Raadsvoorstel Kaderbrief 2027-2030

Raadsvoorstel Van

Burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

W. Stegeman

Aan

Gemeenteraad

B&W vergadering

12 mei 2026

Raadsvergadering

8 juli 2026

Vergadering Commissie

10 juni 2026

Zaaknummer

543861

-

-

Vastgesteld besluit Opsteller

Sander Tjeerds

Titel Kaderbrief 2027-2030 Beslispunten De raad besluit: 1. De Kaderbrief 2027-2030 vast te stellen, met daarin opgenomen: a. Autonome ontwikkelingen zoals opgenomen in bijlage 1 van de Kaderbrief. b. Voor 2027 te rekenen met een loon- en prijsindex van 2,5% (gelijk aan de prijsontwikkeling van het gemeentefonds). c. Voor de jaarschijf 2030 €2,5 miljoen een stelpost voor onvermijdelijke ontwikkelingen. d. Voor de jaarschijf 2030 €1,5 miljoen voor dekking van kapitaallasten voor investeringen onder de Ruimtelijke Investeringsstrategie Amersfoort (RISA). 2. Deze Kaderbrief 2027-2030 als uitgangspunt te hanteren bij de nog op te stellen Meerjarenbegroting 2027-2030; 3. Voor de periode 2027 tot en met 2030 af te wijken van de door de gemeenteraad vastgestelde norm voor de weerstandsratio van 1,2 – 1,5 en voor de jaren 2029 en 2030 af te wijken van de door de gemeenteraad vastgestelde norm voor de structureel sluitende begroting. Aanleiding De gemeenteraad ontvangt jaarlijks van het college een voorstel met de financiële kaders en de hoofdlijnen van het beleid voor de komende jaren. Dit is vastgelegd in de Amersfoortse Financiële verordening. In de meeste jaren gebeurt dit via een kadernota, waarin zowel de financiële uitgangspunten als beleidsvoornemens worden gepresenteerd. Dit jaar is echter anders vanwege de gemeenteraadsverkiezingen en de vorming van een nieuw college.

Daarom ontvangt u dit jaar een beleidsarme kaderbrief. In deze kaderbrief schetsen wij de technische uitgangspunten voor de komende Begroting 20272030, die eind september aan u gepresenteerd wordt, alsmede de belangrijkste financiële ontwikkelingen die we op dit moment voorzien voor de komende begroting. Ook gaan wij in op de autonome ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en effect hebben op het financieel meerjarenbeeld. Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op ons afkomen en waar wij als gemeente weinig tot geen invloed op hebben. Een voorbeeld daarvan is nieuwe wetgeving die we uit moeten voeren of de vervangingsinvesteringen die we de komende jaren moeten doen. Nieuwe beleidskeuzes maken geen onderdeel uit van deze kaderbrief. De afweging met betrekking tot de beleidsvoornemens voor de komende jaren bereikt u via het coalitieakkoord. Dit akkoord wordt samen met de uitkomsten uit de meicirculaire 2026 concreter financieel vertaald in de meerjarenbegroting 2027-2030 en uitgewerkt in een collegeprogramma. De voorjaarsnota van het kabinet is niet verwerkt in bijgaande kaderbrief. Wij wachten eerst de meicirculaire af die de precieze vertaling van de voorjaarsnota van het kabinet laat zien. Op dat moment kunnen we ook de exacte gevolgen voor Amersfoort berekenen. Zoals te doen gebruikelijk

wordt de raad hierover geïnformeerd en de effecten nemen we mee in de komende meerjarenbegroting 2027-2030. Het meerjarenbeeld komt tot stand in een tijd van grote geopolitieke ontwikkelingen zoals recent de oorlog in Iran. Deze ontwikkelingen hebben hun weerslag op de Nederlandse economie en zijn ook financieel voelbaar voor inwoners. Dit is een onzekerheid die nu (nog) niet zichtbaar is in ons financieel meerjarenbeeld, maar wel invloed heeft op de gemeente en inwoners. Beoogd effect De Kaderbrief 2027-2030 vormt het uitgangspunt en kader voor de op te stellen Meerjarenbegroting 2027-2030. In de kaderbrief schetsen wij de financiële uitgangspunten ten behoeve van die meerjarenbegroting. Daarnaast nemen we de onvermijdelijke ontwikkelingen op in de kaderbrief. Argumenten 1.1 Met deze kaderbrief voldoen we aan de uitgangspunten van onze Financiële Verordening De Verordening financieel beleid en beheer van de gemeente Amersfoort stelt in artikel 4 dat het college de raad jaarlijks een nota aanbiedt met een voorstel voor het beleid en de financiële kaders voor zowel de begroting voor het eerstvolgende begrotingsjaar als de meerjarenbegroting. Met deze kaderbrief voldoen wij aan de uitgangspunten van onze Financiële Verordening en kunnen we de raad op een juiste manier informeren en in positie brengen.

