RIB 2022-008 ‘Eindrapport van Studiefase DNP’

Raadsinformatiebrief 2022-008

Van

Burgemeester en Wethouders

Aan

Gemeenteraad

Portefeuille-

Datum

1 februari 2022

Dhr. Van der Linde

houder(s)

Titel Rapportage ‘Eindrapport van Studiefase DNP (De Nieuwe Poort) voor raad en stakeholders’ Kennisnemen van Het rapport opgesteld door SOAB over mogelijke oplossingen voor rotonde De Nieuwe Poort. Aanleiding Al een aantal jaar wordt er gezocht naar een oplossing voor een betere doorstroming en verkeersveiligheid op de rotonde van De Nieuwe Poort. De rotonde De Nieuwe Poort is voor de verkeersdeelnemers een complexe omgeving door de opeenvolging van ‘gebeurtenissen’, waarbij continu van hen wordt verwacht dat zij alert zijn en adequaat reageren op de steeds wisselende situaties. De busbaan en haltes leiden tot onvoldoende zicht voor automobilisten en zorgen daarbij voor blokkades voor de oversteek van het langzaam verkeer. Daarnaast komt de bus via de rechterzijde van de rijbaan van de auto de rotonde op, en kan daarbij de auto passeren. Het laden- en lossen van goederen voor de omliggende bedrijven leidt tot blokkades op de parallelweg en het fietspad. De rijrichting van de fietsers is twee kanten op. Ook de aparte aansluitingen voor het hotel en Gaslaan maken de situatie extra complex. De drukte op de rotonde wordt bovendien versterkt door de verkeersbewegingen richting rotonde als gevolg van de uitgang van de parkeergarage Oppidium en in- en uitgang van de Eempleingarage.

Verder staan er veel gebouwen direct rondom DNP en op het Eemplein met daarin bedrijvigheid dat veel mensen aantrekt, zoals winkels, restaurants, een hotel en de Hogeschool van Utrecht. In de toekomst wordt dit probleem alleen maar groter door de geplande bouw van kantoren, woningen en voorzieningen in dit deel van de stad, wat meer verkeersbewegingen met zich meebrengt. In juni 2020 zijn de resultaten van de voorstudie aan u en de omgeving gepresenteerd. Naar aanleiding van de reacties vanuit de omgeving, met name uit het Soesterkwartier, zijn aanvullend verschillende moties ingediend. Met de Motie 2020 – M135 van 10 november 2020 heeft uw raad het college opgedragen om door een onafhankelijke procesbegeleider een integraal onderzoek uit te laten voeren naar de verkeerskundige ontsluiting van het gebied Langs Eem en Spoor, de Nieuwe Poort en het Soesterkwartier. Waarbij naast de verkeerskundige effecten ook de effecten van leefbaarheid, woonkwaliteit, ruimtelijke kwaliteit, groen en veiligheid voor fietsers en voetgangers als belangrijke uitgangspunten worden meegewogen in de mogelijke oplossingsrichtingen. In april 2021 is het bureau SOAB in de rol van onafhankelijke procesbegeleider met deze opdracht aan de slag gegaan. SOAB heeft in de afgelopen maanden met veel verschillende

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 1

stakeholders gesproken en samengewerkt. Zowel binnen de gemeente als met bewoners en bewonersorganisaties. Dit heeft geresulteerd in de rapportage ‘Eindrapport van Studiefase DNP (De Nieuwe Poort) voor raad en stakeholders’. In de bijlage treft u het rapport aan. In deze RIB leest u wat het college als belangrijkste uitkomsten van het rapport ziet. Ook leest u hoe wij op basis van het rapport en de aanbevelingen het vervolg zien en op welke manier wij uw raad daarbij willen betrekken. Deze stap is een ‘tussenstap’ om te komen tot een goede afweging van de totale oplossing voor LES en Soesterkwartier conform motie. Kernboodschap SOAB heeft in de afgelopen maanden met tal van stakeholders gesproken en samengewerkt. Doel was om te komen tot oplossingsrichtingen voor De Nieuwe Poort (DNP). SOAB heeft zes punten benoemd als probleemstelling. Deze zijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Capaciteit van de rotonde dreigt onvoldoende te worden bij nieuwbouw Verkeersonveiligheid van de rotonde is groot Leefbaarheid van de buurt staat onder druk Ruimtelijke kwaliteit van de openbare ruimte is onvoldoende Planning realisatie nieuwbouw kan vertraging oplopen door onvoldoende ontsluiting van de gebieden 6. Integraliteit planvorming ontbreekt Deze probleemstelling is in gezamenlijkheid met de stakeholders bepaald. SOAB merkt daarbij op dat niet alle stakeholders hetzelfde beeld hebben bij de zes onderdelen of dezelfde prioriteit daar aan geven. Hoofdinfrastructuur van Amersfoort en De Nieuwe Poort De Nieuwe Poort maakt onderdeel uit van de huidige hoofdinfrastructuur van Amersfoort. Recent uitgevoerde analyses (o.a. in het kader van het onderzoek naar een autoluwe Stadsring) hebben aangetoond dat de huidige en geplande hoofdinfrastructuur van Amersfoort door de verdere ontwikkeling van de stad en regio onder zware druk komt te staan. Om Amersfoort bereikbaar en leefbaar te houden en tegelijkertijd de woningbouwopgave mogelijk te maken zal de relatie tussen ruimtelijke ontwikkelingen en mobiliteit verstrekt moeten worden. Zo zullen aanpassingen en ingrepen in de hoofdinfrastructuur gedaan moeten worden om dit te kunnen bereiken. Tevens dient een mobiliteitstransitie in gang gebracht te worden om het autogebruik te verminderen.

Hierbij wordt nadrukkelijk gekeken naar optimale netwerken voor voetganger, fiets en Openbaar Vervoer wat ondersteund gaat worden door flankerend beleid. Volgend op de beleidsevaluatie Mobiliteit zal hiervoor een mobiliteitsprogramma opgesteld gaan worden. Binnen dit proces zal de mobiliteitsopgave voor de hele stad in beeld worden gebracht en dit in relatie gebracht met de beschikbare infrastructuur. Vervolgens zal worden onderzocht welke ingrepen in de verkeerstructuur nodig en zinvol zijn om tot een robuuste en efficiënte verkeerstructuur te komen. Concreet zal dat betekenen dat zoveel mogelijk verkeer buiten de stad omgeleid moet worden en het doorgaand verkeer door het centrumgebied ontmoedigd wordt. Dit wordt uitgewerkt in nauwe samenhang met het noodzakelijke flankerend beleid. Dergelijke maatregelen zullen positieve invloed hebben op de verkeersstromen op De Nieuwe Poort en de daaraan gekoppelde opgave zal daardoor mogelijk kleiner uitvallen.

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 2

Overzicht oplossingsvarianten Op basis van de zes probleemstellingen en de opgehaalde informatie/ideeën tijdens de stakeholdergesprekken heeft SOAB zeven verschillende oplossingsvarianten voor DNP op basis van een visie samengesteld. Deze oplossingsvarianten zijn deels al eerder genoemde verkeerskundige oplossingen of varianten daarop (verkeerskundige voorstudie, 2020) en deels nieuw bedachte verkeerskundige oplossingen. In de rapportage staan de oplossingsvarianten nader toegelicht. Het gaat om de varianten: Nr. Naam Vorm Aantal afslagen 0 Huidige rotonde DNP rotonde 5 1 Schiedamse turborotonde turborotonde 5 2 rotonde 5 Eindhovense rotonde 3 Variant De Wit kruispunt 5 4 Variant De Wit met VRI kruispunt 5 5 Voorrangsplein aangepaste rotonde 5 6 Voorkeursvariant 2020 kruispunt 4 7 Variant AG-Nova fly-over/turborotonde 5 *) VRI staat voor Verkeersregelinstallatie. En geeft dus aan of er wel of geen verkeerslichten in de variant zitten.

VRI? *) geen geen wel geen wel geen wel geen

De oplossingsvarianten zijn bekeken in een drietal scenario’s met verschillende maatregelpakketten. Om de capaciteit daarvoor te kunnen bepalen zijn indicatieve berekeningen uitgevoerd en is gebruik gemaakt van expert judgement. Daarin zijn de volgende uitgangspunten meegenomen (de meesten hiervan zaten ook in de voorstudie - De autonome groei autogebruik (tot 2030 – tijdlijn berekeningen en planning realisatie ontwikkelingen Langs Eem en Spoor) - Woningaantallen bij Langs Eem en Spoor zijn 5.500 - Bewegingen van-naar het te bouwen Stadhuis - Westelijke Ontsluiting wordt gerealiseerd - Verleggen Brabantsestraat in westelijke richting, zodat minder autoverkeer van DNP op maaiveld gebruik hoeft te maken (maar via de tunnelbak kan gaan) - Afwikkeling van motorvoertuigen van de Nieuwe Stad wordt voor 70% gedaan via de Brabantsestraat (via de tunnelbak DNP passeren) en 30% via de Eemlaan (via de rotonde DNP passeren). - Er komt een knip in de Nijverheidsweg (segmentering - omleiden van het verkeer vanuit Jeruzalem/Jericho door de Kwekersweg aan te sluiten op de Ringweg - Koppel) - Afwikkeling van motorvoertuigen van de Wagenwerkplaats wordt op twee manieren gedaan. Het westelijk deel wordt afgewikkeld via een nieuwe route via de Machinist en/of Soesterweg.

Het midden en oostelijk deel van de Wagenwerkplaats via de bestaande route langs Piet Mondriaanlaan (uitkomend op DNP) - Herinrichting Noordewierweg naar een 30 km/u gebied. Bij het afwegen van de verschillende oplossingsvarianten was het niet alleen belangrijk dat deze een antwoord moest geven op een capaciteitsvraag van ca 25.000 voertuigen per etmaal (tussen scenario) voldoende veiligheid voor alle weggebruikers en dat deze fysiek ruimtelijk inpasbaar is, maar ook dat een circulaire invulling/gefaseerde aanleg mogelijk is (modulair, flexibel, no-regret) (visie). Dat betekent dat bij het bedenken van de oplossingsvarianten ook rekening is gehouden met de mobiliteitstransitie die de stad Amersfoort doormaakt, waarbij de inzet is minder verplaatsingen met de auto (gerekend met een afname van 10% over de gehele stad).

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 3

Bij het zoeken naar oplossingsvarianten is in de gesprekken met de stakeholders en in de modellen het hele gebied van Langs Eem en Spoor en het Soesterkwartier meegenomen. Hieruit blijkt dat met name in het westelijk deel van het Soesterkwartier nog een opgave ligt. In de maatregelpakketten is daarom onder andere het anders ontsluiten van de Soesterweg (met een verbeterde oplossing voor de spoorwegovergang in SoesterkwartierWest en met het (op termijn) veranderen van de aansluiting van de Machinist op de Soesterweg) opgenomen. Voor het bepalen van de capaciteit en veiligheid zijn aanvullende (op de voorstudie) indicatieve berekeningen voor de motorvoertuigen uitgevoerd. De verdere uitwerking voor het langzaam verkeer volgt in de volgende stap (deze bewegingen zitten niet in de gebruikte modellen). Daarnaast wordt aanbevolen om te onderzoeken hoe fietsers en voetgangers vanuit en naar Soesterkwartier buiten De Nieuwe Poort kunnen worden geleid en zo niet alleen de druk op DNP te verminderen, maar ook de fiets- en voetgangersveiligheid te vergroten.

In dat kader kan ingezet worden op verbetering van het fiets- en voetnetwerk in en rond DNP en het Soesterkwartier, bijvoorbeeld met de snelfietsverbinding langs de Amsterdamseweg, de verbinding van het station door de Puntenburgerlaan naar de Eem en door een fietsverbinding te onderzoeken via de Gaslaan naar de binnenstad en Amersfoort-Noord.

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 4

Conclusies • Op basis van de gemaakte afweging lijken de volgende twee oplossingsvarianten de meest kansrijke en toekomstvaste, en deze worden daarom gekozen om verder uit te werken: 1. Variant De Wit met VRI (kruispunt)

Voordelen: Capaciteit 27-29.000 mvt/etm Toename fietsverkeer heeft weinig impact.

Nadeel: verwachte kosten hoog (complete reconstructie). Opstelruimte krap (3 opstelstroken nodig, fietsers geen voorrang meer). •

• • •

2. Voorrangsplein (aangepaste rotonde)

Voordelen: Capaciteit 23-25.000 mvt/etm Grote verkeersveiligheid (haakse bochten = beter zicht) Groeimodel, capaciteit kan (tijdelijk) vergroot worden met de uitbreiding van opstelstroken bij de VRI (naar 27.000 mvt/etm). Duurzaam (gebruikmaken van de huidige brugdekken en minder ruimte nodig dan de huidige Nieuwe Poort rotonde). Nadeel: Linksaf vanaf de Mondriaanlaan mogelijk in de toekomst een knelpunt (dicht op VRI).

Door de gekozen visie, om de capaciteit op DNP beperkt te houden, zijn ook andere (dan al meegenomen in de uitgangspunten) maatregelen nodig die verder moeten worden verkend o.a.: - een betere ontsluiting van het gemotoriseerde verkeer in het westelijk deel van het Soesterkwartier via eventueel de Machinist in combinatie met de Soesterweg; - het versterken van fiets-wandelverbindingen naar het station en de binnenstad, bijvoorbeeld via de Gaslaan en/of over de huidige busbaan onder het spoor; - doortrekken van de wandelbrug over het spoor ter hoogte van de Wagenwerkplaats. Participatie op deze wijze heeft succesvol gewerkt. Het proces heeft nieuwe informatie en inzichten opgeleverd. Bewoners voelen zich gehoord en hebben bijgedragen aan oplossingsvarianten die niet eerder bekeken zijn. Er is draagvlak voor het verder uitwerken van twee oplossingsvarianten. De verschillende gebiedsontwikkelingen in LES hebben niet alle hetzelfde ontwikkeltempo. Het verkeer zal hierdoor ook stapsgewijs toenemen. Daarnaast zullen ook maatregelen (o.a. Westelijke Ontsluiting) die in de loop van de tijd zullen worden uitgevoerd vanuit het gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan capaciteit opleveren bij

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 5

•

DNP. De tijdsdruk op realisatie van DNP is hiermee relatief. Er is dus tijd om een degelijke aanpak te ontwikkelen. Beleidsaanpassing (o.a. invoering van MaaS) en gedragsverandering zijn een van de meegenomen punten in het ‘terugdringen’ van gemotoriseerd verkeer op DNP (visie). Daar is deels rekening mee gehouden in de afweging voor de oplossingsvarianten, omdat verwacht wordt dat dit nog niet geheel in 2030 zal zijn gerealiseerd/ingevoerd.

Duurzaamheid Amersfoort heeft het streven CO2/energie neutraal te ontwikkelen. De productie van materialen en bouwen kost veel energie. Het zoveel mogelijk hergebruiken van bestaande materialen is daarom een van de uitgangspunten. Bij de afweging van oplossingsvarianten zal om deze reden de variant met het meeste hergebruik/de meest energie-efficiënte variant het hoogste scoren op dit aspect. Daarbij is bij het bedenken van de verschillende oplossingsvarianten ook rekening gehouden met de mobiliteitstransitie die de stad Amersfoort doormaakt, waarbij de inzet is minder verplaatsingen met de auto, minder stilstaande auto’s in de openbare ruimte en duurzame mobiliteit. Bij de verdere uitwerking van de varianten naar een ontwerp zal duurzaamheid nader worden beschouwd. Financiën De eerder gecommuniceerde indicatieve raming van circa € 25 mln., RIB 2020-054, 22 juni 2020 was indicatief en gebaseerd op kentallen. Het rapport van SOAB geeft nu geen reden de indicatieve raming bij te stellen. Bij het verder uitwerken van de twee oplossingsvarianten zal ook een raming van de kosten worden gemaakt passend bij een verkenningsfase. Dit betekent dat er ongedekte kosten worden gemaakt. Voor de uitvoering van plannen is in 2020 incidenteel € 1.000.000 beschikbaar gesteld (Programma 1.4 Mobiliteit). Eind 2020 was hiervan € 860.000 nog niet besteed.

Dit bedrag is bij de bestemming van het rekeningresultaat 2020 overgeheveld naar 2021. Op dit moment is er van dat bedrag € 500.000 uitgegeven, wat betekent dat er nog een bedrag van € 360.000 nog niet besteed is. Hiervoor zullen we bij de bestemming van het rekeningresultaat 2021 een overhevelingsvoorstel ter integrale afweging aan uw Raad voorleggen, om dit bedrag beschikbaar te houden voor 2022 ter dekking van lopende projecten. Die zal plaatsvinden in juni/juli 2022. Of het bedrag van € 360.000 voldoende is om de verkenningsfase af te kunnen ronden, is bekend op het moment dat de offertes zijn ingediend (medio april). Mocht dit afdoende zijn volgt aanvullende besluitvorming. Risicoparagraaf • Voor de vervolgfasen van dit project is nog geen investeringskrediet en geen financiële dekking beschikbaar in de Begroting 2022-2025 voor de uitvoering van de plannen. • Wijziging van de opgenomen uitgangspunten bij het bepalen van de capaciteit en veiligheid in de indicatieve berekening kunnen er mogelijk toe leiden dat een oplossingsvariant niet meer mogelijk is. • Voor de uitwerking van de oplossingsvarianten blijft het betrekken van de stakeholders belangrijk om het vertrouwen in elkaar te blijven versterken. Dit kan effect hebben op het draagvlak.

Communicatieboodschap In de afgelopen maanden zijn de onafhankelijke procesbegeleiders van SOAB bezig geweest om samen met stakeholders oplossingsrichtingen te bedenken voor De Nieuwe Poort. Deze rotonde wordt door verkeersdeelnemers als gevaarlijk ervaren. In de toekomst

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 6

wordt dit probleem alleen maar groter door de geplande bouw van met name woningen in dit deel van de stad. Uit het ‘Eindrapport van Studiefase DNP’ van SOAB blijkt dat er een oplossing mogelijk is. SOAB ziet twee varianten als meest kansrijke en toekomst vaste oplossing. Het college wil deze twee varianten verder laten uitwerken. Tijdens dat proces zal er ook ruimte zijn voor participatie met alle betrokkenen. Het college informeert de gemeenteraad met een raadsinformatiebrief over de uitkomsten van het proces en de vervolgstappen. Communicatie: samenwerking en starten voor de start Door de weerstand op de gepresenteerde oplossingsrichting in de zomer van 2020 en aangenomen moties in november van dat jaar heeft het project een half jaar nagenoeg stil gelegen. In november 2020 is een nieuw projectteam gestart om de bestuursopdracht vorm te geven; de opdracht voor het vervolg. Dat betekende onder andere een onafhankelijke procesbegeleider werven. Na de werving, medio april 2021, is gestart met het opstellen van het participatieplan. Vervolgens is het participatieproces met de bewoners, bedrijven en belanghebbenden gestart. De afgelopen maanden is er in verschillende soorten bijeenkomsten met elkaar gesproken en op zoek gegaan naar mogelijke oplossingsvarianten. Voor de zomer 2021 is een stand van zaken van het project geven aan het college en raad.

Het opgeleverde rapport van de onafhankelijke procesleiders is een tussenstap om te komen tot de keuze van de oplossingsvariant. De rapportage geeft inzicht in de mogelijke oplossingsvarianten en een doorkijk naar het vervolg van het proces. Vervolgstappen Ronde (informatief) De rapportage wordt in een informatieve Ronde door de onafhankelijke procesbegeleiders (SOAB) toegelicht. Hierbij worden ook een aantal stakeholders uitgenodigd om hun beleving van het participatieproces te kunnen delen. MetAmersfoort Via MetAmersfoort leggen we beide oplossingsvarianten nog aan de stad voor met de vraag ‘Zijn we niets vergeten?’. Daarbij wordt een verwijzing naar de projectpagina gedaan, waarop het rapport van SOAB is in te zien en een 3-d schets van de twee verder uit te werken oplossingsvarianten. Motie De motie is nog niet geheel afgedaan, er kan immers nog geen keuze worden gemaakt om over te gaan naar het uitwerken van een voorlopig ontwerp. Wel is onder leiding van de onafhankelijke procesbegeleider breed gekeken naar verschillende oplossingsrichtingen. Deze zijn getrechterd in de ideeën, waarbij draagvlak is gecreëerd voor het proces met zicht op een oplossing. Er moeten nog stappen worden gezet om te komen tot een keuze die aan de raad kan worden voorgelegd.

Nog uit te voeren stap voor afronding van de motie Het college geeft opdracht voor een verdere uitwerking van de oplossingsvarianten 1. Variant De Wit met VRI (kruispunt) 2. Voorrangsplein (aangepaste rotonde) op een niveau dat noodzakelijk is om aan uw raad een goede keuze voor te kunnen leggen voor de uitwerking van een van de twee tot een voorlopig ontwerp. Hierbij wordt naar de vorm en invulling van De Nieuwe Poort gekeken alsmede naar de eventuele bijbehorende te nemen maatregelen, zoals versterking van fietswandelverbindingen en de ontsluiting van het westelijk deel van het Soesterkwartier. Dit om een gezonde leefomgeving verder te kunnen faciliteren en stimuleren. Hierbij worden de ideeën in het ideeënboek (rapportage SOAB) als een basis gebruikt.

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 7

Daarnaast zullen de thema’s groen, klimaat, duurzaamheid, stedenbouw en financiën een verdiepingsslag krijgen passend bij deze fase van het project en geschikt om uw keuze tot het verder uitwerken van een van de varianten inclusief maatregelen tot een voorlopig ontwerp te kunnen maken. Participatie Gedurende de uitwerking is aandacht voor de participatie. Tevens wordt gedacht aan het instellen van een klankbordgroep van experts (op het gebied van verkeer, groen, klimaat, duurzaamheid, veiligheid, stedenbouw en financiën) en stakeholders (met ook kennis van zaken) die adviserend bij de uitwerking betrokken wordt. Bij de uitwerking van het verkeersplan voor de hele stad, zullen wij ons ook gaan buigen over de ontsluiting van het Soesterkwartier. Uiteraard zullen we daarvoor ook de samenwerking met de wijk zoeken. Planning Voor de verdere uitwerking van de twee kansrijke en toekomstvaste oplossingsvarianten wordt een Plan van Aanpak opgesteld waarin ook een planning is opgenomen (medio mei, zal worden aanbesteed). Het college houdt de gemeenteraad op de hoogte van het proces en het voortgang. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Amersfoort, de secretaris,

de burgemeester,

Bijlage:

1. Rapportage ‘Eindrapport van Studiefase DNP (De Nieuwe Poort) voor raad en stakeholders’ (SOAB, d.d. 18 januari 2022).

Opsteller

: Liesbeth van Doorn

Zaaknummer

: 1598685 8