Raadsvoorstel Vaststellen Verordening Duurzaam Wonen Leningen

Raadsvoorstel Van

Burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

J. Bulthuis

Aan

Gemeenteraad

B&W vergadering

26 mei 2026

Raadsvergadering

Vergadering Commissie

Vastgesteld besluit

Zaaknummer

533921

-

-

Opsteller

H. Loos

Titel Vaststellen Duurzaam Wonen Leningen Beslispunten De raad besluit: 1. De verordening Duurzaam Wonen Leningen Amersfoort 2026 vast te stellen. 2. Voor het kunnen verstrekken van de Duurzaam Wonen Leningen een bedrag van € 3 miljoen beschikbaar te stellen uit de gemeentelijke leningenportefeuille. 3. De lasten die gerelateerd zijn aan het verstrekken van de Duurzaam Wonen Leningen op te nemen in programma 1.1 Energietransitie en de baten in programma 5.1 Financiën en Belastingen en hiertoe de benodigde budgetten vanaf 2026 beschikbaar te stellen. 4. De Duurzaam Wonen Leningen revolverend te maken voor de aflossingen. Aanleiding De gemeente Amersfoort wil bewoners helpen bij het verduurzamen van hun woning. In het coalitieakkoord is aangeven dat de mogelijkheden voor inwoners om een duurzaamheidslening aan te gaan, worden vergroot. Op dit moment biedt het Warmtefonds leningen voor woningeigenaren. De leningen met 0% rente zijn voor huishoudens met een jaarinkomen tot maximaal € 60.000. Inkomensgroepen boven de € 60.000 betalen een rente rond de 4%. Om ook deze laatste groep te stimuleren en te ondersteunen bij verduurzaming willen we leningen aanbieden met een lagere rente en aantrekkelijke voorwaarden. Tot 2024 heeft Amersfoort een Duurzaam-Huis-Lening gehad. De lening is afgeschaft omdat landelijke financieringsmogelijkheden zoals het Warmtefonds in de behoefte voorzien.

Het maximale bedrag dat bij het Warmtefonds kan worden geleend is € 28.000. Dit maximale bedrag is bij grote verduurzamingsmaatregelen onvoldoende. Hierdoor blijft behoefte bestaan aan duurzaamheidsleningen voor hogere bedragen. Dit komt ook naar voren tijdens gesprekken met bewoners. Regelmatig worden vragen gesteld over financieringsmogelijkheden voor verduurzamingsmaatregelen omdat de huidige subsidies en leningen ontoereikend zijn. Met name bij het volledig aardgasvrij maken van woningen zijn hogere investeringen nodig dan € 28.000. Daarnaast is op 23 september 2025 de motie ‘Een duwtje om te verduurzamen’ aangenomen. De motie verzoekt het college in kaart te brengen waar in Amersfoort nog hiaten zijn in de financieringsmogelijkheden voor huishoudens en VvE’s, en daarbij passende financieringsinstrumenten voor te stellen aan de raad. SVn Voor het verstrekken van de leningen werken we samen met Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). De SVn is een onafhankelijke, financiële dienstverlener gericht op maatschappelijk rendement. De Starterslening van de gemeente Amersfoort is ook ondergebracht bij de SVn.

Commissie Omgeving 3 februari 2026 In de commissie Omgeving van 3 februari 2026 is het Vaststellen Duurzaam Wonen Leningen besproken. Na de commissie heeft SVn aangegeven dat, ondanks afstemming in de voorbereiding, er technisch onuitvoerbare bepalingen in de verordening waren opgenomen. Het voorgelegde voorstel is daarna ingetrokken. In afstemming met SVn is de verordening aangepast en wordt het vaststellen van de Duurzaam Wonen leningen opnieuw aan de raad aangeboden. De wijzigingen hebben betrekking op: 1. Verrekening van subsidies en andere financiële tegemoetkomingen In de praktijk blijkt het niet uitvoerbaar om alle mogelijke subsidies, tegemoetkomingen en vergoedingen te controleren en te verrekenen met het leenbedrag. Daarnaast worden veel subsidies pas uitgekeerd nadat de maatregelen zijn uitgevoerd. Daarom zijn bepalingen die hierover gaan uit de verordening verwijderd. Hierdoor kan de lening ook worden gebruikt om kosten voor te financieren wanneer een aanvrager deze niet zelf kan dragen. Dit is in lijn met hoe ook het Nationaal Warmtefonds werkt. 2. Invulling van de krediettoets door SVn Zodra de lening is verstrekt, ontstaat een privaatrechtelijke overeenkomst tussen SVn en de aanvrager. De verordening kan niet voorschrijven hoe SVn deze privaatrechtelijke beoordeling moet uitvoeren. De verantwoordelijkheid voor de krediettoets ligt volledig bij SVn zelf.