2.1 De kaderbrief vormt het uitgangspunt voor de Meerjarenbegroting 2027-2030 De Kaderbrief 2027-2030 vormt het uitgangspunt en kader voor de op te stellen Meerjarenbegroting 2027-2030. In de kaderbrief schetsen wij ook de strategie om tot die Meerjarenbegroting te komen. 2.2 Deze kaderbrief bevat geen nieuw beleid i.v.m. de gemeenteraadsverkiezingen; beleidsrijke afwegingen kunnen worden gemaakt in een coalitieakkoord. Nieuwe beleidskeuzes maken geen onderdeel uit van de kaderbrief. De afweging met betrekking tot de beleidsvoornemens voor de komende jaren bereiken u via het coalitieakkoord. Dit akkoord wordt samen met de uitkomsten uit de meicirculaire 2026 concreter financieel vertaald in de meerjarenbegroting 2027-2030 en uitgewerkt in een collegeprogramma. 2.3 In de kaderbrief anticiperen we op een aantal onvermijdelijke ontwikkelingen. U treft in deze kaderbrief ontwikkelingen aan die door ons als onvermijdelijk worden beschouwd en die de gemeente structureel extra geld kosten. Dit zijn ontwikkelingen die zijn beoordeeld als onvermijdelijk, onvoorzien én onuitstelbaar. Deze ontwikkelingen komen op ons af en hebben daar als gemeente weinig tot geen invloed op. Een voorbeeld daarvan is nieuwe wetgeving die we uit moeten voeren of de vervangingsinvesteringen die we de komende jaren moeten doen.

3.1 Afwijking van de norm voor het (structurele) begrotingssaldo voor 2029 en 2030 geeft tijd voor zorgvuldige afweging De raad heeft financiële ijkpunten vastgesteld, inclusief een normering voor onder andere de weerstandsratio. Deze ratio moet zich conform normering tussen de 1,2 en 1,5 bevinden. De weerstandsratio ligt in de jaren 2027 tot en met 2030 met het meerjarenbeeld uit de Kaderbrief boven de gestelde norm. Het structurele begrotingssaldo moet tussen de 0,5 en 1 procent van de begroting liggen. Daar voldoet het saldo in deze kaderbrief voor de jaren 2029 en 2030 niet aan. Deze Kaderbrief bevat geen oplossingen voor die jaren. Het is aan een nieuw college en de raad om hier keuzes in te maken. Kanttekeningen 1.1 Er is beperkte financiële structurele ruimte voor de jaren 2028 en verder De (structurele) financiële ruimte is beperkt, met name in 2028 en latere jaren. Het kabinet geeft de gemeenten te weinig geld om de noodzakelijke taken structureel uit te kunnen voeren. Er is onder meer nog onzekerheid over de middelen voor jeugdhulp vanaf 2028. Naar huidig inzicht moet vanaf 2028 structureel bespaard worden op de jeugdhulp.

Als het Rijk op basis van het tweede advies van de Deskundigencommissie Jeugdzorg (‘Van Ark 2’), dat in januari 2027 verwacht wordt, gemeenten onvoldoende tegemoet komt om uitvoering te kunnen geven aan de Hervormingsagenda Jeugd, dan leidt dit tot een extra besparingsopgave of een tegenvaller in de meerjarenbegroting. Ook in Amersfoort zijn de uitdagingen op het gebied van de Jeugdhulp dan in financiële zin groot. 1.2 De Kaderbrief bevat alleen autonome ontwikkelingen; dit neemt niet weg dat er ook andere (financiële) knelpunten zijn.

