Bijlage 1 - Notitie mediabeleid van lokale omroep naar streekomroep
Tekst van het document
Notitie Mediabeleid Van lokale omroep naar streekomroep Gemeente Amstelveen November 2024
Inhoudsopgave Voorwoord
3
1. Aanleiding
4
2. Landelijk beeld
5
3. Huidige omroepbestel
6
4. Contouren nieuw omroepbestel
7
5. Lokale media
9
6. Richtlijn ten aanzien van de lokale omroep
10
6.1. Visie op de lokale omroep
10
6.2. Kaders en randvoorwaarden lokale omroep
11
6.3 Mediafonds
11
7. Gemeentelijke communicatie
13
8. Advies en vervolg
14
2
Voorwoord In een tijdperk waarin het medialandschap snel en voortdurend verandert, is het essentieel dat onze inwoners en ondernemers goed geïnformeerd blijven over wat er in hun directe omgeving gebeurt. Onafhankelijke lokale media spelen daar via verschillende kanalen een cruciale rol in. De toekomst van de lokale omroep is al geruime tijd onderwerp van gesprek, zowel binnen onze gemeenteraad als landelijk. In mei 2023 heeft het Rijk de visiebrief lokale omroepen gepresenteerd, met als belangrijke wijzigingen dat het Rijk de financiering van de lokale publieke omroep gaat overnemen en de vorming van streekomroepen nastreeft. In deze notitie informeren wij u over de stand van zaken van de lokale omroep in de context van het gehele lokale medialandschap en doen wij een voorstel voor de overgangsperiode tot 1 januari 2027, wanneer de financiering door het Rijk van start gaat en de rol van de gemeente verdwijnt. Met deze notitie willen wij als gemeente Amstelveen een stap in de goede richting zetten om de lokale journalistiek te stimuleren, hun onafhankelijkheid te waarborgen en de lokale omroep voor te bereiden op het nieuwe omroepbestel. In dat kader hebben we verkennende gesprekken met bestuurders uit de regio gevoerd en een onafhankelijk onderzoek naar het bereik van de lokale media laten uitvoeren.
We kijken uit naar de verdere samenwerking met lokale media, het Rijk en andere betrokken partijen om deze doelen te realiseren.
Herbert Raat Wethouder Media
3
1. Aanleiding Voor u ligt de notitie Mediabeleid “van lokale omroep naar streekomroep”. In deze notitie beschrijven wij de uitgangspunten van ons Mediabeleid. Dit gaat verder dan alleen de lokale publieke omroep en omvat een brede benadering van lokale media in Amstelveen.
Als gemeente vinden we het belangrijk dat onze
Bij de ontwikkeling van een toekomstbestendige lokale
inwoners en ondernemers goed geïnformeerd zijn over
omroep spelen de landelijke ontwikkelingen een grote
wat er in de gemeente speelt. Lokale media spelen hierin
rol. Onze lokale omroep dient in overleg met de andere
en belangrijke rol. Van oudsher worden de lokale media
lokale omroepen een nieuwe streekomroep naar eigen
gezien als waakhond van de lokale democratie. We zien
inzichten vorm te geven. Dat is een intensief proces dat
allerlei nieuwe ontwikkelingen in het medialandschap.
op dit moment veel aandacht van de omroepbesturen
Zo is het (traditionele) lokale media-aanbod in
vraagt. Tegen deze achtergrond willen wij in deze
Amstelveen, net als elders in Nederland, de afgelopen
notitie geen al te strakke kaders en randvoorwaarden
jaren afgenomen en zijn digitale en sociale media een
opnemen. Dat past ook niet bij onze toekomstige
belangrijkere rol gaan vervullen.
rol. Wel geven wij de lokale omroep richtlijnen en aandachtspunten mee die wij voor de overgangsperiode
De lokale omroep is regelmatig onderwerp van gesprek.
tot 1 januari 2027 en daarna als onderdeel van de
In de gemeenteraad wordt al jaren gesproken over de
streekomroep van belang achten en kunnen bijdragen
toekomst van de lokale omroep en het belang van het in
aan de versterking van de lokale dan wel streekomroep.
stand houden van onafhankelijke lokale journalistiek. In het initiatiefvoorstel d.d. 19 juni 2024 ‘Versterking lokale publieke omroep’ vraagt de raad het college toekomstig mediabeleid te formuleren. De gemeenteraad wenst daarnaast dat in dit beleid – in samenspraak met de lokale publieke omroep - voorstellen worden gedaan voor een toekomstbestendige inrichting van de lokale omroep, inclusief de (financiële) randvoorwaarden. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een nieuwe Mediawet voorbereid die de Mediawet van 2008 gaat vervangen. Doel is versterking van de lokale publieke omroep door de vorming streekomroepen. Daarbij verschuift de bekostigingsplicht van gemeenten naar het Rijk. Met het nieuwe wetsvoorstel komt de gemeente meer op afstand te staan, hetgeen de onafhankelijkheid van de lokale omroep ten goede zou komen.