In bijlage 2 staat een overzicht van de wijzigingen in de verordening. Beoogd effect Aantrekkelijke en laagdrempelige leningen dragen bij aan het ondersteunen en stimuleren van bewoners bij het verduurzamen van hun woning. Dit draagt bij aan een lagere energierekening, meer wooncomfort en een positieve bijdrage aan het klimaat. De gemeente biedt hiermee kansen aan bewoners die financiële ondersteuning kunnen gebruiken om te verduurzamen. Argumenten 1.1 De Duurzaam Wonen Leningen zijn voor bewoners Bij het ontwikkelen van de leningen is gekeken naar bewoners en VvE’s als doelgroep. Vanuit het Warmtefonds is voor VvE’s de VvE Energiebespaarlening beschikbaar voor het verduurzamen van gebouw en appartementen. Recent is daar de VvE ledenlening bijgekomen. Voor VvE’s inventariseren we op dit moment in hoeverre behoefte is aan aanvullende leningen vanuit de gemeente en de aansluiting bij de gemeentelijke VvE aanpak. De Duurzaam Wonen Leningen richten zich daarom eerst alleen op bewoners. Onder bewoners vallen woningeigenaren, huurders en kleine particuliere verhuurders (met maximaal drie woningen die worden verhuurd). Voor bewoners zijn drie typen leningen beschikbaar: 1. Duurzaam Wonen Persoonlijke Lening Deze lening is voor woningeigenaren, huurders en kleine verhuurders en wordt annuïtair afgelost.

Dit betekent dat het maandelijkse bedrag (rente en aflossing) tijdens de gehele looptijd hetzelfde is. Aan het einde van de looptijd is de lening volledig afgelost. De rente staat vast voor de hele looptijd. 2. Duurzaam Wonen Hypothecaire Lening Een hypothecaire Stimuleringslening is voor woningeigenaren en kleine verhuurders. De woning dient als onderpand (bij een persoonlijke lening is een onderpand niet nodig). De lening wordt annuïtair afgelost. Aan het einde van de looptijd is de lening volledig afgelost. De rente staat vast voor de hele looptijd. 3. Duurzaam Wonen Verzilverlening Deze hypothecaire lening is voor eigenaar-bewoners met overwaarde op hun huis. De overwaarde wordt gebruikt om te verduurzamen. Bij de Verzilverlening hoeft maandelijks geen rente en aflossing te worden betaald maar wordt de rente jaarlijks bijgeschreven bij de uitstaande hoofdsom. De lening wordt in één keer afgelost, aan het einde van de looptijd, bij de verkoop of bij overlijden. De rente staat gedurende de gehele looptijd vast en wordt maximaal 40 jaar bijgeschreven. In bijlage 3. Overzicht Duurzaam Wonen Leningen staat een overzicht van de bovengenoemde leningen met de bijbehorende kenmerken.

