Raadsinformatiebrief 2026-047 Discriminatiecijfers Amersfoort 2025

Raadsinformatiebrief 2026-047 Van Aan

Burgemeester en wethouders Gemeenteraad

Opsteller

Cathy Al Bazi - Mooren

Datum Portefeuillehouder(s) Zaaknummer

22-04-2026 M. Paffen-Zeenni 537528

Titel Discriminatiecijfers Amersfoort 2025

Kennisnemen van De meldingen van discriminatie binnen de gemeente Amersfoort, het jaarverslag over 2025 van de activiteiten die wij ondernemen om discriminatie tegen te gaan en de vervolgstappen.

Aanleiding Amersfoort is een Inclusieve Stad waar eenieder zich thuis en veilig moet voelen. In onze stad is er geen ruimte voor racisme en discriminatie. Als gemeente nemen wij stelling tegen discriminatie en vinden het uitsluiten, anders behandelen of wegzetten van hele groepen mensen onacceptabel. Inwoners die toch discriminatie ervaren, kunnen dit melden bij onze antidiscriminatievoorziening ‘Discriminatie.nl Provincie Utrecht’ (hierna: DPU). Als gemeente zijn we wettelijk verplicht om een antidiscriminatievoorziening te hebben en jaarlijks de discriminatiecijfers te publiceren. Daarnaast is op 27 mei 2025 amendement 2025-058A aangenomen. In opdracht van diverse gemeenten maakte DPU op 17 april jl. de jaarlijkse discriminatiecijfers bekend. U bent hierover geïnformeerd via Collegebericht aan de raad 2026-074. In deze Raadsinformatiebrief informeren wij u uitgebreider over de Monitor Discriminatie, de duiding van de cijfers van Amersfoort en over de activiteiten die wij ondernemen om discriminatie in onze stad tegen te gaan. De meldingen zijn voor het tweede jaar op rij fors toegenomen. Deze stijging is te zien in de hele provincie Utrecht. In 2024 was er in Amersfoort een stijging van 78%. Daarna ging het aantal meldingen van 180 in 2024 naar 366 in 2025. Het aantal meldingen van discriminatie is in één jaar tijd meer dan verdubbeld.

Discriminatie op basis van godsdienst werd het meest gemeld in Amersfoort. In 2025 werden er 215 meldingen gedaan van ervaren discriminatie op basis van geloof, waarvan 213 meldingen van anti-moslim discriminatie. In 2024 maakten 23 inwoners hier melding van. Verklaring van de stijging De stijging in het aantal meldingen is deels te verklaren door drie geclusterde meldingen. Een geclusterde melding betekent dat meerdere mensen afzonderlijk hetzelfde incident melden. Dit gebeurt vaak wanneer een bepaalde uitlating of handeling sterke verontwaardiging of bezorgdheid oproept. -

Geert Wilders had begin augustus, in aanloop naar de landelijke verkiezingen, op social media een afbeelding geplaatst van twee vrouwengezichten. Links stond een jonge, blonde vrouw met make-up en blauwe ogen, met daaronder ‘PVV’. Rechts stond een norse, oudere vrouw met rimpels en een hoofddoek, met daaronder ‘PvdA’. Daarbij stond de tekst: ‘Aan u de keuze op 29/10’. 202 inwoners van Amersfoort deelden hun zorgen over deze post.

-

In mei 2025 werd een interne motie bij de SGP verworpen. De afdeling van de SGP in Vlissingen wilde uit het beginselprogramma de tekst schrappen dat vrouwen geen politieke of bestuurlijke functies mogen vervullen, maar de afdeling kon geen meerderheid vinden. Deze uitsluiting werd door velen als discriminerend ervaren en heeft ertoe geleid dat 13 inwoners van Amersfoort een melding deden nadat de motie werd verworpen.

-

Begin november 2025 was het onrustig in Amersfoort vanwege het voornemen om één of

1

meer asielzoekerscentra te openen. De gemeente presenteerde een plan om in de wijken Schothorst en Vathorst samen ongeveer 550 mensen op te vangen. Het plan leidde ertoe dat men zich negatief en stigmatiserend uitliet, onder andere op de social media. Er werden 27 meldingen over dergelijke beledigingen gedaan; één melding kan meerdere discriminatiegronden bevatten. 26 keer op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur (ras), 2 keer op moslimdiscriminatie en één keer op seksuele gerichtheid. Hoewel een aantal grotere (landelijke) gebeurtenissen aanleiding zijn voor aantal meldingen zien wij in alle meldingen dat er sprake is van discriminatie en uitsluiting op verschillende gronden. De groei van het aantal meldingen is niet alleen te verklaren vanuit reactie op een aantal landelijke gebeurtenissen maar komt ook voort uit datgene waar mensen dagelijks en/of persoonlijk mee geconfronteerd worden in de lokale samenleving. Hieronder de meldingen ingedeeld op discriminatiegrond:

Duiding van de stijging Uit de bovenstaande tabel blijkt dat het melden van het aantal incidenten ook is toegenomen. Maar een stuk minder fors dan het aantal mensen dat een melding heeft gedaan. Hiermee lijkt meldingsbereidheid van inwoners erg te zijn vergroot. Zo werd er in 2023 gemiddeld 1,02 melding gemaakt wanneer er een incident was, in 2024 was dit 1,68 en in 2025 was dit 2,72 . Mogelijke oorzaken voor een vergrootte meldingsbereidheid zijn: dat men discriminatie.nl beter weet te vinden, de maatschappelijke acceptatie van discriminatie in Amersfoort daalt of dat het thema discriminatie “leeft” in Amersfoort. Het laat zien dat mensen zich meer gesterkt voelen om dit te melden en hierover het gesprek aan te gaan. Dit is een belangrijk begin om te werken aan verandering en het voorkomen van discriminatie.

Kernboodschap In onze stad is geen plaats voor discriminatie, racisme of uitsluiting in welke vorm dan ook. Gemeente Amersfoort is een inclusieve Stad, waar eenieder zich thuis en veilig moet voelen. In 2025 zijn de meldingen van discriminatie gestegen van 180 meldingen in 2024 naar 366 meldingen in 2025. De Amersfoortse discriminatiecijfers tonen ons dat we de afgelopen jaren flink hebben geïnvesteerd in anti-discriminatie. Het toont aan dat inwoners hun weg kunnen vinden naar Discriminatie.nl Provincie Utrecht. Mensen accepteren discriminatie en racisme niet meer en melden het dan ook vaker.

2

Ook als gemeente nemen wij stelling tegen discriminatie. Het uitsluiten, anders behandelen of wegzetten van hele groepen mensen is onacceptabel. Wij hebben de afgelopen jaren doelgericht geïnvesteerd in het versterken van onze anti-discriminatie voorziening (ADV) en in het vergroten van de bekendheid ervan onder onze inwoners. We hebben belangrijke stappen gezet met gerichte bewustwordingscampagnes, projecten zoals On the Road en door te investeren in en samen te werken met gemeenschappen in de stad. Ook hebben we langdurig gebouwd aan sterke netwerken met professionals binnen het sociale domein en in de wijken. Uit onderzoek blijkt dat activiteiten die inzetten op inleving, empathie, ontmoeting en bewustwording effectief zijn in het voorkomen van discriminatie. Onze anti-discriminatieagenda sluit hier bewust op aan en vormt de basis voor de activiteiten die voorkomen uit deze raadsinformatiebrief. Als gemeente nemen we de bestrijding van discriminatie serieus en werken we aan de preventie ervan. Dat doen we op alle werkvelden en in vele projecten. We ontmoeten de ander en vieren jaarlijks de diversiteit tijdens het Diversiteitsfestival. Met het onderwijs werken we aan de aanpak van stagediscriminatie. We maken onderdeel uit van de Veilige Steden Aanpak. We laten ons slavernijverleden onderzoeken.

Zie bijgaand jaarverslag voor alle activiteiten die wij hebben ondernomen om discriminatie in onze stad tegen te gaan. Zo zorgen we er met inwoners en partners voor dat Amersfoort een Inclusieve Stad kan zijn.

Consequenties Antidiscriminatiebeleid wordt vernieuwd De stijging van het aantal meldingen in onze gemeente maakt de aandacht voor het voorkomen en tegengaan van discriminatie en het stimuleren van het melden van racisme en discriminatie nog urgenter. Het bevestigt dat ons antidiscriminatiebeleid noodzakelijk is. In 2026 voeren we vijf stadsgesprekken en evalueren we de bestaande Anti-discriminatieagenda 2021-2026, de Toegankelijkheidsagenda 2023-2026 en de Regenboogagenda 2023-2026. We stellen een nieuwe integrale en intersectionele Inclusieagenda op. Dit doen we onder andere aan de hand van de vijf stadsgesprekken. De nieuwe agenda wordt in het vierde kwartaal van het jaar vastgesteld. Daarnaast zijn we al gestart met het opstellen van een plan van aanpak op voor de preventie van moslimdiscriminatie. Dit doen wij met de moslimgemeenschap in Amersfoort.