4
2. Landelijk beeld De landelijke media in Nederland omvatten een breed scala aan platforms, waaronder televisie, radio, kranten, en online nieuwswebsites. Grote mediabedrijven zoals de Nederlandse Publieke Omroep (NPO), RTL Nederland, en DPG Media spelen een dominante rol. Deze organisaties bieden een mix van nieuws, entertainment, en educatieve content.
De opkomst van digitale media en technologieën zoals
Toekomstperspectief
AI en immersive media verandert de manier waarop
Ondanks deze uitdagingen zijn er ook veel kansen.
content wordt geproduceerd en geconsumeerd.
Innovatie en samenwerking kunnen helpen
Traditionele mediabedrijven moeten zich aanpassen
om de kwaliteit en het bereik van de media te
aan deze veranderingen om relevant te blijven. Het
verbeteren. Initiatieven zoals mediafondsen en
vertrouwen in de media is een voortdurende zorg,
samenwerkingsverbanden kunnen bijdragen aan een
vooral met oog op de verspreiding van nepnieuws en
veerkrachtiger (lokaal) medialandschap.
desinformatie. Mediabedrijven moeten transparant en betrouwbaar blijven om het vertrouwen van het publiek te behouden. De VNG constateert in haar rapport van november 2020 ‘Handvatten voor een breed gemeentelijk mediabeleid: wachten kan niet meer’ dat lokale media sterk onder druk staan. Kranten hebben te maken met een afnemend abonneebestand terwijl digitale verdienmodellen nog in ontwikkeling zijn. Veel mediabedrijven staan onder financiële druk door dalende advertentie-inkomsten en de concurrentie van internationale tech-giganten zoals Google en Facebook. Dit heeft geleid tot bezuinigingen en een focus op kostenbesparing. Lokale media verkeren soms ook financieel in een moeilijke positie. Bij huis-aan-huisbladen zien we forse saneringen waardoor het aantal titels afneemt. Nieuwe spelers – bijvoorbeeld lokale online nieuwssites – zijn vaak kwetsbaar en weinig stabiel. Het online gebruik van nieuws neemt sterk toe maar de gebruikers krijgen doorgaans weinig verdieping en achtergronden voorgeschoteld. Het aantal journalisten bij lokale media neemt af. Verder geeft het rapport aan dat we niet op de markt kunnen vertrouwen dat het wel goed komt.
5
3. Huidige omroepbestel Het (landelijke) publieke omroepbestel bestaat uit verschillende omroeporganisaties die gezamenlijk zorgen voor het media-aanbod. De NPO fungeert als overkoepelend bestuursorgaan en coördineert de programmering van de landelijke publieke radio- en televisiezenders. Het huidige bestel is gebaseerd op een verzuilde samenleving die niet meer bestaat. Er zijn plannen om het landelijke omroepbestel te hervormen en beter aan te laten sluiten bij de huidige maatschappelijke en technologische realiteit.
Naast het landelijke omroepbestel bestaan er regionale
per huishouden. Sinds 2015 krijgt de gemeente geen
en lokale media. De Stichting Nederlandse Lokale
geoormerkt bedrag meer voor de financiering van de
Publieke Omroepen (NLPO) ondersteunt en coördineert
lokale omroep en wordt de bijdrage gefinancierd uit
de lokale publieke omroepen. De NLPO helpt lokale
de algemene uitkering. De VNG maakt jaarlijks een
omroepen bij het professionaliseren van hun organisatie
fictief richtsnoerbedrag per huishouden bekend dat
en productieprocessen en biedt opleidingen en
als richtlijn geldt voor het vergoeden van de kosten die
trainingen voor omroepmedewerkers en vrijwilligers.
rechtstreeks verband houden met het verzorgen van een lokaal toereikend media-aanbod.
Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is een organisatie die onder andere als taak heeft de lokale
Vanwege de kwetsbare positie van veel lokale en
media aan te wijzen. Het Commissariaat voor de Media
streekomroepen roept de VNG gemeenten op minimaal
kan per gemeente één lokale omroep aanwijzen, telkens
het normbedrag aan te houden. Het richtsnoerbedrag
voor een periode van vijf jaar. Het Commissariaat heeft,
voor 2025 is € 1,62 per huishouden. Op basis van het
na advies van de gemeenteraad, besloten Stichting
richtsnoerbedrag zijn we in Amstelveen uitgekomen
1Amstelveen aan te wijzen als lokale omroep voor
op een subsidie voor ‘1Amstelveen’ van € 77.280
het verzorgen van de publieke mediadiensten in de
voor het jaar 2025 aangevuld met de € 70.000
gemeente Amstelveen. De aanwijzing geldt voor de
instandhoudingsbudget conform het initiatiefvoorstel
periode van 24 augustus 2024 tot 24 augustus 2029.
van de gemeenteraad. Daarmee betalen we €3,08 per huishouden in plaats van de €1,62 zoals geadviseerd
Gemeenten hebben een adviesrol in de aanwijzings
door de VNG. Ook in 2026 ontvangt ‘1Amstelveen’ het
procedure. Zo moet de gemeenteraad op grond van de
richtsnoerbedrag van het rijk plus €70.000 extra.
Mediawet aan het Commissariaat advies uitbrengen over de vraag of een aanvraag voldoet aan de wettelijke
Onze huidige financiering van de lokale omroep is
voorwaarden.
ruimhartig in vergelijking met andere lokale omroepen in Nederland. Uit onderzoek van het Commissariaat
In het huidige bestel krijgt de gemeente een
blijkt dat ruim een derde van de gemeenten minder dan
bijdrage uit het gemeentefonds van het Rijk voor de
het richtsnoerbedrag toekent.
financiering van de lokale omroep. Dit is een bedrag
6
4. Contouren nieuw omroepbestel In mei 2023 deed de toenmalige staatssecretaris van Onderwijs, Wetenschappen en Cultuur (OCW) in een visiebrief een voorstel om het lokale omroepstelsel te veranderen met als doel de kwaliteit te verbeteren en de lokale omroep te versterken. Zij stelde dat schaalvergroting onontkoombaar is vanuit het oogpunt van doelmatigheid en effectiviteit. In het nieuwe bestel is er plaats voor één lokale publieke omroep per streek/gebied die zich journalistiek onafhankelijker kan opstellen ten opzichte van gemeenten. Een groter gebied maakt bovendien het nieuwsaanbod groter, waardoor er meer journalistieke mogelijkheden voor de omroepen ontstaan. Ook heeft een grotere omroep meer geld om professionele journalisten in dienst te nemen. Dit komt de kwaliteit ten goede. De wettelijke bekostigingsplicht verschuift van gemeenten naar het Rijk.
Vorming streekomroepen
elke vijf jaar advies geven aan het Commissariaat voor de Media voor het aanwijzen van een publieke omroep.
In de voorgenomen plannen gaan de 250 aanwijzingen
Hoe dit advies er precies in de nieuwe Mediawet uit
voor lokale omroepen verdwijnen. Daarvoor in de
komt te zien is nog niet bekend. Ook de NLPO krijgt
plaats komen 80 aanwijzingen voor streekomroepen.
een rol in de aanwijzingsprocedure. Elke gemeenteraad
Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroep (NLPO)
adviseert apart. Het is mogelijk dat ook andere
ondersteunt lokale omroepen bij de ontwikkeling
omroepen zich aanmelden bij het Commissariaat voor
naar streekomroepen en stelt kwartiermakers ter
de Media. Gemeenteraden kunnen verschillend van
beschikking.
elkaar en van de NLPO adviseren.
Streekomroep
Financiering
In onze regio dienen de gemeenten Ouder-Amstel,
De gemeenten Haarlemmermeer, Uithoorn, Aalsmeer
Uithoorn, Haarlemmermeer, Aalsmeer en Amstelveen
en Ouder-Amstel bekostigen hun lokale omroep
met elkaar een streekomroep te vormen (circa 355.500
conform het richtsnoerbedrag van het rijk. Gemeente
inwoners). De omroepbesturen zijn met elkaar in
Amstelveen stelt 2x het richtbedrag beschikbaar. Per
overleg en worden sinds begin 2024 bijgestaan door
1 januari 2027 neemt het Rijk de financiering over. Het
een kwartiermaker van de NLPO. Het staat omroepen
landelijke budget (nu circa € 12 miljoen) wordt verhoogd
vrij om de organisatie naar eigen inzichten in te richten.
naar € 28 miljoen.