1.2 De Duurzaam Wonen Leningen maken verduurzaming beter toegankelijk en bereikbaar Met de leningen worden verduurzamingsmaatregelen toegankelijk en bereikbaar gemaakt voor bewoners met beperkte financiële middelen. Woningeigenaren die niet voor subsidie in aanmerking komen of die andere of duurdere maatregelen willen nemen, willen we de Duurzaam Wonen Lening aanbieden. De landelijke subsidieregelingen (bv. ISDE) of leningen (bv. Warmtefonds) zijn onvoldoende voor bijvoorbeeld het aardgasvrij maken van een woning (aanschaf warmtepomp, vloerisolatie, ventilatiesysteem etc.). De Duurzaam Wonen leningen zijn een belangrijke schakel voor het aardgasvrij maken van woningen. 1.3 De Duurzaam Wonen Leningen sluiten aan bij het coalitieakkoord In het coalitieakkoord is aangeven dat de mogelijkheden voor bewoners om een duurzaamheidlening aan te gaan, worden vergroot. Met de nieuwe Duurzaam Wonen leningen komen er extra mogelijkheden voor leningen bij. 1.4 De Duurzaam Wonen Leningen geven invulling aan de motie ‘Een duwtje om te verduurzamen’ (d.d. 23 september 2025) Met de Duurzaam wonen leningen komen nieuwe financieringsmogelijkheden voor bewoners beschikbaar waardoor de hiaten in de financieringsmogelijkheden voor bewoners worden opgevuld. 1.5 College kan inspelen op actuele ontwikkelingen Er gebeurt veel op het gebied van duurzaamheid en energietransitie.

De maatregelen en middelen zijn aan verandering onderhevig. De verordening geeft het college de bevoegdheid om de maatregelenlijst en de beleidsdoelen aan te passen. Hiermee zorgen we ervoor dat inwoners geld kunnen lenen voor het uitvoeren van de meest actuele maatregelen en doelen. Ook is het college bevoegd om bedragen te wijzigen wanneer als gevolg van inflatie of andere kostenontwikkelingen de kosten van de maatregelen stijgen. Daarnaast is het college bevoegd om rentepercentages te wijzigen wanneer ontwikkelingen op de geldmarkt of gewijzigde rentetarieven van SVn daartoe aanleiding geven. Wanneer de wijzingen van de bedragen en rentepercentages meer dan 50% afwijken (ten opzichte van de bedragen in de verordening) dan legt het college dit vooraf ter goedkeuring voor aan de raad. 1.6 Gunstige voorwaarden door samenwerking met SVn De voordelen van SVn-leningen voor bewoners zijn een lagere en stabielere rente dan bij reguliere geldverstrekkers, de mogelijkheid om boetevrij (deels of geheel) extra af te lossen en lage of geen afsluitkosten. Hierdoor wordt het verduurzamen van een huis voor meer huishoudens financieel haalbaar. Kanttekeningen 1.1 Bewoners kunnen ook bij andere partijen leningen afsluiten Bewoners kunnen ook een lening afsluiten bij bijvoorbeeld een hypotheekverstrekker of bij andere financiële instellingen.

Ze betalen dan een marktconform rentepercentage wat hoger ligt dan de Duurzaam Wonen Leningen. Bewoners met een inkomen tot € 60.000 kunnen via het Nationaal Warmtefonds tegen 0% rente lenen. Deze inkomensgroep wordt hierover geïnformeerd en doorverwezen zodat ze tegen de meest gunstige rentetarieven kunnen lenen. 1.2. Bewoners met een hoog inkomen kunnen ook gebruik maken van de leningen Hoewel de leningen formeel toegankelijk zijn voor bewoners met een hoger inkomen, laten ervaringen in andere gemeenten zien dat deze groep er nauwelijks gebruik van maakt. De leningen zijn erop gericht om de drempels voor verduurzaming te verlagen. Ook voor huishoudens die ondanks een hoger inkomen onvoldoende investeringsruimte hebben. Dit betreft bijvoorbeeld tweeverdieners met hoge maandlasten, zoals een forse hypotheek, kinderopvangkosten of andere structurele uitgaven. Voor deze huishoudens kan een Duurzaam Wonen lening juist noodzakelijk zijn om te kunnen deelnemen aan de energietransitie. Bovendien zijn de leningen een aanvulling op het Warmtefonds, waar lagere bedragen kunnen worden geleend. De Duurzaam Wonen leningen maken het juist mogelijk om ook grotere verduurzamingsmaatregelen in één keer te financieren. Toegankelijke financieringsinstrumenten verlagen zo de drempel en stimuleren deelname.

