Bijlage 1 - Notitie mediabeleid “lokale journalistiek als publieke voorziening”: MOET NOG GEWIJZIGD WORDEN NA AMENDEMENT

Notitie Mediabeleid “lokale journalistiek als publieke voorziening” Gemeente Amstelveen mei 2025

Inhoudsopgave Voorwoord

3

1. Aanleiding

4

2. Het belang van lokale media

5

2.1. Uitgangspunten lokale media 2.2. Rol gemeente 2.3. Specifieke randvoorwaarden lokale media 3. Het Amstelveense medialandschap 3.1. Landelijke media 3.2. Lokale media 3.3. Gesprek met lokale media 3.4. Onderzoek bereik en waardering lokale media Amstelveen 3.5. Visie versus huidige situatie 4. Toekomstig omroepbestel en de lokale omroep 4.1. Van lokale omroep naar Streekomroep 4.2. Uitdagingen en aandachtspunten 5. Mediaraad en het Mediafonds 5.1. Algemene omschrijving mediaraad 5.2. Uitgangspunten mediafonds 5.4. Pilot structurele verbetering journalistieke kwaliteit 5.5. Impuls mediacafé 6. Gemeentelijke communicatie en lokale media 6.1. Taken gemeentelijke communicatie 6.2. Bereik diverse doelgroepen 6.3. Communicatiekanalen en kosten van gemeentelijke informatievoorziening 6.4. Inzet lokale media 6.5. Belang instandhouding lokale media 6.6. Bezorging Amstelveens Nieuwsblad 7. Raadscommunicatie 7.1. Communicatiemiddelen gemeenteraad 7.3. Sociale media 7.4. Raadspagina in Amstelveens Nieuwsblad 7.5. Nieuwsbrief 8. Samenvatting en advies 8.1 Samenvatting 8.2 Advies Bijlage 1: Verslag O&S onderzoek Amsterdam bereik lokale media

5 5 6 7 7 7 8 8 8 10 10 11 13 13 13 14 14 15 15 15 15 15 15 16 17 17 17 17 18 19 19 20 22

2

Voorwoord Goed functionerende lokale media zijn informatief, pluriform, onafhankelijk en dragen bij aan verbinding. Lokale media ondersteunen onze inwoners door hen te voorzien van de informatie die zij nodig hebben om weloverwogen beslissingen te nemen. Niet alleen beslissingen ten aanzien van het stemgedrag bij lokale of landelijke verkiezingen maar ook ten aanzien van gezondheid, veiligheid, economie, milieu, duurzaamheid en sociale kwesties (discriminatie, mensenrechten). Wij geloven dat lokale media vanuit verschillende perspectieven moeten berichten, kritisch denken moeten stimuleren en hun rol als onafhankelijke waakhond van de democratie maar bovenal verbinder van de lokale gemeenschap moeten (kunnen) vervullen. In deze notitie doen wij voorstellen, ondanks onze beperkte mogelijkheden, om de lokale media te versterken. Dit doen wij omdat wij journalistiek zien als een basisvoorziening. Net zoals goede gezondheidszorg bijdraagt aan het gezond houden van mensen draagt een goede journalistieke basis bij aan een gezonde democratie. Bij voorkeur dragen onze lokale media bij aan het behalen van onze doelen zoals verwoord in ons coalitieakkoord “een warm hart voor Amstelveen”. We kijken daarom uit naar de samenwerking met lokale media, het Rijk en andere betrokken partijen om deze doelen te realiseren.

Herbert Raat Wethouder Media

3

1. Aanleiding In het initiatiefvoorstel d.d. 19 juni 2024 ‘Versterking lokale publieke omroep’ vraagt de raad het college toekomstig mediabeleid te formuleren. De gemeenteraad wenst daarnaast dat in dit beleid – in samenspraak met de lokale publieke omroep - voorstellen worden gedaan voor een toekomstbestendige inrichting van de lokale omroep, inclusief de (financiële) randvoorwaarden.

Landelijke ontwikkelingen

Bij huis-aan-huisbladen zien we forse saneringen waardoor het aantal titels afneemt. Nieuwe spelers,

Het initiatiefvoorstel van de gemeenteraad komt niet

zoals lokale online nieuwssites, zijn vaak kwetsbaar en

uit de lucht vallen. De opkomst van digitale media

weinig stabiel. Het online gebruik van nieuws neemt

en nieuwe technologieën zoals AI en interactieve/

sterk toe, maar gebruikers krijgen doorgaans weinig

virtuele media verandert de manier waarop content

verdieping en achtergronden voorgeschoteld. Het aantal

wordt geproduceerd en geconsumeerd. Traditionele

journalisten bij lokale media neemt af. Verder geeft

mediabedrijven, zowel lokaal als landelijk, moeten

het VNG rapport aan dat we niet op de markt kunnen

zich aanpassen aan deze veranderingen om relevant

vertrouwen dat het wel goed komt.

te blijven (en financieel gezond). Het vertrouwen in de media is een voortdurende zorg, vooral met het oog

Ondanks deze uitdagingen zijn er ook kansen. Innovatie

op de verspreiding van nepnieuws en desinformatie.

en samenwerking kunnen helpen om de kwaliteit en

Mediabedrijven moeten transparant en betrouwbaar

het bereik van de media te verbeteren. Initiatieven

blijven om het vertrouwen van het publiek te behouden.

zoals mediafondsen en samenwerkingsverbanden

Dit geldt ook voor de lokale media in Amstelveen.

kunnen bijdragen aan een veerkrachtiger lokaal medialandschap.

De VNG constateert in haar rapport van november 2020 ‘Handvatten voor een breed gemeentelijk mediabeleid: wachten kan niet meer’ dat lokale media sterk onder druk staan. Kranten hebben te maken met een afnemend abonneebestand terwijl digitale verdienmodellen nog in ontwikkeling zijn. Veel mediabedrijven staan onder financiële druk door dalende advertentie-inkomsten en de concurrentie van internationale tech-giganten zoals Google en Meta. Dit heeft geleid tot bezuinigingen en een focus op kostenbesparing. De journalistieke waarde is hierdoor verschraalt. Ook in Amstelveen.

4

2. Het belang van lokale media In dit hoofdstuk beschrijven we wat we verstaan onder goede lokale media, wat onze rol is als gemeente en welke specifieke voorwaarden van belang zijn voor een goed functionerende lokale media.

2.1. Uitgangspunten lokale media

Onafhankelijk Onafhankelijke media zijn essentieel voor een

Goede lokale journalistiek heeft een maatschappelijke

gezonde democratie. Ze moeten nieuws en informatie

waarde die niet altijd in commerciële zin valt uit

verstrekken zonder beïnvloeding van externe

te drukken. Net als goede gezondheidszorg moet

belangen, zoals politieke partijen of commerciële

journalistiek worden gezien als een basisvoorziening.

bedrijven. Onafhankelijke media moeten vrijuit

Goed functionerende lokale media zijn informatief,

kunnen rapporteren over gevoelige of controversiële

pluriform, onafhankelijk en dragen bij aan verbinding.

onderwerpen, vertrouwen opbouwen bij het publiek

Hieronder lichten we deze termen toe.

en overheden en bedrijven ter verantwoording roepen. Steun van de gemeente mag niet worden gezien als een

Informatief

gunst die tot een wederdienst kan/moet leiden.

Lokale media moeten een betrouwbare bron zijn voor nieuws, evenementen en ontwikkelingen in Amstelveen.