Zij gaan zelf over de bedrijfsvoering, de toekomstige inrichting en de financiële randvoorwaarden. Volgens
Wij hebben begrepen dat de mogelijke toekomstige
de NLPO is een koepel van huidige lokale omroepen in
streekomroep kan rekenen op een vast bedrag van circa
een streekomroep denkbaar. Alle betrokken partijen zijn
€ 375.000 per streek + de huidige richtsnoerbijdrage per
het erover eens dat schaalvergroting niet ten koste mag
gemeente. In de toekomstige streekomroep Amstelland
gaan van de lokale binding.
komt dat neer op circa € 220.000 op basis van het
Toewijzingsprocedure
richtsnoerbedrag van 2023 van € 1,53 per huishouden (in 2025 is dit richtsnoerbedrag € 1,62 per huishouden). Wij zijn positief over het feit dat het Rijk de bekostiging
Als de plannen doorgaan, hebben gemeenten vanaf
verhoogt naar circa 28 miljoen. Dit extra geld is bedoeld
2027 geen wettelijke taak meer om de omroep in stand
om de professionaliteit en onafhankelijkheid van lokale
te houden en te bekostigen. Wel blijft de gemeenteraad
media te vergroten.
7
Overbruggingsperiode lokale omroep
Mediawet is nog niet gepubliceerd. Ook de Raad van State heeft nog geen advies uitgebracht en de Tweede
De nieuw te vormen streekomroep heeft voor de regio
en Eerste kamer nemen naar verwachting pas in 2025
Amstelland-Meerlanden via een landelijke regeling €
een definitief besluit. De wet is in principe op 1 januari
250.000 toegezegd gekregen om te doen wat nodig is
2026 van kracht maar 2026 wordt beschouwd als
om een streekomroep te vormen. Deze extra financiële
overgangsjaar. Per 1 januari 2027 dient het herziene
middelen zijn ook van belang voor meer kwaliteit van
stelsel in werking te treden.
de lokale journalistiek. De gemeenten van de te vormen streekomroep hebben geen rol in dit proces. Wel zijn
Conclusie
portefeuillehouders met de besturen van de lokale omroep(en) in gesprek over de ontwikkelingen en
Zoals het er nu naar uitziet gaat het stelsel, de
voortgang in het proces.
financiering en de regelgeving rond lokale omroepen de
Tijdspad
komende jaren fors op de schop. We verwachten door de extra middelen en samenwerking in streekomroepen een grote kwaliteitsimpuls voor de lokale omroepen
Veel is nog onduidelijk. Het kabinet Schoof lijkt het
met veel meer aandacht voor de journalistieke taak van
beleid van het vorige kabinet te willen voortzetten. Er
media als ‘waakhond’ van het gemeentebestuur en de
zijn echter nog geen overgangsbepalingen en de nieuwe
gemeente. Wij zijn daar een groot voorstander van.
8
5. Lokale media Amstelveen kent meerdere lokale media: 1Amstelveen, Amstelveens Nieuwsblad, Amstelveenz, Amstelveen Blog, Amstelveenweb, mijn Amstelveen en NH Nieuws. Met dit brede media-aanbod worden verschillende groepen inwoners via verschillende kanalen geïnformeerd over lokaal nieuws. Voor deze notitie heeft de portefeuillehouder media in 2023 gesproken met verschillende gremia van de lokale media, van de werkvloer tot aan het bestuur. Alle gesprekspartners kwamen met (bijna) dezelfde punten. Zo is het merendeel van de lokale media van mening dat er te weinig journalistieke capaciteit beschikbaar is. “Persberichten van de gemeente worden hierdoor veelal overgenomen en op verschillende plekken verschijnt hetzelfde nieuws. Lokale media vervullen momenteel amper een rol bij het controleren van de gemeentelijke overheid.”
