Raadsbesluit Doordecentralisatie onderwijshuisvesting, 26 maart 2019

Gemeente Amersfoort

RAADSVOORSTEL

Van Aan Portefeuillehouder

: Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : Gemeenteraad Datum : Wethouders F. Koşer Kaya & W.J. Stegeman Agendapunt

B&W-vergadering De Ronde Agenda Het Besluit Vastgesteld besluit

: 19-02-2019 : 05-03-2019 : 26-03-2019 : 26-03-2019

: 5908012 : 19 februari 2019 :

12-03-2019

TITEL Doordecentralisatie onderwijshuisvesting.

BESLISPUNTEN De raad besluit: Met inachtneming van het besluit van 21 november 2017: 1. Het uitgangspunt zoals beschreven in besluit van 21 november 2017, beslispunt 2b, te herzien en in te stemmen met het blijven waarderen van de economische claimrechten op de gemeentelijke balans. 2. De invoeringsdatum vast te stellen op 1 januari 2019

AANLEIDING Eind 2017 hebben de gemeenteraad en alle schoolbesturen het besluit genomen tot doordecentralisatie van de onderwijshuisvesting. Uw besluit tot doordecentralisatie is genomen onder de voorwaarde van fiscale neutraliteit. Zoals wij uw raad informeerden met collegebericht 2018-190 heeft de Belastingdienst aangegeven geen zekerheid te kunnen geven dat overdracht tegen de afgesproken waarde niet leidt tot een aanslag voor overdrachtsbelasting, vennootschapsbelasting en btw. Hiermee wordt niet voldaan aan het eerder door uw raad gestelde kader. De Belastingdienst heeft aangegeven dat geen sprake is van een overdracht die leidt tot heffing van overdrachtsbelasting. Er is geen overdrachtsbelasting verschuldigd indien de gemeente de economische claimrechten van de bestaande investeringen op de gemeentelijke balans blijft waarderen. Deze aanpassing heeft gevolgen voor het door uw raad genomen besluit. In dit besluit (beslispunt 2b) is vastgelegd: “Het economisch eigendom van de grond en de gebouwen gaat tegen boekwaarde 1-1-2018 over van de gemeente naar de betreffende coöperatie”. Met dit voorstel leggen wij u een wijziging op dit beslispuntpunt voor.

BEOOGD EFFECT De met de Belastingdienst overeengekomen wijziging zorgt er voor dat de fiscale gevolgen beperkt blijven. De bestaande investeringen in het onderwijs blijven op de gemeentelijke balans staan en worden dus niet overgedragen. Deze wijziging houdt in dat de gemeente de kapitaallasten ( rente en afschrijvingen) behorend bij de boekwaarde van de bestaande gebouwen en terreinen zelf blijft betalen. Daarmee zijn deze lasten geen onderdeel meer van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan de coöperaties van schoolbesturen. De jaarlijkse bijdrage aan de coöperatie wordt dus , één op één, verlaagd. De aanpassing heeft geen consequenties voor de gezamenlijk vastgestelde ambities en uitgangspunten. Met de aanpassing van de raamovereenkomst op dit punt is het mogelijk over te gaan tot ondertekening van de overeenkomsten en oprichting van de coöperaties zodat schoolbesturen kunnen starten met het vernieuwen van de Inlichtingen bij: M. van Leur, DIR/SL, (033) 469 43 28

Gemeente Amersfoort raadsvoorstel 5908012 pagina 2

onderwijsgebouwen. De schoolbesturen hebben aangegeven in te stemmen met de ruling en de aanpassing van de overeenkomsten.

ARGUMENTEN 1.1 Door beperkte aanpassing van de raamovereenkomsten wordt de beoogde fiscale neutraliteit gerealiseerd Onderdeel van de afspraken voor de doordecentralisatie in het besluit eind 2017 was de overgang van het economisch claimrecht van de bestaande gebouwen en terreinen tegen vergoeding van de boekwaarde op de gemeentelijke balans door de coöperaties. Tijdens besprekingen hebben betrokken inspecteurs van de Belastingdienst aangegeven fiscale implicaties te zien op het moment dat wij het economisch claimrecht overdragen tegen de boekwaarde. Oplossing is gevonden in het overdragen van de uitvoering van de economische claimrechten van de bestaande gebouwen en terreinen.. De gemeente blijft de activa waarderen op de balans. Hiermee vervalt ook, één op één, de vergoeding van de coöperaties aan de gemeente voor de overdracht waardoor er geen overdrachtsbelasting zal worden geheven.