Verbinding

Het is belangrijk dat (alle) inwoners op de hoogte

Uit een recent (2024) onderzoek van de Universiteit van

worden gehouden van wat er speelt in hun buurt zodat

Amsterdam, genaamd “gratis maar van grote waarde”

zij in staat zijn mee te doen aan de samenleving. Een

komt naar voren dat de gratis huis-aan-huis bladen

goede informatievoorziening kan bijdragen aan een

(lees lokale media) meer zijn dan alleen een waakhond

actieve en inclusieve gemeenschap.

van de democratie. De lokale media vervullen een andere belangrijke rol, namelijk het informeren over en

Pluriform

betrekken van inwoners bij hun leefomgeving. Lokale

Het is daarbij van belang dat er een pluriform

media zorgen voor verbinding met de omgeving. Ook in

medialandschap is, waarin diverse perspectieven,

de handreiking van de VNG “handvatten voor een breed

meningen en informatiebronnen aanwezig zijn. Dit

gemeentelijk mediabeleid” staat omschreven dat de

stelt inwoners namelijk in staat om verschillende

aanduiding ‘waakhond van de lokale democratie’ een

standpunten te horen, kritisch na te denken over

te smalle invulling is van de lokale media. Door lokaal

lokale gebeurtenissen en (bestuurlijke) ontwikkelingen.

nieuws krijgen inwoners het idee dat ze meer met elkaar

Pluriforme media bevorderen transparantie en

gemeen hebben dan louter de plaats waar ze wonen.

verantwoording en controleren daarmee direct of

Gemeenschapszin en een gedeelde identiteit kunnen

indirect de lokale politiek of bedrijfsleven en fungeren,

door lokale media worden versterkt. Lokale media zijn

door haar pluriformiteit, als waakhond / beschermengel

voor inwoners een belangrijk middel voor herkenning en

van de lokale democratie.

erkenning: ze zien hun eigen omgeving en/of problemen terug en voelen zich gehoord en gezien.

5

2.2. Rol gemeente Financiële stabiliteit De gemeente Amstelveen wil graag bijdragen aan

Lokale media moeten voldoende financiële middelen

onafhankelijke media die informatief en pluriform zijn

hebben om onafhankelijk te kunnen opereren. Dit kan

en bijdragen aan verbinding.

worden bereikt door een mix van inkomstenbronnen, zoals advertenties, abonnementen en lokale en

De gemeente heeft een instandhoudingsplicht voor

landelijke subsidies. Lokale media hebben daar vooral

de lokale omroep en verstrekt hen subsidie, wat een

een eigen verantwoordelijkheid in.

onafhankelijke relatie (mogelijk) complex maakt. Mede hierom heeft het Rijk plannen om de aansturing en

Professionele journalistiek

financiering van lokale publieke omroepen over te hevelen

Het is essentieel dat lokale media beschikken over goed

van gemeentes naar het rijk. Meer hierover in hoofdstuk 4.

opgeleide en ervaren journalisten die in staat zijn om objectief en diepgaand te rapporteren. In het rapport

De huidige Mediawet verbiedt gemeenten om

“handvatten voor een gemeentelijk mediabeleid” van

commerciële media te subsidiëren dan wel anderszins

de VNG wordt erkend dat het moeilijk is om antwoord

financieel te ondersteunen. De gedachte hierachter

te gegeven op wat een gemeente ‘nodig’ heeft in

is om eerlijke concurrentie binnen de mediasector

termen van media en professionele journalistiek. Men

te waarborgen. Gemeenten mogen wel subsidies

kan niet aangegeven bij hoeveel media en hoeveel

verstrekken aan een lokale onafhankelijke mediaraad

journalisten gezegd kan worden dat het ‘adequaat’

omdat dit geen commerciële instelling is. In de

weergeven van wat in de gemeente speelt kansrijk is.

gemeente Amstelveen hebben we een lokale mediaraad

Zelfs als er een specifiek aantal media en journalisten

en mediafonds. Meer hierover in hoofdstuk 5.

zou kunnen worden vastgesteld, zegt dit nog weinig over de kwaliteit van de berichtgeving. De omvang van

De gemeente publiceert ook bekendmakingen en

gemeenten varieert enorm waardoor één model voor

gemeentelijk nieuws. Hoe wij dat doen is te lezen in

alle gemeenten onmogelijk is. Dit maakt het moeilijk om

hoofdstuk 6.

een benchmark/vergelijking vanuit het perspectief van de gemeente vast te stellen.

Mogelijk ten overvloede maar gemeenten mogen geen invloed uitoefenen op de redactionele inhoud van

Om professionele journalistiek te bereiken kunnen er

de lokale media. Er mag dus geen controle worden

mogelijk door lokale media partnerschappen aangegaan

uitgevoerd op wat er gepubliceerd wordt. Gemeenten

worden met journalistieke opleidingen en universiteiten

moeten er ook voor zorgen dat de steun aan lokale

om stages en werkervaringsplaatsen te creëren voor

media niet zorgt voor oneerlijke concurrentie met

studenten. Dit kan helpen om nieuwe generaties

andere mediaorganisaties. Gemeenten mogen ook

journalisten goed op te leiden.

geen eisen stellen aan de manier waarop lokale media hun werk doen. Zo kan de gemeente lokale media niet

Journalistieke code

verplichten over bepaalde zaken wel of geen verslag te

Toenemende zorgen om desinformatie en wantrouwen

doen (verplichte participatie eisen).

in het online nieuws kunnen – vooral bij mensen die zich met name via sociale media op de hoogte

Alhoewel we dus graag zouden bijdragen aan de lokale

houden – leiden tot wantrouwen in ál het nieuws.

media zijn we als gemeente beperkt in de mogelijkheden.

De journalistieke code is een set ethische richtlijnen

2.3. S  pecifieke randvoorwaarden lokale media

en normen die journalisten helpen hun werk op een verantwoorde en betrouwbare manier uit te voeren. De journalistieke code is essentieel voor het behoud van de geloofwaardigheid en het vertrouwen van het publiek in

Om een goed functionerende lokale media te waarborgen

de journalistiek.

zijn er verschillende belangrijke randvoorwaarden. Hier­ onder lichten we enkele van deze randvoorwaarden toe.

6

3. Het Amstelveense medialandschap In dit hoofdstuk omschrijven we het Amstelveense medialandschap. We onderzoeken onder andere of de Amstelveense media informatief, pluriform en onafhankelijk zijn en bijdragen aan verbinding. Ook bekijken we of men voldoet aan de in het vorige hoofdstuk omschreven randvoorwaarden.

3.1. Landelijke media

3.2. Lokale media

Naast de Amstelveense lokale media bestaan er diverse

In deze verkenning nemen we de landelijke (en

media in Nederland (en ver daarbuiten). De landelijke

wereldwijde) partijen niet mee alhoewel ze natuurlijk

media in Nederland omvatten een breed scala aan

wel een belangrijke bron zijn voor informatie voor de

platforms, waaronder televisie, radio, kranten, en

Amstelvener. Amstelveen kent meerdere lokale media.

online nieuwswebsites. Grote mediabedrijven zoals,

Hieronder omschrijven we enkele van deze lokale media.

RTL Nederland, en DPG Media spelen een dominante rol. Daarnaast kennen we het Nederlandse Publieke Omroep (NPO) bestel. In hoofdstuk 4 gaan we dieper op de NPO in en de mogelijke veranderingen van de Mediawet. De landelijke organisaties bieden een mix van nieuws (onderzoeksjournalistiek), entertainment, en educatieve content.

• 1Amstelveen: De lokale publieke omroep van Amstelveen, met een eigen tv-kanaal en website. Ze bieden diverse programma’s en nieuwsitems, variërend van actuele nieuwsberichten en talkshows tot evenementen en culturele reportages. 1Amstelveen is aangewezen door het Commissariaat voor de Media en wordt gesubsidieerd door de gemeente Amstelveen. Ze kunnen in de toekomst mogelijk een streekomroep vormen wanneer de Mediawet gaat veranderen (zie hoofdstuk 5). • Het Amstelveens Nieuwsblad: Een lokale gratis huis-aan-huis krant en nieuwssite die nieuws en informatie verstrekt over Amstelveen en de omliggende regio. De krant behandelt diverse onderwerpen, waaronder lokaal nieuws, sport, politiek, cultuur en evenementen. De gemeente Amstelveen publiceert regelmatig in de krant. Ook lokale ondernemers publiceren in de krant waarmee de krant inkomsten genereert. Het nieuwsblad wordt huis-aan-huis bezorgd en is ook af te halen bij diverse afhaalpunten. • Amstelveenz: Een commerciële nieuwssite die nieuws en informatie biedt over Amstelveen en de omliggende regio. De site behandelt onderwerpen zoals lokaal nieuws, evenementen, politiek, cultuur

•

•

•

•

en sport. Amstelveenz genereert inkomsten door advertenties en heeft ook een maandelijks magazine dat gratis wordt verspreid in Amstelveen. Amstelveenblog.nl: Een lokale nieuwssite die nieuws en informatie biedt over inwoners van Amstelveen en omgeving. De site wordt beheerd door een journalist en draait op vrijwillige basis. MijnAmstelveen: MijnAmstelveen is een initiatief van Stichting MijnAmstelveen en een non-profit organisatie. Het betreft een lokaal nieuws- en informatieplatform. Het platform heeft als doel om inwoners te informeren en te betrekken bij de gemeenschap en biedt ook mogelijkheden voor vrijwilligerswerk en lokale projecten. Amstelveenweb: Een lokale nieuwssite opgericht in 2007, die nieuws en informatie biedt over Amstelveen en omgeving. De site behandelt onderwerpen zoals lokaal nieuws, evenementen, cultuur, geschiedenis en politiek. Amstelveenweb is een non-profit organisatie die draait op vrijwilligers. De Mediaraad: de rol van de Mediaraad wordt in hoofdstuk 5 besproken. De Mediaraad is geen lokale mediapartij. Ze maken geen journalistieke producten.

7

3.3. Gesprek met lokale media

ingevuld (451 uit het burgerpanel en 213 uit de steekproef uit de Basisregistratie personen). Dat geeft

Voor deze notitie heeft de portefeuillehouder media

verschillende resultaten. De leden van het burgerpanel

in 2023 gesproken met de verschillende lokale

zijn over het algemeen oudere, betrokken inwoners (87%

media, van de werkvloer tot aan het bestuur. Alle

>50 jaar). De respondenten uit de steekproef zijn meer

gesprekspartners kwamen met (bijna) dezelfde punten.

een afspiegeling van de Amstelveense bevolking (69% <

Zo is het merendeel van de lokale media van mening

50 jaar).

dat er te weinig journalistieke capaciteit beschikbaar is. Persberichten van de gemeente worden hierdoor veelal

Van de panelleden volgt 38% het lokale nieuws goed

overgenomen en op verschillende plekken verschijnt

of intensief, van de steekproef 22%. En hoewel minder

hetzelfde nieuws. Lokale media vervullen momenteel

dan de helft lokaal nieuws goed volgt, is de bekendheid

amper een rol bij het controleren van de gemeentelijke

van de lokale media groot: vrijwel alle burgerpanelleden

overheid maar bieden wel informatie over de lokale

erkennen één of meer Amstelveense lokale media,

gemeenschap.

van de steekproef is dat 87% (geholpen bekendheid). Het bekendst zijn Amstelveenz en Amstelveens

De lokale media zijn het erover eens dat er de laatste

Nieuwsblad voor beide groepen. Amstelveenz en

jaren een flinke verschraling van het nieuwsaanbod

Amstelveens Nieuwsblad zijn vervolgens ook de meest

heeft plaatsgevonden. “Vroeger zaten er 6-7 journalisten

gebruikte media, met de nadruk op de papieren versies.

op de redactie van een krant. Tegenwoordig is iedereen

Amstelveens nieuws wordt daarnaast ook nogal eens

een éénpitter en lijkt het produceren van nieuws steeds

via landelijke en/of regionale media gevolgd: twee

meer een hobby achtige activiteit”. Onderzoeken van

derde van de panelleden en ruim de helft van de

het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (2015)

steekproef pikt via deze route (ook) lokaal nieuws op.

bevestigen dat Amstelveen geen uitzondering is.

Het onderzoek toont aan dat lokale (geprinte en digitale)

Bij regionale dagbladredacties werken 50% minder

media een groot bereik onder inwoners hebben, waarbij

journalisten dan 20 jaar geleden, bij de huis-aan-

verschillende media verschillende groepen bereiken.

huisbladen werkt bijna geen enkele journalist in

Van de respondenten uit de steekproef herkent 13%

dienstverband meer en de freelancers, die nu lokaal

geen van de lokale media.

verslag doen, ontvangen daarvoor “amateurtarieven”. De controlerende functie van de lokale media is volgens

Social media spelen een beperkte rol bij het volgen

dezelfde lokale media hierdoor onvoldoende belegd

van lokale media. Respondenten uit de steekproef

in Amstelveen (en landelijk). “Daar is ervaring en

volgen vaker nieuws via sociale media. Wat betreft

continuïteit voor nodig”.

onderwerpen gaat bij beide groepen de meeste

3.4. O  nderzoek bereik en waardering lokale media Amstelveen

belangstelling uit naar “Nieuws uit mijn buurt”, gevolgd door (weg)werkzaamheden/verkeer”. Iets meer dan de helft (58%) van de respondenten voelt zich voldoende geïnformeerd over het nieuws in Amstelveen door de

In het kader van het herijken van het mediabeleid heeft

lokale media.

de gemeente onafhankelijk onderzoek laten uitvoeren door de afdeling Onderzoek en Statistiek (O+S) van gemeente Amsterdam naar het bereik en waardering van de lokale media. Hiervoor is in september 2024 een vragenlijst uitgezet bij circa 1.000 leden van het burgerpanel van de gemeente en zijn 2.000 brieven naar inwoners gestuurd. 622 inwoners hebben de vragenlijst

8

3.5. Visie versus huidige situatie Door naar de in het vorige hoofdstuk omschreven termen als informatie, pluriform en onafhankelijk te kijken en dit af te zetten tegen al het voorafgaande kunnen we een beeld krijgen van het lokale medialandschap. Visie

Huidige situatie

Informatief

Lokale media moeten betrouwbaar nieuws en informatie bieden over wat er speelt in de buurt.

Onze lokale mediapartijen geven aan dat er een gebrek is aan diepgaande verslaggeving en dat persberichten vaak zonder hoor-en-wederhoor worden overgenomen. Er is een behoefte aan meer tijd en middelen om kwalitatief goede en betrouwbare journalistiek te bedrijven en op wijk- of buurtniveau nieuws te bieden. Uit het rapport van de VNG “Handvatten voor een breed gemeentelijk mediabeleid” blijkt dat jongeren moeilijk worden bereikt en dat de traditionele media er nauwelijks in slagen om een jong publiek te bereiken. Uit ons eigen onderzoek naar het bereik van onze lokale media blijkt dat jongeren zich minder goed geïnformeerd voelen.

Pluriform

Er moet een verscheidenheid aan perspectieven, meningen en informatiebronnen zijn.

Op zich lijken er voldoende aanbieders te zijn van lokaal nieuws. Er zijn echter veel éénpitters en de diversiteit in berichtgeving is beperkt. Veel Amstelveense media plaatsen dezelfde persberichten zonder eigen onderzoek of invalshoek. 1Amstelveen maakt veel eigen programma’s en draagt daardoor mede bij aan een pluriformer medialandschap.

Onafhankelijk

Media moeten onafhankelijk opereren zonder beïnvloeding van externe belangen.

Bij de lokale media in Amstelveen lijkt er een algemene consensus te zijn dat de onafhankelijkheid van de media onder druk staat door financiële problematiek. De lokale media benadrukken het belang van onafhankelijkheid maar geven aan dat dit moeilijk te realiseren is zonder structurele financiering. 1Amstelveen benadrukt daarbij dat een hogere subsidie niet zal resulteren in een minder onafhankelijke journalistieke opstelling ten opzichte van de gemeente. Verder worden de Media in Amstelveen, voor zover we kunnen nagaan, niet beïnvloed door externe belangen. De onafhankelijkheid lijkt in die zin niet onder druk te staan. De commerciële media zijn sterk afhankelijk van de verkoop van bijvoorbeeld advertentieruimte en andere commerciële activiteiten om hun bedrijfsvoering te financieren en winstgevend te blijven.

Verbinding

Door lokaal nieuws krijgen inwoners het idee dat ze meer met elkaar gemeen hebben dan louter de plaats waar ze wonen. Gemeenschapszin en een gedeelde identiteit kunnen door lokale media worden versterkt.

Lokale media in Amstelveen lijken bij te dragen aan verbinding. Dan doen ze door bijvoorbeeld verslag te doen van lokale evenementen zoals recent 24h Amstelveen of Amstelveen culinair (die met eenzelfde doel zijn opgericht). Er is echter ook ruimte voor versterking op het gebied van diversiteit (lees pluriformiteit) en bereik.

9

Randvoorwaarden

Huidige situatie

Financieel stabiel

Voldoende financiële middelen door een mix van inkomstenbronnen.

Veel lokale mediapartijen benadrukken het gebrek aan structurele financiering en de afhankelijkheid van incidentele subsidies.

Voldoende journalisten

Goed opgeleide en ervaren journalisten

Er is een tekort aan professionele journalisten en een sterke afhankelijkheid van vrijwilligers en freelancers. Dit belemmert de kwaliteit en continuïteit van de berichtgeving.

Journalistieke code

De journalistieke code is essentieel voor het behoud van de geloofwaardigheid en het vertrouwen van het publiek in de journalistiek.

Onze lokale mediapartijen geven aan dat er een gebrek is aan diepgaande verslaggeving en dat persberichten vaak zonder hoor-en-wederhoor worden overgenomen. Mede door beperkte redacties (veel éénpitters) en beperkte middelen lijkt erop dat er niet altijd genoeg ruimte is om uitvoering te gegeven aan het brede scala aan journalistieke codes en professionele richtlijnen.

10

4. T  oekomstig omroepbestel en de lokale omroep In dit hoofdstuk omschrijven we het landelijke omroepbestel en de contouren van het nieuwe omroepbestel wanneer de Mediawet gaat veranderen. We eindigen met enkele uitdagingen en aandachtspunten die we de nieuw op te richten streekomroep willen meegeven.

verschillende omroeporganisaties die gezamenlijk

4.1. Van Lokale omroep naar Streekomroep

het media-aanbod verzorgen, gecoördineerd door

De voorgenomen plannen vervangen de 250 lokale

de NPO. Het huidige systeem is verouderd en er zijn

omroepen door 80 streekomroepen. De Stichting

plannen voor hervorming. Naast landelijke omroepen

Nederlandse Lokale Publieke Omroep (NLPO)

zijn er regionale en lokale media, ondersteund door

ondersteunt lokale omroepen bij deze ontwikkeling

de Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen

en stelt kwartiermakers ter beschikking. In onze regio

(NLPO), die lokale omroepen helpt professionaliseren.

is het conform de voorgenomen plannen van het

Het landelijke publieke omroepbestel bestaat uit

Rijk de bedoeling dat de gemeenten Ouder-Amstel, Het Commissariaat voor de Media (CvdM) wijst lokale

Uithoorn, Haarlemmermeer, Aalsmeer en Amstelveen

omroepen aan voor een periode van vijf jaar, na advies

samen een streekomroep, met circa 340.000 inwoners,

van de gemeenteraad. Gemeenten ontvangen een

gaan vormen. De omroepbesturen overleggen

bijdrage uit het gemeentefonds voor de financiering van

met elkaar en worden sinds begin 2024 bijgestaan

lokale omroepen, gebaseerd op een richtsnoerbedrag

door een kwartiermaker van de NLPO. Het staat de

per huishouden. In Amstelveen ontvangt de

omroepen vrij om de organisatie naar eigen inzicht in

lokale omroep ‘1Amstelveen’ ongeveer 2x het

te richten, waarbij zij zelf verantwoordelijk zijn voor de

richtsnoerbedrag. De financiering van lokale omroepen

bedrijfsvoering, toekomstige inrichting en financiële

in Amstelveen is ruimhartiger dan in veel andere

randvoorwaarden.

gemeenten, waar vaak minder dan het richtsnoerbedrag wordt toegekend.

• Wettelijke taak gemeente Als de plannen doorgaan, hebben gemeenten vanaf

In mei 2023 stelde de staatssecretaris van Onderwijs

2028 geen wettelijke taak meer om de omroep in stand

Cultuur en Wetenschap (OCW) voor om het lokale

te houden en te bekostigen. De gemeenteraad blijft

omroepstelsel te veranderen met als doel de kwaliteit

echter elke vijf jaar advies geven aan het Commissariaat

te verbeteren en de lokale omroep te versterken.

voor de Media voor het aanwijzen van een publieke

Schaalvergroting werd als onontkoombaar gezien

omroep. Hoe dit advies er precies in de nieuwe

vanuit het oogpunt van doelmatigheid en effectiviteit.

Mediawet uit komt te zien, is nog niet bekend. Ook de

In het nieuwe bestel is er plaats voor één lokale

NLPO krijgt een rol in de aanwijzingsprocedure. Elke

publieke omroep per streek, wat de journalistieke

gemeenteraad adviseert apart en het is mogelijk dat ook

onafhankelijkheid ten opzichte van gemeenten

andere omroepen zich aanmelden bij het Commissariaat

vergroot. Een groter gebied biedt meer journalistieke

voor de Media. Gemeenteraden kunnen verschillend van

mogelijkheden en meer financiële middelen om

elkaar en van de NLPO adviseren.

professionele journalisten in dienst te nemen, wat de kwaliteit ten goede komt. De wettelijke bekostigingsplicht verschuift van gemeenten naar het Rijk.

11

• Bekostiging Vanaf 2028 neemt het Rijk de financiering van de

4.2. Uitdagingen en aandachtspunten

lokale omroepen over, met een verhoogd budget van € 28 miljoen. De streekomroepen ontvangen een vast

De grootste uitdaging bij het vormen van een

bedrag van circa € 375.000 per streek, plus de huidige

streekomroep is het behouden van lokale binding terwijl

richtsnoerbijdrage per gemeente. In de streekomroep

omroepen opschalen naar streekomroepen.

Amstelland (inclusief Haarlemmermeer) komt dit neer

De toekomstige streekomroep zouden wij dan ook

op circa € 220.000 op basis van het richtsnoerbedrag

een tweetal aandachtspunten willen meegeven.

van 2023 van €1,53 per huishouden. Wij zijn positief over het feit dat het Rijk de bekostiging verhoogt naar circa

• Aandachtspunt 1: Lokale inbedding

€ 28 miljoen, wat bedoeld is om de professionaliteit en

De schaalvergroting naar streekomroepen mag niet

onafhankelijkheid van lokale media te vergroten.

te koste gaan van de lokale aandacht en binding. Het is belangrijk dat de lokale binding met Amstelveen

De nieuw te vormen streekomroep voor de regio

blijft bestaan en daar waar mogelijk wordt versterkt.