Duurzaamheid Deze cijfers maken zichtbaar op welke gronden mensen discriminatie ervaren in Amersfoort. Onze anti-discriminatieaanpak is erop gericht de cohesie te versterken tussen inwoners in de stad.

Financiën De kosten voor de uitvoering van de taken die voortvloeien uit de wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen worden gedekt uit de budgetten voor inclusie in programma 2.1 Zorg, ondersteuning, inclusie en vluchtelingen.

Risicoparagraaf Toename in meldingen leidt tot overvraging antidiscriminatievoorziening Een stijging van 134% van de meldingen in de provincie Utrecht, doet een extra beroep op de capaciteit van onze antidiscriminatievoorziening. Tijdens de accountgesprekken houden wij vinger aan de pols en sturen we eventueel bij. Dit doen we door de Amersfoortse doelen op preventie in samenspraak bij het maatschappelijk middenveld elders te beleggen of eventuele overwerk bij te plussen.

Communicatieboodschap Het aantal meldingen van discriminatie is voor het tweede jaar op rij fors toegenomen. In het afgelopen jaar maakten 366 Amersfoortse inwoners een melding bij Discriminatie.nl. Ten opzichte van 2024 is dit een verdubbeling. Ook dit jaar melden mensen vaker discriminatie dan voorgaande jaren op basis van godsdienst, handicap en geslacht. Meldingen van moslimdiscriminatie stegen van 12 meldingen in 2024 naar 213 meldingen in 2025. De stijging van het aantal meldingen maakt de aandacht voor het voorkomen en tegengaan van

3

discriminatie en het stimuleren van inwoners om melding te doen nog dringender. Daarom onderzoekt de gemeente welke maatregelen de afgelopen jaren succesvol zijn geweest. Ook werken we aan nieuwe maatregelen: aan de hand van meerdere stadsgesprekken stelt de gemeente een nieuwe integrale en intersectionele Inclusieagenda op. Momenteel zijn we in gesprek met de moslimgemeenschap en stellen we een plan op om moslimdiscriminatie aan te pakken .

Samenwerken De meldingen van ervaren discriminatie worden geregistreerd en afgehandeld door Discriminatie.nl/Provincie Utrecht. Zij werken samen met onze partners uit de sociale basisinfrastructuur. Vervolgstappen We zetten ons in voor een Inclusieve Stad. We willen een stad zijn waar iedereen zich thuis voelt en volledig zichzelf kan zijn. Een stad waar geen plaats is voor discriminatie, racisme of uitsluiting. Waar ruimte is om het gesprek met elkaar te voeren en waar we gelijkwaardig en waardevol zijn in onze verscheidenheid. In 2026: 1. Gedurende heel het jaar voeren we meerdere stadsgesprekken met inwoners om diversiteit te benadrukken en uitsluiting te bestrijden. 2. We stellen een nieuwe integrale en intersectionele Inclusieagenda op. Deze stellen we vast in het vierde kwartaal van het jaar. 3. We breiden onze campagne Klein maar groot - Doe iets kleins verander iets groots uit met nieuwe beelden en rollen deze breed uit in de stad. Hiermee nemen we stelling tegen elke vorm van discriminatie en nodigen we onze inwoners uit hetzelfde te doen. 4. We blijven investeren in onze netwerken en gemeenschappen in de stad. 5. We pakken moslimdiscriminatie in onze stad aan. Dat doen we samen met onze inwoners. Met de moslimgemeenschap hebben we begin juni een startbijeenkomst gepland. 6.

De gemeente Amersfoort wil dat de gemeente aan zet blijft als het gaat om het voorkomen van discriminatie. In verband hiermee nemen we deel aan de ‘internetconsultatie Wet bijstand bij discriminatie’ en maken hierbij kenbaar het oneens te zijn met de wetswijziging zoals deze nu voorligt. Zie hiervoor de bijlage: Reactie internetconsultatie wetswijziging Wet bijstand bij discriminatie. 7. We blijven in alle onze uitingen benadrukken dat we een inclusieve stad zijn waar eenieder zich thuis voelt en zichzelf kan zijn. Ongeacht godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, gender (lhbtiqa+), handicap, ras of geloof.

Bijlagen: -

Monitor Discriminatie 2025 Midden- Nederland Toelichting provinciale cijfers Discriminatie.nl activiteiten/jaarverslag Amersfoort DPU factsheet cijfers Concept wetvoorstel Wet bijstand bij discriminatie Reactie Amersfoort op internet consultatie Wetbijstand bij discriminatie

Met vriendelijke groet,

Burgemeester en wethouders van Amersfoort,

de secretaris,

de burgemeester,

4