De Duurzaam Wonen leningen zijn opgezet ter ondersteuning van de duurzaamheidsdoelen en niet als herverdelingsinstrument. Het uitsluiten van hogere inkomens brengt bovendien privacyvraagstukken met zich mee, het opvragen en controleren van inkomensgegevens vraagt extra uitvoeringscapaciteit en vergroot de administratieve lasten voor zowel bewoners als de gemeentelijke organisatie. De nadelen van een inkomensgrens wegen daarom niet op tegen het beperkte effect ervan, zeker omdat uit ervaringen in andere gemeenten blijkt dat hogere inkomens

slechts beperkt gebruikmaken van deze leningen. 1.3 Oninbare leningen De leningen worden pas verstrekt wanneer deze door SVn kredietwaardig zijn bevonden. Het kan gebeuren dat een bewoner niet aan zijn betaalverplichtingen kan voldoen. De ervaring van SVn is dat er een gering risico is dat een lening niet wordt terugbetaald. Door de krediettoets door de SVn wordt dit risico beperkt. 1.4 Meer gebruik van de leningen dan ingeschat De vraag naar leningen kan hoger zijn dan ingeschat. Wanneer meer dan € 3 miljoen nodig is, doet het college een voorstel aan de raad om het beschikbare bedrag voor de leningen te verhogen. 1.5 Revolverende werking kost enkele jaren De leningen hebben een revolverende werking. Dit betekent dat de ontvangen aflossingen opnieuw worden ingezet voor het verstrekken van nieuwe leningen. In de praktijk duurt het enkele jaren voordat de omvang van ontvangen aflossingen voldoende is om revolverend in te zetten. Alleen bij de Verzilverlening vindt geen verplichte tussentijdse aflossing plaats. Dit beperkt de revolverende werking van het totaal door de gemeente beschikbaar te stellen bedrag. 1.6 Het verstrekken van leningen is geen primaire gemeentelijke taak Volgens het Treasurystatuut verstrekt de gemeente geen leningen, tenzij politiek – en bestuurlijke motieven zich hiertegen verzetten.

Voorwaarden zijn dat er een publiek belang mee gediend moet zijn en dat er geen andere mogelijkheden zijn dit te realiseren. De leningen dragen bij aan de beleidsdoelen rond energiebesparing, duurzame energieopwekking, aardgasvrij maken van woningen, verminderen netcongestie en klimaatadaptatie. De gemeente is de enige partij die de Duurzaam Wonen Leningen voor bewoners kan openstellen. Duurzaamheid Energietransitie Met de Duurzaam Wonen Leningen worden verduurzamingsmaatregelen toegankelijk en bereikbaar gemaakt voor bewoners met beperkte financiële middelen. Wanneer meer woningen worden verduurzaamd daalt het energieverbruik en daarmee de CO2 uitstoot. Verduurzamingsmaatregelen verminderen de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en dragen bij aan een kleinere ecologische voetafdruk. Circulaire stad De Duurzaam Wonen Leningen maken het mogelijk voor bewoners om te kiezen voor circulaire isolatieoplossingen, zoals biobased of gerecyclede materialen, die vaak hogere aanvangskosten kennen maar over de levensduur milieuvoordelen opleveren. Door financiering beschikbaar te stellen, wordt deze drempel verlaagd. Groen-blauwe stad De Duurzaam Wonen Leningen versterken de klimaatbestendigheid doordat de leningen ook zijn in te zetten voor maatregelen rond natuurinclusief bouwen en klimaatadaptatie zoals groene daken en gevels en waterdoorlatende tegels.