Amstelland-Meerlanden heeft via het stimuleringsfonds

We vragen dan ook aan de streekomroep om in de

voor de journalistiek €250.000 toegezegd gekregen om

toekomstige plannen rekening te houden met het goed

de overgang te ondersteunen. Deze extra financiële

meenemen van het programmabeleid bepalend orgaan

middelen zijn ook van belang voor meer kwaliteit van

(PBO).

de lokale journalistiek. De gemeenten van de te vormen streekomroep hebben geen rol in dit proces, maar

Het PBO is een verplicht orgaan binnen lokale omroepen

portefeuillehouders zijn wel in gesprek met de besturen

en verantwoordelijk voor het bepalen van het beleid en

van de lokale omroepen over de ontwikkelingen en

de programmering van de lokale omroep.

voortgang. De plannen van het Rijk zien toe op een • Inwerkingtreding

professionalisering van de lokale omroepen maar we

Recent heeft het Rijk aangekondigd dat de

zien tot op heden geen plannen om ook de PBO’s te

nieuwe Mediawet in werking treedt op 1 januari

professionaliseren. Wij achten dit van belang en vragen

2028. Gemeenten behouden dus in 2027 de

de huidige omroep en de toekomstige streekomroep

instandhoudingsplicht. Er is echter nog veel onduidelijk,

ervoor te zorgen dat alle streken, groepen, kernen zijn

er zijn nog geen overgangsbepalingen en de nieuwe

vertegenwoordigd in de streekomroep. Het PBO moet

Mediawet is nog niet gepubliceerd. De Raad van

de lokale verankering waarborgen.

State heeft nog geen advies uitgebracht en het is nog onbekend wanneer de Tweede en Eerste Kamer een

Bij lokale omroepen werken veel vrijwilligers. Zij zorgen

definitief besluit nemen.

voor lokale binding en dat is tegelijk vaak hun motivatie om zich te verbinden aan de lokale omroep. Het is van

Standpunt Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG)

belang dat er bij de vorming van een streekomroep goed

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

wordt nagedacht over het vasthouden en motiveren

heeft recent haar standpunten ten aanzien van de

van vrijwilligers en jongeren. Vaak zijn de ervaringen

nieuwe Mediawet kenbaar gemaakt. De VNG benadrukt

die jongeren opdoen bij een lokale omroep een eerste

het belang van lokale omroepen voor de democratie

stap naar een carrière als journalist. Wij zouden het dan

en de lokale gemeenschap. Ook benadrukt men

ook toejuichen als de lokale omroep én de toekomstige

het belang van een duidelijke rol en positie van het

streekomroep een kweekvijver blijven voor jong talent.

programma bepalend orgaan in het nieuwe stelsel. De VNG vindt dat de vorming van streekomroepen van onderop moet gebeuren en dat er geen maximum van 80 streekomroepen moet worden gesteld. De VNG constateert dat de ambitie van de nieuwe Mediawet hoger lijkt dan de beschikbare middelen.

12

• Aandachtspunt 2: Bereik en voorzien

In het onderzoek geven respondenten (74%) aan dat

in de behoefte van de Amstelvener

ze vooral geïnteresseerd zijn in nieuws uit hun eigen

Een belangrijk aandachtspunt is dat de lokale omroep

buurt. Daarnaast is een groot deel van de respondenten

en straks de streekomroep onze inwoners voldoende

geïnteresseerd in nieuws over werkzaamheden en

weet te bereiken en te boeien. De resultaten uit het

verkeer (46%) en de politiek (39%). In mindere mate

onderzoek naar het bereik kunnen daarbij helpen.

hebben mensen behoefte aan nieuws en verhalen over

Bij een groter bereik wordt het makkelijker om meer

sport (15%), welzijn (10%) en Lifestyle en human interest

reclame-inkomsten te creëren hetgeen kan bijdragen

(4%).

aan de verdere professionalisering van de (streek) omroep.

13

5. Mediaraad en het Mediafonds 5.1. Algemene omschrijving mediaraad

Sinds 2021 organiseert de Mediaraad jaarlijks het Mediacafé, een informatieavond in de bibliotheek

De Mediaraad Amstelveen is een onafhankelijke

aan het Stadsplein. Tijdens het Mediacafé wordt met

adviesraad die is opgericht in 2020. In het

aanvragers teruggekeken naar succesvolle producties

uitvoeringsprogramma 2023 - 2026 is voor de hele

en krijgen inwoners en organisaties de mogelijkheid om

periode budget beschikbaar gesteld voor het Mediafonds.

onderwerpen onder de aandacht van lokale journalistiek

In 2026 zal de integrale afweging gemaakt moeten

te brengen. Deze avond trekt ieder jaar meer bezoekers

worden over het vervolg van het Mediafonds vanaf 2027.

en de Mediaraad wil dit initiatief graag behouden.

Het doel van het Mediafonds is om inwoners, bedrijven en organisaties beter te informeren over wat er speelt in

5.2. Uitgangspunten mediafonds

hun omgeving door middel van kritische, betrouwbare en onafhankelijke journalistieke producties te stimuleren. De

De onafhankelijke Mediaraad Amstelveen beoordeelt

gemeenteraad heeft uitgangspunten vastgesteld op basis

aanvragen voor bijdragen uit het Mediafonds op de

waarvan de Mediaraad de aanvragen voor een bijdrage

volgende uitgangspunten:

uit het Mediafonds moet verdelen en beoordelen.

• De beoogde eindproductie of het project is onderscheidend en heeft een goede journalistieke

Na het opdoen van ervaring in het eerste jaar, zijn de uitgangspunten uitgewerkt in nadere regels. De projecten moeten onder andere journalistiek en maatschappelijk relevant voor Amstelveen zijn . Een

kwaliteit. • Het onderwerp heeft maatschappelijke relevantie voor de inwoners van Amstelveen. • De productie/het project heeft maatschappelijke

aanvraag hoeft niet op alle criteria even goed te scoren:

impact: stimuleert debat en ontmoeting van diverse

een zwakte op één punt kan worden gecompenseerd

groepen Amstelveners en bevordert op deze manier de

door hoog te scoren op een ander punt. De mediaraad geeft bindende adviezen aan het College van B&W over welke projecten financiële ondersteuning moeten ontvangen uit het Amstelveens Mediafonds.

diversiteit van het maatschappelijk debat. • Publicatie vindt plaats bij een mediapartij die zich hoofdzakelijk richt op Amstelveense bewoners. • De productie/het project is een open publicatie: de uiting moet na publicatie publiekelijk toegankelijk

De Mediaraad heeft een eigen website:

zijn voor een breed publiek en mag niet achter de

www.mediaraadamstelveen.nl

betaalmuur van de samenwerkende mediapartij

Op deze website staat:

geplaatst worden. Aanvrager dient vooraf duidelijk

• informatie over het Mediafonds en de Mediaraad;

te maken waar/hoe de productie/het project wordt

• de uitgangspunten waaraan een aanvraag moet

gepubliceerd.

voldoen; • het aanvraagformulier; • persberichten; • informatie over toegekende projecten.

• De productie/het project dient klaar voor publicatie te zijn binnen een redelijke en vooraf vastgestelde termijn (max. 12 maanden) na het begin van de financiering. • De productie/het project bevordert of streeft naar innovatie, journalistieke samenwerking, of de

Aanvragen worden ingediend via

ontwikkeling van talent. Idealiter leidt dit tot een

info@mediaraadamstelveen.nl en onder andere

duurzame verbetering van journalistieke processen op

beoordeeld op basis van het Besluit van burgemeester

de lange termijn.

en wethouders van de gemeente Amstelveen tot

• Er is een terdege en redelijke financiële onderbouwing

vaststelling van de Nadere regels subsidiëring

van het aangevraagde bedrag. Bestaande

Amstelveens Mediafonds 2024 | Lokale wet- en

mediapartijen kunnen maximaal 80% van het begrote

regelgeving

bedrag toegekend krijgen.

