Raadsvoorstel Concept programma en productbegroting Afval Verwijdering Utrecht (AVU) 2022

Raadsvoorstel Van

Burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

J. van Lammeren

Aan

Gemeenteraad

B&W vergadering

21 april 2026

Raadsvergadering

27 mei 2026

Vergadering Commissie

13 mei 2026

Zaaknummer

253361

-

-

Vastgesteld besluit Opsteller

I. Lopulalan-Vente

Titel Conceptprogramma en productbegroting Afval Verwijdering Utrecht (AVU) 2027

Beslispunten De raad besluit: 1. Geen zienswijzen in te dienen tegen de conceptprogramma en productbegroting AVU 2027

Aanleiding Afval Verwijdering Utrecht (AVU) is de gemeenschappelijke regeling van 23 Utrechtse gemeenten, die regelt dat het afval dat de gemeenten inzamelen op een verantwoorde manier wordt afgevoerd en verwerkt. Dit doet AVU niet zelf. Voor deze werkzaamheden zijn contracten afgesloten. AVU maakt hier ieder jaar een begroting voor en legt deze voor aan de gemeenteraad. Het Dagelijks Bestuur van AVU heeft op 26 november 2025 de ontwerpbegroting voor 2027 voorlopig vastgesteld. Gemeenten kunnen kunt tot 1 mei 2026 zienswijzen indienen tegen de ontwerpbegroting.

Beoogd effect Met dit begrotingsvoorstel van Afval Verwijdering Utrecht (AVU) borgt de gemeente Amersfoort dat de afvoer en verwerking van huishoudelijk afval doelmatig en financieel beheersbaar blijft georganiseerd.

Argumenten 1.1. Begroting is lager dan 2026. Voorlopige Kosten De verwerking van huishoudelijk restafval De verwerking van grof huishoudelijk afval De verwerking van gft Diverse kosten Voorlopige Vergoeding Papier opbrengst* *De papierprijs bedraagt € 60 per ton papier Glas opbrengst

€ 3.815.760, € 1.226.403, € 1.254.903, € 546.353, € 582.549, € 133.191, -

Voor de gemeente Amersfoort komt de totale begroting 2027 voorlopig op € 6.127.679 en is hiermee € 340.246, - lager dan in 2026. Dit komt neer op een daling van 5,26%.

De verwerkingstarieven voor huishoudelijk restafval zijn iets gedaald als gevolg van de verlengingsafspraken per 01 januari 2027. De verwerkingstarieven voor grof huishoudelijk restafval zijn gestegen. De kosten voor het verwijderen van lachgascilinders worden naast de verwerkingskosten doorberekend maar worden gecompenseerd door de eenmalige korting op de afvalstoffenbelasting en verrekening van restitutie van de afvalstoffenbelasting over de jaren 2025 en 2026. 1.2. De kosten voor de verwerking van afval nemen in de toekomst toe. De afvalsector staat onder druk. De geopolitieke en de economische ontwikkelingen van de afgelopen jaren zorgen voor oplopende loonkosten en hoge energietarieven en leiden tot stagnatie van de afzet van gerecyclede grondstoffen. Dit vertaalt zich in de toekomst in hogere verwerkingstarieven voor afvalstoffen en lagere opbrengsten voor recyclebare grondstoffen. Fiscale maatregelen, zoals afvalstoffenbelasting en CO2-heffing, zijn een feit en zullen de komende jaren zorgen voor fors oplopende heffingen op het verbranden van afval. Deze heffingen worden eveneens doorberekend in de verwerkingstarieven. 1.3. De verbranding van restafval kost steeds meer geld. Op iedere te verbranden ton afval wordt door de Rijksoverheid afvalstoffenbelasting geheven. Deze is bedoeld om de verwerkers te dwingen om zo min mogelijk afval te verbranden.

De afvalstoffenbelasting komt voor 2027 uit op € 39,70 per verbrande ton afval en zal de komende jaren flink oplopen.

Ook de CO2-heffing loopt op. Dit was in 2026 nog € 5,00 per ton te verbranden afval. Deze zal fors gaan oplopen. In de onderstaande tabel zijn de verwachte maximale CO2-heffing per ton restafval en per ton grof huishoudelijk restafval weergegeven.

