwikkelvelden aan de Noord- en zuidzijde van
afhankelijk van de oplevering door Rijkswaterstaat en
het Annapark. Voor projecten die voortkomen
de procedure van het Rijksvastgoedbedrijf. Het streven
uit de ontwikkelstrategie wordt via afzonderlijke
is om voor 2029 de planvorming voor de bebouwing
besluitvorming dekking aangevraagd. Waarbij dekking
af te ronden om bebouwing zo spoedig mogelijk na de
van gemeentelijke kosten afhankelijk zijn van de
oplevering te kunnen starten.
grondbeleid keuze. Facilitaire projecten worden gedekt vanuit het kostenverhaal en actieve projecten
Naast dit stedenbouwkundig plan wordt er
vanuit opbrengsten vanuit gronduitgifte, welke via
ook gewerkt aan de stedenbouwkundige en/
een grondexploitatie worden verantwoord. Voor de
of inrichtingsplannen voor de parkeergarage en
inrichting van de openbare ruimte in het Annapark is
de Noordelijke Poeloever. Deze plannen worden
budget beschikbaar gesteld in de begroting 2026 en
in ruimtelijke samenhang met het Annapark
verder.
uitgewerkt volgens de vastgestelde gebiedsvisie.
Vervolg Na vaststelling van dit Stedenbouwkundig plan
De besluitvorming van de parkeergarage en de Noordelijke Poeloever staan los van de besluitvorming over het Stedebouwkundig plan het Annapark.
wordt voor de noordelijke en zuidelijke rand een ontwikkelstrategie met grondexploitatie/kostenverhaal gemaakt. De gewenste kwaliteit van de bebouwing en openbare ruimte wordt vastgelegd in een beeldkwaliteitsplan. De inrichting van het Annapark wordt vastgelegd in een inrichtingsplan. Deze wordt naar verwachting begin 2027 gepresenteerd. Daarna volgt nadere uitwerking van de inrichting waarna de uitvoering, na oplevering door Rijkswaterstaat (naar
61
Colofon Stedenbouwkundig plan Annapark Gemeente Amstelveen Mei 2026 In samenwerking met: