Bijlage 1 - Koersdocument Duurzaam Amstelveen
Tekst van het document
Vast te stellen bij Begroting 2027 Gemeente Amstelveen · Team Duurzaamheid Raadsversie september 2026 Bij dit document hoort een aparte Leeswijzer & technische verantwoording. Koersdocument Duurzaam Amstelveen Op weg naar klimaatneutraal, circulair en klimaatbestendig Amstelveen Raadsversie De koers, de opgave en de keuzes die voorliggen.
Inhoud 1 Bestuurlijke samenvatting | 3 | 7 Klimaatadaptatie | 22 | 3. Acties per waardeketen | 39 De kern | 3Wat willen we | 223.1 Voedsel en organische reststromen | 39 Dit verandert er ten opzichte van het | Waar staan we | 223.2 Consumptiegoederen & textiel | 40 vorige plan (PLECK 7.0) | 4Waar gaan we naartoe | 23 | 3.3 Gebouwde omgeving | 42 Hierover beslist u | 4Knoppen — hoe stuurt de gemeente | 23 | 3.4 Afval en grondstoffen | 43 2 Leeswijzer | 7 | 8 Sturen en verantwoorden | 25 | 4. Uitvoering en financiën | 44 3 Wat willen we – drie pijlers voor een | Governance: van apart document naar de P&C-cyclus 25 | 4.2 Capaciteit en organisatie | 45 duurzaam Amstelveen | 8 | Wat we per sector volgen | 25 | 4.3 Monitoring en evaluatie | 45 3.1 Energietransitie | 8Aansluiten op de SDG-rapportage | 26 | 4.4 Risico’s en kansen | 45 3.2 Circulaire Economie | 8 | Financiën 27 | Afkortingen 46 3.3 Klimaatadaptatie | 8 4 Waar staan we | 9 | Bijlage 1 — Verduurzaming eigen | Bijlage 3 — Leidraad Duurzaam De stand van zaken op de belangrijkste indicatoren | 9 | organisatie | 28 | Bouwen en Gebiedsontwikkelen 5 Energietransitie | 10 | 1. Wat willen we | 28(2026) | 48 De routekaart in één beeld | 10 | 2. Waar staan we | 283.1 Aanpak in het kort | 57 De sectoren en het opwekpotentieel | 12 | 3.
Waar gaan we naartoe | 29 | 3.2 Referentiejaar en eindpunt | 57 Knoppen — hoe stuurt de gemeente | 13 | 4. Hoe sturen we | 303.3 Sectorindeling | 58 5.1 Woningen — grootste opgave, | 3.4 Zo zijn de cijfers per sector opgebouwd | 58 meeste eigen invloed | 14 | Bijlage 2 — Programma Circulaire | 3.5 Scenario’s en bandbreedte | 62 5.2 Verkeer — grootste sector, | Economie 2027–2030 | 31 | 3.6 Attributie en modelmatige sectorverdeling | 62 minste grip | 15Inleiding 31 5.3 Bedrijven — indirecte invloed | 16 | 1. Stand van zaken | 32 | Leeswijzer en technische 5.4 Duurzame opwek — groei en grenzen | 17 | 1.1 Context | 32verantwoording | 54 6 Circulaire economie | 20 | 1.2 Doelstellingen circulaire economie | 34 | 1 Inleiding | 54 Wat willen we | 201.4 Samenhang | 352 Begrippenlijst | 55 Waar staan we | 202. Samen met de stad | 36 | 3 Methodische verantwoording | 57 Waar gaan we naartoe | 20 | 2.1 Subsidieregeling Circulaire Initiatieven | 36 | 4 Aandachtspunten en open vragen | 65 Knoppen — hoe stuurt de gemeente | 20 | 2.2 Samenwerkingspartners | 36 | 5 Gebruikte bronnen | 66 2.3 Circulair inkopen | 37 2.4 Wat we al doen in 2026 | 38 2 1 Bestuurlijke samenvatting Koersdocument Duurzaam Amstelveen vervangt het | op eigen kracht: een deel van de opgave ligt buiten | Voor klimaatadaptatie: een stad die bestand is tegen beleidskader dat tot nu toe PLECK heette.
De nieuwe | de invloedssfeer van de gemeente, bijvoorbeeld bij | wateroverlast, hitte en droogte. Het landelijke Deltaplan naam markeert een andere manier van sturen. | landelijke regelgeving voor bedrijven, de energie- | Ruimtelijke Adaptatie schrijft voor dat Nederland in PLECK gaf de raad een overzicht van de geleverde en | infrastructuur en Rijks- en EU-beleid. Voor het deel | 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is; Amstelveen toekomstige inzet; of dat genoeg was, bleef buiten | waarop de gemeente wél zelf invloed heeft — zoals | legt de lat hoger met 2040 als streefdatum. Ook beeld. Het koersdocument draait dat om: het begint | woningen, verkeer en het eigen vastgoed — neemt zij | hiervoor wordt een uitvoeringsplan voorbereid — het bij de opgave, vertaalt die naar meetbare doelen | haar verantwoordelijkheid volledig. Hoofdstuk 5 laat | Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie, met besluitvorming en monitort de afstand tot het doel. De voortgang | zien hoe deze verdeling tot stand komt en waarom het | voorzien in het vierde kwartaal van 2027. wordt gemeten met gestandaardiseerde methodes | doel daardoor per saldo buiten bereik blijft.
— het CEGEM-model van CE Delft, de Klimaat- en | De kern Energieverkenning van het PBL, de Klimaateffectatlas | Nieuw is dat we die ambitie voor alle drie de pijlers | Energietransitie en de (kernset aan indicatoren uit de) VNG | hebben vertaald naar heldere en meetbare doelen. | Waar we | Waar we | De Handreiking Duurzaamheidsrapportage — zodat | staan (2024) | naartoe | restopgave de raad geen verantwoording achteraf krijgt, maar | Voor de energietransitie: 41 kiloton (–90%) | willen (2040) sturingsinformatie vooraf, en de keuzes die daaruit | broeikasgassen per jaar in 2040. We meten dat | 292 kton broei- | ± 20–98 kton voortvloeien. Het rust op drie pijlers: energietransitie, | vanaf het basisjaar 1990. Dat basisjaar wordt ook | kasgassen per | 41 kton broei- | broeikasgassen circulaire economie en klimaatadaptatie. Elke pijler | gebruikt door het Klimaatakkoord en de Europese | jaar | kasgassen per | per jaar heeft een eigen doel. De energietransitie stuurt primair | klimaatwet. De Klimaatwet legt de doelstellingen van | jaar op minder CO2-uitstoot. De circulaire economie stuurt | de Rijksoverheid wettelijk vast; voor gemeenten bestaat | −29% t.o.v. 1990 | van 20 (volledige primair op minder gebruik van nieuwe grondstoffen | geen vergelijkbare wettelijke verplichting. | ten minste | eigen inzet) tot — via minder restafval, meer hergebruik en circulair | −90% t.o.v.
1990 | 98 (geen extra inkopen. Klimaatadaptatie stuurt op een stad die | Voor de circulaire economie: in 2030 100% circulair | beleid) bestand is tegen wateroverlast, hitte en droogte. | inkopen en 60% van het huishoudelijk afval gerecycled, | Alle cijfers over 2024 zijn de meest recente beschikbare. De oplopend naar minimaal 65% recycling in 2035 conform | Klimaatmonitor publiceert met ongeveer twee jaar vertraging. Voor de energietransitie bevestigt dit document de | de EU-verplichting. Dit sluit aan bij het Nationaal ambitie uit het Coalitieakkoord 2026: Amstelveen streeft | Programma Circulaire Economie (NPCE). Ter uitvoering | In 2024 bedraagt de uitstoot van broeikasgassen in naar klimaatneutraliteit in 2040, met een tussendoel | is het Programma Circulaire Economie 2027–2030 | Amstelveen ongeveer 292 kiloton (kton) per jaar — 292 van minimaal 55% minder broeikasgasuitstoot in | opgesteld, met eigen formatie en uitvoeringsbudget. | miljoen kilo — 29% minder dan in 1990. De gemeente 2030. Hiermee sluit Amstelveen aan bij het Akkoord | Het programma is als bijlage 2 bij dit Koersdocument | heeft als ambitie om de uitstoot van broeikasgassen in van Parijs. Amstelveen haalt deze doelen echter niet | gevoegd. | 2040 met ten minste 90% te verminderen naar 41 kton, 3 ten opzichte van 1990. Zonder aanvullend gemeentelijk | verhoogd hitterisico.
Het doel: in 2040 is Amstelveen | tot het doel en welke voorwaarden nodig zijn om beleid komt de uitstoot in 2040 naar verwachting uit | klimaatadaptief ingericht, gemeten via de VNG- | dat verschil te verkleinen. De gemeente richt zich op op 139 kton per jaar, oftewel 66% minder dan in 1990. | kernindicatoren. Het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie | wat zij zelf kan doen binnen de sectoren woningen, Die verwachting is doorgerekend door CE Delft met het | werkt dat uit, met besluitvorming voorzien in het vierde | verkeer en bedrijven. CEGEM-model — een rekenmodel dat per gemeente de | kwartaal van 2027. | • | Het wordt compacter: het laat zien wat willen we, uitstoot en het effect van landelijk beleid kan ramen. | waar staan we, waar we naartoe gaan en aan welke Wanneer de gemeente maximaal inzet op maatregelen | Dit verandert er ten opzichte van het | knoppen kunnen we draaien. Elk jaar leggen we binnen haar invloedssfeer daalt de uitstoot in het | vorige plan (PLECK 7.0) | hierover verantwoording af in de begroting. gunstigste geval tot 61 kton per jaar, oftewel 85% minder | • | De CO2-routekaart staat centraal — Dit wordt | • | Meer sturingsinformatie, nog geen uitgewerkte dan in 1990.
Uit de doorrekening blijkt dat de gemeente | de kern van het koersdocument en het instrument | keuzes — de routekaart laat per sector zien hoeveel het doel van 90% CO2-reductie in 2040 met de huidige | waarmee de raad stuurt. | de uitstoot daalt, welk deel autonoom gaat en waar koers niet haalt. Zelfs bij maximale gemeentelijke inzet | • | De cijfers hebben een doorgerekend fundament | de gemeente invloed heeft. Wat per maatregel resteert naar verwachting een uitstoot van 61 kton per | — De routekaart is doorgerekend door CE Delft | haalbaar is en wat het kost, is nog niet uitgewerkt. De jaar. Dat komt overeen met een reductie van ongeveer | met het CEGEM-model: de standaardmethodiek | volgende stap is per sector een maatregelpakket met 85% in plaats van de beoogde 90%. De gemeente kan de | voor gemeentelijke CO2-doorrekeningen die ook in | effect in kton CO2-reductie, kosten en samenhang restopgave (20 tot 98 kton, afhankelijk van hoeveel van | andere gemeenten (zoals Haarlem) wordt gebruikt. | met de andere pijlers, zodat de raad kan kiezen op de eigen inzet wordt gerealiseerd) niet alleen oplossen. | Het model rekent op basis van de Klimaat- en | basis van wat het oplevert en wat het kost.
Daarvoor zijn ook keuzes en maatregelen van het Rijk en | Energieverkenning van het Planbureau voor de | • | Circulaire economie krijgt een eigen beleidskader andere partijen nodig, bijvoorbeeld op het gebied van | Leefomgeving, die jaarlijks wordt geactualiseerd. | en uitvoeringsplan — het Programma Circulaire netcongestie. Dat werkt door in het tempo. Blijven die | • | Eén indicatorenset voor alle drie de pijlers | Economie 2027–2030, met doelen en middelen. maatregelen uit, dan halen we 41 kton waarschijnlijk pas | — per doel een indicator, per indicator jaarlijks | • | Klimaatadaptatie krijgt een eigen meetlat — rond 2045–2050. | de stand. De indicatoren en de verantwoording | indicatoren per buurt uit de Klimaateffectatlas, als daarover sluiten aan op de VNG Handreiking | opmaat naar het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie, Circulaire economie. Zie hoofdstuk 4 voor de actuele | Duurzaamheidsrapportage en -verantwoording | met besluitvorming voorzien in het vierde kwartaal cijfers over afvalscheiding, restafval en circulaire | voor decentrale overheden en de vijf environmental | van 2027. inkoop. Het Programma Circulaire Economie 2027–2030 | SDG’s van de Verenigde Naties, zodat Amstelveen (bijlage 2) werkt uit hoe Amstelveen deze doelen haalt. | vergelijkbaar is met andere gemeenten.
| Hierover beslist u • | Twee scenario’s naast elkaar — De routekaart laat | De ambitie van klimaatneutraliteit in 2040 staat zelf niet Klimaatadaptatie. Amstelveen is groener dan | zien waar de uitstoot uitkomt als de huidige koers | ter discussie; die is in het Coalitieakkoord bekrachtigd. gemiddeld in Nederland: bijna 30% van het grondgebied | wordt voortgezet, en wat er nodig is om in 2040 | Belangrijker dan de ambitie is de realiteit: wat kan is groen. Maar het groen is ongelijk verdeeld over de | op 41 kton uit te komen. Dat verschil is per sector | de gemeente daadwerkelijk zelf realiseren, en welke stad: 8 van de 47 buurten halen de norm van 30% | zichtbaar: woningen, verkeer en bedrijven. | keuzes bepalen dat? Dit koersdocument biedt daarvoor boomkroonbedekking en zeven buurten hebben | • | De gemeente laat duidelijk zien wat het verschil is | meer informatie dan voorheen. 4 Dit koersdocument bevat drie bijlagen: Bijlage 1 – Verduurzaming eigen organisatie, Bijlage 2 – Programma Circulaire Economie 2027–2030 en Bijlage 3 – de geactualiseerde Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen. De vertaling naar concrete inzet en middelen volgt de komende jaren. Uitgangspunt Doen wat binnen onze invloed ligt De gemeente is verantwoordelijk voor het deel van de opgave waarop zij zelf invloed heeft: maximaal 78 kton reductie, boven op de daling die al autonoom plaatsvindt.
Als dit volledig gerealiseerd wordt komt de uitstoot in 2040 jaarlijks neer op ongeveer 5 kton (woningen), 36 kton (verkeer) en 20 kton (bedrijven, inclusief landbouw). Samen ongeveer 61 kton. Per sector kiest de gemeente voor de maatregelen met het grootste effect en geeft zij zelf het goede voorbeeld met de eigen organisatie (bijlage 1: Verduurzaming eigen organisatie). Invloedssfeer betekent daarbij nog geen directe sturing: instrumenten als de aanwijsbevoegdheid zijn pas inzetbaar zodra betaalbaarheid en netcapaciteit op orde zijn, en zonnepanelen op daken kan de gemeente stimuleren, maar niet afdwingen. Het koersdocument onderscheidt daarom steeds drie lagen: het doel (41 kton in 2040), de instrumenten waarmee de gemeente daaraan bijdraagt (zoals het Warmteprogramma) en de randvoorwaarden die bepalen of die instrumenten hun geraamde effect halen (netcapaciteit, betaalbaarheid, landelijke regelgeving, keuzes van inwoners en marktpartijen). Dit is het vertrekpunt voor de keuzes hieronder. Met vaststelling van dit Koersdocument besluit de raad over vier keuzes: Keuze 1 Ambitie CO2- reductie binnen de gemeentelijke invloedssfeer De 90%-reductieambitie (41 kton in 2040) blijft het uitgangspunt, conform het Coalitieakkoord ‘Wat ons verbindt’ en het Akkoord van Parijs.
Aanvullend daarop onderschrijft de raad het reductiepotentieel binnen de gemeentelijke invloedssfeer als ijkpunt — geraamd op maximaal 78 kton boven op het autonome pad, goed voor circa 85% reductie in 2040. Hoeveel daarvan de gemeente daadwerkelijk benut, is een bewuste keuze per sector: de maatregelpakketten uit Keuze 2 maken per maatregel de afweging tussen effect, kosten en gevolgen voor inwoners en ondernemers. NB. Het potentieel is geen resultaatsverplichting:: de werkelijke reductie hangt mede af van netcapaciteit, betaalbaarheid, landelijke wetgeving en keuzes van eigenaren en bewoners. Voor het verschil met de 90%-ambitie zet de gemeente actief in op externe randvoorwaarden: tijdige uitbreiding van het elektriciteitsnet voorop, daarnaast beprijzing en normering. Netontwikkeling bepaalt niet alleen het verschil met de 90%-ambitie, maar ook het tempo van de eigen inzet. 5
Keuze 2 Opdracht: maatregelpakketten per sector Het college krijgt opdracht om per sector een maatregelpakket uit te werken, met per pakket de keuzes, planning en kosten. Voor woningen is dat pakket er al: het Warmteprogramma. De opdracht is hier om het programma sterker te koppelen aan CO2-reductie, zodat de raad jaarlijks kan toetsen of het uitvoeringstempo op koers ligt voor de geraamde reductie en welke randvoorwaarden daarin beperkend zijn. Voor verkeer betekent dit een pakket dat inwoners stimuleert en faciliteert om anders te reizen: vaker fiets, OV of deelauto, en steeds vaker elektrisch. Voor bedrijven is dit onder andere het Uitvoeringsplan energiebesparing. Daarnaast stelt het college een plan van aanpak voor opwek duurzame energie op. Dit plan brengt in beeld hoeveel duurzame energie Amstelveen zelf kan opwekken. Het maakt per bron en locatie de mogelijkheden, beperkingen, kosten, effecten op het energiesysteem, ruimtelijke consequenties en bestuurlijke keuzes inzichtelijk. Het plan legt nog geen richting of locatie vast; de politieke afweging volgt op basis van het plan, met de planning en kosten die daarbij horen. Ook brengt het plan in beeld in hoeverre de lokale opwek van hernieuwbare elektriciteit kan voorzien in de elektriciteitsvraag van Amstelveen.
Daarmee wordt inzichtelijk hoe vraag en aanbod zich ontwikkelen en welke aanvullende maatregelen nodig zijn om een groter deel van de elektriciteitsbehoefte duurzaam in te vullen. Keuze 3 Tussendoelen klimaatadaptatie Instemmen met 2040 als streefdatum voor een klimaatadaptief ingericht Amstelveen — tien jaar eerder dan het landelijke Deltaprogramma vraagt — en met de tussendoelen 2026–2050 uit hoofdstuk 7 als kader. Keuze 4 Financieel besluit Instemmen met een eenmalige dotatie van € 3.000.000 aan de Reserve Duurzaamheid, gedekt uit de vrijvallende middelen van de decentralisatie-uitkering Klimaatmiddelen 2026, zodat de uitvoering van dit koersdocument en het Programma Circulaire Economie 2027–2030 de komende jaren gedekt is. 6
2 Leeswijzer Dit koersdocument geeft de hoofdlijnen weer: wat wil | Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie. | Over de balans tussen de drie pijlers: De drie Amstelveen, waar staan we nu, waar willen we naartoe | • Hoofdstuk 8 — Sturen en verantwoorden. Hoe | pijlers — energietransitie, circulaire economie en hoe komen we er. Het koersdocument is daarmee | de raad stuurt en hoe de gemeente verantwoording | en klimaatadaptatie — zijn gelijkwaardig, maar drie dingen tegelijk: een graadmeter (waar staan we), | aflegt. | in dit document niet even ver uitgewerkt. Dit een koersdocument (waar willen we naartoe) en een | • Bijlagen — 1: Verduurzaming eigen organisatie; | document is het sterkst waar het meeste te agenda voor besluitvorming (welke keuzes liggen bij | 2: Programma Circulaire Economie 2027–2030; 3: | meten valt: voor de energietransitie ligt er een de raad). Het is géén uitvoeringsplan: de uitvoering | Leidraad Duurzaam Bouwen en Gebiedsontwikkelen. | uitgewerkte kwantitatieve CO2-routekaart, waarin ligt in onderliggende programma’s en plannen, zoals | dit document alleen de doelen scherpstelt — de het Warmteprogramma, het Programma Circulaire | maatregelpakketten per sector (woningen, verkeer, Economie 2027–2030 en, voor klimaatadaptatie, de | Bewust niet in dit document: De rekenmethode, | bedrijven) volgen daarna.
Visie Klimaatadaptatie en het daarop gebaseerde | de databronnen en de vaktermen. Die staan in de | Circulaire economie en klimaatadaptatie hebben Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie (vaststelling vierde | aparte Leeswijzer & technische verantwoording. De | elk hun eigen doelen en hun eigen vervolg: het kwartaal 2027). | routekaart volgt de landelijke rekenwijze van het | Programma Circulaire Economie 2027–2030 (bijlage Planbureau voor de Leefomgeving, gebruikt cijfers | 2 bij dit koersdocument) en, voor klimaatadaptatie, • Hoofdstuk 3 — Wat willen we. De ambities voor de | uit de Klimaatmonitor en richtlijnen van de VNG, en | eerst een Visie Klimaatadaptatie en vervolgens drie transities: energietransitie, circulaire economie | kijkt naar wat bij vergelijkbare gemeenten al werkt. | een daarop gebaseerd Uitvoeringsplan en klimaatadaptatie. | Wilt u de cijfers narekenen of een term opzoeken? | Klimaatadaptatie, met vaststelling voorzien in het • Hoofdstuk 4 — Waar staan we. Het totaalbeeld en | Dat kan in de technische verantwoording. | vierde kwartaal van 2027. Naarmate die plannen er de stand op de belangrijkste indicatoren. | zijn, groeien het dashboard en dit koersdocument • Hoofdstuk 5 — Energietransitie. De CO2- | mee. Elke pijler kent daarbij zijn eigen tempo en routekaart, het tussendoel 2030 en de restopgave | aanpak, passend bij wat de opgave vraagt.
richting 2040; per sector hoe groot de uitstoot is en hoeveel invloed de gemeente heeft; en de knoppen en keuzes waar de gemeente aan kan draaien. • Hoofdstuk 6 — Circulaire economie. De opgave en de overgang naar het Programma Circulaire Economie 2027–2030. • Hoofdstuk 7 — Klimaatadaptatie. De kwetsbaarheden, de indicatoren en de stap naar het 7 3 Wat willen we – drie pijlers voor een duurzaam Amstelveen Dit hoofdstuk beschrijft wat Amstelveen wil bereiken, | om een stad die bestand is tegen een veranderend | de hoeveelheid restafval per inwoner (zie hoofdstuk 4 gebaseerd op drie pijlers. De energietransitie draait | klimaat. De pijlers hangen samen: wijken waar de | voor de actuele stand). Amstelveen draagt daarnaast om minder CO2-uitstoot, de circulaire economie om | warmtetransitie op korte termijn wordt uitgevoerd, | bij aan twee doelen van de Metropoolregio Amsterdam: zuiniger omgaan met grondstoffen, en klimaatadaptatie | zijn vaak dezelfde wijken die kwetsbaar zijn voor | in 2030 de helft minder nieuwe grondstoffen hitte. Hieronder staat per pijler wat we willen, waar | gebruiken, en een textielsector die volledig circulair is. die ambitie vandaan komt en welke tussendoelen we | Hoofdstuk 6 werkt uit hoe we deze doelen bereiken: onszelf stellen — sommige wettelijk verplicht, andere | de R-ladder — de volgorde waarin je grondstoffen het een eigen keuze.
| liefst hergebruikt, van vermijden tot recyclen —, de vier werklijnen en de instrumenten die de gemeente 3.1 Energietransitie | daarvoor heeft. De energietransitie vraagt de grootste inspanning van de gemeente: het hele energiesysteem moet om, van | 3.3 Klimaatadaptatie fossiele brandstoffen naar duurzame energie. De kern | Klimaatadaptatie betekent de stad aanpassen aan is eenvoudig — gebouwen in Amstelveen gaan van het | een veranderend klimaat — dat is nodig náást het aardgas af. Dat vraagt om betere isolatie, overstappen | verminderen van uitstoot, want de opwarming die op warmtepompen en warmtenetten waar dat de | al is ingezet werkt nog duizenden jaren door. Dit goedkoopste keuze is, en meer inzetten op energie die | sluit aan bij de Europese Natuurherstelverordening, we hier zelf opwekken. We sturen op de CO2-uitstoot | die tot 2030 geen netto verlies van groenoppervlak (kton, ten opzichte van 1990): 55% reductie in 2030, 90% | toestaat en na 2030 eisen stelt aan groenoppervlak in 2040. | en boomkroonbedekking. Het landelijke kader schrijft voor dat Nederland in 2050 waterrobuust en 3.2 Circulaire Economie | klimaatbestendig is; Amstelveen legt de lat hoger met In een circulaire economie gebruiken we grondstoffen | 2040 als streefdatum. Amstelveen legt de lat hoger met zo lang mogelijk en is er bijna geen afval — dat levert | 2040 als streefdatum.
ook werk, innovatie en een schonere leefomgeving op. Onze eigen doelen: 2030: 100% circulair inkopen; | Het Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie werkt, na 60% van het huishoudelijk afval gerecycled. 2035: | besluitvorming in het vierde kwartaal van 2027, uit met minimaal 65% recycling (EU-verplichting). We sturen | welke tussenstappen we naar de doelen toe werken, op hierop via het recyclepercentage huishoudelijk afval en | basis van de stresstest die eind 2026 klaar is. 8 4 Waar staan we Dit hoofdstuk laat zien waar de gemeente nu staat op | Op circulaire economie beweegt Amstelveen in de | Op klimaatadaptatie doet Amstelveen het beter alle drie de pijlers. | goede richting, maar de doelen zijn nog niet binnen | dan gemiddeld in Nederland: er is veel groen en bereik: het restafvaldoel voor 2026 halen we niet. | de bomen geven veel schaduw. Toch halen maar De uitstoot van broeikasgassen was in 2024 292 kton, | De actuele cijfers staan in de tabel hieronder. Het | 8 van de 47 buurten de 3-30-300-norm van 30% 29% minder dan in 1990. Die daling zit vrijwel volledig | Programma Circulaire Economie 2027–2030 werkt uit | boomkroonbedekking — het uitgangspunt uit het in de laatste vijftien jaar: sinds 2010 daalde de uitstoot | hoe Amstelveen deze doelen haalt en wordt eind 2026 | Bomenplan 2024, gemeten via de Klimaateffectatlas en met ruim 40%. De uitstoot is opvallend gelijk verdeeld.
| aan de raad aangeboden. | zeven buurten hebben verhoogd hitterisico. Figuur 1: Verdeling broeikasgasuitstoot Figuur 1naar sector, 2024 — Verdeling broeikasgasuitstoot naar sector, 2024 De stand van zaken op de belangrijkste indicatoren Verkeer | Indicator | Stand | Doel | Referentie 31% | Bedrijven | Energietransitie (hoofdstuk 5) 35% | Totale uitstoot | 292 kton | 185 kton in 2030 (−55%); 41 kton in | basisjaar 1990: 411 kton; Woningen | broeikasgassen | (2024) | 2040 (−90%) | stand 2024 = −29% 292 | kton | Circulaire economie (hoofdstuk 6) CO2-eq. per jaar | Restafval per inwoner | 151 kg (2025, | 100 kg in 2026 | fijn huishoudelijk restafval 2024 | voorlopig) Recyclepercentage afval | 46% (2024) | 60% in 2030 | EU-verplichting: 65% in 2035 Circulair inkopen | 40% (2025) | 100% in 2030 | MRA-doel 34% | Klimaatadaptatie (hoofdstuk 7) Boomkroonbedekking | 18,2% (2024) | 30% per buurt, binnen max.
20 jaar | landelijk 13,7% na herinrichting (Bomenplan 2024) Verkeer, woningen en bedrijven zijn elk goed voor | Groenaandeel grondgebied | 29,6% (2024) | geen netto verlies | landelijk 23,1% (Natuurherstelverordening) ongeveer een derde (zie de technische verantwoording, §3.3), maar de daling verschilt sterk per sector: bij bedrijven ging deze het snelst — vooral door de overstap op groene stroom — bij woningen geleidelijker, en bij verkeer daalde de uitstoot sinds 1990 met slechts circa 14%. 9 5 Energietransitie De EU-klimaatwet vraagt ten minste 90% minder | De routekaart in één beeld | De routekaart laat drie dingen naast elkaar zien: wat uitstoot in 2040 ten opzichte van 1990. Amstelveen | De CO2-routekaart heeft dit koersdocument drie | we al hebben bereikt, welk pad we willen volgen en vertaalt dat naar 41 kton per jaar in 2040. Dit is | dingen opgeleverd: een beeld van de historische (1990) | wat haalbaar is. Het gewenste pad (oranje) loopt via daarmee een bovengrens voor wat er in 2040 nog aan | en huidige (2024) uitstoot per sector, inzicht in de | 185 kton (-55% tov 1990) in 2030 naar 41 kton (-90% tov uitstoot overblijft. Onderweg ligt het tussendoel voor | invloed van autonome ontwikkelingen en nationaal | 1990) in 2040. De groene band laat zien wat haalbaar 2030: 185 kton, oftewel 55% minder.
| beleid op de uitstoot in 2030 en 2040, en het maximale | is met de autonome daling én met eigen beleid. Wat reductiepotentieel van gemeentelijk beleid per sector. | tussen de band en het eindpunt overblijft, noemen we Het basisjaar 1990 is hetzelfde jaar waarmee het | Alle drie zijn door CE Delft doorgerekend met het | de restopgave. De ondergrens van de band staat voor Klimaatakkoord en de EU-klimaatwet rekenen. | CEGEM-model. Wat nog volgt, is de uitwerking op | maximale gemeentelijke inzet; de bovengrens voor Onderzoeksbureau CE Delft heeft de Amstelveense | maatregelniveau: in 2027 werkt de gemeente per sector | geen extra beleid bovenop wat al vaststaat (CE Delft- uitstoot van dat jaar berekend. De routekaart meet dus | een maatregelpakket uit met effect en kosten, zodat de | basispad, CEGEM-model). Ook bij maximale inzet blijft met dezelfde maat als het Rijk en Europa. | raad daarop kan kiezen. | er dus een restopgave over die de gemeente niet alleen kan oplossen. Klimaatneutraal gaat niet alleen over CO2, maar ook | Figuur 2 Figuur 2:Routekaart broeikasgasemissies 1990–2040— Routekaart broeikasgasemissies 1990–2040 over methaan en lachgas. Die tellen mee, omgerekend | 500 naar CO2-equivalenten.
Daarmee valt ook de landbouw | gerealiseerde uitstoot binnen de opgave: een sector met ongeveer 12 kton | gewenst pad aan overige broeikasgassen die autonoom nauwelijks | 400 | 411 | restopgave dalen. Verderop in dit hoofdstuk komt dat terug. | 292 300 Het coalitieakkoord 2026 bevestigt beide doelen. | 212 Amstelveen wil zo snel mogelijk klimaatneutraal zijn, | basispad – zonder 200 | extra gemeentelijk met 2040 als streefdatum. De gemeente stuurt daarbij | 185 kton -55% (2030) | beleid op de daadwerkelijke daling van de uitstoot: minimaal | 139 | restopgave 55% in 2030 en ten minste 90% in 2040. Het akkoord | 100 | 20-98 kton kiest bewust voor sturen op resultaat in plaats van | 41 kton -90% (2040) | 61 | maximale op middelen. Dus geen voorschriften over hoe we er | 0 | eigen inzet komen, maar beleid dat toetsbaar is en aantoonbaar | 1990 | 2015 | 2020 | 2025 | 2030 | 2035 | 20402010 uitstoot vermindert. Dit koersdocument is de invulling | Realisatie, zelfopgelegd pad en bandbreedte (kton CO2-equivalenten per jaar). Realisatie, zelfopgelegd pad en bandbreedte (kton CO₂-equivalenten per jaar). Bovengrens: basispad, doorgerekend door CE Delft (CEGEM-model). van die opdracht. | Bovengrens: basispad, doorgerekend door CE Delft (CEGEM-model).
10 Onderzoeksbureau CE Delft heeft met het CEGEM- | opgave van circa 27 kton in 2030 en 20 kton in 2040, | In het verkeer kan de gemeente vooral dit decennium model doorgerekend waar Amstelveen uitkomt zonder | gelijk aan zo’n 5 procentpunt extra reductie. Die opgave | sturen, daarna neemt de landelijke elektrificatie eigen gemeentelijk beleid. Het model rekent op basis | bestaat uit drie lagen: | het over. Bij bedrijven loopt de invloed indirect: via van de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) van | het warmteprogramma en via handhaving van de het Planbureau voor de Leefomgeving, die jaarlijks | Het basispad. Het basispad zorgt in 2040 voor | energiebesparingsplicht door de Omgevingsdienst. Voor wordt geactualiseerd. Het basispad is daarmee geen | een reductie van 153 kton CO2-equivalenten ten | industrie en vooral de landbouw is dat effect beperkt: vaststaand gegeven, maar de best onderbouwde | opzichte van 2024 — ongeveer 60% van de opgave | hun uitstoot (samen ongeveer 17 kton, overwegend raming die er is; bij elke nieuwe KEV kan het worden | vanaf nu — door Europees en nationaal beleid, een | methaan en lachgas uit de landbouw) daalt autonoom bijgesteld. De doorrekening is gekalibreerd op de KEV | schoner elektriciteitsnet en vervanging op natuurlijke | nauwelijks en de gemeente heeft er geen eigen 2024. De KEV 2026 van (14 september 2026) raamt | momenten.
| instrument voor — provincie en Rijk zijn hier aan zet. dat het vastgestelde beleid landelijk tot 57 à 68% emissiereductie in 2040 leidt, tegenover de Europese | Wat de gemeente zelf kan. Daarbovenop ligt | De restopgave. Daarboven blijft 20 tot 98 kton over. ambitie van 90%; de geraamde daling richting 2030 | ongeveer 78 kton binnen de invloed van de gemeente. | Twee punten springen eruit: de wijken die pas ná 2040 stagneert al drie jaar op rij en het PBL acht robuust | Verreweg het grootste deel daarvan loopt via één | van het aardgas gaan, in de volgende fase van de extra beleid op Europees én nationaal niveau nodig. | instrument: het warmteprogramma, waarvoor | warmtetransitie, en het doorgaande snelwegverkeer op Het Amstelveense basispad (66% in 2040) ligt binnen | de gemeente inmiddels over aanwijsbevoegdheid | de A9, dat helemaal buiten de gemeentelijke invloed ligt. die landelijke bandbreedte. Of de KEV 2026 aanleiding | beschikt. Tot 2030 ligt de focus op het aardgasvrij- geeft het basispad bij te stellen, wordt beoordeeld in de | klaar maken van woningen (isoleren, labelsprong); na | Het sluiten van de restopgave hangt voor een belangrijk eerste uitgebreide voortgangsrapportage. Dat basispad | 2030 op het daadwerkelijk aardgasvrij maken ervan. | deel af van factoren buiten de directe gemeentelijke vormt de bovenkant van de band.
| De gemeente heeft met de aanwijsbevoegdheid | invloedssfeer. De belangrijkste daarvan is de (Wgiw, verwacht per 1 januari 2027) op termijn een | netverzwaring door Liander (verwacht 2034–2037; De onderkant laat zien wat de gemeente daar met eigen | instrument om een buurt van het aardgas af te | Tennet schat zelf in dat netcongestie voor Amstelveen inzet maximaal aan kan toevoegen. Een uitgebreide | sluiten, maar zet die invloed de komende jaren nog | zeker niet vóór 2037 is opgelost), een tijdige invoering toelichting op het CEGEM-model staat in de technische | niet in: de randvoorwaarden voor betaalbaarheid en | van de Europese CO2-beprijzing (ETS2), die via hogere verantwoording. | netcapaciteit zijn er nog niet. Tot minstens 2030 blijft | brandstofprijzen het verbruik moet terugdringen de overstap dus vooral aan eigenaren en bewoners | en de Europese norm die nieuwe auto’s vanaf 2035 Zonder aanvullend beleid (het basispad) komt | zelf, afhankelijk van uitvoeringstempo, netcapaciteit en | emissieloos maakt. Ook de eigen uitvoering speelt mee: Amstelveen uit op 212 kton in 2030 en 139 kton in 2040 | hun investeringsbereidheid.
Ook de nieuwe Warmtewet | het Warmteprogramma houdt nu 2050 aan voor volledige — een daling van 49% respectievelijk 66% ten opzichte | is bepalend — voor de betaalbaarheid van collectieve | uitvoering, tien jaar na de horizon van dit koersdocument van 1990. Met maximale gemeentelijke inzet kan de | warmte, het grensoverschrijdende warmtekavel | — een van de grootste opgaven om de ondergrens vóór uitstoot in 2040 verder dalen tot 61 kton (-85%). De | van het Eneco-net, en het besluit over een publiek | 2040 te halen. Toch is dit geen ondoorzichtig blok: op ambitie ligt daar nog onder: 185 kton in 2030 (-55%) en | warmtebedrijf voor Nieuw Legmeer. | meer dan de helft van de restopgave kan de gemeente 41 kton in 2040 (-90%). Dat betekent een resterende | wél meesturen: via netcapaciteit (door uitbreiding van het 11 elektriciteitsnet te agenderen), opwek, collectieve warmte | af van hoeveel van de eigen inzet daadwerkelijk | verschillende vragen, met verschillende antwoorden. (door het publiek maken van warmtebedrijven en de | wordt gerealiseerd.
De ondergrens van 61 kton is | Achter het verschil in daling per sector schuilen heel uitbreiding van collectieve warmtesystemen te bepleiten) | een rekengrens: zij vergt maximale inzet op alle | verschillende ontwikkelingen sinds 2010 (volledige en uitvoeringscapaciteit — met inzet en middelen voor | sporen tegelijk, terwijl de gemeente per sector | opbouw: technische verantwoording §3.3): de sector faciliterende projecten die verduurzaming mogelijk | bewust kiest welke maatregelen zij wel en niet inzet;; | bedrijven kromp het sterkst — vooral door de overstap maken. | bij het huidige uitvoeringstempo landt Amstelveen | op groene stroom — woningen daalden geleidelijk, en eerder in het bovenste deel van de band dan bij de | verkeer daalde slechts licht (circa 14%). Binnen elke sector zijn er bovendien extra knoppen, | onderkant. Wie de ondergrens wil halen, moet er dus boven op het vastgestelde beleid van het basispad. | een schep bovenop doen — dat is de keuze die met | De tabel hieronder vat per sector samen hoe groot Het fundament ligt vast: pad en bandbreedte zijn | de maatregelenpakketten per sector voorligt. Een | de opgave is, hoeveel daarvan autonoom gaat en doorgerekend met het CEGEM-model. Wat nog volgt | reëel scenario is dat dat punt rond 2045–2050 wordt | hoe de gemeente kan sturen.
Naast de drie sectoren is de uitwerking op maatregelniveau — van veel extra | bereikt in plaats van in 2040. Het coalitieakkoord houdt | staat ook de lokale duurzame opwek, als apart spoor. knoppen weten we nog niet wat ze kosten en opleveren. | daar ruimte voor: het spreekt van zo snel mogelijk | Opwek telt in deze routekaart niet apart als reductie: In die zin is dit koersdocument een werkversie: de | klimaatneutraal, met 2040 als streefdatum, en stuurt | de vergroening van de stroommix zit al verwerkt in de routekaart ligt vast, maatregelen, kosten en effecten | op aantoonbare reductie in plaats van op een jaartal. | sectorcijfers zelf, dus lokale opwek zou daar dubbel worden de komende jaren uitgewerkt. De volledige | in meetellen. De waarde van lokale opwek zit ergens opbouw staat in de technische verantwoording (§3.6). | De sectoren en het opwekpotentieel | anders. Samen met voldoende netcapaciteit maakt zij Waar de uitstoot het grootst is, waar gemeentelijk | het mogelijk dat woningen en bedrijven overstappen op Waar Amstelveen in 2040 binnen de band van 139 | beleid het meeste verschil maakt, en welke | elektriciteit. Paragraaf 5.4 werkt dit spoor uit.
tot 61 kton uitkomt, is nu niet te zeggen: dat hangt | instrumenten de gemeente in handen heeft — zijn drie Sector | 2024 | Na autonome | Binnen gemeentelijke | Resterende | Aard van de gemeentelijke sturing ontwikkeling (2040)* | invloed | uitstoot 2040 Direct: (Warmteprogramma) isolatieprogramma, Warmtetransitie, wijkaanpak, subsidies, Woningen | 91 kton | 64 kton | ongeveer 59 kton | 5 kton | VvE-aanpak, aanpak energiearmoede, faciliteren uitbreiden elektriciteitsnet, oprichten warmtebedrijf, lokaal en regionaal. Verkeer | 102 kton | 41 kton | tot 5 kton | 36 kton | Faciliterend: laadinfrastructuur, deelmobiliteit, ruimte voor fiets en OV, werkgeversaanpak woon-werkverkeer. Sturend (langere termijn): zero-emissiezone, parkeerbeleid Indirect: handhaving van de energiebesparingsplicht via de Omgevingsdienst Bedrijven | 99 kton | 34 kton | ongeveer 14 kton | 20 kton | Noordzeekanaalgebied (niet via de gemeente zelf), energieadvies mkb, inkoopeisen, accountmanagement Totaal | 292 kton | 139 kton | ongeveer 78 kton | 61 kton * De autonome ontwikkeling per sector is het basispad zoals doorgerekend door CE Delft met het CEGEM-model, dat aansluit op de landelijke Klimaat- en Energieverkenning van het Planbureau voor de Leefomgeving.
12 In 2024 bedroegen de totale emissies in Amstelveen | De sector woningen, ondanks de kleinere omvang dan | (ongeveer 59 kton): daar is de invloed het meest direct. 292 kton CO2-eq. Verkeer is daarin met 35% de | verkeer, is verantwoordelijk voor de meeste resterende | Bij verkeer is de rol vooral faciliterend, bij bedrijven belangrijkste bron, op de voet gevolgd door bedrijven | autonome uitstoot in 2040 (64 kton, tegen 41 bij verkeer | indirect. Opwek en de eigen organisatie (bijlage 1) (34%) en woningen (31%). De Klimaatmonitor telt alleen | en 34 bij bedrijven) — vandaar dat het zwaartepunt | lopen daarnaast mee, zonder eigen reductiepost. CO2 uit energiegebruik: 267,5 kton, waarvan woningen | van de gemeentelijke inzet daar ligt: juist bij woningen | Voor alle vier de sporen geldt dat voldoende energie- 89,7, verkeer 98,8 en bedrijven 79,0 kton. De overige | heeft de gemeente, via het Warmteprogramma, het | infrastructuur een randvoorwaarde is: zonder circa 24 kton zijn overige broeikasgassen: methaan | meeste directe instrumentarium om de uitstoot te | uitbreiding van het elektriciteitsnet zijn delen van de en lachgas uit de landbouw (13 kton) en overige | laten dalen.
De gemeentelijke inzet is er daarom niet | beoogde versnelling — warmtetransitie, elektrificatie broeikasgassen in de industrie (6 kton), het verkeer (3 | alleen op gericht extra reductie te halen, maar ook | van mobiliteit en gebouwen, duurzame opwek — niet kton) en woningen (2 kton). | op het scheppen van de voorwaarden waaronder de | uitvoerbaar. Meer gemeentelijke inzet leidt dus niet autonome daling op tempo blijft; bij VvE’s bijvoorbeeld | automatisch tot meer reductie. De uitstoot van 2024 is ook verder uitgesplitst dan de | duurt de besluitvorming jaren. Ook het faciliteren van drie hoofdsectoren — naar koop- en huurwoningen, | het uitbreiden van het elektriciteitsnet en de oprichting | Figuur 3 laat het maximale reductiepotentieel van de naar type verkeer en naar type bedrijvigheid. Die | van een publiek integraal warmtebedrijf, lokaal en | gemeentelijke inzet per sector zien. uitsplitsing staat, met figuur, in de technische | regionaal vraagt veel capaciteit en duurt lang. verantwoording (§3.4). | Figuur 3Figuur 3: Gemeentelijke inzet per sector — Gemeentelijke inzet per sector Hoe zeker de autonome daling per sector is en hoe die opbouw eruitziet, staat toegelicht in de technische verantwoording (§3.4). Knoppen — hoe stuurt de gemeente | 13-36 kton 59 kton | (2030) | 14 kton De eigen opgave is niet met één sector op te lossen.
| (2040) | 5 kton | (2040) De routekaart brengt de drie sectoren in beeld — | (2040) woningen, verkeer en bedrijven, aangevuld met | Woningen | Verkeer | Bedrijven duurzame opwek als voorwaardenscheppend spoor. | Woningen en bedrijven als bijdrage in 2040, verkeer met het maximale Elke sector heeft een eigen opgave en tempo, maar ze | Woningen en bedrijven als bijdrage in 2040, verkeer met reductiepotentieel in 2030 (inclusief zero-emissiezone en parkeer- hangen samen: groenere stroom helpt overal, een vol | het maximale reductiepotentieel in 2030 (inclusief zero-maatregelen, die nu niet worden ingezet) en het resterende effect in 2040 (zie technische verantwoording §3.4 voor de toelichting op de peiljaren). elektriciteitsnet remt overal, en overal speelt hetzelfde | emissiezone en parkeermaatregelen, die nu niet worden tekort aan installateurs en uitvoeringscapaciteit. | ingezet) en het resterende effect in 2040 (zie technische verantwoording §3.4 voor de toelichting op de peiljaren). De gemeentelijke inzet van ongeveer 78 kton valt uiteen in de vier sporen die in paragraaf 5.1 tot en met 5.4 zijn uitgewerkt.
Het zwaartepunt ligt bij woningen 13 Figuur 4 — Opgave per sector: van 2024 naar 2040 Figuur 4: Opgave per sector: van 2024 naar 2040 Woningen | Verkeer | Bedrijven | De renovatieopgave is concreet: label B is het 100 | 102 | -65-61 | 99operationele einddoel, en daaraan voldoet nu 2030 reductiepotentieel | 54,3% van de voorraad. Bijna de helft van alle 80 | 91 | -27 | 13-36 kton (zero-emissie- | woningen in Amstelveen moet dus nog minstens één zone, parkeerbeleid); in | labelsprong maken — ongeveer 22.000 woningen 2040 resteert 5kton boven het autonome pad | (Warmteprogramma 2026-2035). VvE’s (circa 27% van 60 | -59 | de voorraad) zijn een prioriteitsdoelgroep, omdat 40 | -5 | slechte labels daar oververtegenwoordigd zijn — de -14 | precieze aantallen per labelstap staan in de technische 36 20 | verantwoording (§3.4). 5 | 20 0 | Let op: in 2030 verandert door de EPBD IV zowel de indeling als de berekening van de energielabels. De 1990 | 1990 | 1990 | percentages in dit hoofdstuk horen bij de labels zoals rest 2040 | rest 2040 | rest 2040 | we die nu kennen; vanaf 2030 moeten we ze opnieuw bepalen. De volledige energielabelverdeling staat in de autonome dalinggemeentelijke inzet | autonome dalinggemeentelijke inzet | autonome dalinggemeentelijke inzet | technische verantwoording (§3.4).
Per sector de uitstoot in 2024, de autonome daling tot 2040 (basispad CE Delft), het maximale effect van gemeentelijke inzet Per sector de uitstoot in 2024, de autonome daling tot 2040 (basispad CE Delft), het maximale effect van gemeentelijke inzet en de resterende uitstoot in en de resterende uitstoot in 2040 (kton CO2-equivalenten per jaar; bron: CE Delft, CEGEM-model).2040 (kton CO₂-equivalenten per jaar; bron: CE Delft, CEGEM-model).Hoeveel kan de gemeente sturen? Het grootste deel van de daling tot 2040 komt uit landelijk beleid, ondersteund door gemeentelijke inzet — denk aan 5.1 Woningen — grootste opgave, | Het is tegelijk de traagste en duurste route, omdat de | natuurlijke vervangingsmomenten van cv-ketels en meeste eigen invloed | grootste winst via fysieke ingrepen aan gebouwen moet | installaties, strengere normen voor bedrijven en Woningen stoten in 2024 91 kton CO2-eq. uit (89,7 kton | komen: isoleren, ventileren, koelen, warmtepompen en | schonere stroom. Daarbovenop is de gemeentelijke CO2; dit cijfer betreft uitsluitend woningen, inclusief | collectieve warmte kosten tijd en geld. Gedrag speelt | bijdrage geraamd op ongeveer 59 kton, vooral via het elektriciteitsgerelateerde uitstoot — niet te verwarren | ook mee — zuiniger stoken, lager instellen van de | Warmteprogramma.
Dat is veruit het grootste aandeel met bredere cijfers voor de gehele gebouwde | thermostaat, en bewuster ventileren — maar dat effect is | van de drie sectoren. Daarmee komt de resterende omgeving inclusief bedrijven) — op verkeer na de | kleiner en minder blijvend dan een geïsoleerde woning. | uitstoot voor woningen in 2040 uit op ongeveer 5 kton. grootste sector, maar wel de sector waar de gemeente | De daling is al zichtbaar: het gemiddelde gasverbruik het meest zelf kan doen: via het Warmteprogramma, | per woning daalde naar 800 m³ in 2024, 27% minder dan de wijkaanpak, het isolatieprogramma en de | in 2016 — deels door isolatie en warmtepompen, deels begeleiding van VvE’s. | gedragsgebonden. 14 Sturingsinformatie Portefeuilles | Wonen en Duurzaamheid | Het A9-verkeer rijdt Amstelveen alleen maar door, maar telt wel mee in onze cijfers; de gemeente heeft Geraamd CO2-effect | ~59 kton in 2040 (resterende uitstoot: van 64 kton autonoom naar 5 kton) | er geen instrument voor. De CO2-reductie die CE Delft maatregelenpakket | voor gemeentelijke maatregelen heeft berekend, gaat Opdracht (Keuze 2) | Het Warmteprogramma is het maatregelpakket voor woningen. De opdracht uit Keuze | daarom alleen over het verkeer binnen de bebouwde 2 — sterkere koppeling aan CO2-reductie — krijgt vorm via de jaarlijkse tempotoets in het | kom — ongeveer 39% van de uitstoot van wegverkeer.
besluit hieronder. | Op het snelwegverkeer heeft geen enkele gemeentelijke Preciezer | De 59 kton gemeentelijke bijdrage is een raming op basis van CE Delft’s CEGEM-model; | maatregel effect; dat deel daalt uitsluitend door doorrekenen | het werkelijke tempo hangt af van de uitvoeringscapaciteit (installateurs, materialen), de | landelijk en Europees beleid. De resterende uitstoot netcapaciteit van Liander, betaalbaarheid van collectieve warmte en VvE-besluitvorming. | van ongeveer 36 kton in 2040 vraagt toch actieve inzet, Dit moet preciezer worden doorgerekend zodra het Warmteprogramma zelf een | vooral dit decennium. vastgesteld uitvoeringsritme per wijk heeft. Keuzes, planning, | Het Warmteprogramma signaleert zelf dat het tempo van het aardgasvrij klaar maken van | Amstelveen bereikbaar, aantrekkelijk en leefbaar financiën | woningen en het aantal aardgasafsluitingen fors omhoog moet ten opzichte van 2020– | houden vraagt keuzes. De gemeente kiest de komende 2025. Om dit tempo te kunnen verhogen is het noodzakelijk de uitvoeringsorganisatie te vergroten én de buurtaanpak te intensiveren — meer wijken tegelijk, met meer capaciteit | jaren vooral voor wat inwoners helpt om anders te per wijk. Een voorstel daartoe is onderdeel van het Warmteprogramma.
| reizen: genoeg laadpalen, zodat elektrisch rijden Besluit | Vastleggen dat de raad jaarlijks, bij de begroting, het uitvoeringstempo van het Warmtepro- | gewoon kan; deelauto’s en deelfietsen als alternatief gramma beoordeelt tegen het benodigde tempo om de ondergrens te halen — zodat | voor een tweede auto; betere fietsroutes en openbaar bijsturen (extra capaciteit, intensievere VvE-begeleiding) kan gebeuren — met de kantteke- | vervoer en veilige routes naar scholen. De grootste ning dat de gemeente op VvE-besluitvorming, netcapaciteit, betaalbaarheid en landelijke | winst zit bij ritten naar het werk over korte afstand, tot wetgeving slechts beperkte invloed heeft en vooral kan faciliteren, niet kan afdwingen. | zo’n 15 kilometer: daar zijn de (elektrische) fiets en het Monitoring | Zie hoofdstuk 8, ‘Wat we per sector volgen’. | OV een echt alternatief voor de auto. De grote knoppen voor de daling zitten alleen niet bij de gemeente. Die zitten in Europa en Den Haag: de norm die nieuwe 5.2 Verkeer — grootste sector, | Figuur 5Figuur 5: — Waar de verkeersemissies vallen Waar de verkeersemissies vallenauto’s vanaf 2035 emissieloos maakt, schonere stroom minste grip | Wegverkeer Amstelveen 2024: verdeling van de uitstoot | en een prijs op CO2. Op onze eigen indicatoren loopt Verkeer is met 102 kton CO2-eq.
de grootste sector, en | Amstelveen wél voorop: 9,5% van de auto’s is elektrisch, ook de hardnekkigste: de uitstoot daalde sinds 2010 | 39% | 39% | 21% | er zijn 17,2 laadpunten per 1.000 inwoners en bijna met circa 14% en liep na 2020 weer iets op. Dat komt | Bebouwde kom | OverigeA9 (doorgaand)twee keer zoveel deelauto’s als gemiddeld in Nederland. vooral door het snelwegverkeer op de A9 en de A2. Van | buitenwegen de emissies uit wegverkeer wordt circa 39% uitgestoten | Verdeling van de uitstoot van wegverkeer in Amstelveen, Verdeling van de uitstoot van wegverkeer in Amstelveen, 2024. Ook voor laadpunten komen er nieuwe regels. Sinds binnen de bebouwde kom, circa 39% op de A9 en de | 2024. Het A9-verkeer rijdt de gemeente door maar telt mee Het A9-verkeer rijdt de gemeente door maar telt mee in de cijfers. mei 2026 stelt de EPBD IV eisen aan laadpunten Bron: CE Delft, CO₂-effecten klimaatbeleid Amstelveen (CEGEM-model). resterende 21% op overige buitenwegen. | in de cijfers. Bron: CE Delft, CO2-effecten klimaatbeleid | en fietsenstallingen. Die gelden bij nieuwbouw en Amstelveen (CEGEM-model). 15 Sturingsinformatie bij grote verbouwingen. Daarnaast komt er een | Portefeuille | Mobiliteit wetswijziging voor appartementen.
Eigenaren kunnen dan makkelijker een laadpunt plaatsen op een | Beoogd CO2-effect | Potentieel 13–36 kton in 2030 (CE Delft); het grootste deel daarvan vraagt een zero- parkeerplaats van de vereniging van eigenaren (VvE). | maatregelenpakket | emissiezone en parkeermaatregelen, die nu niet worden ingezet. Richting 2040 tot 5 kton extra boven op de autonome daling. Huurders krijgen het recht om daarom te vragen. Dat is goed nieuws, want Amstelveen heeft veel VvE’s. | Opdracht (Keuze 2) | Uitwerking van een maatregelenpakket voor verkeer dat inwoners stimuleert en faciliteert om vaker de fiets, het OV of een deelauto te nemen en elektrisch te rijden, met Naast stimuleren heeft de gemeente ook sturende | besluitvorming in het mobiliteitsbeleid binnen deze raadsperiode. instrumenten: een zero-emissiezone voor stadslogistiek | Preciezer | Het maatregelenpakket voor verkeer moet nog worden uitgewerkt; de zero-emissiezone en parkeerbeleid. CE Delft heeft beide doorgerekend. Een | doorrekenen | (4–21 kton) en parkeermaatregelen (4–7 kton) zijn daarbinnen de twee voorbeelden zero-emissiezone kan, afhankelijk van de omvang, 4 tot 21 | die CE Delft al heeft doorgerekend, niet het volledige pakket aan knoppen. Welke aanvullende maatregelen daarbij horen en wat die opleveren, moet nog in beeld worden kton opleveren in 2030; parkeermaatregelen 4 tot 7 kton. | gebracht.
Voor de twee bekende voorbeelden geldt: de omvang staat nog open. Dat is Samen zijn ze het grootste deel van het totale potentieel | een politieke keuze, geen rekenkwestie — CE Delft geeft de bandbreedte, het college en van 13 tot 36 kton dat CE Delft voor gemeentelijke | de raad bepalen waar Amstelveen daarin gaat zitten. verkeersmaatregelen raamt. Maar deze instrumenten | Keuzes, planning, | Voor de uitwerking van het maatregelenpakket is nog geen capaciteit belegd. Het effect raken inwoners en ondernemers direct. Het Stadshart | financiën | van gemeentelijke verkeersmaatregelen neemt na 2030 af door de EU-vlootnorm; uitstel kampt door de verbreding van de A9 al jaren met een | betekent dus dat een deel van het potentieel verloren gaat. De zero-emissiezone blijft moeilijke bereikbaarheid, wat ondernemers zwaar treft. | een optie voor de langere termijn, buiten het Stadshart zolang de bereikbaarheid daar Een zero-emissiezone in het Stadshart is daarom nu | onder druk staat. niet aan de orde; de gemeente ziet dit als een mogelijke | Besluit | De gemeente werkt een maatregelenpakket voor verkeer uit (Keuze 2) dat inwoners maatregel op langere termijn, als de bereikbaarheid is | stimuleert en faciliteert om anders te reizen: vaker fiets, OV of deelauto, en elektrisch hersteld. Hoever Amstelveen met beide instrumenten | waar de auto blijft.
Sturende instrumenten als een zero-emissiezone zijn een optie voor gaat — en voor parkeren: tarieven, vergunningen, | de langere termijn. gebieden — is een keuze in het mobiliteitsbeleid. | Monitoring | Zie hoofdstuk 8, ‘Wat we per sector volgen’. Zonder die twee instrumenten blijft het effect in | 5.3 Bedrijven — indirecte invloed | overige broeikasgassen uit — methaan en lachgas, 2030 aan de onderkant van de band — een bewuste | Deze sector bundelt bedrijven en diensten — inclusief | die vrijkomen bij chemische processen en agrarische afweging tussen CO2-winst en bereikbaarheid. Na 2030 | kantoren, winkels, scholen en zorg — met landbouw | activiteiten. De CO2-uitstoot daalde fors, van 223 kton wordt het verschil dat de gemeente kan maken vanzelf | en industrie. Samen goed voor 99 kton CO2-eq. | in 2010. Dat kwam vooral doordat de dienstensector, kleiner: de EU-norm maakt het wagenpark tegen | in 2024, waarvan 79 kton CO2 uit energiegebruik. | met name de financiële sector, groene stroom is gaan 2040 grotendeels elektrisch, ook zonder gemeentelijk | Binnen de dienstensector komt bijna tweederde van | inkopen. Ook de komende jaren drijft de dalende beleid. Wat de gemeente dan nog extra kan bereiken, is | de emissies van commerciële dienstverlening, vooral | elektriciteitsemissiefactor de daling: autonoom daalt de hooguit 5 kton.
Daarom telt gemeentelijke inzet in het | door elektriciteitsverbruik. Industrie en landbouw | sector naar circa 34 kton in 2040 (zie de tabel eerder in verkeer vooral dit decennium. | zijn kleiner in omvang, maar stoten relatief veel | dit hoofdstuk). 16 Sturingsinformatie Hier heeft de gemeente geen directe uitvoeringsrol. | Portefeuille | Duurzaamheid De energiebesparingsplicht (bedrijven vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 m³ aardgas per jaar moeten | Beoogd CO2-effect | ~14 kton in 2040 (resterende uitstoot: van 34 kton autonoom naar 20 kton) alle maatregelen treffen met een terugverdientijd | maatregelenpakket van 5 jaar of minder, en dit elke 4 jaar melden bij de | Opdracht (Keuze 2) | Vaststellen van het Uitvoeringsplan energiebesparing bij bedrijven: het maatregelpakket RVO) wordt gehandhaafd door de Omgevingsdienst | voor deze sector en de lokale uitwerking van het provinciale energiebesparingsakkoord. Noordzeekanaalgebied. Om de naleving te | Preciezer | De 14 kton gemeentelijke invloed loopt via het Warmteprogramma voor verbeteren wordt geparticipeerd in het provinciale | doorrekenen | bedrijfsgebouwen en is een raming op basis van het CEGEM-model van CE Delft. energiebesparingsakkoord.
