Beantwoording technische vragen SP. Beleidsplan schuldhulpverlening

Beantwoording technische vragen: Beleidsplan schuldhulpverlening 2025-2028 “Van stress naar kracht” Van de fractie: SP 1.

Hoe rechtvaardigt de gemeente het verstrekken van leningen aan inwoners die net in de gemeente komen wonen vanuit organisaties zoals Blijf Groep of AZC en die geen financiële draagkracht hebben, voor het vervullen van primaire behoeften zoals huisinrichting. Hoe draagt dit bij aan het bevorderen van sociale en financiële zelfredzaamheid? ANTWOORD: In de Participatiewet wordt huisinrichting gezien als algemene kosten van het bestaan. Deze kosten komen in principe niet in aanmerking voor vergoeding door de gemeente. Bij elk inkomen wordt rekening gehouden wordt met een reservering voor huisraad (conform de Nibudnormen). Als de inwoner niet heeft kunnen reserveren, bv. door de omstandigheden zoals in de vraag benoemd, dan kunnen we wel een lening verstrekken. Deze lening hoeft alleen te worden terugbetaald voor zover de inwoner dat conform de norm van zijn/haar inkomen in 36 termijnen kan betalen (de zogenoemde draagkracht). Wat de draagkracht te boven gaat hoeft niet te worden terugbetaald. Hierdoor kunnen inwoners niet in de schulden komen door deze leningen. De leningen voor huisinrichting zijn juist een instrument om financiële problemen te voorkomen en dragen bij aan de sociale participatie. Als je prettig woont voel je je beter, en heb je meer energie om mee te doen in de samenleving.

2.

Welke specifieke maatregelen worden er genomen om de financiële zelfredzaamheid van inwoners te vergroten, zodat zij niet opnieuw in de schulden komen? ANTWOORD: Zie hoofdstuk 7. We zetten begeleiding en coaching in. Het verschilt per inwoner sterk wat er nodig is en daar passen we de hulpverlening op aan. Veel voorkomende handelingen zijn: -inzet van een aparte leefgeldrekening waarbij we samen met de inwoner de uitgaven bespreken. De inwoner doet ervaring op met verantwoord besteden en organiseren van de financiële administratie; - we helpen inwoners met het formuleren van spaardoelen dat bespreken we regelmatig met de inwoner. Inwoners zijn zo beter voorbereid op de toekomst; - we informeren inwoners waar hulp te vinden is na de schuldenregeling en bespreken hoe hier gebruik van te maken. Dit helpt inwoners om ook in de toekomst de eigen financiën beter te organiseren en voldoende inkomsten te verwerven. Als inwoners niet in staat zijn om zich deze competenties eigen te maken, b.v. als gevolg van een beperking kunnen we thuisadministratie van Humanitas inzetten of budgetbeheer. Als de problematiek van de inwoner daarom vraagt leiden we toe naar beschermingsbewind. De rechter beslist of dit wordt ingezet. We leren mensen ook dat het goed is om hulp te zoeken en waar ze terecht kunnen, b.v. bij het financieel café.

3.

Wat is de gemiddelde wachttijd tussen de eerste melding en de start van het schuldhulptraject in Amstelveen vergelijk met het landelijke gemiddelde? ANTWOORD: De gemiddelde wachttijd in Amstelveen was in 2024 drie weken. De ambitie van het college is twee weken wachttijd, de wettelijke termijn is vier weken. Het landelijk gemiddelde was in 2023 12 dagen. Over 2024 zijn nog geen cijfers beschikbaar. Vanwege een landelijke stijging in het aantal aanmeldingen verwachten wij ook een stijging in de landelijke gemiddelde wachttijd. Er zijn meerdere oorzaken waardoor het langer kan duren voordat een intakegesprek plaatsvindt. De beschikbaarheid van de inwoner speelt mee, bv vanwege werk. We zien ook golfbewegingen in het aantal aanmeldingen. Na een aanmelding wordt zo snel mogelijk telefonisch contact met de inwoner gezocht om de afspraak alvast te plannen en zo nodig de belangrijkste stressoren weg te nemen.