Bereik lokale media 2024
groepen. Amstelveenz en Amstelveens Nieuwsblad zijn vervolgens ook de meest gebruikte media, met de
In het kader van het herijken van het mediabeleid
nadruk op de papieren versies.
hebben we onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren
Amstelveens nieuws wordt daarnaast ook nogal eens
door de afdeling Onderzoek en Statistiek (O+S) van
via landelijke en/of regionale media gevolgd: twee
gemeente Amsterdam naar het bereik van de lokale
derde van de panelleden en ruim de helft van de
media. Hiervoor is afgelopen september een vragenlijst
steekproef pikt via deze route (ook) lokaal nieuws op.
uitgezet bij circa 1.000 leden van het burgerpanel van
Het onderzoek toont aan dat lokale (geprinte en digitale)
de gemeente en zijn 2.000 brieven naar inwoners
media een groot bereik onder inwoners hebben, waarbij
gestuurd. 622 inwoners hebben de vragenlijst ingevuld
verschillende media verschillende groepen bereiken.
(451 uit het burgerpanel en 213 uit de steekproef uit
Van de respondenten uit de steekproef herkent 13%
de Basisregistratie personen). Dat geeft verschillende
geen van de lokale media.
resultaten. De leden van het burgerpanel zijn over het algemeen oudere, betrokken inwoners (87% >50 jaar).
Social media spelen een beperkte rol bij het volgen
De respondenten uit de steekproef zijn meer
van lokale media. Respondenten uit de steekproef
een afspiegeling van de Amstelveense bevolking (69%
volgen vaker nieuws via sociale media. Wat betreft
< 50 jaar).
onderwerpen gaat bij beide groepen de meeste belangstelling uit naar “Nieuws uit mijn buurt”, gevolgd
Van de panelleden volgt 38% het lokale nieuws goed of
door “(weg)werkzaamheden/verkeer”. Iets meer dan de
intensief, van de steekproef 22%.
helft (58%) van de respondenten voelt zich voldoende
En hoewel minder dan de helft lokaal nieuws goed
geïnformeerd over het nieuws in Amstelveen door
volgt, is de bekendheid van de lokale media groot:
de lokale media. Jongeren en respondenten uit de
vrijwel alle panelleden herkennen één of meer
steekproef voelen zich minder goed geïnformeerd.
Amstelveense lokale media, van de steekproef is dat 87% (geholpen bekendheid). Het bekendst zijn
Zie in de bijlage het complete onderzoeksrapport.
Amstelveenz en Amstelveens Nieuwsblad voor beide
9
6. Richtlijn ten aanzien van de lokale omroep 6.1. Visie op de lokale omroep
zijn voor de verschillende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen in het
In ons coalitieakkoord “warm hart voor Amstelveen”
verzorgingsgebied van de omroep.
geven wij aan te werken aan een inclusief Amstelveen, waarbij oog voor mensen leidend is. De lokale omroep
De plannen van het Rijk zien toe op een
moet een betrouwbare bron zijn voor nieuws over
professionalisering van de lokale omroepen maar we
gemeentelijke besluitvorming, beleid, evenementen en
zien tot op heden geen plannen voor de PBO’s. Wij
maatschappelijke ontwikkelingen. De lokale omroep
achten dit van belang en vragen de huidige omroep en
moet fungeren als waakhond voor de lokale democratie
de toekomstige streekomroep ervoor te zorgen dat alle
en houdt inwoners van Amstelveen op de hoogte van
streken, groepen, kernen zijn vertegenwoordigd in de
wat er speelt in hun directe omgeving.
streekomroep. Het PBO moet deze lokale verankering waarborgen.
Alle lokale media hebben te maken met beperkte capaciteit en middelen. In het coalitieakkoord is
Bij lokale omroepen werken veel vrijwilligers. Zij zorgen
opgenomen dat het ‘Amstelveense Stimuleringsfonds
voor lokale binding en dat is tegelijk vaak hun motivatie
Lokale Media’ (verder: ’Mediafonds’) wordt voortgezet
om zich te verbinden aan de lokale omroep. Het is van
om een impuls te geven aan de lokale journalistiek:
belang dat er bij de vorming van een streekomroep goed
“We zetten ons onverminderd in voor een sterk
wordt nagedacht over het vasthouden en motiveren
medialandschap met veel nadruk op samenwerken,
van vrijwilligers en jongeren. Vaak zijn de ervaringen
ondernemerschap en vernieuwing. We behouden het
die jongeren opdoen bij een lokale omroep een eerste
mediafonds om met objectieve lokale journalistiek de politiek
stap naar een carrière als journalist. Wij zouden het dan
dichter bij de Amstelvener te brengen. Het mediafonds en de
ook toejuichen als de lokale omroep én de toekomstige
resultaten ervan worden elke twee jaar geëvalueerd.”
streekomroep een kweekvijver blijven voor jong talent.