Wel is de gemeente | Handhaving van de energiebesparingsplicht op het landelijk gemiddelde niveau zit al in opdrachtgever van de omgevingsdienst en bepaalt zij | het basispad; alleen handhaving daarboven telt als extra reductie. Wat uitbreiding van die mee welke prioriteit dit toezicht krijgt. Verder zijn de | handhavingscapaciteit kost en oplevert, is nog niet doorgerekend. instrumenten indirect: contact onderhouden met grote | Keuzes, planning, | Als de gemeente meer wil sturen dan de huidige handhavingsinzet, is dat een keuze uitstoters en eisen stellen bij inkoop. De label C-plicht | financiën | over de opdracht aan en financiering van de Omgevingsdienst — een ander financieel voor kantoren werkt goed door: 99% voldoet inmiddels. | spoor dan het Warmteprogramma. Vanaf 2030 komen daar Europese eisen aan utiliteitsgebouwen bij; wat die eisen inhouden, wordt in 2027 vastgesteld. In deze sector is de onzekerheid het grootst, vooral over | Besluit | T.z.t. het uitvoeringsplan energiebesparing bij bedrijven vaststellen (Keuze 2). de prijs van CO2 en over hoeveel de Omgevingsdienst | Handhaving van de energiewetgeving krijgt daarbij een hogere prioriteit. kan handhaven. Daar staat wel iets tegenover. Vanaf | Monitoring | Zie hoofdstuk 8, ‘Wat we per sector volgen’.
2030 gelden Europese eisen aan de energieprestatie van kantoren, winkels en andere bedrijfsgebouwen (utiliteitsgebouwen). Wat die eisen precies inhouden, | 5.4 Duurzame opwek — groei en grenzen | en warmtepompen in 2024 samen 87 TJ, en dat wordt in 2027 vastgesteld. | De drie sectoren laten zien hoeveel Amstelveen | groeit gestaag. De figuren hieronder gaan alleen over uitstoot. Dit spoor laat iets anders zien: hoeveel schone | elektriciteit; warmte uit WKO en warmtepompen telt Hoeveel kan de gemeente sturen? Binnen deze sector | energie we in de gemeente zelf opwekken. Die twee | daar niet in mee. De rioolwaterzuivering Amstelveen zit de gemeentelijke invloed — ongeveer 14 kton — | horen bij elkaar. Hoe meer we hier opwekken met | maakt biogas dat wordt omgezet in warmte en stroom. vooral bij de dienstensector: via het Warmteprogramma | zon en warmte, hoe schoner de stroom wordt en hoe voor bedrijfsgebouwen (zie technische verantwoording | minder aardgas we nodig hebben. | Als aandeel van het eigen elektriciteitsverbruik §3.4). | is dat nog bescheiden: ongeveer 17%, tegen 51% Waar staan we, en wat is er nog mogelijk | landelijk. Zonder extra beleid groeit dat naar Daarnaast participeert de gemeente in het provinciale | Zonnestroom is veruit de grootste bron van lokale | ongeveer 27% in 2040 — en waarschijnlijk minder, energiebesparingsakkoord.
Dit akkoord is erop gericht | schone elektriciteit. De opwek groeide van vrijwel | want de warmtetransitie laat het verbruik zelf stijgen om de naleving van de energiewetgeving door bedrijven | niets in 2010 naar 180 TJ in 2024, met ruim 56 MW aan | (warmtepompen). Extra opwek is dus nodig om het te verbeteren en daarmee CO2 te besparen. | panelen. Daarnaast leverden warmte-koudeopslag | aandeel echt te laten stijgen. 17 Figuur 6 Figuur 6: Aandeel lokale opwek in het — Aandeel lokale opwek in het Figuur 7Figuur 7: Duurzame elektriciteit: realisatie — Duurzame elektriciteit: realisatie en warmtebronnen. Uit plassen en waterlopen valt warmte elektriciteitsverbruik, 2024–2040elektriciteitsverbruik, 2024–2040 | technisch potentieelen technisch potentieel | te halen (aquathermie). Ook bewoners zijn actief: de 1500 | 1.490TJ | 17% | technisch potentieel 2040 | Energiecoöperatie Elsrijk verkent met steun van de aandeel nu | (geen prognose) | gemeente kleinschalige warmteoplossingen voor de (2024) | 1400 1200 | 1.076TJ | 1.150TJ | Biomassa | buurt. De bronnen zijn er; de opgave is om ze te gaan vs.51% | 101TJ | gebruiken. landelijk | en biogas 900 | gemiddelde | 1200 415TJ | Zonnevelden op | Amstelveen-Noord is aangesloten op het Eneco- 600 | ~27% | 1000 | land (technisch autonoom | maximum) | warmtenet. De warmte komt uit de Vattenfall-centrale 300 | in 2040 | in Diemen.
Die draait nog op gas, maar het net bespaart – zonder extra | 800 17% | 23% | 27% | gemeentelijk | toch 34% CO2 vergeleken met een eigen cv-ketel. Het 0 | beleid 2024 | 2030 | 2040 | 600 | Gerealiseerde | Grote daken | net kan voorlopig maar weinig groeien: er komen enkele Lokale opwek zon (TJ) | duurzame | 560TJ | (>15 kWp) | honderden woningen van Eigen Haard bij, meer kan Resterend verbruik net (TJ) | opwek (TJ) | het net nu niet aan. Uitbreiding naar nieuwe buurten 400 | zit er de komende jaren niet in — ook omdat Eneco het Basispad: autonome groei van zon op dak, exclusief extra gemeentelijk Basispad: autonome groei van zon op dak, exclusief extra beleid, RES-plannen en verbruiksgroei door warmtepompen. 180TJ (2024) | net wil verkopen. Wel wordt onderzocht of de warmte gemeentelijk beleid, RES-plannen en verbruiksgroei door Bron: CE Delft, CO₂-effecten klimaatbeleid Amstelveen. 2030-punt indicatief 200Kleine daken warmtepompen. (tussenwaarde): 2024 en 2040 conform CE Delft. | 304TJ | (woningen) | groener kan: met aardwarmte bij Ouderkerk aan de 0 | Amstel en met warmte uit de rioolwaterzuivering in CE Delft berekende in 2019 dat de daken in Amstelveen | 2010 | 2024 | 20402015 | 2020 | Amstelveen-Noord. Wat dit betekent voor het tempo, samen 480 TJ kunnen opleveren.
Met het hogere | Realisatie van duurzame elektriciteit (180 TJ in 2024) tegenover het | werken we uit in het Warmteprogramma. rendement van panelen dat nu gangbaar is, loopt dat | Realisatie van duurzame elektriciteit (180 TJ in 2024) technisch potentieel van 1.380 TJ in 2040, waarvan 864 TJ dakpotentieel en 415 TJ zonnevelden als technisch maximum. dakpotentieel op tot 864 TJ. Daar ligt veruit de grootste | tegenover het technisch potentieel van 1.380 TJ in 2040, | Bij opwek is de rol van de gemeente vooral faciliterend. onbenutte ruimte. | waarvan 864 TJ dakpotentieel en 415 TJ zonnevelden als | Zij kan eigenaren stimuleren, informeren, ontzorgen technisch maximum. | en drempels wegnemen — verplichten kan zij niet. De Grote windmolens zijn in Amstelveen geen optie: de | Het net is vol, en stroom terugleveren op | grootste winst zit bovendien niet bij woningen: grote hoogtebeperkingen rond Schiphol en de provinciale | piekmomenten levert steeds minder op. De provincie | installaties van meer dan 15 kWp maken ruim 80% uit regels staan die niet toe. | kiest daarom voor opwek die je ter plekke gebruikt of | van het dak dat nog onbenut is. Dat zijn vrijwel allemaal opslaat: opwek bij de vraag. | bedrijfsdaken, waar de gemeente afhankelijk is van de eigenaar en van de businesscase.
Voor daken betekent dat: meer panelen helpen alleen als er ook wordt opgeslagen, slim wordt geladen en het | Dat blijkt ook uit de praktijk. De gemeente heeft de verbruik gelijkmatiger over de dag wordt verdeeld. Voor | grootste onbenutte bedrijfsdaken in beeld gebracht en een zonneveld is de aansluiting op het net de eerste vraag. | eigenaren aangesproken, eerst de top vijftig en later de top honderd. Die aanpak ligt op dit moment stil door Naast stroom heeft Amstelveen duurzame | gebrek aan capaciteit, en het effect ervan bleek beperkt. 18 Ook voor zon op parkeerterreinen is een inventarisatie | krijgt, terwijl subsidie en terugverdientijd over minstens | combineren van opwek, opslag en gebruik in een gebied. gemaakt, maar daar kwam de businesscase niet rond. | vijftien jaar lopen. Ook de netaansluiting, de ecologische Beide sporen vragen een nieuwe aanpak. | inpassing en de rol van de gemeente zijn nog open. | Via de Regionale Energiestrategie maken gemeenten in de regio afspraken over hoeveel duurzame elektriciteit Europese regels helpen daarbij. Sinds mei 2026 stelt | A9-zone. Langs de A9 staat al een zonneveld in de | zij samen opwekken; de Amstelveense bijdrage bestaat de EPBD IV eisen aan zonnepanelen op gebouwen. | plannen, en het Rijk onderzoekt via het programma | vooral uit zon op dak.