1.2 De voorgestelde wijzigingen hebben geen consequenties voor onze gezamenlijk vastgestelde ambities en uitgangspunten De opdracht aan schoolbesturen [uitvoeren zorgplicht] wijzigt niet. De voorliggende aanpassing heeft geen gevolgen voor de afgesproken verdeling van taken en verantwoordelijkheden tussen gemeente, schoolbesturen en coöperaties die voortvloeien uit de doordecentralisatie wat betreft de uitvoering van de zorgplicht voor onderwijshuisvesting en de realisatie van het Integraal Huisvestingsplan. Dit betekent dat, behoudens de financiële afspraken en enkele technisch juridische wijzigingen de aard van de gemaakte afspraken ongewijzigd blijft.

KANTTEKENINGEN 1. Met voorgestelde wijziging is er geen sprake van 100% fiscale neutraliteit. De met de Belastingdienst overeengekomen wijziging zorgt er voor dat de fiscale gevolgen beperkt blijven. Er hoeft geen overdrachtsbelasting te worden betaald. Er wordt een beperkt bedrag aan btw en vennootschapsbelasting circa € 85.000,-- per jaar opgelegd aan de coöperaties van schoolbesturen voor de bijdrage over de werkelijk gemaakte bureaukosten.

DUURZAAMHEID Ongewijzigd ten opzichte van raadsbesluit van 21 november 2017.

FINANCIËN De financiële consequenties van doordecentralisatie onderwijshuisvesting zijn uitgebreid beschreven in het raadsbesluit van 21 november 2017. In deze financiële paragraaf gaan we alleen in op de wijzigingen t.o.v. het eerder genomen besluit. - De bestaande boekwaarden onderwijshuisvesting (was per 1-1-2018 ingeschat op totaal € 72,7 miljoen) blijven we waarderen op de gemeentelijke balans. - De gemeente blijft de kapitaallasten voor de bestaande boekwaarden betalen en behoudt de middelen daarvoor.

Gemeente Amersfoort raadsvoorstel 5908012 pagina 3

-

-

De gemeentelijke bijdrage aan de coöperaties van schoolbesturen wordt verlaagd met de gemeentelijke kapitaallasten voor de bestaande boekwaarde. Voor de coöperaties betekent het dat zij starten zonder de huidige panden op de balans. Doordat zij geen overdrachtssom betalen, hoeven zij voor de bestaande panden geen financiering aan te trekken bij een bank en daarvoor geen garantie aan te vragen bij de gemeente. De bedragen waren gebaseerd op het prijspeil van 1 januari 2018. Deze is gewijzigd in prijspeil 1 januari 2019 Alle jaartallen zullen door de vertraging 1jaar opschuiven

Lasten en financiële dekking Om de effecten van de voorgestelde wijziging op de business case van de coörperaties inzichtelijk te maken hebben we in voorliggende business cases alleen 1 jaar index en het verlagen van de gemeentelijke bijdrage als gevolg van aanpassing van het economisch eigendom doorgerekend. Om een goed vergelijk mogelijk te maken zijn andere parameters als nieuwe duurzaamheidseisen (BENG) stijgende bouwkosten, leerlingprognoses en rente en niet meegenomen. Deze parameters, worden bij de eerste investeringsplanning in 2019 geactualiseerd. In concept investeringsplanningen die de coöperaties hebben opgesteld is rekening gehouden met de gestegen bouwprijzen en de eisen met betrekking tot duurzaamheid. Volgens de concept investeringsplanningen kunnen de coöperaties het IHP de eerste twee periodes van 4 jaar zonder aanvullende middelen uitvoeren rekening houdende met BENG (bijna energie neutraal) en de gestegen bouwprijzen. Ontwikkelingen die zich in de tussentijd voordoen betrekken we bij de afgesproken 4 jaarlijkse evaluatie. De gewijzigde jaarlijkse gemeentelijke bijdragen zijn opgenomen in Bijlage 1 bij dit raadsvoorstel. Kosten in €

Dekking kosten in €

De kosten en de financiële dekking van doordecentralisatie zijn opgenomen in het raadsvoorstel uit 2017 en zijn opgenomen in de vastgestelde begroting 2019-2022 op basis van gewijzigd prijspeil van 2019. De hier voorgestelde wijziging leidt tot een verlaging van de bijdrage aan de coöperaties en de één op één verhoging van de kapitaallasten van de gemeente. Per saldo is de wijziging voor de gemeentelijke lasten en baten in de begroting 2019-2022 budgetneutraal.