Hieronder volgt aan aantal aandachtspunten die wij de lokale omroep en per 1 januari 2027 als onderdeel van
Aandachtspunt 2: Bereik en voorzien in de behoefte van de Amstelvener
een streekomroep willen meegeven.
Een belangrijk aandachtspunt is dat de lokale omroep en straks de streekomroep onze inwoners voldoende weet
Aandachtspunt 1: Lokale inbedding
te bereiken en te boeien. De resultaten uit het onderzoek
De schaalvergroting naar streekomroepen mag niet
naar het bereik kunnen daarbij helpen. Bij een groter
te koste gaan van de lokale aandacht en binding.
bereik wordt het makkelijker om meer reclame-inkomsten
We vinden het belangrijk dat de lokale binding met
te creëren hetgeen kan bijdragen aan de verdere
Amstelveen blijft bestaan en daar waar mogelijk wordt
professionalisering van de (streek)omroep.
versterkt. We vragen dan ook om in de toekomstige plannen rekening te houden met het mee ontwikkelen
In het onderzoek geven respondenten (74%) aan dat ze
van het programmabeleid bepalend orgaan (PBO) van
vooral geïnteresseerd zijn in nieuws uit hun eigen buurt.
1Amstelveen.
Dat geldt voor beide groepen. Daarnaast is een groot deel van de respondenten geïnteresseerd in nieuws over
Het PBO is een verplicht orgaan binnen lokale omroepen
werkzaamheden en verkeer (46%) en de politiek (39%).
volgens de Nederlandse Mediawet en verantwoordelijk
In mindere mate hebben mensen behoefte aan nieuws
voor het bepalen van het beleid en de programmering
en verhalen over sport (15%), welzijn (10%) en Lifestyle
van de lokale omroep. Het PBO moet representatief
en human interest (4%).
10
Aandachtspunt 3: Journalistieke code
• Eisen Mediawet
De journalistieke code is een set ethische richtlijnen
Wellicht een open deur maar de aangewezen
en normen die journalisten helpen hun werk op een
lokale omroep dient zich te houden aan alle regels
verantwoorde en betrouwbare manier uit te voeren.
en voorschriften van de huidige én toekomstige
Wij achten het van belang dat de lokale omroep en
Mediawet. In de huidige Mediawet staat een opdracht
de toekomstige streekomroep deze code omarmen.
geformuleerd voor de landelijke, regionale en lokale
We achten deze essentieel voor het behoud van de
publieke omroep. Deze opdracht is ook van toepassing
geloofwaardigheid en het vertrouwen van het publiek in
op 1Amstelveen. De opdracht omvat het aanbieden
de journalistiek.
van media op lokaal niveau om een breed en divers publiek te informeren, inclusief journalistieke inhoud,
Toenemende zorgen om desinformatie en wantrouwen
cultuur en educatie. Het gebruik van amusement
in het online nieuws kunnen – vooral bij mensen die
om informatieve, culturele of educatieve doelen te
zich met name via sociale media op de hoogte houden
bereiken en een breed publiek te trekken is toegestaan.
– leiden tot wantrouwen in ál het nieuws. We zouden
Daarnaast behelst de opdracht het stimuleren van
graag zien dat de lokale omroep duidelijk laat zien dat
innovatie en technologische ontwikkelingen in de media.
het nieuws aan hoge journalistieke normen voldoet en
De Mediawet geeft verder aan dat tenminste 50% van
dat helder is wat de bron van het nieuws is.
het aanbod van informatieve, culturele en educatieve aard moet zijn voor de gemeente waarvoor het aanbod
Aandachtspunt 4: Onafhankelijk
bestemd is.
We achten het van groot belang dat onze lokale media onafhankelijk zijn ten opzichte van het gemeentebestuur
• Controle gemeentelijk beleid
en de lokale politiek. We benadrukken dat het
Wij vinden het belangrijk dat de lokale media een
onwenselijk is als specifieke media afhankelijk worden
rol vervullen bij verslaggeving en controle van en
van een besluit waarbij de schijn zou kunnen bestaan
opinievorming over gemeentelijk beleid. In gemeenten
dat specifieke politieke partijen of de gemeente een
waar journalisten de raadsvergaderingen niet verslaan
gunst verleent die gevraagd of ongevraagd tot (de schijn
weten inwoners weinig over besluiten van de raad. We
van) een wederdienst zou kunnen leiden.
vinden het wenselijk dat de lokale omroep hierin een
6.2. K aders en randvoorwaarden lokale omroep
grote(re) rol neemt.