4.

Hoe lang worden deze huishoudens gevolgd binnen schuldhulpverleningstrajecten, en welke criteria bepalen wanneer de begeleiding wordt beëindigd? ANTWOORD: Wij zetten begeleiding in, zo lang als nodig om financiële redzaamheid te bereiken. De begeleiding kan na het schuldhulpverleningstraject voortgezet worden. Door de landelijke verkorting van de trajecten van 36 naar 18 maanden is de periode waarin we inwoners vaardiger en zelfredzamer kunnen maken is veel korter geworden. Sommige mensen hebben daar langer voor nodig dan 1,5 jaar. De oorzaken hiervoor zijn divers, bv een beperking, laag geletterdheid, of life events. In praktijk zien regelmatig dat inwoners bij het einde van het traject opgelucht dat hun schulden zijn opgelost. Hun doel is gehaald en daardoor staan ze minder open voor begeleiding. Dit risico geldt vooral voor inwoners met een saneringskrediet. Na de overeenstemming met de schuldeisers raken zij makkelijk uit beeld. Het ontbreekt soms ook aan inzicht. Niet iedereen beseft ook dat de begeleiding zinvol is. Deze groep kan sneller opnieuw problematische schulden opbouwen met alle gevolgen van dien. We bieden begeleiding en nazorg proactief aan bij deze doelgroep.

5.

Op welke manier wordt er in de schuldhulpverlening rekening gehouden met de impact van. life-events (zoals ontslag of scheiding) op de mentale weerbaarheid van inwoners? ANTWOORD: We houden rekening met de belastbaarheid door niet te veel tegelijk te vragen en reminders te sturen voor afspraken. We creëren zo snel mogelijk schuldenrust door contact op te nemen met dreigende schuldeisers en de beslagvrije voet te waarborgen.We proberen inwoners ook zoveel mogelijk voor te bereiden op de financiële gevolgen als we weten dat een life event zich gaat aandienen, bv een verhuizing als gevolg van een echtscheiding. Verder werken we nauw samen met het sociaal team, waarin sociaal psychiatrisch verpleegkundigen werken. Zij adviseren ons als er mentale problematiek speelt en kunnen inwoners toeleiden naar passende zorg. Schuldhulpverleners zijn zelf ook geschoold om hulp te verlenen hebben vaak een achtergrond als hulpverlener.

6.

Op welke wijze draagt het project "Jongeren Amstelveen Schuldenvrij" bij aan het verbeteren van de leefsituatie en het vergroten van het zelfvertrouwen van kwetsbare jongeren? ANTWOORD: Dit staat uitgebreid toegelicht in de bijlage Projectverslag 2023-2024 Jongeren Amstelveen Schuldenvrij. Het allerbelangrijkste is het winnen van vertrouwen. Jongeren leren door de begeleiding van de jongerenwerker beter hun draagkracht in te schatten. Dit komt hun mentale weerbaarheid ten goede en ze kunnen hun werk of dagactiviteiten beter volhouden. Bij het oplossen van de schulden zetten we in op persoonlijk maatwerk. Dat kan ook inhouden dat we starten met het oplossen van de schuld die het meest in de weg staat, zodat de jongere ruimte ervaart om de leefsituatie te verbeteren. Voor de schuldhulpverlening is dit relatief nieuw, omdat we gewend zijn in één plan alle schulden op te lossen.

7.

Hoe wordt de maatwerkaanpak voor Zzp’ers en andere ondernemers in de praktijk gebracht, en welke resultaten worden hiermee behaald? ANTWOORD: Zie het jaarverslag schuldhulpverlening 2023, blz 8 en 9. Uitgangspunt is voortzetting van de onderneming, maar dat is lang niet altijd mogelijk. Als het bedrijf beëindigd moet worden dan wordt de financiële schade zoveel mogelijk beperkt. Ondernemers weten na het traject welke financiële zaken ze moeten regelen en waar ze terecht kunnen voor hulp.