Zowel de afvalstoffenbelasting als de CO2-heffing worden één-op-één doorberekend in de verwerkingstarieven. De beste en meest effectieve vorm om de afvalstoffenbelasting laag te houden en de CO2-uitstoot te beperken is het terugdringen van de hoeveelheid te verbranden restafval. 1.4 Minder restafval draagt bij aan betaalbaar houden van de afvalstoffenheffing. Het is vanuit zowel milieutechnisch als financieel oogpunt belangrijk om zo weinig mogelijk restafval te produceren. Hiermee houden we de afvalstoffenheffing zo laag mogelijk, daar de tarieven meebewegen met de kosten. De AVU suggereert een aantal manieren om restafval te verminderen via gemeentelijk beleid: • • •

Preventie door middel van voorlichtingscampagnes; Stimuleren van hergebruik via kringloop, repaircafé, tweedehandswinkel of andere initiatieven zoals een circulair ambachtscentrum; Sturing door drempelverhoging, zoals omgekeerd inzamelen (grondstoffen huis aan huis, restafval wegbrengen naar een centraal inzamelpunt);

Amersfoort past sinds 2017 ‘Omgekeerd Inzamelen’ toe. Dat betekent dat grondstoffen makkelijk in de buurt van de woning gescheiden kunnen worden en restafval juist wat verder weg naar de container in de wijk moet worden gebracht. Vanuit de branche komt er steeds meer aandacht voor de kwaliteit van de secundaire grondstoffen. De kwaliteitseisen worden door de afnemers opgeschroefd waardoor de kans op afkeur bij de afvalverwerkers toeneemt. Omdat kwaliteit begint bij de inzameling, of beter gezegd bij het aanbieden van de afvalstromen, zullen we net als andere gemeenten op onze plek in de keten ook een zekere verantwoordelijkheid moeten nemen en met de instrumenten die ons ter beschikking staan, een zo hoog mogelijke kwaliteit van de grondstoffen proberen te bereiken.

1.5. De hoeveelheid ingezameld oud papier neemt af en wordt conservatief geraamd. Ten tijde van het opstellen van deze begroting door de AVU, - oktober 2025 -, is de oud-papierprijs gestaag aan het dalen en bevindt zich rond € 80 per ton. De oud-papierprijs is de laatste jaren niet onder de € 65 per ton geweest, maar laat zich moeilijk op langere termijn voorspellen. Gezien het feit dat er wel voldoende vraag is naar schoon oud-papier, lijkt een stabilisatie rond € 80 in 2027 haalbaar. Een waarschuwing voor de volatiliteit van de oud papiermarkt blijft dus ook voor 2027 van kracht. Daarom begroot de AVU de opbrengst van het oud papier ook in 2027 conservatief op € 60 per ton.

Kanttekeningen 1.1. Wij rekenen met de afvalhoeveelheden die nu bekend zijn, deze kunnen nog wijzigen voor het moment van vaststelling door de AVU. In de ontwerpbegroting 2027 is uitgegaan van de afvalhoeveelheden die in de begroting 2026 zijn opgenomen. Hierbij is wel gekeken of deze in lijn liggen met de werkelijke hoeveelheden van 2025. Omdat de ontwerpbegroting 2027 al in oktober 2025 wordt opgesteld, kan het voorkomen dat gegevens die door derden moeten worden verstrekt, nog niet voorhanden zijn of door gewijzigd gemeentelijk beleid alsnog wijzigen. De ervaring leert dat de gegevens meestal voor de behandeling van de begroting in het Dagelijks Bestuur, voorafgaand aan de definitieve vaststelling door het Algemeen Bestuur – voor de begroting 2027 is dit op 27 mei 2026 - bekend zijn.

Duurzaamheid Energietransitie Niet van toepassing. Circulaire stad De inzameling en verwerking van afvalstromen heeft directe financiële en duurzame effecten. Grondstoffen zoals papier, glas en kunststof verpakkingen vertegenwoordigen een positieve waarde: zij leveren opbrengsten op wanneer deze goed gescheiden worden ingezameld en aangeboden voor recycling. Het is daarom zowel vanuit duurzaamheids- als financieel perspectief wenselijk om de hoeveelheid ingezamelde grondstoffen te vergroten. Voor gft-afval en (grof) huishoudelijk restafval is dit niet het geval. De verwerking van deze afvalstromen brengt kosten met zich mee. Het is daarom van belang om afval zo goed mogelijk te scheiden en de hoeveelheid restafval zoveel mogelijk te beperken. Een systeem van omgekeerd inzamelen ondersteunt dit doel, doordat herbruikbare grondstoffen laagdrempelig worden ingezameld en voor restafval een extra handeling nodig is. Met ingang van 1 juli 2026 is de milieubrengstraat uitsluitend toegankelijk voor inwoners van de gemeente Amersfoort. De invoering vindt naar verwachting plaats aan het einde van het tweede kwartaal, onder voorbehoud van levertijden en werkzaamheden door derden. Bezoekers dienen bij de toegang hun ROVA-pas te tonen.

Hiermee wordt voorkomen dat inwoners van andere gemeenten – die geen afvalstoffenheffing betalen in Amersfoort – met name grof huishoudelijk afval kosteloos in onze gemeente aanbieden.