• Eisen algemene subsidieverordening Uiteraard dient de ontvanger bij een eventuele
Naast bovenstaande visie en aandachtspunten heeft
subsidieverstrekking zich te houden aan de regels in de
de gemeenteraad gevraagd bepaalde kaders te
verordening en wordt een subsidieverzoek getoetst aan
stellen voor de lokale omroep. Vanwege de transitie
de kaders in deze notitie.
naar een streekomroep en de focus van onze lokale omroep op dit proces willen wij hen kaders en randvoorwaarden meegeven die ruimte voor eigen invulling laten. Geenzins willen wij op de stoel van de programmamakers of het PBO gaan zitten. Dat past ook bij onze toekomstige rol van ‘meer op afstand’. Toch zien wij de volgende kaders en randvoorwaarden als van belang voor de verdere planvorming van 1Amstelveen naar streekomroep.
11
6.3 Mediafonds
De gedachte is dat lokale media dan een aanvraag kunnen indienen bij de Mediaraad waarbij ze moeten
• Evaluatie mediafonds
aangeven wat hun plannen zijn, hoe lang de looptijd
In juni 2024 vond een evaluatie van het Mediafonds
is (in eerste instantie maximaal 1 jaar) en wat de
plaats. De Mediaraad probeert binnen de kaders van de
verwachte journalistieke output is. Het kan concrete
gemeenteraad het Mediafonds verder te ontwikkelen.
onderwerpen betreffen die ze willen volgen maar
Het Mediafonds is nu zo ingericht dat de Mediaraad
ook een vaste verslaggever. De aanvrager legt zowel
alleen financiering toekent aan journalistieke projecten.
journalistiek-inhoudelijk als financieel verantwoording
Het gaat dan vaak over vooraf bepaalde onderwerpen,
af aan de Mediaraad. Daarmee willen het college en
die worden uitgediept door een lokale mediapartij
de Mediaraad de journalistieke basis van alle lokale
of freelance journalisten. Positief is dat er meer
media versterken en de mogelijkheid bieden voor de
aanvragen zijn. Maar omdat ook veel aanvragen van
ontwikkeling van journalistiek talent en verdiepende
freelancers zijn, komt een structurele ontwikkeling niet
onderzoeksjournalistiek.
van de grond. Voor 2023 t/m 2026 heeft de gemeente €100.000 per jaar voor het Mediafonds in de begroting
• Jongeren en het Mediafonds
opgenomen.
Het zou goed zijn als onze lokale media aansluiting zoekt bij de nieuwsbehoeften van jongeren. Zijn waar jongeren
• Structurele ondersteuning vanuit Mediafonds
zijn en nieuws bieden dat relevant voor hen is. In een
De Mediaraad heeft een plan voor een pilot in 2025
informatieomgeving waar de hoeveelheid nieuws groot
om te kijken hoe een structurele bijdrage aan de
en divers is en uit verschillende hoeken komt, is het een
lokale media te realiseren is. De uitkomsten van deze
uitdaging voor de journalistiek om zowel in vorm en
pilot kunnen voor ons mogelijk aanleiding zijn om de
inhoud en als in kanaalkeuze verbinding te zoeken met
middelen, die beschikbaar komen nadat het Rijk de
nieuwe generaties nieuwsgebruikers. Om dit mogelijk te
financiering overneemt van de lokale omroepen, toe
maken zullen we na besluitvorming in de gemeenteraad
te voegen aan het Mediafonds. Mogelijk zullen we
in 2025 € 25.000 beschikbaar stellen aan het Mediafonds
hiertoe vanaf 2027 de €70.000 instandhoudingsbudget
speciaal voor een pilot met dit doel.
toevoegen aan het Mediafonds. Dit kan dan gedekt worden vanuit de Mediabegroting. Dit voorstel zal bij de perspectiefnota 2026 worden voorgelegd zodat de gemeenteraad een integrale afweging kan maken.
12
7. Gemeentelijke communicatie Een belangrijke taak van de gemeente is het informeren van inwoners en ondernemers over gemeentelijk beleid, besluiten en kennisgevingen, onze dienstverlening, projecten, subsidies, regelingen en activiteiten. Ook hebben wij als gemeente een taak op het gebied van voorlichting en preventie.