8.

Welke specifieke maatregelen neemt de gemeente om middeninkomens met hypotheekschulden te ondersteunen? Worden er hulptrajecten of financiële regelingen aangeboden, en hoe wordt samengewerkt met hypotheekverstrekkers om problematische schulden te voorkomen en op te lossen? ANTWOORD: Het aantal cliënten met een koopwoning dat zich aanmeldt voor schuldhulpverlening is heel laag, het komt zelden voor. Bij deze cliënten is het uitgangspunt behoud van de woning. We gaan na of: A. de woning op langere termijn betaalbaar is voor de inwoner,

B. of een eventuele aanzienlijke overwaarde op een andere manier dan verkoop te gelde kan worden gemaakt, C. en in hoeverre de betrokken financiers en VVE bereid zijn om mee te werken. Als er gedurende het schuldhulpverleningstraject belemmeringen ontstaat zoeken we een maatwerk oplossing. Bijvoorbeeld door de kosten van taxatie over te nemen. Wanneer behoud van de woning niet mogelijk is, bieden we ondersteuning bij het vinden van vervangende woonruimte. Soms is dat een aanvraag voor een woonurgentie. Het college zou deze doelgroep graag eerder en beter in beeld krijgen, bijvoorbeeld via de vroegsignalering. Op dit moment is in de Wgs niet geregeld dat hypotheekverstrekkers inwoners met betalingsachterstanden mogen aanmelden bij de gemeente. Wel lopen er landelijk een aantal pilots die mogelijk uitwijzen dat het opnemen van hypotheek achterstanden in de vroegsignalering zinvol is. 9.

Hoe wil Amstelveen de vroegsignalering van betalingsachterstanden optimaliseren, gezien het feit dat particuliere verhuurders niet verplicht zijn om signalen over betalingsachterstanden door te geven? ANTWOORD: Op grond van de Wgs zijn verhuurders, zorgverzekeraars, energie- en waterleveranciers verplicht om mee te werken aan vroegsignalering. De wet maakt geen onderscheid tussen particuliere verhuurders en corporaties. Particuliere verhuurders zijn dus ook verplicht om mee te werken. Inmiddels hebben 39 verschillende (partijen namens) verhuurders in Amstelveen zich aangemeld als potentieel melder. In 2025 hebben 13 verschillende verhuurders 100 signalen over een huurachterstand ingediend. In de wet zijn de volgende verplichtingen aan vaste lastenleveranciers omschreven: A. bij betalingsachterstanden ten minste eenmaal een schriftelijke herinnering aan de inwoner te sturen, B. zich in te spannen persoonlijk contact met de inwoner te krijgen, C. de inwoner te wijzen op de mogelijkheden van schuldhulpverlening, D. aan te kondigen dat de gegevens van de inwoner aan het college verstrekt zullen worden. E. Vervolgens zijn zij verplicht deze aanmelding bij uitblijven van reactie of betaling daadwerkelijk te doen.