Deze kaderbrief bevat alleen de autonome ontwikkelingen. Dit neemt niet weg dat er ook andere, financiële en beleidsmatige knelpunten zijn. Deze zijn niet meegenomen. In bijlage 3 van het informatiepakket dat aan de nieuwe raad op 1 april is aangeboden is hier meer informatie over te vinden in onder meer de factsheets. 1.3 Resultaten meicirculaire zijn nog niet verwerkt Bij het opstellen van de kaderbrief was de meicirculaire 2026 van het gemeentefonds nog niet beschikbaar (dit is doorgaans het geval). De effecten van deze meicirculaire zijn nog niet in deze kaderbrief verwerkt. Zodra de meicirculaire verschenen is, informeren wij de raad met een afzonderlijk raadsvoorstel over de gevolgen van de meicirculaire voor de gemeente Amersfoort. 1.4 Nog geen duidelijkheid over de financiële gevolgen van diverse uitdagingen op het gebied van informatievoorziening De informatievoorziening is essentieel voor goede dienstverlening aan inwoners en bedrijven en voor de bedrijfsvoering van de gemeente Amersfoort. Het is continu in beweging. Nieuwe wetgeving, veranderende cyberdreigingen en (nieuwe) ambities op gebied van digitale onafhankelijkheid, datagedreven werken en de basis op orde vragen in de toekomst financiële investeringen, zowel structureel als incidenteel.

Momenteel wordt een grondige analyse uitgevoerd naar zowel interne behoeften als externe ontwikkelingen die op de gemeente afkomen. Na afronding van de analyse en zodra helder is welke maatregelen nodig zijn, zal een onderbouwd voorstel volgen. Dit voorstel volgt uiterlijk bij de Kadernota 2028. 1.5 Motie Normalisering weerstandsvermogen en -ratio niet verwerkt in de kaderbrief Bij de behandeling van de Meerjarenbegroting 2026-2029 heeft de raad motie 2025-153M aangenomen. Met die motie is het college verzocht met voorstellen te komen om de weerstandsratio de komende raadsperiode(n) terug te brengen naar de door de raad vastgestelde bandbreedte. In collegebericht 2026-006 is gemeld dat de uitwerking van deze motie opgenomen in het informatiepakket van de ambtelijke organisatie. De nieuwe raad en de nieuwe coalitie heeft dan de informatie waarmee afwegingen te maken zijn voor nieuw beleid. 1.6 Voor alle activiteiten die incidenteel zijn gedekt en waarvan de dekking in 2026 afloopt, is geen nieuw budget beschikbaar gesteld in deze Kaderbrief. Een totaaloverzicht van incidenteel gedekte posten is te vinden in de bijlage ‘Incidentele baten en lasten’ in de begroting 2026-2029. Het is aan de onderhandelende partijen voor een nieuw coalitieakkoord om hier eventuele keuzes in te maken.

Het ontbreken van dekking betekent overigens niet automatisch dat het tot knelpunten leidt, er zijn ook budgetten voor projectmatige werkzaamheden die na afloop afgerond zijn. Duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën In de Kaderbrief 2027-2030 presenteren we het financieel beeld voor de komende jaren, dat bestaat uit de financiële uitgangspunten en de (incidenteel en structureel) beschikbare ruimte. Ook maken wij de belangrijkste scores op de door de raad vastgestelde financiële ijkpunten inzichtelijk. Deze kengetallen treft u aan in onderstaande tabel. (bedragen x € 1 mln.) 2027 -3,8

2028 -0,3

2029 -2,9

2030 -1,6

waarvan incidenteel

-12,6

-4,8

-4,3

-1,7

waarvan structureel

8,7

4,4

1,5

0,1

Weerstandsratio

2,4

2,3

2,7

2,6

Saldo Kadernota 2027-2030

Risicoparagraaf Herziening verdeling algemene uitkering gemeentefonds Er loopt een traject rond de herziening van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Vooralsnog is de bedoeling dat dit per 1 januari 2027 ingaat; de effecten worden bekendgemaakt in de meicirculaire 2026. Het is nog onduidelijk of de fondsbeheerders van het