Dekking vastgelegd in

Begroting 2019-2022

Hoofdstuk 3: De lerende, werkende en dynamische stad 3.2 Onderwijs en Jeugd

Investeringen na 1/1/2019 door de coöperaties Nieuwe investeringen in gebouwen en terreinen door de coöperaties na 1/1/2019 zullen wel geactiveerd worden op de balans van de betreffende coöperatie. De dekking van de hieruit voortkomende hogere lasten, grotendeels kapitaallasten, komt uit de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage en de eigen bijdrage van de schoolbesturen. Gevolgen liquiditeitsprognose In de liquiditeitsprognose bij de Begroting 2019-2022 zijn we uitgegaan van de verwachting dat we voor de overdracht van schoolgebouwen een financiële vergoeding circa € 72,7 miljoen zouden krijgen. Hierdoor zouden we meer liquide middelen hebben (geld op de bank). Nu we geen financiële vergoeding ontvangen, verandert onze liquiditeitsprognose. Renterisico T.o.v. het eerder genomen besluit verschuift een deel van het renterisico. Het renterisico op de financiering van de bestaande boekwaarden blijft bij de gemeente en gaat niet over naar de coöperaties.

Gemeente Amersfoort raadsvoorstel 5908012 pagina 4

RISICOPARAGRAAF De Belastingdienst kan een fiscale ruling altijd intrekken en de ontvangen ruling is afgegeven op basis van de voorlopige overeenkomst + toelichtingen en afspraken. De overeenkomst hebben we aangepast op basis van het overleg met de fiscus. Deze moet nog aan de Belastingdienst worden voorgelegd. Op basis van het goede overleg dat wij met de Belastingdienst hebben gevoerd, hebben wij een reële verwachting dat ook de definitieve overeenkomst door de Belastingdienst geaccepteerd zal worden. De risico’s zoals beschreven in het raadsvoorstel van 21 november 2017 zijn nog steeds van kracht. Met dien verstande dat 1. Risico 3: het risico dat doordecentralisatie mogelijk fiscale gevolgen heeft, niet meer van toepassing is. 2. Risico 4: implementatierisico’s deels niet meer van toepassing zijn. - De juridische overdracht van de drie genoemde gebouwen De Kinderhof, De Stek en De Parel is geregeld. Deze gebouwen zijn op 1 april 2018 overgedragen aan de drie betrokken schoolbesturen; - De verdeling van de boekwaarden over de coöperaties en de gebouwen en terreinen is nu niet meer aan de orde, omdat de bestaande boekwaarden bij de gemeente op de balans blijven staan.

- Zoals we in 2018 ook hebben gecommuniceerd is er doorgewerkt aan implementatie door gemeente en schoolbesturen met als resultaat, bijvoorbeeld, dat de investeringsplannen van coöperaties gemaakt zijn en klaarliggen voor besluitvorming en uitvoering.

COMMUNICATIEBOODSCHAP Eind 2017 namen schoolbesturen en de gemeenteraad het besluit om middelen voor onderwijshuisvesting te decentraliseren naar samenwerkende schoolbesturen. Dit besluit is genomen onder de voorwaarde van fiscale neutraliteit. Wij hebben overleg gevoerd met de Belastingdienst. Inmiddels hebben wij overeenstemming met de Belastingdienst. De Belastingdienst heeft aangegeven dat geen sprake is van een overdracht die leidt tot heffing van overdrachtsbelasting. Er is dus geen overdrachtsbelasting verschuldigd. De Belastingdienst trekt deze conclusie op basis van het in overleg aangepaste uitgangspunt dat de huidige economische claimrechten niet worden overgedragen aan de coöperaties Door de economische claimrechten op de gemeentebalans te blijven waarden worden de fiscale gevolgen beperkt. Dit betekent dat de gemeente de kapitaallasten behorend bij de boekwaarde van de bestaande gebouwen zelf blijft betalen. Daarmee zijn deze lasten geen onderdeel meer van de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan de coöperaties van schoolbesturen. De jaarlijkse bijdrage aan de coöperatie wordt dus verlaagd. De aanpassing heeft geen consequenties voor de gezamenlijk vastgestelde ambities en uitgangspunten. Het uitvoeren van het Integraal Huisvestings Plan (IHP) blijft het uitgangspunt van de afspraken.

Het besluit van 2017 en nu tot IHP en Doordecentralisatie betekent dat in de komende 40 jaar circa 100 schoolgebouwen voor primair- en voortgezet onderwijs vervangen worden door nieuwbouw of gerenoveerd worden tegen nieuwbouwkwaliteit. Door middelen en verantwoordelijkheden in één hand te leggen bij de daartoe samenwerkende schoolbesturen worden zij in staat gesteld om het onderwijs te optimaliseren via de realisatie van goede, duurzame en toekomstgerichte, op het onderwijs toegesneden huisvesting. BETROKKEN PARTIJEN

Alle schoolbesturen. Daarnaast is dit voorstel tot stand gekomen op basis van nauw overleg met zowel de belastingdienst als de accountant.