10. Welke specifieke CRM- of case managementsystemen worden momenteel gebruikt, en hoe wordt de integratie met andere systemen technisch gerealiseerd? Welke uitdagingen zijn er bij het combineren van data uit verschillende bronnen? ANTWOORD: Team schuldhulpverlening maakt gebruik van twee applicaties. Stratech Social voor de curatieve Schuldhulpverlening en VS van Xxllnc voor vroegsignalering. Er zijn onderlinge koppelingen waardoor adressen met reeds lopende dossiers een oormerk krijgen. Zo wordt voorkomen dat huishoudens bezocht worden die al bekend zijn, de betrokken schuldhulpverlener wordt dan ingelicht. Verder is er een koppeling met de BRP applicatie zodat geverifieerd kan worden of de informatie van de meldende vaste lastenleverancier klopt (vroegsignalering) en zaken als bewoning en burgerlijke staat vastgesteld kunnen worden. 11. Welke specifieke data-elementen zijn essentieel om te delen met woningcorporaties, zorgverzekeraars en energieleveranciers om tot een effectieve samenwerking te komen? Hoe wordt de noodzaak van deze data-deling gerechtvaardigd in het kader van de AVG? ANTWOORD: In de Wgs is vastgelegd dat een melder een terugkoppeling krijgt als: A. een signaal leidt tot een geaccepteerd hulpverleningstraject, B. een inwoner al een schuldhulpverleningstraject heeft, C. als het signaal niet in behandeling wordt genomen vanwege onjuistheden.

Zie ook blz 11 van het jaarverslag schuldhulpverlening 2023. Daar staat uitgelegd dat de gemeente alleen ‘dat’ informatie mag terugkoppelen aan de melders. We mogen wettelijk gezien niets inhoudelijks meedelen. Buiten deze drie categoriën bestaat er namelijk geen wettelijke grondslag om data te delen. Deze regelgeving is ingevoerd om de inwoner te beschermen. In sommige gevallen werkt dit niet in het voordeel van de inwoner. Eigen Haard is bijvoorbeeld vrijwel altijd bereid om uitstel te verlenen als de lopende huurbetalingen structureel worden hervat en zij zich

een globaal beeld van de schuldproblematiek en de oplossing kunnen vormen. In gevallen waar geen langdurig curatief traject nodig is maar de coulance van schuldeisers wel nodig is om een inwoner financieel redzaam te krijgen, geven we een beschikking af voor een adviestraject beschikt. Op grond van de Wgs kunnen dan gegevens worden uitgewisseld die nodig zijn. Ook dit staat vermeld in het jaarverslag op blz 11. 12. Hoe kan AI/ML (Artificiële Intelligentie/ Machine Learning) worden ingezet om de data uit de Divosabenchmark te analyseren en patronen te identificeren die vroeg wijzen op een verhoogd risico op schulden? Welke specifieke data-elementen zijn het meest voorspellend, en hoe kan dit leiden tot een meer proactieve benadering van vroegsignalering? ANTWOORD: Wij hebben in de Amstelveense schuldhulpverlening geen ervaring opgedaan met het inzetten van AI om data te analyseren. Wij zijn dat op dit moment ook niet van plan. 13. Welke indicatoren en KPI’s (Kritieke Prestatie Indicator) worden gebruikt om de resultaten van de schuldhulpverlening te monitoren en de effectiviteit van de verschillende maatregelen te evalueren? ANTWOORD: Deze staan vermeld in het jaarverslag schuldhulpverlening 2023. 14.

Hoe worden de algoritmes die gebruikt worden om risicoprofielen te berekenen in Amstelveen getest op bias, rekening houdend met de diverse bevolking? Welke maatregelen zijn er om te voorkomen dat bepaalde groepen, zoals op basis van etniciteit, leeftijd of postcode, onevenredig vaak als 'risicovol' worden aangemerkt? ANTWOORD: Er wordt binnen de Amstelveense schuldhulpverlening geen gebruik gemaakt van algoritmes op basis van persoons- of geografische kenmerken. Breder bekeken zou de triage binnen vroeg-signalering als een algoritme kunnen worden aangemerkt. Dit model weegt signalen aan de hand van de hoogte van het signaal, het soort melder en de mate waarin een adres vaker binnen een aantal aantal maanden voorkomt. Op grond van deze kenmerken stelt het systeem een afhandeling voor het signaal voor. Bijvoorbeeld huisbezoek, bellen, sms, e-mail of brief sturen. De zogenaamde ‘looplijst’ wordt daarna door een medewerker getoetst en vastgesteld. Dit levert naar het oordeel van het college geen risico op zoals in deze vraag bedoeld.