Financiën Op basis van ervaringen uit andere gemeenten is het voorstel om € 3 miljoen beschikbaar te stellen voor het verstrekken van leningen. Het totale beschikbare bedrag wordt in tranches beschikbaar gesteld en gemonitord. Het door de gemeente beschikbaar gesteld bedrag (in totaal € 3 miljoen) zal op de balans van de gemeente onder de zogenaamde ‘financiële vaste activa’ als ‘verstrekte langlopende geldlening’ worden opgenomen. Baten en lasten De Duurzaam Wonen Leningen leiden tot de volgende baten en lasten: 1. Baten: Renteopbrengst die de gemeente van SVn ontvangt op basis van de verstrekte leningen. 2. Lasten: a. Variabele beheervergoeding Voor elke afgesloten lening brengt SVn een variabele beheervergoeding in rekening. SVn rekent een

jaarlijkse beheervergoeding van 0,61% (prijspeil 2026) over de uitstaande schuld. b. Jaarlijkse beheervergoeding De jaarlijkse beheervergoeding die de gemeente aan SVn moet betalen. De vaste beheervergoeding bedraagt € 7.360 (prijspeil 2026). Naast Duurzaam Wonen Leningen zijn vanuit de gemeente ook de startersleningen bij SVn ondergebracht. In onderstaande financiële tabel rekenen we daarom de helft van de vaste beheervergoeding (€ 3.680) toe aan de Duurzaam Wonen Leningen. c. Opslagrente Bij de persoonlijke leningen: het opslagpercentage dat SVn jaarlijks in rekening brengt (in plaats van afsluitkosten bij de start van de lening). d. Rentelasten Dit betreft de omslagrente (0,5%) die intern wordt gehanteerd. Rente De voordelen van SVn-leningen voor inwoners zijn een lagere rente dan bij reguliere leningen en de mogelijkheid om boetevrij (deels of geheel) extra af te lossen. Voor alle SVn-leningen geldt een vaste rente voor de hele looptijd. Voor de Verzilverlening hanteert SVn een vast rentepercentage. De rente voor de Stimuleringsleningen wordt bepaald door de gemeente. Als gemeente kiezen we ervoor om de actuele rente van de SVn als uitgangspunt te hanteren (1,7% ). In verband met de renteopslag die SVn bij niet-hypothecaire leningen in rekening brengt, zal bovenop de 1,7% een toeslag van 0,3% worden gehanteerd (waardoor de rente uitkomt op 2,0%).

Financiële tabel In onderstaande financiële tabel staan de verwachte baten en lasten opgenomen uitgaande van te verstrekken Duurzaam Wonen Leningen van in totaal € 3 miljoen. De berekeningen zijn gebaseerd op de inschatting dat van deze € 3 miljoen circa € 2 miljoen wordt ingezet voor Persoonlijke en Hypothecaire leningen en € 1 miljoen voor de Verzilverlening. Daarnaast verwachten we dat, nadat de regeling is opengesteld, € 1,5 miljoen in 2026 aan leningen zal worden verstrekt en € 1,5 miljoen in 2027. Onderwerp

2026

2027

2028

2029

I/S

Verstrekte leningen (totaal € 3 miljoen)

€1.500.000

€1.500.000

Variabele beheervergoeding Vaste vergoeding (bedrag 2026)

€8.000

€14.000

€18.500

€18.500

S

€3.680

€3.680

€3.680

€3.680

S

Opslagpercentage SVn (persoonlijke leningen) Rentelasten (omslagrente) Totaal lasten

€4.500

€7.000

€9.000

€9.000

S

€0

€7.500

€15.000

€15.000

S

€16.180

€32.180

€46.180

€46.180

S

Rentebaten

€13.500

€40.500

€54.000

€54.000

S

Totaal baten

€13.500

€40.500

€54.000

€54.000

S

Saldo baten -/lasten

€-2.680

€8.320

€7.820

€7.820

S

Kosten en dekking in hoofdstuk/ programma

1.1 Energietransitie

5.1 Financiën en belastingen

Risicoparagraaf - Mogelijk dat inwoners van Amersfoort onbekend zijn met financieringsregelingen op nationaal niveau. De gemeente informeert over en verwijst actief door naar bestaande landelijke regelingen. - De Duurzaam Wonen Leningen kunnen gecombineerd worden met subsidies. De gemeente informeert over en brengt landelijke, provinciale en lokale subsidieregelingen onder de aandacht waarbij gewezen wordt om de mogelijkheden om subsidies en leningen te

-

combineren. Risico vennootschapsbelasting: als gemeente hanteren we het standpunt dat het verstrekken van de duurzaam wonen leningen valt onder het zogenaamde ‘normaal vermogensbeheer’ waardoor de duurzaamheidsleningen niet onderworpen zijn aan de vennootschapsbelastingplicht (vpb). Afhankelijk van de uitkomsten van lopende juridische procedures kan het zijn dat de Belastingdienst hier in de toekomst niet mee akkoord gaat. Als dat zo is, zal een fiscale winstberekening opgesteld worden, welke (afhankelijk van de uitkomst van de berekening) kan leiden tot een gering bedrag aan te betalen vennootschapsbelasting.