14

5.3. Evaluatie mediabeleid

geen eigen aanvragen indienen. Doordat voornamelijk freelancers aanvragen indienen, draagt dit niet bij aan

De Mediaraad voert regelmatig evaluaties uit om de

een structurele versterking van de journalistieke basis.

impact en werking van het Mediafonds te beoordelen. Een eerste evaluatie vond plaats in juni 2021. De meest

Er bestaan in Nederland diverse landelijke, provinciale

recente evaluatie dateert uit juni 2024. Alle producties

en lokale mediafondsen. Het blijkt dat de andere

die zijn gemaakt met een bijdrage uit het Mediafonds

fondsen dezelfde knelpunten kennen als het

worden gepubliceerd op www.mediaraadamstelveen.nl

Amstelveense mediafonds. Net als Amstelveen, vallen

onder het kopje ‘toegekende projecten’.

ook de aanvragen bij Haarlem tegen. Leiden blijkt het meest succesvolle fonds te hebben. Daar hebben ze een

Het valt de leden op dat de lokale mediapartijen

speciale studentenregeling om jong journalistiek talent

weinig of niet aanvragen. Het zijn vooral projecten van

te stimuleren. Om de basisinfrastructuur in Amstelveen

freelancers die worden aangevraagd. Het Amstelveens

te bevorderen zou de Mediaraad graag uitzoeken wat

Nieuwsblad publiceert wel veel van die projecten.

er mogelijk is aan structurele ondersteuning van de

Dat is waarschijnlijk een van de redenen waarom ze

lokale media. De Mediaraad start hiervoor een pilot in de voorjaarsronde 2025. Hieronder bij 5.4 volgt een omschrijving van de pilot afkomstig van de mediaraad.

5.4. P  ilot structurele verbetering journalistieke kwaliteit

nieuwe (ervaren) journalist de slagkracht van een redactie wordt vergroot, leidt tot meer variatie in journalistieke inzichten en keuzes en meer ruimte

Persbericht mediaraad:

geeft voor verdiepende producties.

Dit jaar introduceert de Mediaraad een pilot voor

De Mediaraad beoogt hiermee bij te dragen aan een

de financiering van structurele verbetering van

structurelere ontwikkeling van kwaliteitsjournalistiek

journalistieke kwaliteit, speciaal gericht op de

in Amstelveen. Mediaorganisaties kunnen

verdere professionalisering van de journalistieke

subsidie aanvragen om hun eigen organisatie

basis in Amstelveen. Deze subsidie biedt

te professionaliseren of kunnen een

Amstelveense mediaorganisaties de kans om

samenwerkingsverband aangaan met andere

gedurende een jaar financiële ondersteuning te

lokale media om gezamenlijk hun professionaliteit

ontvangen ter versterking van de redactie door het

te vergroten. Als extra ondersteuning krijgt de

aannemen van extra redactiekracht (max. 1 fte).

geselecteerde organisatie een mentor vanuit het landelijk Stimuleringsfonds voor de Journalistiek.

Het doel van deze subsidie is om de journalistieke

Deze mentor helpt bij het bijsturen en stimuleren van

kwaliteit op een duurzame manier te verhogen. De

talentontwikkeling.

verwachting is dat door het aantrekken van een

5.5. Het belang van het Mediacafé

personeelsbestand gaan journalisten steeds meer als eenlingen functioneren, terwijl zij voorheen in

De VNG geeft in haar rapport van november 2020

teamverband van een redactie, organisatie of concern

‘Handvatten voor een breed gemeentelijk mediabeleid:

werkten. Het Mediacafé beschouwen wij daarom als

wachten kan niet meer’ aan dat het belangrijk is om

grote meerwaarde en zien wij als een mooi alternatief

een plek voor stads- of dorpsjournalistiek met debat

om journalistieke netwerken in Amstelveen te

en educatie mogelijk te maken. Door het afnemende

ondersteunen.

aantal traditionele media en het krimpen van het

15

6. G  emeentelijke communicatie en lokale media De Afdeling Communicatie en Publieksinformatie (CoPi) heeft een veelzijdig takenpakket en bestaat uit verschillende teams. Een groot deel van de medewerkers houdt zich bezig met publieksinformatie (Klant Contact Centrum en balie) en digitale dienstverlening. Een aantal kleinere teams houdt zich bezig projectcommunicatie, interne communicatie, arbeidsmarktcommunicatie, participatie, kabinetszaken en bestuurscommunicatie. Behalve kabinetszaken en bestuurscommunicatie voert de afdeling deze communicatietaken uit voor de gemeenten Amstelveen én Aalsmeer.

6.1. Taken gemeentelijke communicatie Een belangrijke taak is het informeren van inwoners en

6.3. Communicatiekanalen en kosten van gemeentelijke informatievoorziening

ondernemers over onze dienstverlening, projecten en werkzaamheden in de stad, subsidies, voorzieningen,

Bestuurlijke informatie en informatie over

wet- en regelgeving, activiteiten en kennisgevingen –

dienstverlening, projecten en activiteiten communiceren

fysiek en digitaal. Ook informeren wij inwoners over

wij via nieuws- en persberichten op onze website en

besluiten en beleid. Daarnaast hebben wij als lokale

de lokale media. Daar zijn geen kosten aan verbonden.

overheid een taak op het gebied van voorlichting en

Voorlichting en preventie doen wij doorgaans in geprinte

preventie, bijvoorbeeld over duurzaamheid, veiligheid

media en in toenemende mate op de sociale media.

en welzijn.

Hierbij gaat het in veel gevallen om betaalde uitingen.

6.2. Bereik diverse doelgroepen

Daarnaast hebben we in het Amstelveens Nieuwsblad de zogenaamde gemeentepagina met (deels verplichte)

De gemeentelijke website is ons belangrijkste

mededelingen en informatie van de gemeente.

communicatiekanaal. Daar is alle informatie over de

Rijkswaterstaat plaatst veel informatie over de

gemeente en de gemeentelijke dienstverlening te

werkzaamheden aan de A9 in de gedrukte media. In

vinden. De vernieuwde website heeft een vertaalfunctie

deze gevallen gaat het ook om betaalde uitingen.

die vertaling in meerdere talen biedt. Daarbij is de website volledig digi-toegankelijk en dus bereikbaar

6.4. Inzet lokale media

voor diverse doelgroepen. Ook wordt verkend of een

Het onderzoek naar mediabereik toont aan dat

voorleesknop voor laaggeletterden en doelgroepen

geprinte en digitale lokale media een groot bereik

zoals slechtzienden als extra voorziening op de website

onder inwoners hebben. Bereik en waardering blijken

mogelijk is. Daarnaast zetten we verschillende social

hand in hand te gaan. Daarom gebruikt de gemeente

media kanalen in en sturen we wekelijks een digitale

bij voorkeur deze kanalen voor gemeentelijke

gemeentelijke nieuwsbrief. Voor participatiedoeleinden

communicatie. We hanteren geen vastomlijnde criteria

gebruiken we een apart platform Denkmee.nl.

voor het gebruik van bepaalde kanalen of media maar maken wel een afweging dat media aan een bepaalde (journalistieke) kwaliteit voldoen en inhoudelijk en qua positionering passen bij de gemeente.