Bestuurlijke informatie en informatie over dienstverlening,
We vinden het van belang dat gemeentelijke informatie
projecten en activiteiten communiceren wij vaak via
wordt verspreid via media met een groot bereik, zodat
persberichten op onze website en de lokale media.
we zoveel mogelijk mensen bereiken.
Voorlichting en preventie doen wij doorgaans in geprinte media en in toenemende mate op de sociale media. Denk
We zijn ons bewust dat alle lokale media onder druk
aan informatieve - en themapagina’s over onderwerpen
staan en te maken hebben met beperkte capaciteit en
zoals duurzaamheid, sociaal domein en veiligheid.
middelen. Om een impuls te geven aan de lokale journalistiek stellen wij voor het Mediafonds na 1 januari
Het onderzoek naar mediabereik toont aan dat geprinte
2027 in stand te houden en uit te breiden. Alle lokale
en digitale lokale media een groot bereik onder
media kunnen een beroep op dit fonds doen.
inwoners hebben.
13
8: advies en vervolg De gemeenteraad heeft het college met haar initiatiefvoorstel van 19 juni 2024 de hieronder aangegeven opdracht gegeven. Per beslispunt gaan wij in op hetgeen u heeft gevraagd.
Initiatiefvoorstel:
Reactie college
1
In de periode 2024-2026 een instandhoudingsbud-get van € 70.000 per jaar beschikbaar stellen aan 1Amstelveen. Ook gelet op de doorontwikkeling naar streekomroep zoals door het Rijk beoogd.
1Amstelveen heeft het instandhoudingsbudget ontvangen en zal dit blijven ontvangen totdat het Rijk de financiering over zal nemen van de gemeenten.
2
Dit instandhoudingsbudget dekken uit de huidige mediabegroting, waarbij de middelen voor het Mediafonds - conform een door de gemeenteraad aan-genomen motie- gehandhaafd blijven.
Dit is conform uitgevoerd
3
Kennis te nemen van de bijgevoegde scenario-schets van 1Amstelveen met betrekking tot de toekomst van de lokale omroep en opties voor het media-aanbod.
Er is kennisgenomen van.
4
Het college de opdracht te geven toekomstgericht mediabeleid te formuleren. Binnen dit mediabeleid worden - in samenspraak met de lokale publieke omroep - voorstellen gedaan over een toekomstbestendige inrichting van de lokale omroep, inclusief de (financiële) randvoorwaarden die hiervoor nodig zijn. Dit beleid wordt eind 2024 aan de gemeente-raad voorgelegd.
Zie deze notitie
5
Het college de opdracht te geven om op basis van de besluitvorming door Zie de vervolgacties na dit de raad over beslispunt 4, de lokale publieke omroep te verzoeken een plan schema. op te stellen over een toekomstbestendige in-richting van de lokale omroep.
6.
Het criterium van verplichte samenwerking tussen 1Amstelveen en NH Media te schrappen.
Conform het besluit van de gemeenteraad.
Samengevat stellen wij voor te besluiten: De notitie mediabeleid vast te stellen en daarmee te
toekomstgericht plan te ontwikkelen, binnen de
besluiten:
daarvoor gestelde kaders in de notitie mediabeleid.
1. 2.
de kansen van de nieuwe Mediawet te omarmen en de
De Mediaraad een pilot te laten uitwerken binnen het
samenwerking in de streek te stimuleren;
budget van het Mediafonds, waarbij de besluitvorming
de lokale omroep de ruimte te bieden om samen met
over (een structureel) vervolg voor 2027 en daarna,
de kwartiermaker van de Stichting Nederlandse Lokale
wordt betrokken bij de integrale afweging bij de
Publieke Omroepen (NLPO) te komen tot een
perspectiefnota 2026;
streekomroep die qua bedrijfsvoering en financiële
3.
4.
5.
aan de Mediaraad in 2025 € 25.000 beschikbaar te
randvoorwaarden past binnen de huidige
stellen voor een pilot om te stimuleren dat lokale
mediabegroting en toekomstige plannen van het Rijk;
media aansluiting zoeken bij de nieuwsbehoefte van
de huidige lokale omroep en de toekomstige
nieuwe generatie nieuwsgebruikers.
streekomroep te verzoeken een gezamenlijk
14
Gemeente Amstelveen, november 2024 Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.