Communicatieboodschap De gemeente Amersfoort wil bewoners helpen bij het verduurzamen van hun woning. Met name bij het volledig aardgasvrij maken van woningen zijn hoge investeringen nodig. Voor veel woningeigenaren zijn de huidige subsidies en leningen ontoereikend. Daarom gaat de gemeente duurzaamheidsleningen beschikbaar stellen om het verduurzamen van woningen te ondersteunen en te stimuleren. Dit draagt bij aan een lagere energierekening, meer wooncomfort en een positieve bijdrage aan het klimaat. De gemeente Amersfoort stelt € 3 miljoen beschikbaar voor de leningen. De Duurzaam Wonen Leningen worden verstrekt door SVn en zijn beschikbaar vanaf 25 juli 2026. Participatie Uit gesprekken met bewoners kwam naar voren dat behoefte is aan duurzaamheidsleningen voor hoge bedragen. Regelmatig worden vragen gesteld over financieringsmogelijkheden voor verduurzamingsmaatregelen omdat de huidige subsidies en leningen ontoereikend zijn. Met name bij het volledig aardgasvrij maken van woningen zijn hogere investeringen nodig. De leningen zijn opgesteld in samenwerking met SVn. De SVn is een onafhankelijke, financiële dienstverlener gericht op maatschappelijk rendement. De SVn verstrekt de leningen en voert het leningenbeheer uit. Vervolgstappen Na het vaststellen van de verordening ‘Duurzaam Wonen Leningen Amersfoort 2026’ wordt de verordening bekendgemaakt via overheid.nl.

Op de achtste dag na bekendmaking treedt de verordening in werking. Aanvragers kunnen bij de gemeente een verzoek indienen om in aanmerking te komen voor een Duurzaam Wonen lening. De gemeente registreert de aanvraag, reserveert middelen en stuurt een toewijzingsbrief waarmee een lening kan worden aangevraagd bij SVn. Of, in het geval men niet aan de voorwaarden voldoet of de middelen uitgeput zijn, ontvangt de aanvrager een afwijzingsbrief. Via de website www.amersfoortduurzaam.nl wordt gecommuniceerd over de nieuwe Duurzaam Wonen Leningen. Ook vindt op sociale media berichtgeving plaats over de leningen. Burgemeester en wethouders van Amersfoort, de secretaris,

de burgemeester

Bijlage(n): 1. Verordening Duurzaam Wonen Leningen Amersfoort 2026 2. Overzicht wijzigingen verordening Duurzaam Wonen Leningen 2026 3. Overzicht Duurzaam Wonen Leningen voor bewoners (huurders en eigenaren) en kleine verhuurders

Raadsbesluit Opsteller:

Gerda Smaal - Bakkenes

Zaaknummer:

533921

De raad van de gemeente Amersfoort; op basis van het voorstel van het college van 26 mei 2026, b e s l u i t: 1. de verordening Duurzaam Wonen Leningen Amersfoort 2026 vast te stellen; 2. voor het kunnen verstrekken van de Duurzaam Wonen Leningen een bedrag van € 3 miljoen beschikbaar te stellen uit de gemeentelijke leningenportefeuille; 3. de lasten die gerelateerd zijn aan het verstrekken van de Duurzaam Wonen Leningen op te nemen in programma 1.1 Energietransitie en de baten in programma 5.1 Financiën en Belastingen en hiertoe de benodigde budgetten vanaf 2026 beschikbaar te stellen; 4. de Duurzaam Wonen Leningen revolverend te maken voor de aflossingen. Vastgesteld in de openbare vergadering van … de griffier

de voorzitter