16

6.5. Belang instandhouding lokale media

6.6. Bezorging Amstelveens Nieuwsblad

De gemeente hecht waarde aan een divers en breed

Met Amstelveens Nieuwsblad als huis-aan-huis blad

lokaal medialandschap voor een zo groot mogelijk

hebben we een dienstverleningsovereenkomst,

bereik onder Amstelveners. Het gaat daarbij niet alleen

met vaste, lagere tarieven als het gaat om de

om nieuws van gemeente maar om lokaal nieuws in

informatiepagina’s van de gemeente. De verspreiding

de breedste zin. De lokale omroep ontvangt als enige

van het Amstelveens Nieuwsblad is een aandachtspunt.

subsidie van de gemeente. De overige lokale media zijn

Het blijkt voor de krant steeds lastiger om bezorgers te

commerciële bedrijven en ontvangen geen subsidie

vinden en vervolgens ook vast te houden; de doorloop

(omdat dit niet is toegestaan). Wel ontvangen deze

is groot. Daarom heeft het Amstelveens Nieuwsblad

media inkomsten van de gemeente voor het plaatsen

ook afhaalpunten, onder meer in winkelcentra,

van de informatieve pagina’s. We beseffen dat deze

buurthuizen en andere locaties waar veel inwoners

advertentie-inkomsten belangrijk zijn voor deze media.

komen. Het aantal afhaalpunten is recent uitgebreid

Voor ons is het belangrijk dat er meerdere lokale media

en blijkt goed te werken. De gemeente voert met

in Amstelveen blijven, omdat het lokale medialandschap

regelmaat voortgangsgesprekken met de uitgever over

anders erg schraal en beperkt wordt.

de bezorging.

17

7. Raadscommunicatie Het communicatiebeleid van de raad is deze raadsperiode opgesteld door de griffie en de klankbordgroep raadscommunicatie. De klankbordgroep heeft geen formele status, maar dient als sparringpartner voor de griffie bij nieuw communicatiebeleid, voorstellen omtrent de communicatiemiddelen en de evaluatie daarvan. De griffie communiceert namens de raad via diverse communicatiemiddelen om zoveel mogelijk mensen te bereiken.

7.1. Communicatiemiddelen gemeenteraad

gepubliceerd. Hier staat ook informatie over de diverse fracties en individuele raadsleden, informatie voor de raad, zoals moties en toezeggingen. Ook zijn de uitzendingen

• De websites amstelveen.nl/gemeenteraad en amstelveen.bestuurlijkeinformatie.nl (iBabs) • Sociale media: X, Instagram, Facebook

van vergaderingen hier live te volgen en terug te kijken.

7.3. Sociale media

• Publicatie agenda raadsavond op de wekelijkse gemeentepagina in Amstelveens Nieuwsblad

Berichten die op de website worden geplaatst, worden

• Raadspagina in Amstelveens Nieuwsblad

verkort en gepost op de sociale mediakanalen. Hiervoor

• Maandelijkse nieuwsbrief

wordt gebruik gemaakt van sjablonen ontworpen in Canva

7.2 Website Op de website amstelveen.nl/gemeenteraad staat de

volgens de huisstijl van de gemeente.

7.4. Raadspagina in Amstelveens Nieuwsblad

volgende informatie • Algemene informatie over de raad en mogelijkheid voor

In 2021 is er raadsbreed een motie aangenomen om te

contact met de raad, inspreken, aanbieder petities en

starten met een raadspagina in Amstelveens Nieuwsblad.

dergelijke

Na het zomerreces in 2024 is gestart met de raadspagina.

• Overzicht van de genomen besluiten door de raad

Op deze pagina staat altijd een overzicht van de besluiten

• Aankondiging en agenda van het Raadsgesprek, het

die de raad heeft genomen en een overzicht van de

Raadsdebat en de raadsvergadering • Vaste rubrieken: op dit moment publiceren we bijvoorbeeld ‘Raad op de plaat’ • Korte nieuwsberichten van werkbezoeken of andere

vergaderingen. Verder wordt een aantal onderwerpen uitgelicht die op dat moment actueel zijn voor de raad.

7.5. Nieuwsbrief

acties van de raad, zoals de recente klassenbezoeken van het Amstelveen College

In januari 2025 is de griffie gestart met een maandelijkse nieuwsbrief van de raad. Er moet nog een campagne

Op amstelveen.bestuurlijkeinformatie.nl worden de

worden gevoerd voor de nieuwsbrief, zodat inwoners en

agenda’s van de raad en andere vergaderingen

andere belangstellenden zich kunnen abonneren.

18

8. Samenvatting en advies 8.1. Samenvatting

Lokale media moeten voldoende financiële middelen

In hoofdstuk 1 en 2 hebben we een aantal algemene

hebben om onafhankelijk te kunnen opereren. Dit kan

ontwikkelingen geschetst ten aanzien van de media en

worden bereikt door een mix van inkomstenbronnen, zoals

hebben we aangegeven wat de aanleiding is van dit stuk.

advertenties, abonnementen en lokale en landelijke subsidies. Lokale media hebben daar vooral een eigen

Het initiatiefvoorstel ‘Versterking lokale publieke omroep’

verantwoordelijkheid in.

vraagt het college om toekomstig mediabeleid te

Helaas bestaat er niet een maatstaf waarbij wordt

formuleren en samen met de lokale publieke omroep

aangegeven bij hoeveel media en hoeveel journalisten

voorstellen te doen voor een toekomstbestendige

gezegd kan worden dat het ‘adequaat’ weergeven van wat

inrichting van de lokale omroep, inclusief financiële

in de gemeente speelt kansrijk is

randvoorwaarden. Dit is noodzakelijk vanwege de opkomst van digitale media en nieuwe technologieën, en de druk op

In het hoofdstuk 3 gaan we in op het Amstelveense

traditionele mediabedrijven. Kranten verliezen abonnees

Medialandschap. We vergelijken onze uitgangspunten met

en advertentie-inkomsten dalen door de concurrentie van

de huidige stand van zaken van de lokale media. De

tech-giganten zoals Google en Meta, wat leidt tot financiële

huidige situatie van het Amstelveense medialandschap

druk, bezuinigingen en kostenbesparing. Huis-aan-

voldoet gedeeltelijk aan de geformuleerde visie. Er wordt

huisbladen worden gesaneerd, waardoor het aantal titels

voldoende bericht over nieuws en activiteiten in de wijk/

afneemt, en nieuwe spelers zoals lokale online nieuwssites

buurt. Deze informatievoorziening zorgt voor context en

zijn vaak kwetsbaar en weinig stabiel. Het aantal

verbinding met de omgeving. Er zijn ook uitdagingen.

journalisten bij lokale media neemt af, wat de kwaliteit en diepgang van de berichtgeving kan verminderen.

De lokale media zijn het erover eens dat er de laatste jaren

Bovendien is het vertrouwen in de media een

een flinke verschraling van het nieuwsaanbod heeft

voortdurende zorg, vooral met de verspreiding van

plaatsgevonden. Ten aanzien van de informatievoorziening

nepnieuws en desinformatie. Innovatie en samenwerking

zijn er goede intenties, maar de uitvoering wordt

kunnen helpen om de kwaliteit en het bereik van lokale

belemmerd door fragmentatie (veel éénpitters) en

media te verbeteren.

beperkte middelen. Bij de lokale media is er een duidelijke behoefte aan meer diepgaande en betrouwbare

In dit hoofdstuk 2 hebben we aangegeven dat een goed

verslaggeving. Conclusie is dat de diversiteit in

functionerende lokale media informatief, pluriform,

perspectieven en berichtgeving beperkt is (beperkte

onafhankelijk moeten zijn en moeten bijdragen aan

pluriformiteit).

verbinding. Bij voorkeur dragen lokale media bij aan het behalen van onze doelen zoals verwoord in ons

Ten aanzien van de onafhankelijkheid kunnen financiële

coalitieakkoord “een warm hart voor Amstelveen”. De

beperkingen en afhankelijkheid van subsidies een risico

lokale media moeten daarbij beschikken over voldoende

zijn voor de onafhankelijkheid van de media. Er zijn

financiële stabiliteit en voldoende professioneel opgeleide

uitdagingen op het gebied van financiële stabiliteit en

en bij voorkeur ervaren journalisten. Journalisten die de

professionele journalistiek en er lijkt behoefte te zijn aan

journalistieke code en professionele richtlijnen omarmen.

structurele steun zonder de onafhankelijkheid van de media in gevaar te brengen.