VERVOLGSTAPPEN Op basis van uw besluit zullen wij de overeenkomsten met terugwerkende kracht per 1 januari 2019 in laten gaan. Om vervolgens zo snel mogelijk een (door)start te kunnen maken, hebben de schoolbesturen de afgelopen periode de benodigde stappen gezet om de coöperaties in te richten en de investeringsplanning op te stellen.

Gemeente Amersfoort raadsvoorstel 5908012 pagina 5

Burgemeester en wethouders van Amersfoort,

de secretaris,

Bijlagen

1 Gemeentelijke bijdrage 2 Raamovereenkomst 3 Uitvoeringsovereenkomst 4 Standpunt belastingdienst

de burgemeester,

Gemeente Amersfoort raadsvoorstel 5908012 pagina 6

Bijlage 1 Gemeentelijke Bijdrage Jaarlijkse bijdrage gemeente (prijspeil 2019) Jaar

Samenfoort PO

Samenfoort VO

Totaal

2019

€

1.827.421

€

2.422.396

€ 4.249.817

2020

€

2.298.246

€

3.046.513

€ 5.344.759

2021

€

2.537.254

€

3.363.337

€ 5.900.591

2022

€

2.728.102

€

3.616.321

€ 6.344.423

2023

€

2.946.405

€

3.905.700

€ 6.852.105

2024

€

3.157.932

€

4.186.096

€ 7.344.028

2025

€

3.371.656

€

4.469.405

€ 7.841.062

2026

€

3.593.184

€

4.763.058

€ 8.356.243

2027

€

3.807.398

€

5.047.016

€ 8.854.414

2028

€

4.037.280

€

5.351.743

€ 9.389.023

2029

€

4.115.051

€

5.454.835

€ 9.569.886

2030

€

4.178.135

€

5.538.459

€ 9.716.594

2031

€

4.211.967

€

5.583.305

€ 9.795.272

2032

€

4.244.197

€

5.626.029

€ 9.870.227

2033

€

4.268.884

€

5.658.753

€ 9.927.637

2034

€

4.301.823

€

5.702.417

€ 10.004.240

2035

€

4.322.204

€

5.729.433

€ 10.051.638

2036

€

4.344.796

€

5.759.380

€ 10.104.176

2037

€

4.392.173

€

5.822.183

€ 10.214.356

2038

€

4.466.281

€

5.920.420

€ 10.386.701

2039

€

4.511.708

€

5.980.637

€ 10.492.345

2040

€

4.555.989

€

6.039.334

€ 10.595.323

2041

€

4.611.589

€

6.113.037

€ 10.724.626

2042

€

4.664.677

€

6.183.408

€ 10.848.085

2043

€

4.727.375

€

6.266.520

€ 10.993.895

2044

€

4.786.142

€

6.344.421

€ 11.130.563

2045

€

4.873.386

€

6.460.069

€ 11.333.455

2046

€

4.940.615

€

6.549.187

€ 11.489.802

2047

€

5.001.832

€

6.630.335

€ 11.632.167

2048

€

5.050.617

€

6.695.004

€ 11.745.621

2049

€

5.143.780

€

6.818.500

€ 11.962.280

2050

€

5.161.021

€

6.841.354

€ 12.002.375

2051

€

5.251.987

€

6.961.937

€ 12.213.924

2052

€

5.347.710

€

7.088.824

€ 12.436.534

2053

€

5.406.607

€

7.166.897

€ 12.573.504

2054

€

5.451.877

€

7.226.906

€ 12.678.783

2055

€

5.503.808

€

7.295.745

€ 12.799.553

2056

€

5.539.726

€

7.343.358

€ 12.883.084

2057

€

5.556.296

€

7.365.322

€ 12.921.618

2058

€

5.668.004

€

7.513.400

€ 13.181.404

Gemeente Amersfoort

RAADSBESLUIT

Reg.nr.5908012

De raad van de gemeente Amersfoort; op basis van het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 februari 2019, sector DIR/SL (nr.5908012); b e s l u i t: met inachtneming van het besluit van 21 november 2017: 1. het uitgangspunt zoals beschreven in besluit van 21 november 2017, beslispunt 2b, te herzien en in te stemmen met het blijven waarderen van de economische claimrechten op de gemeentelijke balans; 2. de invoeringsdatum vast te stellen op 1 januari 2019.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 26 maart 2019 de griffier

de voorzitter