Groen-blauwe stad Niet van toepassing.

Financiën De kosten van de AVU dalen met € 340.246 Dit is een daling van 5,26% ten opzichte van de AVUbegroting 2026. Op basis van het aantal aansluitingen per 1-1-2026 (72.000) betekent dit een daling van de afvalstoffenheffing, van € 2,26 voor een eenpersoonshuishouden en € 6,00 voor een meerpersoonshuishouden. De lasten en baten zien er op basis van de concept programma- en productbegroting als volgt uit: 1= € 1.000

2026

2027

I/S

Kosten en dekking in het deelprogramma

Kosten AVU

6.468

6.128

S

3.5.2 Milieu

Totaal Lasten

6.468

6.128

Afvalstoffenheffing

6.468

6.128

S

3.5.2 Milieu

Totaal Dekking / Baten

6.468

6.128

0

0

Onderwerp

Saldo

2025

Risicoparagraaf Vanaf 2027 stijgt de afvalstoffenbelasting en de CO2-heffing op restafval. Iedere te verbranden ton afval wordt door de Rijksoverheid belast met de afvalstoffenbelasting en een CO2-heffing. Deze zijn bedoeld om de verwerkers te dwingen om zo min mogelijk afval te verbranden en tegelijkertijd dit zo duurzaam mogelijk te doen.

In 2026 wordt er voor het eerst CO2-heffing betaald per ton verbrand afval uitgestoten hoeveelheid CO2. Deze zijn meegenomen in de huidige tarieven. De netto CO 2-heffing wordt bij het verwerkingstarief opgeteld en leidt ertoe dat de verwerking van restafval verder in prijs stijgt, wat vervolgens doorwerkt in de hoogte van de afvalstoffenheffing voor inwoners. In de onderstaande tabellen is weergegeven wat de verwachte netto CO2-heffing in de komende jaren zal zijn. Daarnaast zijn met de vaststelling van het Belastingplan 2026 per 2028 forse verhogingen van de afvalstoffenbelasting doorgevoerd. De bedragen in de onderstaande tabel zijn ontleend aan het Belastingplan 2026 en fluctueren, omdat deze zijn gebaseerd op de per jaar gewenste Rijksinkomsten.

Met het bovenstaande in gedachten is het verstandig om rekening te houden met een forse stijging van de belastingcomponent van de verwerkingstarieven, mede als gevolg van de door het Rijk aangekondigde generieke verhoging van de afvalstoffenbelasting en CO₂-heffing ter grootte van €567 miljoen. Over enkele jaren zou deze component wel eens voor meer dan de helft van het tarief bepalend kunnen zijn. Verwerkingskosten kunnen desalniettemin effectief worden beïnvloed door het terugdringen van de hoeveelheden restafval door betere afvalscheiding en minder consumptie.

Communicatieboodschap Voor 2027 heeft Afval Verwijdering Utrecht (AVU) een ontwerpbegroting gemaakt. Daaruit blijkt dat de kosten voor afvalverwerking in 2027 iets lager worden. Een eenpersoonshuishouden betaalt daardoor ongeveer € 2,26 per jaar minder en een meerpersoonshuishouden ongeveer € 6,00 per jaar minder. Tegelijkertijd voert de Rijksoverheid belastingen in op het verbranden van afval, zoals de afvalstoffenbelasting en vanaf 2026 ook een CO₂-heffing. Deze belastingen maken het verbranden van restafval duurder en zorgen ervoor dat de afvalstoffenheffing in de komende jaren waarschijnlijk weer gaat stijgen. Door afval goed te scheiden en minder restafval aan te bieden, kunnen we de kosten zo laag mogelijk houden.

Participatie Niet van toepassing

Vervolgstappen Deze conceptbegroting zal in de vergadering van het Dagelijks Bestuur van AVU worden besproken en worden geagendeerd voor de vergadering van het Algemeen Bestuur AVU van 27 mei 2026. Daarin wordt de AVU-begroting 2027 definitief vastgesteld en wordt deze vervolgens aan Gedeputeerde Staten verzonden. Burgemeester en wethouders van Amersfoort, de secretaris,

de burgemeester

Bijlage(n): 1. Aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2027 2. AVU Ontwerpbegroting 2027

Raadsbesluit Opsteller:

I. Lopulalan-Vente

Zaaknummer:

253361

De raad van de gemeente Amersfoort; op basis van het voorstel van het college van 21 april 2026, b e s l u i t: 1. geen zienswijzen in te dienen tegen de conceptprogramma en productbegroting AVU 2027

Vastgesteld in de openbare vergadering van … de griffier

de voorzitter