We moeten ons realiseren dat goede lokale journalistiek

In Amstelveen is er een tekort aan professionele

een bepaalde maatschappelijke waarde heeft die niet altijd

journalisten en een sterke afhankelijkheid van vrijwilligers

in commerciële zin rendabel is. Goede lokale journalistiek

en freelancers. Uit het onderzoek onder inwoners van

moet gezien worden als een publieke voorziening van

Amstelveen komt naar voren dat jongeren zich minder

algemeen nut.

gehoord voelen en dat de bezorging van het Amstelveens nieuwsblad te wensen overlaat. Er zijn steeds meer

19

afhaalpunten waar het Amstelveens nieuwsblad kan

8.2 Advies:

worden verkregen. • Goede lokale journalistiek moet gezien worden als In hoofdstuk 4 zijn we ingegaan op het landelijk

een publieke voorziening van algemeen nut. Goed

omroepbestel en de vorming van de streekomroepen. We

functionerende lokale media moet informatief,

hebben enkele aandachtspunten meegeven aan de nieuw

pluriform en onafhankelijk zijn en bijdragen aan

te vormen streekomroep. Daarnaast geven wij aan wat

verbinding. Dat is de nadrukkelijke wens van de

volgens ons onderzoek de behoeften zijn van de

gemeente en de lokale media zelf.

Amstelveners zodat zij bereikt worden en geboeid blijven. We zijn er voorstander van om een streekomroep te

• In Amstelveen zijn er uitdagingen op het gebied van

vormen samen met de gemeente Aalsmeer,

financiële stabiliteit en professionele journalistiek en er

Haarlemmermeer, Uithoorn en Ouder-Amstel.

lijkt behoefte te zijn aan structurele steun zonder de onafhankelijkheid van de media in gevaar te brengen.

In hoofdstuk 5 zijn we ingegaan op de Mediaraad en het

We hebben daar beperkte mogelijkheden toe. Daar

mediafonds. Doordat voornamelijk freelancers aanvragen

waar we kunnen via subsidie aan de streekomroep,

indienen voor het Mediafonds draagt dit niet bij aan de

subsidie aan het Mediafonds, of het betaald publiceren

versterking van de journalistieke basis. Om de

van informatie in huis-aan-huis bladen zullen wij

journalistieke basisinfrastructuur in Amstelveen te

bijdragen aan deze gewenste ondersteuning. De

bevorderen start de Mediaraad in het voorjaar van 2025

commerciële media zijn sterk afhankelijk van de

met een pilot financiering structurele verbetering

verkoop van bijvoorbeeld advertentieruimte en andere

journalistieke kwaliteit. Het door de Mediaraad

commerciële activiteiten om hun bedrijfsvoering te

georganiseerde Mediacafé is een goede manier om lokale

financieren en winstgevend te blijven. Het is vooral aan

journalistiek met elkaar te verbinden.

de commerciële media om alle financiële mogelijkheden te benutten die wij via het mediafonds beschikbaar

In hoofdstuk 6 is de gemeentelijke communicatie

stellen en landelijk via bijvoorbeeld de raad van de

besproken en onder andere de bezorging van het

journalistiek beschikbaar zijn.

Amstelveens Nieuwsblad. Een belangrijke taak van de gemeente is het informeren van inwoners en ondernemers

• Ten aanzien van de streekomroep: het Rijk gaat de

over gemeentelijk beleid, besluiten en kennisgevingen,

Mediawet veranderen. Totdat het Rijk de financiering

onze dienstverlening, projecten, subsidies, regelingen en

en de instandhoudingsplicht overneemt, zijn wij

activiteiten. Ook hebben wij als gemeente een taak op het

voornemens 1Amstelveen te subsidiëren. Dit doen we

gebied van voorlichting en preventie. We beogen zoveel

op basis van het richtsnoerbedrag van het Rijk + een

mogelijk bewoners te bereiken door rekening te houden

extra instandhoudingssubsidie van €70.000. Ten

met verschillende doelgroepen. We beseffen dat de

aanzien van de streekvorming willen we 1amstelveen/

advertentie-inkomsten belangrijk zijn voor onze lokale

de toekomstige streekomroep vragen:

media.

¶

Een kweekvijver te zijn en blijven voor jong talent;

¶

Zorg te dragen voor een goede lokale inbedding

In hoofdstuk 7 hebben we gesproken over de

door vrijwilligers te koesteren en het Programma

raadscommunicatie. Het communicatiebeleid van de raad

Bepalend Orgaan goed mee te nemen in de

is opgesteld in 2022 door de griffie en de klankbordgroep

vorming naar een streekomroep;

raadscommunicatie. In 2021 is er raadsbreed een motie

¶

aangenomen om te starten met een raadspagina in

daarvoor het onderzoek naar het bereik van lokale

Amstelveens Nieuwsblad. Na het zomerreces in 2024 is gestart met deze raadspagina. In januari 2025 is de griffie

Te voorzien in de behoefte van de Amstelvener en media hiervoor te gebruiken;

¶

Alle mogelijke gemeentelijke, provinciale en

gestart met een maandelijkse nieuwsbrief van de raad.

landelijke fondsen te gebruiken om te komen tot

Hiermee wordt beoogd de inwoner te informeren en

een goede streekomroep.

mogelijk te interesseren in de besluitvorming van de gemeenteraad.

20

• Ten aanzien van alle lokale media. De Mediaraad start

creëren voor studenten. Dit helpt om een nieuwe

in het voorjaar 2025 met een pilot om te kijken hoe

generatie journalisten goed op te leiden en mogelijk

een structurele bijdrage aan de lokale media te

te binden aan Amstelveen. In de gemeente Leiden zijn

realiseren is. Dit kan betekenen dat er gedurende jaar

hier goede voorbeelden van. Voorgesteld wordt dit

journalistieke capaciteit ingehuurd kan worden door

nader te onderzoeken in samenspraak met de

zowel de lokale publieke omroep als de lokale

Mediaraad en de lokale media.

commerciële media. De uitkomsten van deze pilot kunnen voor ons mogelijk aanleiding zijn om

• We vinden het van belang dat onze lokale media

daarnaast nog extra middelen beschikbaar te stellen,

aansluiting zoeken bij de nieuwsbehoeften van

die beschikbaar komen nadat het Rijk de financiering

jongeren zodat zijn in de toekomst verbonden blijven

overneemt van de lokale omroepen. We wachten de

bij de lokale gemeenschap. Zijn waar jongeren zijn en

resultaten van de pilot van de Mediaraad af en zullen

nieuws bieden dat relevant voor hen is. Om dit

wanneer we meer weten over de plannen van het Rijk

mogelijk te maken zullen we na besluitvorming in de

een voorstel doen aan de gemeenteraad.

gemeenteraad in 2025 €25.000 beschikbaar stellen aan de Mediaraad speciaal voor een pilot met dit doel.

• Het is essentieel dat lokale media beschikken over goed opgeleide en ervaren journalisten die in staat zijn om objectief te rapporteren. Om dit te bereiken adviseren wij onze lokale media om het initiatief te nemen om partnerschappen te ontwikkelen met bijvoorbeeld journalistieke opleidingen en universiteiten om stages en werkervaringsplaatsen te

21

Bijlage 1: Verslag O&S onderzoek Amsterdam bereik lokale media

22

Gemeente Amstelveen, mei 2025 Aan deze uitgave kunnen geen rechten worden ontleend.