gemeentefonds deze wijziging gaan invoeren, na kritische adviezen van onder meer de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) en de VNG. Mocht dit wel ingevoerd worden, dan is nu nog niet bekend welke herverdeeleffecten hiermee gepaard gaan en wat dit betekent voor Amersfoort. Stelpost onderuitputting In de Begroting 2026-2029 is op verzoek van de raad vanaf 2027 een stelpost onderuitputting opgenomen. Dit gaat om structureel € 7 miljoen. Dit naar aanleiding van de motie om in de begrotingen voortaan rekening te houden met het feit dat er onderuitputting (de gemeente geeft niet al het geld uit dat was begroot) optreedt. De provincie heeft in haar brief met een oordeel over de begroting aangegeven het begrotingssaldo vanaf 2027 te corrigeren voor de stelpost, waarmee naar het oordeel van de provincie de jaarschijven 2028 en 2029 nog niet reëel en structureel sluitend zijn. In het informatiepakket dat op 1 april is aangeboden staan enkele alternatieven voor invulling van deze stelpost. Keuze nodig voor Begroting 2027-2030 over (nu alleen technisch) ingeboekte besparingsmaatregel Op 23 september 2025 heeft de raad ingestemd met het raadsvoorstel Adviezen Gelote Burgerraad Afval. Het college heeft daarom in de Begroting 2026-2029 besloten de maatregel ‘Invoeren Diftar vanaf 2027 i.c.m.

kostendekkende tarieven milieubrengstation en ophalen grofvuil en tuinafval vanaf 2026’ een jaar uit te stellen. Voor 2027 en verder is de ombuigingsmaatregel technisch verwerkt. Dit betekent dat voor de Begroting 2027-2030 een keus gemaakt moet zijn door de raad, anders leidt dit tot een tegenvaller van ruim € 1 miljoen in 2027 en in latere jaren van ca. € 2,1 miljoen structureel. Vervanging maatschappelijk vastgoed en kosten groeiopgave Amersfoort Amersfoort staat de komende jaren voor een aantal grote (financiële) opgaven. Zo is er sprake van een vervanging van het maatschappelijk vastgoed en lopen de lasten op die verband houden met de ruimtelijke investeringsstrategie in het kader van de schaalsprong (RISA). Ook is er nog onzekerheid rond de loon- en prijsbijstelling van het gemeentefonds en leiden eventuele nieuwe grondexploitaties en projecten die nog in de pijplijn zitten mogelijk tot een hoger risicoprofiel. Communicatieboodschap De gemeente maakt elk jaar plannen voor de financiën en het beleid voor de komende jaren. Deze plannen komen in de kadernota. Door de komst van een nieuw college is er nu een kortere kaderbrief zonder nieuw beleid. Dat is de gebruikelijke werkwijze in een verkiezingsjaar. In de kaderbrief staan vooral de belangrijkste financiële ontwikkelingen en de uitgangspunten voor de Begroting 2027-2030.

Ook gaat het om ontwikkelingen waar de gemeente weinig invloed op heeft, zoals nieuwe wetten. Nieuwe keuzes over beleid worden later gemaakt. Die komen in het coalitieakkoord en worden daarna uitgewerkt in de begroting. Belanghebbenden N.v.t. Vervolgstappen Na besluitvorming in de gemeenteraadsvergadering over deze kaderbrief 2027-2030 zijn deze kaders te gebruiken bij het opstellen van de Meerjarenbegroting 2027-2030. Burgemeester en wethouders van Amersfoort, de secretaris,

de burgemeester

Bijlage(n): Kaderbrief 2027-2030

Raadsbesluit Opsteller:

S. Tjeerds

Zaaknummer:

543861

De raad van de gemeente Amersfoort; op basis van het voorstel van het college van 12 mei 2026, b e s l u i t: 1. de Kaderbrief 2027-2030 vast te stellen, met daarin opgenomen: a. autonome ontwikkelingen zoals opgenomen in bijlage 1 van de Kaderbrief. b. voor 2027 te rekenen met een loon- en prijsindex van 2,5% (gelijk aan de prijsontwikkeling van het gemeentefonds); c. voor de jaarschijf 2030 €2,5 miljoen een stelpost voor onvermijdelijke ontwikkelingen; d. voor de jaarschijf 2030 €1,5 miljoen voor dekking van kapitaallasten voor investeringen onder de Ruimtelijke Investeringsstrategie Amersfoort (RISA); 2. deze Kaderbrief 2027-2030 als uitgangspunt te hanteren bij de nog op te stellen Meerjarenbegroting 2027-2030; 3. voor de periode 2027 tot en met 2030 af te wijken van de door de gemeenteraad vastgestelde norm voor de weerstandsratio van 1,2 – 1,5 en voor de jaren 2029 en 2030 af te wijken van de door de gemeenteraad vastgestelde norm voor de structureel sluitende begroting. Vastgesteld in de openbare vergadering van … de griffier

de voorzitter